Tà Mun – Wikipedia tiếng Việt

Tà Mun được cho là một dân tộc thiểu số chưa được công nhận, sinh sống rải rác tại vùng ven Hồ Dầu Tiếng ở các tỉnh Tây Ninh và Bình Phước. Họ vốn là người Chơ Ro từ Gia Kiệm, Định Quán, tỉnh Biên Hòa (nay là huyện Tân Phú, Định Quán, tỉnh Đồng Nai) chạy lạc từ thời Pháp về khu vực Hớn Quản sinh sống.

Hiện tại dân tộc này không có tên trong 54 dân tộc Nước Ta, nhưng một số ít khu công trình nghiên cứu và điều tra khoa học trong và ngoài nước đều có đề cập đến nhóm người này. Đối với tỉnh Bình Phước, năm 2009 đã đưa tộc người này vào nhánh của dân tộc X’Tiêng .Người Tà Mun ở Bình Phước không có chữ viết, họ có ngôn từ nói riêng của mình thuộc Ngữ tộc Môn-Khmer, gần với ngôn từ của dân tộc Chơro. Nhiều năm qua người Tà Mun ở Bình Phước luôn ý kiến đề nghị được công nhận và có tên trong list những dân tộc đồng đội ở VN. Tại cuộc hội thảo chiến lược ” Nghiên cứu thành phần tên gọi người Tà Mun ” do Viện Dân tộc thuộc Ủy ban Dân tộc TW tổ chức triển khai ngày 8-10 tại Bình Phước, ông Điểu Hơn, trưởng Ban Dân tộc tỉnh Bình Phước đề xuất kiến nghị sớm có sự công nhận tên gọi so với tộc người Tà Mun theo đúng tiêu chuẩn, lao lý, đặc biệt quan trọng là cơ sở khoa học so với tộc người Tà Mun ở Bình Phước .

Người Tà Mun ở tỉnh Bình Phước:  Hiện có 234 hộ với 1.143 nhân khẩu tập trung chủ yếu tại địa bàn sóc 5 và ấp Bàu Lùng, xã Tân Hiệp, Huyện Hớn Quản.

Người Tà Mun ở tỉnh Tây Ninh: Có 1.680 người cư trú rải rác ở các huyện: Tân Biên, Tân Châu, Dương Minh Châu và các xã Thạnh Tân, Ninh Thạnh tại TP.Tây Ninh.

Người Tà Mun không có chữ viết. Chỉ lưu giữ được tiếng nói riêng của mình thuộc nhóm ngôn từ Môn Khmer, gần với ngôn từ của dân tộc Chơro .
Theo những nhà nghiên cứu, tộc người có 1 số ít phong tục, tập quán và truyền thống lịch sử khác với người S’Tiêng .Các nét văn hóa truyền thống có sự giao thoa, cộng cư với những nhóm dân tộc Nam Trường Sơn, và chịu tác động ảnh hưởng thâm thúy văn hóa truyền thống của tộc người Khmer .Những tư liệu về văn hóa truyền thống dân gian cũng như vốn văn hóa truyền thống truyền thống của dân tộc Tà Mun ngày càng bị mai một do đời sống tân tiến và do quy trình cộng cư diễn ra nhiều năm qua .

Lễ hội – Phong tục[sửa|sửa mã nguồn]

Các làn điệu dân ca nguyên thủy của người Tà Mun được sưu tầm, như những bài hát nghi lễ, hát ru và hát hoạt động và sinh hoạt giao duyên qua lao động sản xuất có nhiều nét độc lạ .

Hiện còn lưu giữ các hình thức lễ hội như:

• Lễ cầu mưa, lễ gieo hạt, lễ cúng cơm mới, lễ bỏ mả…

• Lễ cúng cơm mới: được xem như ngày tết cổ truyền của dân tộc, diễn ra vào cuối tháng 8, đầu tháng 9 âm lịch.

Tục “ cưới chồng ” vẫn còn duy trì được đến nay là nét văn hóa truyền thống đặc trưng .
Trước đây, người Tà Mun sống du canh, du cư. Khi lúa mới chín vàng mơ, bà con kéo nhau ra rẫy để thu hoạch ( nếu để lúa chín nữa, thóc sẽ rụng hết ). Từng người đeo gùi trên sống lưng, dùng tay tuốt từng bông lúa bỏ vào gùi, mang về nhà chứa vào bồ. Thu hoạch xong, họ tổ chức triển khai cúng thần linh đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa để họ được một mùa vụ bội thu gọi là lễ rước nước .Mọi người cùng mặc áo váy mới, góp phần lúa nếp, heo, gà, vịt … cho làng để tổ chức triển khai cúng ông bà chung vào đêm cuối tháng 8, sau đó mới trở lại nhà cúng rước ông bà riêng của từng nhà .Có 2 giống lúa riêng gọi là Trô và Sau-sơ-ra .Khi nấu cơm, họ mang lúa ra luộc cho chín rồi mới mang ra phơi cho khô. Sau đó mới dùng chày giã thành gạo, cơm mới dẻo và ngon .
Nhiều năm qua, trong hạng mục 54 dân tộc Nước Ta, không có dân tộc Tà Mun, tộc người này được xếp vào một nhánh của dân tộc S’Tiêng .

Chính quyền địa phương xã Đồng Nơ trước đây và Tân Hiệp hiện nay, cũng như công an huyện Bình Long trước đây và Hớn Quản (Bình Phước) ngày nay đều sử dụng, xác nhận thành phần dân tộc của nhóm người này là Tà Mun trong các văn bản, giấy tờ như: Chứng minh nhân dân, Sổ hộ khẩu, Giấy Khai sinh, Giấy Đăng ký kết hôn, Hương ước.

Việc đề xuất công nhận tộc người này đã được đưa ra từ nhiều năm nay nhưng hiện chưa có câu vấn đáp chính thức từ những cơ quan chức năng .Những già làng Tà Mun đang đau đáu khát vọng dân tộc mình được công nhận và được Nhà nước tương hỗ để bảo vệ những di sản văn hóa truyền thống .

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn