Đất cho làng nghề thuộc loại nào trong quy hoạch xây dựng? | Quy hoạch – Kiến trúc

(Xây dựng) – Đây là một trong những vấn đề mà nhiều chuyên gia xây dựng, kiến trúc sư quan tâm tại Chương trình tọa đàm Làng nghề trong xây dựng nông thôn mới vừa diễn ra mới đây tại Hà Nội, do Liên hiệp Hội Văn học nghệ thuật Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Hà Nội tổ chức.

Cần phải hiểu làng nghề là gì?

Theo các tiêu chuẩn hiện hành, trong quy hoạch xây dựng hiện nay không có loại đất “Làng nghề”. Nếu hiểu làng nghề là đất tiểu thủ công nghiệp thì không có dân cư, dẫn đến việc không tính toán bố trí một số công trình hạ tầng xã hội phục vụ dân cư. Đồng thời, áp dụng các chỉ tiêu về hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho đất sản xuất sẽ thiếu hạ tầng dành cho sinh hoạt. Còn nếu hiểu đất làng nghề là đất ở thì hạ tầng kỹ thuật sẽ không đủ đáp ứng sản xuất. KTS Vi Thị Ngân Hà – Hội KTS TP Hà Nội cho biết, đây sẽ là một khó khăn trong công tác quy hoạch vì hầu hết các tính toán đều bắt đầu từ yếu tố phân loại.

Theo tiến sỹ Phạm Côn Sơn – Liên hiệp Hội Văn học nghệ thuật và thẩm mỹ, trong cuốn “ Làng nghề truyền thống lịch sử Nước Ta ” thì làng nghề được định nghĩa là một đơn vị chức năng hành chính cổ xưa mà cũng có nghĩa là nơi quần cư đông người, hoạt động và sinh hoạt có tổ chức triển khai, kỉ cương tập quán riêng theo nghĩa rộng. Làng nghề không những là làng sống chuyên nghề mà cũng hàm ý là những người cùng nghề sống hợp quần để tăng trưởng công ăn việc làm. Cơ sở vững chãi của những làng nghề là sự vừa làm ăn tập thể, vừa tăng trưởng kinh tế tài chính, vừa giữ gìn truyền thống dân tộc bản địa và những riêng biệt của địa phương
Còn xét theo góc nhìn kinh tế tài chính, trong cuốn : “ Bảo tồn và tăng trưởng những làng nghề truyền thống lịch sử trong quy trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ”, TS Dương Bá Phượng cho rằng : “ Làng nghề là làng ở nông thôn có một hoặc một số ít nghề bằng tay thủ công tách hẳn ra khỏi thủ công nghiệp và kinh doanh thương mại độc lập. Thu thập từ những làng nghề đó chiếm tỉ trọng cao trong tổng giá trị toàn làng ” .
Như vậy, hoàn toàn có thể thấy làng nghề là một làng quy tụ 2 điều kiện kèm theo gồm : Có một số lượng tương đối những hộ cùng sản xuất một nghề phi nông nghiệp ; thu nhập do sản xuất nghề mang lại chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập của làng .

Tóm lại, làng nghề vừa có chức năng ở, vừa có chức năng sản xuất phi nông nghiệp và có thể có sản xuất nông nghiệp.

Nên xem làng nghề như một loại đất riêng trong quy hoạch

Trên thực tiễn, những làng nghề tiêu biểu vượt trội TP. Hà Nội lúc bấy giờ được thống kê trong Nghị quyết số 24/2013 / NQ-HĐND ngày 04/12/2013 của HĐND TP Thành Phố Hà Nội đều bắt nguồn từ một làng cũ, thường là khoảng chừng năm 1920 với dân cư cư đông đúc từ lâu. Đơn cử như những làng nghề sơn khảm thôn Ngọ, sơn mài Hạ Thái, mây tre đan thôn Phú Vinh, điêu khắc mỹ nghệ Sơn Đồng, dệt lụa Vạn Phúc, gốm sứ Bát Tràng, gỗ mỹ nghệ Thiết Úng …
Theo những văn bản lao lý của Bộ Xây dựng hiện hành thì làng nghề gần nhất với loại đất sản xuất tiểu thủ công nghiệp. Tuy nhiên, trong thực tiễn cách vận dụng đó cho thấy một số ít chưa ổn lớn bởi đất tiểu thủ công nghiệp không có dân cư cư trú nên dân số không được đưa vào để đo lường và thống kê hạ tầng xã hội .

Ông Hoàng Quốc Chính – Hội viên Làng nghề rèn Đa Sỹ cho biết: Vừa qua tại làng nghề Đa Sỹ, chúng tôi lập điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết 1/500. Thực hiện điều tra nhu cầu sử dụng hạ tầng kỹ thuật hiện tại của làng nghề thì nhu cầu sử dụng điện mỗi tháng của các hộ rèn thủ công vào khoảng 400 – 500kWh, hộ búa máy 1.000 – 1.200KWh, các hộ khác 600 – 800KWh. Cả làng có khoảng 1.500 hộ nên công suất tiêu thụ điện là khoảng 1.200KVA.

Tuy nhiên, với diện tích quy hoạnh đất sản xuất 6,1 ha theo những tiêu chuẩn hiện hành thì hiệu suất tiêu thụ điện thống kê giám sát là 900KVA. Như vậy, hiệu suất giám sát theo quy hoạch chỉ phân phối được 70 % nhu yếu thực tiễn. Nguyên nhân đa phần là do thông số sử dụng đất ở làng nghề cao hơn nhiều so với KCN tập trung chuyên sâu. Cụ thể là những ô đất làng nghề có diện tích quy hoạnh khoảng chừng 80 – 100 mét vuông, tỷ lệ thiết kế xây dựng khoảng chừng 80 %, thiết kế xây dựng từ 3 – 4 tầng nên thông số sử dụng đất đạt khoảng chừng 1,5 lần, trong khi ở những KCN, tỷ lệ thiết kế xây dựng 30 %, thiết kế xây dựng 1 tầng nên thông số sử dụng đất là khoảng chừng 0,3 lần .
Một số chuyên viên về quy hoạch cho rằng, làng nghề nên được xem xét như một loại đất riêng trong quy hoạch. Bên cạnh đó, với công dụng vừa ở, vừa sản xuất thì làng nghề nên được xem là một loại đất trong quy hoạch với những đặc thù riêng, không thuộc nhóm đất ở, cũng không thuộc nhóm đất sản xuất tiểu thủ công nghiệp. Ở đó, quy hoạch trong đất làng nghề có dân cư như một làng nông nghiệp thông thường, giám sát dân cư trong quy hoạch được vận dụng giống như với đất làng xóm. Hạ tầng xã hội Giao hàng đất làng nghề giống như đất làng xóm .
Đặc biệt, chỉ tiêu hạ tầng kỹ thuật Giao hàng đất làng nghề cần được phối hợp bằng tổng chỉ tiêu hạ tầng kỹ thuật đất làng xóm và đất tiểu thủ công nghiệp nhân với một thông số kiểm soát và điều chỉnh nào đó cho tương thích với nhóm ngành sản xuất …