Nguyện vọng chính đáng của người San Chí, Sán Chí

Thừa nhận sai sót

Theo điều tra dân số, nhà ở năm 2019, tỉnh Thái Nguyên có gần 40.000 người khai là dân tộc Cao Lan, San Chí, Sán Chí.

Thời gian gần đây, người dân đang có những sách vở hộ tịch đã được cấp trong đó ghi thành phần là dân tộc Cao Lan, San Chí, Sán Chí có vướng mắc và đề xuất được hướng dẫn khai là dân tộc gì, bởi trong hạng mục 54 dân tộc Nước Ta được phát hành kèm theo Quyết định số 121 – TCTK / PPCD, ngày 02/3/1979 của Tổng cục Thống kê không có dân tộc San Chí, Sán Chí. Từ đó, gây rất nhiều khó khăn vất vả cho nhóm dân tộc này khi khai báo thiết lập sách vở hộ tịch và những sách vở khác có tương quan cho công dân. Trước tình trên, ngày 5/4/2021, Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Thái Nguyên đã phát hành văn bản 1363 / UBND-NC về việc cải chính hộ tịch, cách ghi thành phần dân tộc. Ngày 21/5/2021, Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên có văn bản số : 521 / STP – HCTP Hướng dẫn việc cải chính dân tộc như sau : “ Hiện nay, việc ghi tên thành phần dân tộc vẫn triển khai theo hạng mục những dân tộc Nước Ta, phát hành kèm theo Quyết định số : 121 – TCTK / PPCD, ngày 02/3/1979 của Tổng cục Thống kê. Các cơ quan ĐK hộ tịch ghi đúng tên thành phần dân tộc trong hạng mục này. Đối với những trường hợp dân cư có những sách vở hộ tịch đã được cấp trong đó ghi thành phần dân tộc là “ Sán Chí ”, “ San Chí ” trên địa phận tỉnh Thái Nguyên không đúng với thành phần dân tộc trong hạng mục là “ Sán Chỉ ” nên xác lập là có sai sót trong việc ghi thành phần dân tộc khi thiết lập những sách vở cho công dân. Vì vậy, những trường hợp sai sót nêu trên được cải chính thành dân tộc Sán Chỉ theo hạng mục những dân tộc Nước Ta. ” Hướng dẫn trên của Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên không nói gì đến dân tộc Cao Lan và lại hướng dẫn cải chính dân tộc cho số dân cư có sách vở hộ tịch ghi là dân tộc San Chí, Sán Chí thành dân tộc Sán Chỉ. Người dân thuộc công đồng 3 dân tộc San Chí, Sán Chí và Cao Lan khẳng định chắc chắn việc cải chính này vẫn không xử lý được tận gốc về việc ghi thành phần dân tộc trong sách vở hộ tịch và những sách vở khác có tương quan cho công dân, mặt khác người dân thấy không có địa thế căn cứ pháp lý hay địa thế căn cứ khoa học nào để cải chính dân tộc San Chí hay Sán Chí thành Sán Chỉ cả. Trang phục của dân tộc Sán Chay, xã Na Mao, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Ảnh : Huy Bình.

Cơ sở khoa học

Theo Quyết định số 121 – TCTK / PPCD, ngày 2/3/1979 của Tổng cục Thống kê, trong hạng mục 54 dân tộc Nước Ta không có tên gọi dân tộc San Chí, Sán Chí mà chỉ có dân tộc Sán Chay. Theo đó, dân tộc Sán Chay có những nhánh gồm Cao Lan, Sán Chỉ, Mán Cao Lan, Hờn Bạn, Sơn Tử .

