​Bệnh “nghề nghiệp” của nông dân

Đa số nông dân không trang bị đồ bảo hộ lao động chuyên dụng khi phun thuốc BVTV mà chỉ mặc áo mưa bên ngoài và đeo khẩu trang như trong ảnh – Ảnh: Th.L.
Khảo sát của chúng tôi cho thấy có trường hợp cá biệt ngộ độc thuốc BVTV đến 5 lần trong một năm. Và điều đáng lo ngại hiện nay mà chúng tôi ghi nhận được ở An Giang là vấn đề sức khỏe của những người đi phun thuốc BVTV thuê 
Thạc sĩ Lê Thanh Phong

Bác sĩ Phan Thị Phụng – phó khoa khám bệnh Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ – cho biết khoa khám bệnh và khoa hồi sức tích cực, chống độc của bệnh viện từng đảm nhiệm không ít bệnh nhân bị ngộ độc thuốc BVTV do vô ý trong quy trình phun xịt thuốc .

Ngộ độc nặng

Bác sĩ Phụng kể bệnh nhân H.V.T. ( 20 tuổi, ở xã Thạnh Phú, huyện Cờ Đỏ, Cần Thơ ) vào bệnh viện với triệu chứng mệt, khó thở, xét nghiệm cho tác dụng men cholinesterase giảm mạnh .
Qua khai thác, bệnh nhân cho biết làm nghề phun xịt thuốc BVTV thuê, hằng ngày tiếp xúc với khá nhiều loại thuốc xịt cỏ, xịt sâu cho lúa từ sáng đến chiều. Lần này do đứng phun thuốc dưới gió và chỉ đeo khẩu trang sơ sài nên hít phải thuốc .
Theo bác sĩ Phan Thị Phụng, bệnh nhân H.VT. bị ngộ độc thuốc BVTV nhóm phôtpho hữu cơ cấp tính qua đường hô hấp, trên nền tiền sử mãn tính do tiếp xúc liên tục với thuốc .
Bệnh nhân sau đó phải thở ôxy, điều trị tích cực những triệu chứng. Khi bệnh nhân xuất viện, bác sĩ khuyến nghị phải tránh tiếp xúc thuốc BVTV tối thiểu sáu tháng, sau đó nếu liên tục làm nghề phun thuốc thuê phải có giải pháp bảo lãnh đúng .
Tuy số trường hợp ngộ độc cấp tính thuốc BVTV vô ý trong quy trình phun xịt, tiếp xúc với thuốc không hiếm nhưng theo những bác sĩ, hầu hết nông dân bị ngộ độc hóa chất BVTV cấp tính dạng nhẹ nên họ tự sơ cứu hoặc nghỉ ngơi ở nhà. Do đó việc theo dõi những ca ngộ độc nhẹ ít được ghi nhận ở cơ sở y tế, chỉ có những ca nặng cần phải cấp cứu mới được ghi nhận .
Một trường hợp ngộ độc thuốc BVTV nặng khá hi hữu đã từng được ghi nhận tại khoa hồi sức tích cực, chống độc Bệnh viện Đa khoa Cần Thơ là bệnh nhân N.V.N. ( 30 tuổi, ở huyện Thới Lai, Cần Thơ ) .
Anh N. bị ngộ độc thuốc BVTV nhóm phôtpho hữu cơ lần thứ hai khá nặng dẫn đến khó thở, co thắt khí quản, hôn mê, viêm phổi và phải thở máy .
Bác sĩ Phan Thị Phụng kể quy trình khai thác bệnh sử, những bác sĩ được biết bệnh nhân làm nghề mua và bán phế liệu, trong lúc đập những thùng hóa chất đựng thuốc BVTV để bán thì hít phải thuốc .

Theo bác sĩ Dương Thiện Phước, để hạn chế việc ảnh hưởng tác động của những loại thuốc BVTV, bà con nông dân cần trang bị bảo lãnh lao động ( nón, quần áo, khẩu trang chuyên dùng ), khi phun phải lựa chọn hướng gió để tránh thuốc bay vào người, sau khi phun phải tắm rửa, thay quần áo …

Và quan trọng là cần sử dụng thuốc hợp lý, đúng liều lượng theo khuyến cáo, tránh lạm dụng.

Sau khi sử dụng cần có giải pháp cách ly hóa chất, dụng cụ đựng hóa chất ở nơi bảo đảm an toàn .

Lần đầu bệnh nhân vào bệnh viện với những triệu chứng nhẹ hơn lần hai như : khó thở, chóng mặt ( điều trị ở bệnh viện huyện ) .
Đến lần thứ hai bệnh nhân ngộ độc phải đi cấp cứu trong thực trạng nặng như trên .
“ Rất may bệnh nhân qua khỏi nhưng chúng tôi dặn rất kỹ bệnh nhân phải tránh tiếp xúc với hóa chất BVTV trong thời hạn dài ” – bác sĩ Phụng nói .
Ngộ độc mãn tính mà không biết
Theo một khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu và tăng trưởng nông thôn thuộc Trường ĐH An Giang, khảo sát trên 300 nông dân tiếp tục tiếp xúc với hóa chất BVTV tại ba tỉnh An Giang, Tỉnh Nam Định và Phú Thọ, có hơn tám nông dân chứng minh và khẳng định từng bị ngộ độc trong khi sử dụng thuốc BVTV, trong đó phần đông là nông dân trồng lúa .
Theo thạc sĩ Lê Thanh Phong, phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và tăng trưởng nông thôn, những triệu chứng mà số đông người thường gặp khi tiếp xúc hóa chất BVTV là stress ( 82,1 % ), nóng và ngứa ( 57 % ) và nhức đầu ( 56,6 % ) .
Theo khám phá của nhóm nghiên cứu và điều tra về những người làm nghề phun thuốc BVTV thuê ở An Giang, mỗi ngày một người hoàn toàn có thể phun 40-90 bình 25 lít. Phần lớn những người này ít sử dụng đồ bảo lãnh lao động theo khuyến nghị vì không có năng lực .

“Thực tế đa số người trực tiếp làm việc với hóa chất BVTV đều mang trong mình những triệu chứng mãn tính, tùy mức độ độc tích lũy sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe từng người khác nhau nhưng vẫn chưa có những nghiên cứu chuyên sâu trong lĩnh vực y tế nhằm có giải pháp giảm thiểu nguy cơ kịp thời cho nông dân” – ông Phong nói.

Bác sĩ Dương Thiện Phước – trưởng khoa hồi sức tích cực Bệnh viện Đa khoa TW Cần Thơ – cho biết ngộ độc thuốc BVTV mức độ nhẹ hoàn toàn có thể làm nhịp tim chậm, co đồng tử, vã mồ hôi, co thắt dạ dày, ruột, bệnh nhân tỉnh và không co giật. Các triệu chứng này hoàn toàn có thể hết sau đó nên nhiều trường hợp không đến bệnh viện điều trị .
Tuy nhiên cũng có một số ít bệnh nhân bị ngộ độc mãn tính trong quy trình tiếp xúc thuốc BVTV tích góp mà không biết .
“ Khi bệnh nhân mắc một bệnh lý nào đó đến bệnh viện khám, chúng tôi cho xét nghiệm máu, ghi nhận men cholinesterase giảm nhiều, khai thác bệnh sử họ có tiếp xúc nhiều lần với thuốc BVTV mới khuyến nghị hạn chế tiếp xúc để tránh bị ngộ độc cấp tính nặng ” – bác sĩ Phước nói .