Trái phiếu doanh nghiệp: Cuộc chơi không dành cho những tay mơ

Trái phiếu doanh nghiệp phát hành vượt trái phiếu chính phủ

Thị Trường trái phiếu doanh nghiệp ( TPDN ) trong những năm gần đây có sự tăng trưởng nhanh và dần bỏ xa quy mô phát hành trái phiếu cơ quan chính phủ ( TPCP ), điều chưa từng xảy ra trước năm 2018 .
Cụ thể, năm 2018, TPDN phát hành thành công xuất sắc đạt 224.000 tỷ đồng, trong khi TPCP đạt 190.000 tỷ đồng. Năm 2019, TPDN phát hành thành công xuất sắc đạt 312.000 tỷ đồng, TPCP phát hành đạt gần 300.000 tỷ đồng. Năm 2020, tổng lượng TPDN phát hành lên tới 436.000 tỷ đồng, còn TPCP phát hành khoảng chừng hơn 330.000 tỷ đồng. 6 tháng đầu năm nay, lượng TPDN phát hành thành công xuất sắc khoảng chừng gần 200.000 tỷ đồng, trong khi TPCP phát hành đạt khoảng chừng 140.000 tỷ đồng .
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã có sự phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua. (Ảnh minh họa: KT)Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã có sự phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua. (Ảnh minh họa: KT)

Tuy nhiên, cùng với sự “lớn nhanh” của thị trường TPDN là những rủi ro đáng báo động. Ông Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng cho biết, về cơ cấu mua trái phiếu doanh nghiệp trên thị trường sơ cấp chủ yếu thuộc về công ty chứng khoán, ngân hàng và số ít nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp.

“ Tại Mỹ, mạng lưới hệ thống ngân hàng nhà nước chia làm hai phân khúc gồm ngân hàng nhà nước thương mại và ngân hàng đầu tư. Trong đó, chỉ có ngân hàng đầu tư mới được phép tương hỗ phát hành trái phiếu. Trái lại, tại Nước Ta, những ngân hàng nhà nước rất đa công dụng, đồng thời vừa là ngân hàng nhà nước thương mại vừa là ngân hàng đầu tư ”, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho hay .
Theo ông Hiếu, chỉ số ít trái phiếu được ngân hàng nhà nước bảo lãnh thanh toán giao dịch, tức nhà đầu tư mua trái phiếu của nhà phát hành, trong trường hợp rủi ro đáng tiếc, nhà phát hành không trả được nợ, thì ngân hàng nhà nước sẽ trả thay. Như vậy, phần nhiều số trái phiếu còn lại chỉ được bảo lãnh phát hành. Nghĩa là, nếu phát hành không hết, ngân hàng nhà nước sẽ cam kết mua hàng loạt số trái phiếu còn lại .
“ Các ngân hàng nhà nước chỉ là doanh nghiệp phân phối dịch vụ, hưởng phí dịch vụ từ doanh nghiệp phát hành mà không chịu nghĩa vụ và trách nhiệm về việc doanh nghiệp có hoàn trả được gốc, lãi trái phiếu khi đến hạn hay không. Điều này đồng nghĩa tương quan, rủi ro đáng tiếc với nhà đầu tư rất lớn nếu doanh nghiệp phát hành vỡ nợ. Nhìn chung, thị trường TPDN đang tiềm ẩn nhiều rủi ro đáng tiếc do dịch bệnh Covid-19 khiến doanh nghiệp không hề hoạt động giải trí nhưng vẫn đi vay vốn. Và những rủi ro đáng tiếc đều đổ dồn vào trái chủ “, chuyên viên Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo nhắc nhở .
Với sự tăng trưởng nóng thời hạn qua, đã liên tục có những hồi chuông cảnh báo nhắc nhở từ giới chuyên viên, những cơ quan quản trị như Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng khuyến nghị nhà đầu tư cần xem xét kỹ rủi ro đáng tiếc khi quyết định hành động đầu tư trái phiếu doanh nghiệp. Đặc biệt, cần rất là thận trọng khi quyết định hành động mua trái phiếu của doanh nghiệp có tình hình kinh tế tài chính kém, kinh doanh thương mại thua lỗ hay những doanh nghiệp phát hành không có gia tài bảo vệ .

Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tín dụng, Bộ Tài chính lưu ý: “Đối với trái phiếu có tài sản đảm bảo nhưng cổ phiếu chưa được niêm yết trên thị trường thì rủi ro không thể xác định được giá tài sản đảm bảo của cổ phiếu đó. Hoặc cổ phiếu đó không có tính thanh khoản trên thị trường, khi doanh nghiệp xảy ra vấn đề, nhà đầu tư sẽ mất vốn đầu tư”.

Cần các chế tài xử phạt nghiêm, có tính răn đe cao

Ông Đỗ Ngọc Quỳnh, Tổng hư ký Thương Hội Trái phiếu Nước Ta ( VBMA ) đánh giá và nhận định, kênh dẫn vốn TPDN rất hiệu suất cao, nhưng không phải dành cho tổng thể, mà chỉ dành cho những doanh nghiệp có nỗ lực kiến thiết xây dựng tên thương hiệu, hình ảnh, chất lượng quản trị điều hành quản lý, bảo vệ tiêu chuẩn nhất định thì mới tận dụng được kênh dẫn vốn, để kêu gọi và tăng trưởng mạnh hơn .
Ông Đỗ Ngọc Quỳnh, Tổng thư ký Hiệp hội Trái phiếu Việt Nam (Ảnh: KT)Ông Đỗ Ngọc Quỳnh, Tổng thư ký Hiệp hội Trái phiếu Việt Nam (Ảnh: KT)“ Trên những thị trường lớn trên quốc tế, thị trường TPDN không dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đối với những doanh nghiệp muốn tham gia vào thị trường trái phiếu, phải cung ứng những tiêu chuẩn và điều kiện kèm theo nhất định về chất lượng của tổ chức triển khai phát hành, như quy mô hoạt động giải trí, uy tín trên thị trường, năng lượng quản trị, mới hoàn toàn có thể phát hành TPDN ”, Tổng thư ký VBMA cho biết .

Theo ông Đỗ Ngọc Quỳnh, thị trường TPDN phát triển nóng thời gian qua, ẩn giấu nhiều hệ luỵ cho nhà đầu tư. Vì vậy, trái phiếu phát hành trên thị trường, dù dưới hình thức riêng lẻ hay công chúng, đều cần có tổ chức trung gian, cần người đại diện sở hữu trái phiếu, đó là tổ chức trung gian tài chính có năng lực, giám sát việc tuân thủ của doanh nghiệp theo các điều kiện chào bán. Họ cũng chịu trách nhiệm trong về thủ tục pháp lý, đảm bảo quyền lợi của nhà đầu tư.

“ Nếu doanh nghiệp không triển khai đúng điều kiện kèm theo chào bán, những đơn vị chức năng này ngay lập tức phải kích hoạt pháp luật chấm hết trước hạn, lập tức nhu yếu doanh nghiệp mua lại trái phiếu. Nếu doanh nghiệp không lập tức mua lại trái phiếu, ngay lập tức thực thi ngay những thủ tục tương quan đến pháp lý, để siết và xử lý tài sản ”, ông Đỗ Ngọc Quỳnh đề xuất kiến nghị .
Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế – Tài chính, Học viện Tài chính cho rằng, cần có những chế tài xử phạt nghiêm, có tính răn đe cao để tăng tính bảo đảm an toàn trên thị trường, tạo sự yên tâm cho người tham gia. Theo pháp luật hiện hành, phần nhiều những chế tài xử phạt chỉ lao lý mức xử phạt tối đa bằng tiền, chỉ có 2 hành vi vi phạm là thanh toán giao dịch nội gián và thao túng đầu tư và chứng khoán là lao lý xử phạt theo mức độ trục lợi và gây tổn hại với nền kinh tế tài chính .
“ Nên chỉnh sửa, bổ trợ chế tài để những mức xử phạt so với những hành vi vi phạm trên thị trường TPDN cũng địa thế căn cứ theo mức độ trục lợi và gây thiệt hại, thì những chế tài mới có tính răn đe cao ”, TS. Nguyễn Đức Độ đề xuất kiến nghị. / .