Kiến Thức Cho Người lao Động Việt Nam > Nông Thôn > Ngữ hệ H’Mông-Miền – Wikipedia tiếng Việt

Ngữ hệ H’Mông-Miền – Wikipedia tiếng Việt

Ngữ hệ H’Mông-Miền (còn gọi là ngữ hệ Miêu–Dao) là một ngữ hệ gồm những ngôn ngữ nặng thanh điệu miền Nam Trung Quốc và Bắc Đông Nam Á lục địa. Người nói ngôn ngữ H’Mông-Miền sống chủ yếu trên vùng đồi núi Trung Quốc, tại các tỉnh Quý Châu, Hồ Nam, Vân Nam, Tứ Xuyên, Quảng Tây, và Hồ Bắc, trong khi người Hán cư ngụ trong những thung lũng thấp màu mỡ hơn. Trong 300–400 năm qua, người H’Mông và người Dao đã di cư đến Thái Lan, Lào, Việt Nam, và Myanmar. Do các cuộc chiến tranh Đông Dương, nhiều người đã rời Đông Nam Á lánh nạn sang Úc, Hoa Kỳ, Guiana thuộc Pháp, và một số nước khác. Hiện có hàng ngàn người H’Mông sống ở Stockton, Sacramento, Fresno, California và Minneapolis-St. Paul, Minnesota.

Quan hệ ngôn từ[sửa|sửa mã nguồn]

Ngữ tộc H’Mông ( Miêu ) và ngữ tộc Miền ( Dao ) rõ ràng có quan hệ mật thiết, nhưng đồng thời cũng không bao hàm lẫn nhau. Điểm độc lạ chính giữa hai nhóm là sự tăng trưởng âm vị học khác nhau. Nhóm H’Mông giữ lại hầu hết phụ âm đầu trong ngôn từ nguyên thủy, nhưng lại đơn giản hóa hầu hết vận mẫu ( như vô hiệu âm lướt giữa âm tiết và phụ âm cuối ). Nhóm Miền, ngược lại, lưu giữ hầu hết vận mẫu nhưng hợp nhất nhiều phụ âm đầu .Một số phân loại thời trước xếp hệ H’Mông – Miền vào ngữ hệ Hán-Tạng. Dù tại Trung Quốc cách phân loại này vẫn thường thấy, tuy nhiên với hội đồng ngôn ngữ học Tây phương, H’Mông – Miền là một ngữ hệ riêng không liên quan gì đến nhau. Ngữ hệ này có lẽ rằng bắt nguồn đâu đó tại miền Trung-Nam Trung Quốc. Sự đồng thuận hiện tại là ngữ hệ này phát nguyên từ một vùng nằm giữa Trường Giang và Mê Kông, nhưng có lẽ rằng còn bắt nguồn từ nơi xa hơn nữa về phía bắc, rồi bị đẩy xuống phương nam do sự di cư của người Hán. [ 2 ] Thời điểm ngôn từ H’Mông – Miền hiện hữu được ước tính là khoảng chừng 500 TCN theo Sagart, Blench, và Sanchez-Mazas, và chừng 2243 TCN theo Automated Similarity Judgment Program ( ASJP ), một thuật toán thử nghiệm để xác lập niên đại tự động. [ 3 ]

Paul K. Benedict, một học giả người Mỹ, mở rộng giả thuyết Austric để bao gồm cả ngữ hệ H’Mông-Miền. Tuy vậy, giả thuyết này chưa bao giờ nhận được nhiều sự ủng hộ.[4] Kosaka (2002) ủng hộ sự tồn tại của nhóm Miêu–Dai.[5]

Như nhiều ngôn từ miền Nam Trung Quốc, những ngôn từ H’Mông – Miền có xu thế đơn âm tiết và mang cú pháp nghiên cứu và phân tích. Một số ngôn từ trong hệ có số thanh điệu thuộc hàng nhiều nhất quốc tế : tiếng H’Mông Tông Địa có tận 12 thanh. [ 6 ] Chúng điển hình nổi bật ở sự xuất hiện của phụ âm sonorant vô thanh và âm lưỡi gà .

Chúng có trật tự từ chủ-động-tân, với sở hữu từ và số từ đứng trước danh từ. Chúng có rất ít giới từ thực sự, kết cấu chuỗi động từ đóng thay vai trò của giới từ. Ví dụ, cụm từ “ở gần” có thể được dùng với nghĩa “trong”.[7]

Ngoài hệ thống thanh điệu phức tạp và thiếu vắng giới từ, một nét nổi bật khác là số lượng lớn phân loại từ trong những ngôn ngữ này.

  • Trần Kỳ Quang / Chen Qiguang [陈其光] (2013). Miao and Yao language [苗瑶语文]. Beijing: Ethnic Publishing House [民族出版社]. ISBN 9787566003263
  • Paul K. Benedict (1942). “Thai, Kadai and Indonesian: a new alignment in south east Asia.” American Anthropologist 44.576-601.
  • Paul K. Benedict (1975). Austro-Thai language and culture, with a glossary of roots. New Haven: HRAF Press. ISBN 0-87536-323-7.
  • Enwall, J. (1995). Hmong writing systems in Vietnam: a case study of Vietnam’s minority language policy. Stockholm, Sweden: Center for Pacific Asian Studies.
  • Enwall, J. (1994). A myth become reality: history and development of the Miao written language. Stockholm East Asian monographs, no. 5-6. [Stockholm?]: Institute of Oriental Languages, Stockholm University. ISBN 91-7153-269-2
  • Lombard, S. J., & Purnell, H. C. (1968). Yao-English dictionary.
  • Lyman, T. A. (1979). Grammar of Mong Njua (Green Miao): a descriptive linguistic study. [S.l.]: The author.
  • Lyman, T. A. (1974). Dictionary of Mong Njua: a Miao (Meo) language of Southeast Asia. Janua linguarum, 123. The Hague: Mouton.
  • Lyman, T. A. (1970). English/Meo pocket dictionary. Bangkok, Thailand: German Cultural Institute, Goethe-Institute.
  • Purnell, H. C. (1965). Phonology of a Yao dialect spoken in the province of Chiengrai, Thailand. Hartford studies in linguistics, no. 15.
  • Ratliff, Martha (2010). Hmong–Mien-language history. Canberra, Australia: Pacific Linguistics. ISBN 0-85883-615-7.
  • Smalley, W. A., Vang, C. K., & Yang, G. Y. (1990). Mother of writing: the origin and development of a Hmong messianic script. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-76286-6
  • Smith, P. (1995). Mien–English everyday language dictionary = Mienh in-wuonh dimv nzangc sou. Visalia, CA: [s.n.].

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Bản mẫu : Ngữ hệ H’Mông – Miền

Bài viết liên quan
Bài Mới Nhất