Định nghĩa chiến lược doanh nghiệp và các cấp chiến lược là gì?
Dù theo quan điểm tiếp cận nào, một cách khái quát, doanh nghiệp là một tổ chức triển khai hoạt động giải trí “ có chiến lược ”, có kế hoạch nhằm mục đích mục tiêu sản xuất, kinh doanh thương mại, phân phối mẫu sản phẩm, dịch vụ hoặc cả mẫu sản phẩm dịch vụ đến người mua và / hoặc người tiêu dùng. Để thực thi trách nhiệm này, doanh nghiệp tự tổ chức triển khai, kêu gọi và ảnh hưởng tác động lên những nguồn lực ( nguyên vật liệu, kinh tế tài chính, nguồn nhân lực, trang thiết bị máy móc, thông tin ) trong một khoanh vùng phạm vi nhất định và tuân thủ những luật lệ của môi trường tự nhiên, nhà nước ; trên cơ sở bảo vệ tiềm năng doanh thu ở mức nhất định .
1. Định nghĩa và đặc điểm chiến lược doanh nghiệp
Theo quan điểm thực nghiệm, Alfred Sloan (quản lý tại General Motors từ 1923 đến 1946) chỉ ra rằng “chiến lược được xây dựng trên nền tảng các điểm mạnh và điểm yếu”. Theo Chandler (1962), “Chiến lược nhằm xác định các mục tiêu và mục đích căn bản, dài hạn và cách thức hành động cũng như phân bổ các nguồn lực cho phép doanh nghiệp đạt được các mục tiêu, mục đích đó”. Còn Porter (1985) khẳng định: “Chiến lược, đối mặt với cạnh tranh, là tổ hợp các mục tiêu mà doanh nghiệp cố gắng đạt được và các phương tiện để đạt các mục tiêu đó”. Ông nhấn mạnh ba nguyên tắc cơ bản của chiến lược là: (1) tạo ra một vị thế độc tôn và giá trị trên thị trường; (2) tạo sự cân bằng thông qua lựa chọn “không làm những gì”; và (3) đạt được sự “phù hợp” tổng thể thông qua tổ chức điều phối hợp lý các hoạt động trong doanh nghiệp để hỗ trợ chiến lược mà doanh nghiệp đã chọn.
Mintzberg ( 1994 ) chứng minh và khẳng định con người sử dụng “ chiến lược ” bằng nhiều chiêu thức khác nhau. Theo ông, có bốn chiêu thức tiếp cận chiến lược chính, gồm : ( 1 ) chiến lược là một kế hoạch, một “ phương pháp thế nào đó ”, một phương tiện đi lại để đạt được tiềm năng này đến tiềm năng khác ; ( 2 ) chiến lược là một khung hành vi theo thời hạn ; ví dụ, một doanh nghiệp kinh doanh thương mại loại sản phẩm xa sỉ đã vận dụng chiến lược “ người mua hạng sang ” ; ( 3 ) chiến lược là hoạt động giải trí xác định, bộc lộ những quyết định hành động của doanh nghiệp phân phối những mẫu sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó trên những thị trường nào đó ; và ( 4 ) chiến lược là quan điểm, bao hàm tầm nhìn và khuynh hướng. Andrews ( 1980 ) đưa ra định nghĩa chiến lược doanh nghiệp như sau : “ Chiến lược là khung ra quyết định hành động của doanh nghiệp, được cho phép xác lập và cụ thể hóa những tiềm năng, mục tiêu, từ đó hình thành những chủ trương và kế hoạch chủ yếu để đạt được những tiềm năng, và xác lập tập hợp những hoạt động giải trí sản xuất kinh doanh thương mại của doanh nghiệp, mô hình tổ chức triển khai kinh tế tài chính và nhân sự hiện hữu hoặc hướng đến, và thực chất những hoạt động giải trí kinh tế tài chính và phi kinh tế mang lại cho những cổ đông, nhân viên cấp dưới, khách hang và hội đồng ” .
Một cách khái quát, chiến lược bộc lộ những tiềm năng doanh nghiệp mong ước triển khai và những hành vi được đưa ra nhằm mục đích có được những tiềm năng đó. Về thực chất, chiến lược thường đặt trọng tâm vào những khuynh hướng của doanh nghiệp trong dài hạn, tương quan đến xu thế tăng trưởng và nhu yếu của người mua, cạnh tranh đối đầu, xác định tương lai của doanh nghiệp ; qua đó giúp doanh nghiệp thiết kế xây dựng được mạng lưới hệ thống sản xuất kinh doanh thương mại tương thích và từng bước tăng trưởng, nâng cao hiệu suất cao hoạt động giải trí sản xuất kinh doanh thương mại của mình. Chiến lược cũng tương quan đến những quyết định hành động mang tính chiến lược từ những hoạt động giải trí hàng ngày như sản xuất kinh doanh thương mại, kiến thiết xây dựng, tăng trưởng những mối quan hệ bên trong và ngoài doanh nghiệp, đến những chủ trương với người lao động, hoạt động giải trí quản trị, giám sát, quản lý và điều hành …
Chiến lược doanh nghiệp cần thiết kế xây dựng dựa trên những lợi thế cạnh tranh đối đầu của doanh nghiệp. Lợi thế cạnh tranh đối đầu là yếu tố tạo sự độc lạ, nâng cao sức mạnh của doanh nghiệp trên thị trường. Chính vì thế, việc đưa ra phương hướng cho doanh nghiệp cũng cần phải quan tâm đến yếu tố này. Đó hoàn toàn có thể là lợi thế về mẫu sản phẩm, vị trí địa lý, quy mô, dịch vụ … Doanh nghiệp cần phải thiết kế xây dựng lợi thế cạnh tranh đối đầu có giá trị lâu bền hơn, như vậy mới bảo vệ hơn về sự sống sót và tăng trưởng trong tương lai .
Chiến lược cũng hoàn toàn có thể đươc xem như một chiêu thức nhìn nhận, kiểm định và hiệu chỉnh về sự tương thích trong xu thế và những hoạt động giải trí của doanh nghiệp với thiên nhiên và môi trường kinh doanh thương mại. Cũng hoàn toàn có thể coi chiến lược là một thời cơ thay đổi so với doanh nghiệp. Chiến lược doanh nghiệp không riêng gì nhờ vào vào những yếu tố thuộc về thiên nhiên và môi trường kinh doanh thương mại mà cả giá trị kỳ vọng của những đối tác chiến lược quyền lực tối cao bên trong đến doanh nghiệp ( cổ đông, những nhà quản trị, nhân viên cấp dưới ) và những bên tương quan ( đối tác chiến lược kinh doanh thương mại, người mua, xã hội, cơ quan chính phủ ). Vì vậy, chiến lược đưa ra vừa là khuynh hướng tương lai, vừa là động lực để doanh nghiệp nỗ lực triển khai nhằm mục đích đạt được những tiềm năng chiến lược đã đề ra .
Với vai trò phản ánh những tiềm năng kỳ vọng và những hành vi tiến hành nhằm mục đích đạt được những tiềm năng đó, chiến lược doanh nghiệp mang 1 số ít đặc thù chính sau ( Johnson và những tập sự, 2005 ) :
- Chiến lược thể hiện định hướng dài hạn của doanh nghiệp;
- Chiến lược có thể nhằm mục đích thích nghi với môi trường kinh doanh của doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải linh động, nhạy bén về nguồn lực trước những biến động tương lai. Đạt được vị thế chiến lược trên thị trường có vai trò đặc biệt quan trọng với doanh nghiệp, đảm bảo các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu thị trường;
- Tuy nhiên, chiến lược cũng có thể hướng đến tạo dựng cơ hội, môi trường kinh doanh trên cơ sở xây dựng các nguồn lực và năng lực mới;
- Chiến lược doanh nghiệp chịu tác động không chỉ của các lực lượng môi trường và khả năng chiến lược của doanh nghiệp, mà cả của các giá trị và mong muốn của những người nắm quyền lực và có ảnh hưởng đến doanh nghiệp.