Ông Hoàng Văn Ninh ( Nguyên Bí thư Đảng ủy, quản trị Ủy Ban Nhân Dân xã Na Mao, huyện Đại Từ ) nghiên cứu và phân tích, dân tộc Sán Chỉ chỉ có lời nói khác trọn vẹn với dân tộc Sán Chay. Do đó, cơ quan trình độ nhu yếu cải chính dân tộc San Chí và Sán Chí thành Sán Chỉ là không có cơ sở. Công văn 390 của Ủy ban Dân tộc nhu yếu việc triển khai cải chính dân tộc đã nêu rõ “ Cách ghi mục thành phần dân tộc thì ghi tên nhóm nhỏ hoặc tên gọi khác trước, sau đó mở ngoặc ghi tên chính của dân tộc. Ví dụ Pa Cô ( Tà Ôi ) ”.

Cơ sở thực tiễn

Ông Nông Văn Trân ( Nguyên Phó trưởng ban dân tộc tỉnh Thái Nguyên ) cho biết, theo pháp luật của luật hộ tịch, phần khai về dân tộc con cháu khai theo dân tộc của cha hoặc mẹ được xác lập trong giấy khai sinh và những sách vở hộ tịch khác. Số đồng bào nhóm dân tộc Cao Lan, San Chí, Sán Chí có nhiều đời từ ông, bà, cụ kỵ đã có khai sinh và Chứng minh nhân dân, sổ hộ khẩu đều ghi là San Chí hoặc Sán Chí rồi. Đặc biệt, đồng bào dân tộc Cao Lan, San Chí hoặc Sán Chí đều tự gọi mình là người Sán Chay. Ông Âu Ngọc Hòa ( Nguyên Bí thư Đảng ủy, quản trị Ủy Ban Nhân Dân xã Na Mao, huyện Đại Từ ) cho biết, người San Chí hay Sán Chí có ngôn từ, văn hóa truyền thống tương đương với người Sán Chay. Đồng Bào những dân tộc Cao Lan, San Chí hay Sán Chí cũng như người dân tộc Sán Chay đều cho rằng đó là 3 nhánh nằm trong dân tộc Sán Chay. ” Việc thống nhất tên gọi chung là Sán Chay không làm mất đi truyền thống cuội nguồn, truyền thống văn hóa truyền thống của dân tộc mình cũng như được thụ hưởng những chủ trương dân tộc của Đảng và Nhà nước. Vậy nên, triển khai cải chính phải dựa vào dòng chính, dựa vào thực tiễn mới đúng với tâm tư nguyện vọng nguyện vọng của bà con. Có một câu nói bằng tiếng dân tộc San Chí mà ngưới Sán Chí nào cũng biết là “ Văn sy Sán Chay nhăn ” tức là mình là người Sán Chay. ” Ông Âu Ngọc Hòa nói.

Múa Tắc Xình, điệu múa của đồng bào dân tộc Sán Chay trong lễ hội Cầu mùa xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Huy Bình.

Còn nhánh dân tộc Sán Chỉ, theo nhân dân, đây là một dân tộc khác, không giống người San Chí hoặc Sán Chí cả về ngôn từ, đặc trưng văn hóa truyền thống tộc người. Việc cải chính thành Sán Chỉ là một sự lắp ghép cơ học, khiên cưỡng, như thôn tính, làm mất tên dân tộc San Chí, Sán Chí hay Cao Lan. Thực tế, tại Thái Nguyên cũng không có đồng bào dân tộc Sán Chỉ sinh sống, thực thi cải chính nói trên theo chỉ huy của địa phương rõ ràng không có cơ sở cả về khoa học lẫn thực tiễn. Một số hội đồng dân cư thuộc những dân tộc Cao Lan, San Chí hay Sán Chí đã đề đạt nguyên vọng, mong ước là việc triển khai cải chính dân tộc chỉ cần thêm phần mở ngoặc, rồi thêm tên chính của dân tộc Sán Chay vào là phân phối, xử lý được căn nguyên của yếu tố. Ví dụ : San Chí ( Sán Chay ) Sán Chí ( Sán Chay ). Làm được như vậy, vừa bảo vệ dựa trên sở cứ khoa học, thực tiễn đời sống, bảo vệ đúng niềm tin chỉ huy của Ủy ban Dân tộc và cao nhất là cung ứng mong ước, nguyện vọng chính đáng của đồng bào.

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn