Dân tộc Tày đang đứng trước nguy cơ không bảo tồn được chữ viết

Cao Bằng là tỉnh miền núi, vùng cao, biên giới, thuộc phía Đông Bắc của Tổ quốc với nhiều dân tộc cùng sinh sống, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 94,87%. Trong đó, dân tộc Tày đông nhất chiếm 40,83%, tiếp sau là dân tộc Nùng 29,81%, Mông 11,65%, Dao 10,36%…

Kết quả khảo sát cho thấy, lúc bấy giờ, dân tộc Tày cơ bản vẫn bảo tồn tốt tiếng nói riêng của dân tộc mình. 80 % người Tày liên tục sử dụng tiếng Tày làm ngôn từ tiếp xúc trong đời sống hàng ngày .Tuy nhiên, xu thế ở hầu hết những địa phương có dân tộc Tày sinh sống, đặc biệt quan trọng trong những mái ấm gia đình ở khu vực thị xã, thành phố, những mái ấm gia đình trẻ và mái ấm gia đình có cha mẹ là cán bộ, công chức, viên chức nhà nước đa phần tiếp xúc trong mái ấm gia đình bằng tiếng phổ thông ( tiếng Việt ) .

Chính vì vậy ở những khu vực này, trẻ em dân tộc Tày ít nói tiếng dân tộc, chủ yếu sử dụng tiếng phổ thông và điều này đã làm cho tiếng Tày tự mai một chính trong nội bộ con em dân tộc Tày.

Riêng tại hai địa phương Hòa An và thành phố Cao Bằng, thế hệ trẻ dân tộc Tày phần nhiều ít người biết nói tiếng mẹ đẻ, những người biết cũng ít sử dụng lời nói của dân tộc Tày trong tiếp xúc .Về chữ viết, dân tộc Tày có chữ Nôm Tày, nhưng lúc bấy giờ không còn duy trì chữ viết riêng, chỉ còn một phần nhỏ trong mạng lưới hệ thống sách cúng, sách Then, sách của thầy cúng và 1 số ít người hành nghề thầy cúng. Số người biết về chữ Nôm Tày phần đông không còn. Trong những nghi lễ như : tang ma, hóa giải, thượng thọ, xem ngày giờ …, hầu hết những thầy tào dân tộc Tày vẫn sử dụng chữ Hán .Các thầy tào biết viết chữ Hán, tuy nhiên chỉ học theo lối chép lại văn bản chứ không được truyền dạy chuyên nghiệp và bài bản. Một số sách chữ Nôm Tày, chữ Hán hiện vẫn đang được lưu giữ trong những mái ấm gia đình làm nghề thầy Tào .Về ngữ văn dân gian, dân tộc Tày vẫn còn lưu giữ, tuy nhiên chỉ 1 số ít ít nghệ nhân cao tuổi mới nắm được nên rủi ro tiềm ẩn mai một cao .Kết quả khảo sát, đánh giá thực trạng sử dụng tiếng nói, chữ viết các dân tộc thiểu số (Tày, Thái, Dao) trên địa bàn tỉnh Cao Bằng (Ảnh chụp trang đầu và trang cuối)

Trong khi đó, người Dao sinh sống ở Cao Bằng có khoảng gần 55.000 người, có hai nhóm Dao đỏ và Dao Tiền cư trú tập trung tại các huyện: Bảo Lâm, Bảo Lạc, Nguyên Bình, Thạch An.

Hiện nay, dân tộc Dao vẫn giữ được lời nói của dân tộc mình và sử dụng tiếp xúc hàng ngày ; chỉ có 1 số ít ít những mái ấm gia đình người Dao ở thị xã, thành phố có cha mẹ là công chức, viên chức nhà nước hoặc kết hôn với người dân tộc khác ít biết hoặc ít sử dụng lời nói dân tộc Dao. Trẻ em người Dao trên địa phận tỉnh được cha ông truyền dạy tiếng mẹ đẻ và sử dụng ngôn từ của dân tộc mình trong tiếp xúc hàng ngày .Người Dao cũng có chữ viết là một mạng lưới hệ thống ký tự chữ Hán được phiên âm ra tiếng Dao ( hay nói cách khác, người Dao mượn chữ Hán để ghi chép lời nói của mình ). Hệ thống chữ viết này được những bậc tri thức người Dao trước đây sử dụng trong mọi văn tự, từ phản ánh mọi mặt đời sống vật chất, ý thức, sách lịch sử, những bài hát, bài cúng đến ghi chép ngày, tháng, thơ văn …Hiện nay, ở hầu hết những mái ấm gia đình dân tộc Dao có người cao tuổi ( từ 70 tuổi trở lên ) còn giữ được nhiều cuốn sách cổ do ông cha để lại. Những người nắm giữ tri thức chữ viết của người Dao hầu hết là những người thực hành thực tế nghi lễ tín ngưỡng trong hội đồng người Dao như Thầy mo, thầy tào .

Các sách viết tay ghi chép về các nghi thức cúng tế hiện nay còn được các thầy mo, thầy tào lưu giữ. Ngoài thầy mo và thầy tào, trong cộng đồng người Dao rất hiếm người biết đọc các cuốn sách cổ của người Dao, thậm chí nhiều thầy mo chỉ biết đọc chữ nhưng lại không dịch được nội dung…

Theo tác dụng khảo sát của Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Cao Bằng, những bản sách dạy chữ của người Dao đều được viết tay trên giấy dó. Hiện, chữ viết của người Dao lúc bấy giờ đang có rủi ro tiềm ẩn bị mai một cao, do vậy cần phải có những giải pháp bảo tồn, lưu giữ chữ viết .Thực hiện công tác làm việc sưu tầm, bảo tồn, Bảo tàng tỉnh Cao Bằng hiện đang lưu giữ 39 đầu sách chữ Hán và Nôm Tày sử dụng trong nghi lễ của thầy tào dân tộc Tày và 22 đầu sách sưu tầm được trong hội đồng người Dao .Từ năm 2013 đến năm 2020, tỉnh Cao Bằng đã tổ chức triển khai tu dưỡng tiếng Tày cho cán bộ, công chức, viên chức được 78 lớp với 5.284 lượt người tham gia. Ngoài ra, bằng những nguồn xã hội hóa, tại những huyện đã mở những lớp hát then, đàn tính ( tiếng Tày ) hoặc trải qua những câu lạc bộ để truyền dạy cho con trẻ những dân tộc trong huyện, nhằm mục đích tu dưỡng, phát huy, gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống truyền thống lịch sử của dân tộc .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn