Khi những điều bình thường trở thành lạ lẫm
Trong xã hội của tất cả chúng ta thời điểm ngày hôm nay, những điều xem ra rất bình dị thường thì, lại được nhìn nhận là “ lạ ”. Những cử chỉ lễ phép là nội dung giáo dục truyền thống cuội nguồn dành cho trẻ nhỏ từ thuở chập chững, nay được coi là “ hiếm ”. Thì ra, trong một xã hội kinh tế tài chính và kỹ nghệ càng càng tăng trưởng, thì những điều nền tảng cho nền đạo đức và giao tế trong xã hội có rủi ro tiềm ẩn bị quên lãng .
Còn nhớ, cách nay không lâu, một bác xích lô ở TP. Hà Nội dừng xe để dẫn một cụ già qua đường đang đông xe cộ. Hành động này được mọi người coi là “ hiện tượng kỳ lạ lạ ” .
Cách nay chừng hai tháng, hình ảnh học sinh trường chuyên Lê Hồng Phong (Tp HCM) khoanh tay chào bác bảo vệ trường, được rất nhiều người “like” trên mạng và cũng coi là một hiện tượng hiếm (Bài đăng trên báo điện tử ZING 30-9-2017).
Bạn đang đọc: Khi những điều bình thường trở thành lạ lẫm
Thế rồi, dân cư mạng lại được thể buôn chuyện và “ sốt xình xịch ” với hình ảnh nhân viên cấp dưới cây xăng của Nhật đứng dưới mưa cúi đầu chào khách .
Có người cắt nghĩa vui và so sánh thị hiếu của con người thời tân tiến so với những loại thực phẩm. Ngày xưa, khi còn khó khăn vất vả bần hàn, có những món ăn ở miền quê đã trở thành chán ngắt và rẻ tiền, nhưng mọi người vẫn phải ăn vì không có lựa chọn nào khác. Trong thời tăng trưởng thời nay, những món ăn đậm chất hương đồng gió nội lại trở thành đặc sản nổi tiếng đắt giá và được nhiều người ưa thích săn lùng. Sau khi người ta đã chán với cao lương mỹ vị, người ta tìm về với món ăn dân dã quê mùa, chiêm ngưỡng và thưởng thức những món ăn xưa kia chỉ thuộc về nhà nghèo như châu chấu, chuột, sâu bọ, ngô, khoai …
Trong kho tàng văn chương truyền thống lịch sử của dân Việt tất cả chúng ta, những giáo dục về lòng hiếu thảo, về lời chào và lễ phép rất đa dạng và phong phú. Những ý tưởng sáng tạo đơn sơ mà rất đơn cử, đã trở thành lời ru của mẹ bên nôi, như những lời khuyên nhủ và những giáo huấn tiên phong giúp trẻ hình thành nhân cách, tạo ra sự vốn hành trang vào đời :
* Một chào, hai dạ, ba thưa
Tưởng chừng là dễ, mấy ai tận tường.
* Ai cho ai biếu của gì
Tay thì cấm lấy, miệng thì cám ơn.
* “ Lời chào cao hơn mâm cỗ, tiếng mời thơm hơn mùi rượu ” .
Tháng 3-2016, Công đoàn Giao thông vận tải đường bộ Nước Ta đã phát động trào lưu triển khai văn hóa truyền thống ứng xử và ý kiến đề nghị nhân viên cấp dưới của ngành học “ 4 xin và 4 luôn ”. Thoạt nghe có vẻ như ghê gớm, nhưng thực ra cũng chỉ là những điều đáng lẽ phải học từ lớp mẫu giáo. Bốn xin là : Xin chào, xin lỗi, xin cảm ơn, xin phép. Bốn luôn là : Luôn mỉm cười, luôn nhẹ nhàng, luôn đồng cảm, luôn trợ giúp. Những lần đi ngang qua những trạm thu phí đường đi bộ, còn thấy những dòng chữ này được ghi trên tấm biển, nhưng không rõ sau hơn một năm phát động, hiệu quả của trào lưu này đi đến đâu. Bởi lẽ trong trong thực tiễn, nhiều nơi và nhiều lúc, “ 4 xin và 4 luôn ” vẫn dừng lại ở những công thức vô hồn mà ít được vận dụng. Thực ra, nụ cười, lời cám ơn và sự thân thiện không chỉ được vận dụng theo công thức chiếu lệ hay theo lệnh của cấp trên, nhưng nó phải phát xuất từ tấm lòng. Một vài shop kinh doanh thương mại, muốn cải cách và vận dụng phong thái tiếp thị quốc tế, nên huấn luyện và đào tạo cho nhân viên cấp dưới của mình có một công thức chào khách giống nhau. Vì chỉ là công thức, cho nên vì thế lời chào và lời cám ơn đã khiến khách giật mình. Lời chào đáng lẽ biểu lộ sự thân thiện, lại trở thành vui nhộn và vô duyên .
Có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng quên lãng và coi nhẹ những cử chỉ lễ phép, hiếu thảo trong giao tế đời thường. Trong thời bao cấp và thời “mậu dịch quốc doanh”, sự lễ phép, lời chào hoặc lời cám ơn bị coi như những “tàn dư của thời phong kiến” và bị tẩy chay. Ngày nay cũng vậy, người ta mải chạy theo tham vọng làm giàu, mà quên các tiêu chí đạo đức và văn hóa ứng xử hằng ngày. Nhiều người sống ở nước ngoài, khi về Việt Nam, muốn tỏ ra mình đã “Tây hóa” hoặc “Mỹ hóa”, nên cách ứng xử, ăn mặc nói năng không còn mang nét truyền thống văn hóa Việt Nam. Nhiều người lại tự hào và cho mình là người của thời hiện đại. Đàng khác, dư luận quần chúng cũng dễ dàng chấp nhận một quan niệm sống sơ sài, đôi khi đi ngược với quan niệm truyền thống.
Cũng phải kể đến nghĩa vụ và trách nhiệm của và trường học, là sự nghiệp “ trồng người ”. Nhiều khi ngành giáo dục mải chạy theo thành tích hoặc những tiêu chuẩn được khen thưởng, hơn là chất lượng giáo dục. Điều này đã được đề cập quá nhiều trên báo chí truyền thông. Vì coi thành tích là tiêu chuẩn chính yếu, nên chất lượng bị quên lãng. Hậu quả là có em học viên lớp 7 mà không viết nổi tên mình. Trường hợp này không phải hư cấu, mà được Bộ Giáo dục đào tạo – Đào tạo chứng minh và khẳng định đây là thông tin đúng thực sự tại trường Trung học cơ sở A Dơi, Quảng Trị ( Bài đăng trên báo điện tử ZING 13-4-2015 ). Dòng chữ “ Tiên học lễ, hậu học văn ” của giáo dục truyền thống lịch sử vẫn được đắp nổi trước cửa những trường học, nhưng nhiều khi, đó chỉ là những khẩu hiệu chiếu lệ. Hậu quả là học viên hành hung giáo viên, học viên đánh nhau rồi quay video clip phát tán trên mạng trước sự dửng dưng, thậm chí còn cổ vũ của bè bạn .
Đào tạo cho thế hệ tương lai về đạo đức nhân bản là nghĩa vụ và trách nhiệm của những bậc cha mẹ, những cộng đoàn giáo xứ và của toàn thể xã hội. Kinh nghiệm trong thực tiễn đã chứng tỏ, học viên mà biết chào bác bảo vệ, thì trường đó sẽ không có đấm đá bạo lực, con cháu biết nói lời cám ơn, mái ấm gia đình sẽ hòa thuận ; trẻ nhỏ ra đường biết chào người lớn, xóm làng sẽ an vui. Cộng đồng nghĩa vụ và trách nhiệm từ cha mẹ tới nhà trường, từ xã hội đến Giáo Hội, sẽ làm cho đời sống của tất cả chúng ta tăng trưởng tổng lực và vững chắc .
TP. Hải Phòng, tháng 11 năm 2017
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Độc Lạ