Chiến lược gắn liền với các quyết định cần đưa ra; các quyết định chiến lược này cũng có một số đặc điểm đáng chú ý sau (Johnson và các cộng sự, 2005):
- Về bản chất, việc đưa ra các quyết định mang tính chiến lược khá phức tạp. Sự phức tạp này là đặc trưng của chiến lược và các quyết định chiến lược, đặc biệt tại các doanh nghiệp có phạm vi hoạt động trên địa bàn rộng như các công ty đa quốc gia, hoặc nhiều chủng loại sản phẩm và dịch vụ.
- Các quyết định chiến lược thường liên quan đến các lĩnh vực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Câu hỏi mà các nhà chiến lược doanh nghiệp thường xuyên được đặt ra là có nên tập trung vào lĩnh vực này, vào một hay nhiều lĩnh vực? hoặc các câu hỏi về kinh doanh, phát triển các dòng sản phẩm? tấn công hay phòng thủ thị trường, khu vực nào?
- Các quyết định chiến lược thường nhằm đạt được lợi thế nào đó trong cạnh tranh.
- Việc đưa ra các quyết định chiến lược đôi khi được thực hiện trong những tình huống không chắc chắn hay bất ổn về điều kiện, kết quả tương lai.
- Các quyết định chiến lược có ảnh hưởng lớn đến hoạt động nghiệp vụ trong doanh nghiệp, bởi 2 nguyên nhân: Thứ nhất, nếu các hoạt động nghiệp vụ không theo đúng chiến lược đã đề ra thì chiến lược đó sẽ không thể thành công được; Thứ hai, ở cấp độ nghiệp vụ, doanh nghiệp có thể sẽ đạt được lợi thế cạnh tranh chiến lược.
- Các quyết định chiến lược đòi hỏi hoạt động quản lý tích hợp toàn doanh nghiệp. Các nhà quản lý ở các cấp khác nhau phải giải quyết các vấn đề mang tính chiến lược, có liên quan hoặc phải kết hợp giữa nhiều bộ phận với nhau trên cơ sở đạt được sự đồng thuận và hợp tác với các nhà quản lý khác, vốn có thể có quyền lợi và mục đích khác nhau.
- Các nhà quản lý cũng phải duy trì và phát triển các mối quan hệ cũng như mạng lưới quan hệ với các đối tác bên ngoài doanh nghiệp, như với các nhà cung cấp, phân phối, khách hàng…
- Các quyết định chiến lược thường liên quan đến sự thay đổi trong doanh nghiệp, do vậy thường rất khó được chấp nhận vì sức ỳ về vận hành, nguồn lực và văn hóa của tổ chức.
2. Các cấp chiến lược doanh nghiệp
Theo Vancil và Lorange ( 1975 ), quy trình hoạch định chiến lược diễn ra ở ba Lever trong doanh nghiệp, gồm có ( 1 ) chiến lược ở cấp chỉ huy cao nhất hay chiến lược cấp doanh nghiệp ( Corporate strategy ), ( 2 ) ở những đơn vị chức năng kinh doanh thương mại hay chiến lược cấp kinh doanh thương mại ( Business strategies ) và ( 3 ) ở những bộ phận tính năng của những đơn vị chức năng kinh doanh thương mại hay chiến lược cấp tính năng ( Operational strategy ). Ở mỗi cấp khác nhau, nội dung chiến lược là khác nhau .
Chiến lược cấp công ty, sau đây gọi tắt là chiến lược doanh nghiệp, tiếp cận doanh nghiệp một cách tổng thể và toàn diện nhằm mục đích cung ứng kỳ vọng của những bên tương quan, của người mua và hội đồng quản trị. Tại cấp chiến lược doanh nghiệp, những tiềm năng được thiết lập mang tính chiến lược và dài hạn ; hoạch định chiến lược là một quy trình gồm :
- Các quyết định xác định mục tiêu dài hạn, mục tiêu ngắn hạn của doanh nghiệp, xác định bao nhiêu lĩnh vực kinh doanh doanh nghiệp sẽ tham gia và đó là những lĩnh vực gì?;
- Tìm kiếm và huy động các nguồn lực cần thiết để triển khai hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra;
- Phân bổ nguồn lực giữa các đơn vị kinh doanh để đảm bảo việc mục tiêu được thực hiện đồng đều giữa các bộ phận nhằm đảm bảo các mục tiêu chung của doanh nghiệp.
Chiến lược cấp kinh doanh thương mại, sau đây gọi tắt là chiến lược kinh doanh thương mại, tập trung chuyên sâu vào hoạch định kế hoạch ngắn và trung hạn, trong khoanh vùng phạm vi tính năng, trách nhiệm của mỗi đơn vị chức năng hay bộ phận kinh doanh thương mại ; đồng thời nhờ vào vào cơ cấu tổ chức tổ chức triển khai ( tập trung chuyên sâu hay hỗn hợp ) của doanh nghiệp. Nếu như chiến lược doanh nghiệp gồm một tập hợp giống hệt những hoạt động giải trí trong doanh nghiệp thì chiến lược kinh doanh thương mại tập trung chuyên sâu vào những hạng mục góp vốn đầu tư kinh doanh thương mại của đơn vị chức năng kinh doanh thương mại tương quan. Hoạch định chiến lược kinh doanh thương mại là quy trình nhằm mục đích xác lập khoanh vùng phạm vi hoạt động giải trí của từng đơn vị chức năng kinh doanh thương mại ; xác lập những tiềm năng chính của đơn vị chức năng đó trong nghành hoạt động giải trí đã xác lập ; vận dụng những chủ trương thiết yếu nhằm mục đích đạt được đạt được những tiềm năng của đơn vị chức năng đó. Hoạch định chiến lược kinh doanh thương mại lựa chọn những tiềm năng thời gian ngắn và dài hạn của những đơn vị chức năng kinh doanh thương mại, thiết lập điều lệ doanh nghiệp sau khi xác lập khoanh vùng phạm vi hoạt động giải trí trên thị trường, khu vực hoạt động giải trí và công nghệ tiên tiến vận dụng của những bộ phận kinh doanh thương mại .
Chiến lược cấp công dụng, sau đây gọi tắt là chiến lược công dụng, tương quan đến những bộ phận tính năng trong doanh nghiệp ( bộ phận nghiên cứu và điều tra và tăng trưởng, kinh tế tài chính, sản xuất, marketing … ) được tổ chức triển khai như thế nào để thực thi được phương hướng chiến lược ở Lever công ty và chiến lược kinh doanh thương mại những SBU trong doanh nghiệp. Chiến lược cấp công dụng do những bộ phận trong những đơn vị chức năng kinh doanh thương mại thiết kế xây dựng, là tập hợp những chương trình hành vi khả thi để triển khai từng phần của chiến lược kinh doanh thương mại của đơn vị chức năng. Hoạch định chiến lược tính năng nhằm mục đích xác lập những tiềm năng thời gian ngắn và dài hạn cho từng khu vực công dụng ( marketing, kinh tế tài chính, sản xuất, nghiên cứu và điều tra tăng trưởng … ), xác lập thực chất và chuỗi hành vi cần triển khai để đạt được những tiềm năng đã đề ra .
Chiến lược cấp chức năng là một lời công bố chi tiết về các mục tiêu và phương thức hoạt động ngắn hạn được các đơn vị chức năng sử dụng nhằm đạt được mục tiêu ngắn hạn của các SBU và mục tiêu dài hạn của tổ chức. Chiến lược cấp chức năng giải quyết các vấn đề liên quan đến lĩnh vực chức năng gồm (a) đáp ứng vai trò của lĩnh vực chức năng với môi trường tác nghiệp và (b) phối hợp chức năng với các chính sách khác nhau của doanh nghiệp. Các loại hình chiến lược cấp chức năng cơ bản trong doanh nghiệp gồm: chiến lược sản xuất tác nghiệp, chiến lược Marketing, chiến lược sản xuất, chiến lược nghiên cứu và phát triển (R&D), chiến lược tài chính, chiến lược nguồn nhân lực …
Nguồn: Phan Thanh Tú (2019), Quản trị Chiến lược Doanh Nghiệp, NXB Công Thương, trang 6 – 11.
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Doanh Nghiệp
