Người Pa Cô cũng kiến nghị

Đại biểu Hồ Thị Minh (Quảng Trị) nêu kiến nghị công nhận người Pa Cô là một dân tộc tại Quốc hội ngày 14-6-2017 – Ảnh: QUOCHOI.VN

“ Người con gái Pa Cô con cháu Bác Hồ / Dù gian nan vượt núi băng rừng / Dù mưa bom em không ngại chi / Đi đánh Mỹ để giữ núi rừng … ” – nhiều người Nước Ta thuộc ca từ reo vui, trong trẻo này của bài hát Người con gái Pa Cô nhưng không ít người sẽ giật mình khi biết rằng trong 54 dân tộc ở nước ta không có dân tộc nào là dân tộc Pa Cô. Câu chuyện ấy cũng vừa được chuyển đến Quốc hội để xem xét .
Người Pa Cô và Cà Dong cũng đề xuất kiến nghị

Nổi tiếng nhờ bài hát Người con gái Pa Cô, nhiều năm qua người Pa Cô ở Quảng Trị và Thừa Thiên – Huế cũng mòn mỏi kiến nghị Nhà nước công nhận họ là một dân tộc, không phải “mượn tên” người Tà Ôi nữa.

Mới đây nhất, trong phiên phỏng vấn và vấn đáp phỏng vấn ngày 14-6-2017 tại Quốc hội, đại biểu Hồ Thị Minh ( Quảng Trị ) đã chuyển nguyện vọng tha thiết này, bà Minh nói : “ Cộng đồng thiểu số người Pa Cô có ngôn từ và văn hóa truyền thống, phong tục, tập quán riêng không liên quan gì đến nhau nhưng vẫn chưa được công nhận là một dân tộc riêng và đang ghép vào dân tộc Tà Ôi. Đồng bào Pa Cô nhiều lần đề xuất kiến nghị mong ước được Nhà nước công nhận dân tộc mình là một dân tộc riêng ” .
Không chỉ đại biểu Quốc hội Hồ Thị Minh mà Đoàn đại biểu Quốc hội Thừa Thiên – Huế cũng có yêu cầu tương tự như gửi đến Ủy ban Dân tộc .
Trả lời yêu cầu này, Bộ trưởng chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến cho biết theo quyết định hành động 121 về hạng mục những dân tộc Nước Ta thì chỉ có tên dân tộc Tà Ôi, gồm có cả người Pa Cô, Pa Hi .
Từ trước đến nay đã có một số ít điều tra và nghiên cứu của những cấp từ TW đến địa phương về 1 số ít tiêu chuẩn dân tộc của người Pa Cô, nhưng để đưa ra Kết luận về thành phần dân tộc so với người Pa Cô vẫn cần liên tục được nghiên cứu và điều tra .
Và Pa Cô không phải là tộc người duy nhất yêu cầu đến Quốc hội công nhận thành phần dân tộc ở kỳ họp này, khi trước đó người Ca Dong ở Quảng Nam cũng gửi đề xuất kiến nghị bởi lúc bấy giờ họ vẫn được xếp chung vào dân tộc Xê Đăng .
Người Ca Dong có tổng số dân khoảng chừng 29.000 người, phân bổ đa phần ở huyện Nam Trà My và Bắc Trà My, có phong tục tập quán riêng, có ý thức về nguồn gốc, tổ tiên và đặc biệt quan trọng là có ngôn từ riêng .
Năm 2012 hồ sơ ý kiến đề nghị công nhận thành phần dân tộc Ca Dong từng được Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Quảng Nam trình Ủy ban Dân tộc .
Trả lời đề xuất kiến nghị này, Ủy ban Dân tộc cho biết so với trường hợp người Ca Dong, đã có một số ít nghiên cứu và điều tra chưa thể đưa ra Kết luận về thành phần dân tộc và vẫn cần liên tục được điều tra và nghiên cứu .
Ủy ban Dân tộc liên tục phối hợp với những cơ quan hữu quan nghiên cứu và điều tra, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định hành động, phân phối mong mỏi của cử tri .

Các cô gái Pa Cô – Ảnh: NGUYỄN THƯỢNG HIỂN

54 dân tộc hay nhiều hơn ?
PGS.TS Khổng Diễn, nguyên viện trưởng Viện Dân tộc học – Viện hàn lâm Khoa học xã hội Nước Ta, nói đó là yếu tố mà cho đến nay nhiều địa phương và những nhà nghiên cứu dân tộc học vẫn còn tranh cãi .

Theo ông, câu chuyện của người Tà Mun, Pa Cô hay Ca Dong không phải là cá biệt, bởi còn nhiều tộc người nữa cũng đang đề nghị làm rõ thành phần dân tộc của mình.

Là người đã có hơn 50 năm điều tra và nghiên cứu về dân tộc ở Nước Ta, PGS Khổng Diễn nhớ lại : “ Khi chúng tôi mở màn điều tra và nghiên cứu về dân tộc học thì chưa có số lượng 54 dân tộc như giờ đây, số liệu 54 dân tộc chỉ mới chính thức có từ năm 1979, sau quyết định hành động 121 của Tổng cục Thống kê để ship hàng cho tổng tìm hiểu dân số ” .
PGS Khổng Diễn cho biết để xác lập số 54 dân tộc, trước đó Viện Dân tộc học và Viện Ngôn ngữ đã có những cuộc điền dã và nghiên cứu và điều tra ròng rã nhiều năm .
“ Thời điểm năm 1959, Ủy ban Dân tộc TW từng báo cáo giải trình lên nhà nước là nước ta có đến hơn 60 dân tộc, sau đó còn có báo cáo giải trình nhiều hơn. Nhưng số này chưa “ chốt ” được vì khi đó quốc gia còn chia cắt, tiêu chuẩn nhìn nhận dân tộc còn chưa có ” – PGS Khổng Diễn nói .
Cho đến sau năm 1975, sau khi đã có tiêu chuẩn xác lập thành phần dân tộc là : lời nói, phong tục và ý thức dân tộc thì Ủy ban Khoa học xã hội và Ủy ban Dân tộc TW mới ngồi lại và “ chốt ” được số lượng 54 dân tộc, làm tờ trình gửi nhà nước, cơ sở cho Tổng cục Thống kê ra quyết định hành động 121 công nhận .
“ Tuy nhiên, ngay thời gian công bố đã gặp phản ứng từ một số ít địa phương và cả giới khoa học. Nhiều quan điểm lúc đó nói rằng còn tối thiểu ba dân tộc cần được tách ra đó là Cao Lan ( từ Cao Lan – Sán Chí ) ; Pa Cô ( từ Tà Ôi ) và Ca Dong ( từ Xê Đăng ) … ” – PGS Khổng Diễn nói .
Trước những quan điểm địa phương và nhà khoa học, trong tiến trình 2002 – 2004, Viện Dân tộc học đã tổ chức triển khai nhiều cuộc hội thảo chiến lược, tập hợp nhiều quan điểm điều tra và nghiên cứu nhìn nhận và năm 2006 đã có báo cáo giải trình tổng hợp nghiệm thu sát hoạch về yếu tố thành phần dân tộc, trong đó có đề xuất kiến nghị tách thành phần và trả lại gốc gác cho một vài nhóm dân tộc .
“ Viện hàn lâm Khoa học xã hội Nước Ta nhìn nhận báo cáo giải trình nghiệm thu sát hoạch đề tài này là xuất sắc. Nhưng không hiểu vì sao từ đó đến nay đề tài vẫn chưa được công bố ” – PGS Khổng Diễn do dự .
tiến sỹ Lò Giàng Páo, nguyên phó viện trưởng Viện Dân tộc – Ủy ban Dân tộc, cho biết công nhận hay bác bỏ một thành phần dân tộc là điều rất khó khăn vất vả và nhạy cảm .
Cái khó hơn ở đây là biến hóa những Kết luận về thành phần dân tộc đã có trước đây vì những tranh luận về quan điểm. “ Nhưng cần nhất là những nhà quản trị và những nhà nghiên cứu phải ngồi lại được với nhau, lắng nghe nhau để có những quyết định hành động hài hòa và hợp lý nhất ” – tiến sỹ Lò Giàng Páo nói .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn