Báo động 5 dân tộc ít người nhất Việt Nam quên tiếng mẹ đẻ: Học đâu, quên đấy

Học rồi lại quên

Tính từ năm 2006 đến nay đã có 6 đợt học tiếng Ơ Đu bằng hình thức truyền miệng được mở ở bản Văng Môn, xã Nga My, huyện Tương Dương ( Nghệ An ) cho hơn 300 người. Mỗi đợt gồm 8 buổi, với kinh phí đầu tư 2 triệu đồng / đợt .
Lớp học do chính những người già hiểu biết đến giảng dạy. Các từ ngữ do những cụ nhớ lại được biên soạn thành tài liệu để Giao hàng việc học. Cụ Lo Hồng Phong, một già làng biết tiếng Ơ Đu ( nay đã mất ), còn được sang bản Khạp, huyện Mương Khun nước bạn Lào, nơi có những người Ơ Đu sinh sống để so sánh so sánh giáo trình với trong thực tiễn. Nhưng sau khi tổng kết những khoá học này, chỉ có khoảng chừng 40 % học viên biết chữ nhưng lại không sử dụng được .

Con em đồng bào Si La bản Nậm Sin, xã Chung Chải, huyện Mường Nhé (Điện Biên) đã được học trong những ngôi trường khang trang.  Ảnh: S.L

Hiện địa phương mới chỉ sưu tầm được khoảng chừng 200 từ do những người già ghi chép lại rất rời rạc, thiếu sự hoàn hảo, nên rất khó để giảng dạy, mỗi đợt giảng dạy chỉ diễn ra trong thời hạn ngắn, thế cho nên vốn từ để người tham gia sau khi hoàn thành xong khóa học không đủ để nhớ và sử dụng hàng ngày, học rồi lâu dần không sử dụng lại quên mất .

Chưa đầu tư đồng bộ

Ông Vương Đình Lập – Phó Trưởng ban Dân tộc tỉnh Nghệ An
Địa phương đã rất nỗ lực trong việc gìn giữ và Phục hồi truyền thống văn hoá của người Ơ Đu nhưng hiệu suất cao còn chưa cao. Để bảo tồn truyền thống văn hóa truyền thống của người Ơ Đu, cũng cần sự góp vốn đầu tư về kinh tế tài chính để thực thi những đề tài điều tra và nghiên cứu khoa học, biên soạn và in thành giáo trình, tài liệu tìm hiểu thêm giảng dạy tiếng Ơ Đu cho đồng bào ” .
Đối với 5 dân tộc dưới 1.000 người lúc bấy giờ, Nhà nước đã có mạng lưới hệ thống những chủ trương riêng dành cho từng dân tộc để xóa đói giảm nghèo, trong đó có những chủ trương : Hỗ trợ tăng trưởng dân tộc Ơ Đu, tương hỗ tăng trưởng người Si La, tương hỗ tăng trưởng người Pu Péo, tương hỗ tăng trưởng người Brâu, Rơ Măm. Nhưng hầu hết những chủ trương này thường tập trung chuyên sâu vào tăng trưởng kinh tế tài chính, kiến thiết xây dựng cơ sở vật chất mà thiếu lồng ghép với những đề án về bảo tồn và tăng trưởng văn hóa truyền thống của những dân tộc. Và những chủ trương, đề án về văn hóa truyền thống, văn hoá những DTTS nói chung vẫn thường đứng khác biệt, ít kết nối với những chương trình, đề án tăng trưởng về kinh tế tài chính, bảo vệ thiên nhiên và môi trường … nên hiệu suất cao chưa cao .
Năm 2005, tỉnh Hà Giang đã tiến hành Dự án “ Hỗ trợ tăng trưởng dân tộc Pu Péo ” theo Quyết định số 238 / QĐ-UBDT của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc, với tổng số vốn gần 10 tỷ đồng. Theo báo cáo giải trình của Ban Dân tộc tỉnh Hà Giang, đơn vị chức năng được giao làm chủ góp vốn đầu tư dự án Bất Động Sản, số vốn để bảo tồn văn hoá, hầu hết là tương hỗ phục dựng tiệc tùng chỉ ở mức 119 triệu đồng / 7 thôn trong vòng 5 năm. Một số lượng khá nhã nhặn, nếu chia đều cho 7 thôn, mỗi thôn chỉ có 17 triệu đồng để tổ chức triển khai tiệc tùng, mà trong thực tiễn thì tổ chức triển khai một liên hoan của người Pu Péo phải cần đến cả trăm triệu đồng. Với chừng ấy tiền thì không hề làm gì được. Mà người dân thì không có mấy điều kiện kèm theo để góp phần khi đời sống còn khó khăn vất vả .
Người Si La ở Điện Biên sống tập trung chuyên sâu ở bản Nậm Sin, xã Chung Chải, huyện Mường Nhé, cả thảy có 47 hộ, với 206 khẩu. Ông Lò Văn Hùng – Trưởng phòng Dân tộc huyện Mường Nhé cho hay : Trước đây địa phương cũng có Dự án “ Bảo tồn, tăng trưởng dân tộc Si La ”, nhưng hầu hết là góp vốn đầu tư vào phúc lợi xã hội, giúp người Si La thoát khỏi đói nghèo. Còn góp vốn đầu tư bảo tồn văn hoá hầu hết chẳng có mấy nên việc mai một truyền thống là điều không hề tránh khỏi. Cùng với việc tăng trưởng kinh tế tài chính, năng lực bị đồng hoá ngày một cao, chỉ còn rất ít phụ nữ là mặc phục trang truyền thống cuội nguồn, còn đàn ông thì đã ăn mặc như người Kinh. Các phong tục tập quán, dân ca cũng chỉ người già còn nhớ không ít ” .
Một tín hiệu khả quan trong công tác làm việc bảo tồn văn hóa truyền thống người Ơ Đu là hiện vẫn còn khoảng chừng 2 vạn người Ơ Đu có nguồn gốc ở huyện Tương Dương, đang sinh sống ở bản Khạp ( Lào ), vẫn còn giữ được phục trang truyền thống lịch sử và ngôn từ Ơ Đu. Vừa qua, Ban Dân tộc tỉnh Nghệ An đã cùng với địa phương đưa đại diện thay mặt người Ơ Đu ở Tương Dương sang thăm, giao lưu với bà con tộc người Ơ Đu ở bản Khạp .

Học rồi lại quên

Tính từ năm 2006 đến nay đã có 6 đợt học tiếng Ơ Đu bằng hình thức truyền miệng được mở ở bản Văng Môn, xã Nga My, huyện Tương Dương (Nghệ An) cho hơn 300 người. Mỗi đợt gồm 8 buổi, với kinh phí 2 triệu đồng/đợt.

Lớp học do chính những người già hiểu biết đến giảng dạy. Các từ ngữ do những cụ nhớ lại được biên soạn thành tài liệu để Giao hàng việc học. Cụ Lo Hồng Phong, một già làng biết tiếng Ơ Đu ( nay đã mất ), còn được sang bản Khạp, huyện Mương Khun nước bạn Lào, nơi có những người Ơ Đu sinh sống để so sánh so sánh giáo trình với trong thực tiễn. Nhưng sau khi tổng kết những khoá học này, chỉ có khoảng chừng 40 % học viên biết chữ nhưng lại không sử dụng được .
Con em đồng bào Si La bản Nậm Sin, xã Chung Chải, huyện Mường Nhé ( Điện Biên ) đã được học trong những ngôi trường khang trang. Ảnh : S.L
Hiện địa phương mới chỉ sưu tầm được khoảng chừng 200 từ do những người già ghi chép lại rất rời rạc, thiếu sự hoàn hảo, nên rất khó để giảng dạy, mỗi đợt giảng dạy chỉ diễn ra trong thời hạn ngắn, thế cho nên vốn từ để người tham gia sau khi hoàn thành xong khóa học không đủ để nhớ và sử dụng hàng ngày, học rồi lâu dần không sử dụng lại quên mất .

Chưa đầu tư đồng bộ

Ông Vương Đình Lập – Phó Trưởng ban Dân tộc tỉnh Nghệ An
Địa phương đã rất nỗ lực trong việc gìn giữ và Phục hồi truyền thống văn hoá của người Ơ Đu nhưng hiệu suất cao còn chưa cao. Để bảo tồn truyền thống văn hóa truyền thống của người Ơ Đu, cũng cần sự góp vốn đầu tư về kinh tế tài chính để triển khai những đề tài nghiên cứu và điều tra khoa học, biên soạn và in thành giáo trình, tài liệu tìm hiểu thêm giảng dạy tiếng Ơ Đu cho đồng bào ” .
Đối với 5 dân tộc dưới 1.000 người lúc bấy giờ, Nhà nước đã có mạng lưới hệ thống những chủ trương riêng dành cho từng dân tộc để xóa đói giảm nghèo, trong đó có những chủ trương : Hỗ trợ tăng trưởng dân tộc Ơ Đu, tương hỗ tăng trưởng người Si La, tương hỗ tăng trưởng người Pu Péo, tương hỗ tăng trưởng người Brâu, Rơ Măm. Nhưng hầu hết những chủ trương này thường tập trung chuyên sâu vào tăng trưởng kinh tế tài chính, thiết kế xây dựng cơ sở vật chất mà thiếu lồng ghép với những đề án về bảo tồn và tăng trưởng văn hóa truyền thống của những dân tộc. Và những chủ trương, đề án về văn hóa truyền thống, văn hoá những DTTS nói chung vẫn thường đứng khác biệt, ít kết nối với những chương trình, đề án tăng trưởng về kinh tế tài chính, bảo vệ thiên nhiên và môi trường … nên hiệu suất cao chưa cao .
Năm 2005, tỉnh Hà Giang đã tiến hành Dự án “ Hỗ trợ tăng trưởng dân tộc Pu Péo ” theo Quyết định số 238 / QĐ-UBDT của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc, với tổng số vốn gần 10 tỷ đồng. Theo báo cáo giải trình của Ban Dân tộc tỉnh Hà Giang, đơn vị chức năng được giao làm chủ góp vốn đầu tư dự án Bất Động Sản, số vốn để bảo tồn văn hoá, hầu hết là tương hỗ phục dựng liên hoan chỉ ở mức 119 triệu đồng / 7 thôn trong vòng 5 năm. Một số lượng khá nhã nhặn, nếu chia đều cho 7 thôn, mỗi thôn chỉ có 17 triệu đồng để tổ chức triển khai tiệc tùng, mà trong thực tiễn thì tổ chức triển khai một liên hoan của người Pu Péo phải cần đến cả trăm triệu đồng. Với chừng ấy tiền thì không hề làm gì được. Mà người dân thì không có mấy điều kiện kèm theo để góp phần khi đời sống còn khó khăn vất vả .

Người Si La ở Điện Biên sống tập trung ở bản Nậm Sin, xã Chung Chải, huyện Mường Nhé, cả thảy có 47 hộ, với 206 khẩu. Ông Lò Văn Hùng – Trưởng phòng Dân tộc huyện Mường Nhé cho hay: Trước đây địa phương cũng có Dự án “Bảo tồn, phát triển dân tộc Si La”, nhưng chủ yếu là đầu tư vào an sinh xã hội, giúp người Si La thoát khỏi đói nghèo. Còn đầu tư bảo tồn văn hoá hầu như chẳng có mấy nên việc mai một bản sắc là điều không thể tránh khỏi. Cùng với việc phát triển kinh tế, khả năng bị đồng hoá ngày một cao, chỉ còn rất ít phụ nữ là mặc trang phục truyền thống, còn đàn ông thì đã ăn mặc như người Kinh. Các phong tục tập quán, dân ca cũng chỉ người già còn nhớ ít nhiều”.

Một tín hiệu khả quan trong công tác làm việc bảo tồn văn hóa truyền thống người Ơ Đu là hiện vẫn còn khoảng chừng 2 vạn người Ơ Đu có nguồn gốc ở huyện Tương Dương, đang sinh sống ở bản Khạp ( Lào ), vẫn còn giữ được phục trang truyền thống cuội nguồn và ngôn từ Ơ Đu. Vừa qua, Ban Dân tộc tỉnh Nghệ An đã cùng với địa phương đưa đại diện thay mặt người Ơ Đu ở Tương Dương sang thăm, giao lưu với bà con tộc người Ơ Đu ở bản Khạp .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn