ThaiBinh Seed – Kỷ niệm 6 Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp về thăm

LTS: Trong suốt 50 năm hình thành và phát triển, ThaiBinh Seed luôn nhận được sự quan tâm của lãnh đạo ngành nông nghiệp, đặc biệt là các Bộ trưởng. Đó là điều hiếm khi Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo chia sẻ.

Tôi từng có dự tính san sẻ câu truyện về những lần 6 Bộ trưởng Bộ NN-PTNT thăm ThaiBinh Seed, nhưng lần lữa vì chưa có dịp thích hợp. Được sự chăm sóc của những Bộ trưởng vừa là vinh dự, nhưng cũng vừa đặt ra nhu yếu, nghĩa vụ và trách nhiệm cho công ty.

Cụ Nguyễn Ngọc Trìu và lời hứa với Bác Hồ

Đầu tiên là cố Bộ trưởng Nguyễn Ngọc Trìu. Có thể nói, cụ là một người có nhìn xa trông rộng, nhiều thứ đi trước thời đại. Chính những nét đặc biệt quan trọng ấy đã giúp cụ được phần đông người dân Tỉnh Thái Bình quý mến. Cố Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Ngọc Trìu chụp ảnh lưu niệm với tập thể cán bộ, công nhân viên ThaiBinh Seed.

Cố Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Ngọc Trìu chụp ảnh lưu niệm với tập thể cán bộ, công nhân viên ThaiBinh Seed.

Ấn tượng nhất của tôi về cụ là lời hứa với Bác Hồ. Trong lần Bác Hồ về thăm Tỉnh Thái Bình lần thứ năm, vào ngày 31/12/1966. Lúc ấy là thời chiến, sức khỏe thể chất của Bác không được như trước, nhưng Bác vẫn nghỉ một đêm tại đây. Sáng 1/1/1967, trong một buổi trò chuyện với hơn 100 cán bộ đại biểu đại diện thay mặt cho hơn 40.000 đảng viên và trên 1 triệu người dân, Bác nhắc nhở cán bộ và nhân dân Tỉnh Thái Bình phải nỗ lực hơn nữa. Bác nói : “ Tỉnh Thái Bình có văn minh nhiều, Bác mong những chiến sỹ và đồng bào đều cố gắng nỗ lực hơn nữa để làm cho Tỉnh Thái Bình trở thành một tỉnh gương mẫu về mọi mặt ”. Ngày hôm ấy, tôi nhớ nhất là những câu Bác nói về sản xuất nông nghiệp. Bác bảo, 5 tấn / ha là một kỳ tích, nhưng muốn hiệu suất cao không chỉ có vậy thì phải tập trung chuyên sâu làm thủy lợi, sản xuất nhiều phân bón. Bác gợi ý, muốn có nhiều phân bón thì phải nuôi nhiều lợn. Đồng thời, cán bộ ngành nông nghiệp phải lựa chọn được những giống lúa tốt cho người dân. Lời Bác dặn lúc ấy, nhưng không hề một sớm một chiều làm được. Tuy nhiên, với riêng Tỉnh Thái Bình, tỉnh quyết tâm biến những mong ước của Bác thành hiện thực. Trong năm 1967, tỉnh đã xây dựng mạng lưới hệ thống phân phối hạt giống. Đến năm 1978, tỉnh xây dựng thêm hai trại sản xuất lúa giống. Khi ấy, cụ Trìu là quản trị Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Thái Bình. Rõ ràng, phải có tầm nhìn như thế nào thì cụ mới quyết tâm như vậy, để những thành quả cụ để lại đến giờ tất cả chúng ta vẫn thừa kế. Khi thống nhất miền Nam năm 1975, cụ Trìu làm Bí thư Tỉnh ủy Tỉnh Thái Bình. Hai năm sau, cụ giữ chức Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và từ 23/2/1979 giữ chức Bộ trưởng. Trong suốt khoảng chừng thời hạn ấy, chưa khi nào cụ quên thực thi lời hứa với Bác cách đó chục năm. Năng suất lúa của tỉnh tăng dần, từ 5 tấn / ha lên 7 tấn / ha. Với riêng ThaiBinh Seed, kỷ niệm với cụ Trìu còn là tình cảm. Thông qua nhiều người, tôi biết cụ là người xây dựng Công ty tiền thân của ThaiBinh Seed ngày này và nhiều lần tôi muốn gặp để cảm ơn. Trong một lần cụ xuống thăm huyện Tiền Hải cùng với ông Chu Văn Rỵ ( nguyên Bí thư Tỉnh ủy Tỉnh Thái Bình ), cụ mời và chờ đến khi tôi xuống mới dùng cơm. Mỗi lần về thăm Tỉnh Thái Bình, cụ đều tranh thủ ghé qua thăm hỏi động viên và động viên tôi cùng ThaiBinh Seed. Tôi vẫn nhớ có một lần về chơi, cụ hỏi xin tôi mấy cân gạo cho lái xe, bởi vợ của anh ấy rất thích gạo của ThaiBinh Seed. Chính sự chân thực, thân thiện của chỉ huy như cụ đã tiếp thêm cho tôi động lực. Dịp kỷ niệm 40 năm xây dựng ThaiBinh Seed, cụ về thăm và tận tình tư vấn phương pháp tổ chức triển khai như thế nào cho trang trọng. Lần nào gặp, cụ cũng bày tỏ tâm niệm về lời Bác dặn năm xưa. Cụ bảo, Bác Hồ về thăm tỉnh là một vinh dự, và những người con Tỉnh Thái Bình phải lấy đó làm động lực. Động lực ấy giúp cụ cùng chỉ huy tỉnh, và những người làm nông nghiệp vượt qua sóng gió như khi xích míc tư tưởng làm lúa chiêm với lúa xuân. Cụ dặn : “ Người làm giống lúa sẽ phải trải qua những thời gian như vậy, nên khi nào cũng phải vững tâm, kiên trì ”. Một con người tận tâm, tận chí như thế đã để trong tôi nhiều kỷ niệm đẹp, thâm thúy, và là nguồn cổ vũ vô bờ bến trong những xu thế việc làm sau này.

Say mê làm nông nghiệp như Bộ trưởng Nguyễn Công Tạn

Với cố Phó thủ tướng, nguyên Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Công Tạn, cụ là người gốc Tỉnh Thái Bình, nhưng thời hạn sống và thao tác của cụ hầu hết tại TP. Hà Nội. Tuy nhiên, lần nào về thăm tỉnh, về thăm ThaiBinh Seed, cụ đều tỏ ra thân thiện, và chăm sóc đặc biệt quan trọng tới công tác làm việc sản xuất giống, từ lúa cho tới ngô, khoai, sắn. Cố Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Công Tạn thăm cánh đồng lúa sử dụng giống do ThaiBinh Seed cung cấp. Cố Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Công Tạn thăm cánh đồng lúa sử dụng giống do ThaiBinh Seed cung ứng. Tôi ấn tượng nhất là sự mê hồn làm nông nghiệp của cụ Tạn, mê hồn tới mức nhiệt huyết. Có cảm xúc, rằng cứ thấy cái gì mới, cái gì hay, hoặc bất kể loại sản phẩm nào mà cụ tin là có hiệu suất cao cho tỉnh, cho người dân là cụ lập tức gọi tôi để đi xem, điều tra và nghiên cứu. Bằng cách ấy, cụ đã đưa về quê nhà, từ giống khoai, măng tây, cho tới giống ngỗng trời. Điểm nâng tầm nhất của nông nghiệp thời Bộ trưởng Nguyễn Công Tạn là biến Nước Ta từ một nước quanh năm nhập khẩu lương thực chuyển thành nước xuất khẩu lúa gạo nổi tiếng quốc tế. Đó là điều không ai ngờ được lúc đó, nhưng nếu tiếp xúc nhiều với cụ, ít người thấy kinh ngạc. Cụ Tạn là một người năng động, chẳng mấy khi ngồi yên trừ phi ngồi họp. Cho tới giờ, tôi vẫn nhớ là cụ đi rất nhanh. Khi chúng tôi ngồi trò chuyện ở bàn nước, cụ vẫn đi vòng quanh cơ sở sản xuất để kiểm tra từng mẫu sản phẩm một. Vừa đi cụ vừa tấm tắc, là “ không ngờ tôi làm được giống như này ”. Quãng những năm 2 nghìn, trên đường về thăm công ty, cụ đi qua quốc lộ và thấy biển quảng cáo của ThaiBinh Seed. Lập tức, cụ gọi cho tôi ngay trong đêm và hóm hỉnh đùa, là tưởng ThaiBinh Seed ” chết ” ( công ty phá sản ) rồi, nhưng “ không ngờ là công ty tăng trưởng được như này ”. Tôi báo cáo giải trình, là tổng thể đều nhờ nông dân mới có được như ngày ngày hôm nay.

Gần gũi, chân thành như Bộ trưởng Lê Huy Ngọ

Đến thời ông Lê Huy Ngọ, tác phong thân mật, chân thành của những đời Bộ trưởng trước vẫn được gìn giữ. Thời của ông, ngành nông nghiệp Open những thử thách mới từ biến hóa khí hậu, ô nhiễm môi trường tự nhiên, thiên tai, dịch bệnh, thực trạng phá rừng, khai thác tài nguyên biển, sinh học. Nhưng nhờ ý thức sát dân, gần dân, hiểu và thông cảm cho người dân, ông từng bước chèo chống, tháo gỡ, thiết kế xây dựng nền móng, đưa ra mục tiêu “ bốn tại chỗ ”, đặc biệt quan trọng là trong việc giải quyết và xử lý yếu tố lụt bão, thiên tai. Nguyên Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Lê Huy Ngọ thăm và chụp ảnh lưu niệm với lãnh đạo ThaiBinh Seed. Nguyên Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Lê Huy Ngọ thăm và chụp ảnh lưu niệm với chỉ huy ThaiBinh Seed. Vấp phải nhiều yếu tố mới, chưa từng có tiền lệ, nên niềm tin của ông Ngọ cấp tiến, tuyệt đối bỏ tư duy bảo thủ. Năm 2002 quay trở lại trước, Nước Ta chưa có kế hoạch tăng trưởng giống cây xanh đơn cử nào. Khi tôi đề xuất kiến nghị Bộ NN-PTNT phải thiết kế xây dựng kế hoạch giống cây cối, đó là một ý tưởng sáng tạo mới, nhiều góc nhìn gai góc, nhưng ông vẫn chú ý lắng nghe, và khen sáng tạo độc đáo ấy là đúng.

Tôi báo cáo, là giờ Việt Nam chuyển sang kinh tế thị trường, cần một cách làm bài bản, căn cơ, bắt đầu từ gốc rễ vấn đề – chính là giống lúa. Những nghiên cứu cũ hiện không phù hợp, trong bối cảnh hệ thống thương mại đang dần hình thành. Hệ thống cung cấp giống cần được hình thành từ nghiên cứu toàn diện, hướng tới phát triển, chuyển giao công nghệ để tiếp cận với xu thế mới của thế giới. Trên cơ sở đó, tất cả các viện nghiên cứu nông sản như lúa, ngô, khoai đều phải hình thành.

Từ trước đến nay, Nước Ta hầu hết triển khai những chủ trương, chủ trương, đường lối theo kiểu kế hoạch hóa. Nay quốc gia Open, nhiều công ty quốc tế vào nước ta, nên cần một cách làm, một hướng đi mới. Tôi trình diễn toàn bộ những điều ấy và được ông ưng ý. Ít lâu sau đó, khoảng chừng năm 2004, pháp lệnh về giống cây xanh sinh ra. Cách đây vài năm, tôi trò chuyện với ông Ngọ, và được biết ông đang làm cố vấn cho chương trình thiết kế xây dựng nông thôn mới. Ông bảo có rất nhiều bài học kinh nghiệm kinh nghiệm tay nghề, từ những yếu tố kỹ thuật tương quan tới lúa lai, cho tới quy mô “ 4 nhà ”, nhưng vẫn khen quy mô của ThaiBinh Seed là bền vững và kiên cố và có tính tăng trưởng vĩnh viễn. Sau đó, cụ dành vài ngày thăm ThaiBinh Seed, để khám phá cặn kẽ cách làm của chúng tôi. Cho tới giờ, tôi vẫn tâm niệm rằng nhìn thấy ông Ngọ như nhìn thấy con người của nông nghiệp.

Bộ trưởng Cao Đức Phát – Công trình sư thiết kế cơ chế thị trường

Nguyên Bộ trưởng Cao Đức Phát lại giống như một công trình sư, phong cách thiết kế nên cơ chế thị trường trong ngành nông nghiệp. Tôi biết ông từ khi ông còn thao tác ở An Giang. Ở Bộ trưởng Phát có một tư duy rất sâu, có tầm nhìn. Ông không chỉ huy bằng những giải pháp chủ trương can thiệp, những kiểm soát và điều chỉnh về tổ chức triển khai hay góp vốn đầu tư công lớn, mà công lớn của ông là đưa cơ chế thị trường vào từng ngõ ngách của đời sống, từng góc nhìn của nông nghiệp để tạo nên sự dữ thế chủ động, phát minh sáng tạo cho từng người nông dân, từng người cán bộ. Nhờ đó, nền nông nghiệp Nước Ta có sức cạnh tranh đối đầu mới, từng bước can đảm và mạnh mẽ, vững chắc, cả về thiên nhiên và môi trường, kinh tế tài chính lẫn xã hội. Nguyên Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát khảo sát tình hình sản xuất giống của ThaiBinh Seed. Ông đặc biệt quan tâm tới giống BC15 có gen kháng đạo ôn. Nguyên Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát khảo sát tình hình sản xuất giống của ThaiBinh Seed. Ông đặc biệt quan trọng chăm sóc tới giống BC15 có gen kháng đạo ôn. Ngành nông nghiệp liên tục đạt mức tăng trưởng cao những năm qua, tổng kim ngạch xuất khẩu cán mức kỷ lục 48,6 tỷ USD có một phần công từ nền móng được củng cố thời Bộ trưởng Phát trong việc tái cơ cấu tổ chức nông nghiệp. Cách làm của Bộ trưởng Phát giống như tính cách của ông, hiền lành, trung thực, nhưng thâm thúy, chuyên nghiệp, tốt cho Nước Ta. Ở ông còn toát lên năng lực hùng biện, thuyết phục đi vào lòng ngưới. ThaiBinh Seed vinh dự đón Bộ trưởng Phát nhiều lần, cả trong dịp 40 năm xây dựng. Gần 20 năm, tôi vẫn không quên lần ông bảo vệ giống BC15 ( có gen kháng đạo ôn ) của ThaiBinh Seed trước Quốc hội. Bộ trưởng cho rằng sản lượng lúa không bảo vệ là do nhiệt độ xuống thấp, vốn là hệ quả của biến hóa khí hậu toàn thế giới, và không có nguyên do từ giống. Những lời ấy khiến tôi cảm động bởi yếu tố ấy ông chưa từng trao đổi trực tiếp với tôi. Qua vấn đề ấy, tôi đã viết một báo cáo giải trình dài hơn chục trang gửi Bộ trưởng Phát, và được khen là báo cáo giải trình có hàm lượng kỹ thuật, xử lý yếu tố gọn gẽ. Rõ ràng, nếu muốn có những vụ lúa bội thu, tất cả chúng ta cần có những cán bộ điều tra và nghiên cứu giống từ hàng chục năm trước, đã đổ biết bao mồ hôi nước mắt trên những cánh đồng. Ngọn lửa thao tác ấy đến giờ chúng tôi vẫn không thể nào quên. Khi thiết kế xây dựng nông thôn mới vào khoảng chừng năm 2010, Bộ trưởng Phát về Tỉnh Thái Bình để phát động toàn dân thiết kế xây dựng nông thôn mới. Tôi nhớ lúc đó vừa từ Tỉnh Nam Định về gặp Bộ trưởng Phát, và chúng tôi cùng đi thăm một TT nghiên cứu và điều tra. Vừa xuống ruộng, Bộ trưởng Phát lấy một bông lúa DH18 và nói : “ Khi tôi còn bé, mẹ tôi ra đồng ngắt bông lúa to, buộc thành túm, treo lên dây thép làm giống. Nhưng giờ ra ruộng, thấy cả ruộng như một hàng dây thép ”. Sau đó, ông còn xin một bông lúa tại ruộng để báo cáo giải trình với Thủ tướng. Cũng trong thời Bộ trưởng Phát làm tư lệnh ngành nông nghiệp, ThaiBinh Seed còn vinh dự được giao chương trình nâng cấp cải tiến giống. Tôi còn nhớ, là Viện Nghiên cứu lúa quốc tế ( IRRI ) lúc đó đòi kinh phí đầu tư khoảng chừng 3 triệu USD ( tương tự 60 tỷ đồng ), nhưng ThaiBinh Seed và Viện Nghiên cứu giống cây cối vẫn được chỉ huy Bộ NN-PTNT tin cậy giao việc ngay trong trưa.

Năng động, quyết liệt như Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường

Giai đoạn gần đây là của Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường. So với những Bộ trưởng khác, thời hạn để ông Cường phát huy sở trường ngắn hơn – chỉ 5 năm. Đó cũng là 5 năm đầy dịch chuyển, và toát lên khí chất năng động, kinh khủng của ông. Nguyên Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Xuân Cường cùng Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên, khi đó là Chủ tịch UBND tỉnh Thái Bình tới thăm ThaiBinh Seed. Nguyên Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Xuân Cường cùng Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên, khi đó là quản trị Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Tỉnh Thái Bình tới thăm ThaiBinh Seed. Bộ trưởng là người chớp lấy tình hình rất nhanh, yêu nghề. Khi còn thao tác ở Hà Tây, ông xuống thăm ThaiBinh Seed và theo tôi tận ra ruộng để thăm quan máy gặt. Từ đó, ông bày tỏ mong ước mang những giống này về để đổi khác giống lúa cho Hà Tây. Khi chuyển sang công tác làm việc tại Bắc Kạn, ông mời cả Ban Thường vụ Tỉnh ủy nghe tôi trình làng về giống của ThaiBinh Seed. Đến giờ, trên đấy vẫn cấy rất nhiều giống của chúng tôi. Hễ nghe thấy ThaiBinh Seed có giống lúa nào hiệu suất, chất lượng là Bộ trưởng Cường quyết tìm tới bằng được. Đến tận giờ, tôi vẫn trăn trở để giúp sức người dân trên đó. Trong thời Bộ trưởng Cường, ThaiBinh Seed được Bộ NN-PTNT giao nhiều trách nhiệm quan trọng, trong đó có việc giúp đồng bằng sông Cửu Long nâng cấp cải tiến giống lúa. Chính nhờ sự vào cuộc của chúng tôi, lúa tại khu vực này ngày một tăng trưởng. Còn công ty có thêm thị trường mới, liên tục Nam tiến, và hiện sản xuất ra một số ít giống có chất lượng rất tốt, ngang ngửa với ST25, hướng tới xuất khẩu. Phải nói Bộ trưởng Cường rất có tài trong việc thuyết phục những doanh nghiệp góp vốn đầu tư vào nông nghiệp. Đây là quy trình tiến độ có nhiều triệu phú tiến vào nông nghiệp, tạo ra bước nâng tầm mới, trong đó có ThaiBinh Seed. Những lần thao tác với địa phương, ông cũng rất hấp dẫn, kích thích lôi cuốn góp vốn đầu tư, và biến hóa cơ cấu tổ chức nông nghiệp một cách can đảm và mạnh mẽ. Trước khi làm Bộ trưởng Bộ NN-PTNT, ông Lê Minh Hoan nhiều lần đưa cán bộ Đồng Tháp tới tham khảo mô hình sản xuất nông nghiệp của ThaiBinh Seed. Trước khi làm Bộ trưởng Bộ NN-PTNT, ông Lê Minh Hoan nhiều lần đưa cán bộ Đồng Tháp tới tìm hiểu thêm quy mô sản xuất nông nghiệp của ThaiBinh Seed.

Bộ trưởng Lê Minh Hoan – Người đồng hành đến cùng với nông dân

Bộ trưởng Lê Minh Hoan mới nhậm chức khoảng chừng một năm, nhưng thú thực là tôi hiếm thấy chính khách nào thân thiện, giản dị và đơn giản đến vậy. Ông là người có tư duy rất khác và thay đổi, tiếp bước những thế hệ chỉ huy Bộ NN-PTNT trước đó. Trong đó, tôi đặc biệt quan trọng ấn tượng với khẩu hiệu “ Không thể sát cánh chung chung ” của ông.

Với Bộ trưởng, tôi gặp ông lần đầu từ hồi ông làm việc tại Đồng Tháp, lúc vào công tác và tìm hiểu vị trí đặt chi nhánh. Khi đó, ông tận tình mời tôi đi ăn sáng, dù vừa biết tôi lúc phát biểu trên diễn đàn. Gặp ông Bí thư Tỉnh ủy, tôi ngỡ ngàng bởi ông đi xe máy cà tàng đến tận nhà ăn Tỉnh ủy. Tôi không thể ngờ lãnh đạo của một tỉnh lại có thể như vậy.

Sau đó, tôi và ông gặp nhau nhiều lần và thường gọi điện, hỏi thăm lẫn nhau. Ông Tặng Kèm tôi rất nhiều sách, và nhiều lúc hỏi tôi đã đọc hết sách nghiên cứu và điều tra, chính trị, lý luận hay chưa. Một lần về thăm Tỉnh Thái Bình, Bộ trưởng Hoan vô tình biết công ty có những cựu chiến binh từng chiến đấu tại mặt trận Đồng Tháp. Ông tận tình hỏi thăm danh tính từng người. Sau khi quen thuộc, ông thậm chí còn mời cả đoàn đại biểu Đồng Tháp ra Tỉnh Thái Bình học hỏi quy mô tăng trưởng nông nghiệp. Chuyến đi ấy được ông tổng hợp lại và viết bài đăng báo, rồi gửi email cho tôi. Nông nghiệp đang bước sang quá trình thay đổi quy mô tăng trưởng, chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu, và ngành sản xuất, phân phối giống cũng không hề nằm ngoài dòng chảy ấy. Chúng ta cần những bước tiến kế hoạch, một tầm nhìn xa hơn mới mong hoàn toàn có thể sát cánh cùng những người nông dân thế hệ mới.