Bến nước trong đời sống của đồng bào Jrai ở Gia Lai

Mỗi làng có tối thiểu một Giọt nước đặt ở vị trí thuận tiện cho việc sử dụng, nhiều Giọt nước sẽ tạo thành Bến nước. Việc lấy nước ở Bến nước được xem là một nét đẹp văn hóa truyền thống truyền kiếp của đồng bào dân tộc Jrai .
Già làng A Miu, Bí thư chi bộ thôn Khưn, phường Trà Bá, thành phố Pleiku ( tỉnh Gia Lai ) cho biết : Với người Jrai, nước là yếu tố quan trọng nhất trong đời sống. Nơi nào có nguồn nước, nơi đó có sự sống. Đến nay, văn hóa truyền thống dùng nước Giọt vẫn được dân làng tiếp nối truyền thống lịch sử cha ông, đây được xem là một nét đẹp được lưu giữ trong văn hóa truyền thống người Jrai tại Gia Lai .
Thuở còn sống du canh, du cư, người Jrai khi chọn đất lập làng, già làng thường chọn khu vực có nguồn nước mạch chảy ra từ khe núi. Nguồn nước này sau đó được đồng bào dẫn dòng bằng những máng tre, hình thành nên Giọt nước. Nhiều Giọt nước tạo thành Bến nước chung của cả làng. Khi đã có Bến nước, già làng mới chọn đất dựng nhà Rông lập làng mới, dân làng tập trung chuyên sâu quanh Giọt nước sinh sống và trồng trọt .

Nơi được già làng chọn làm Bến nước phải là nơi có nguồn nước dồi dào, chảy từ khe núi ra đủ lượng nước sinh hoạt cho cả làng quanh năm. Ngoài ra, vì là nguồn nước mạch ngầm chảy liên tục nên dân làng đào hồ, ngăn dòng tích nước để lấy nước tưới cho cây trồng hoặc dẫn dòng men theo các ruộng lúa.

Trong tín ngưỡng tâm linh đồng bào Gia Rai (hay còn gọi là Jrai), Yang Ia (Thần Nước) được người Tây Nguyên thờ cúng long trọng và vô cùng linh thiêng. Ảnh: Trọng Đạt/TTXVN

Nguồn nước sạch, trong mát từ Giọt nước chảy ra, biểu lộ sự giàu sang, thịnh vượng của làng. Nước chảy từ Giọt có điểm đặc biệt quan trọng là luôn trong vắt, ấm vào mùa đông và mát vào mùa hè. Ngay khi chọn được nơi lấy nước, già làng triển khai nghi lễ lập Bến nước, cúng Bến nước .
Với ý niệm “ vạn vật hữu linh ” người Jrai cho rằng “ Yang Ia ” ( thần nước ) là vị thần tạo ra nguồn nước nên sau đó, hàng năm cứ đến dịp đầu năm mới hay thời gian khởi đầu mùa mưa người dân lại tổ chức triển khai lễ cúng Bến nước. Đây là một tục lệ thường niên biểu lộ nét đẹp của văn hóa truyền thống dân tộc Jrai tại Gia Lai .
Hàng năm, dịp tổ chức triển khai cúng Bến nước là dịp người dân cùng tham gia làm sạch Bến nước, sửa sang lại đường xuống lấy nước cho thuận tiện. Thanh niên trong làng được phân công đi chặt cây lồ ô, cây tre về làm cây Nêu trang trí cho lễ cúng. Khu vực Bến nước được phát quang, dọn sạch sẽ, những máng nước cũ sẽ được thay thế sửa chữa bằng máng tre mới .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn