Trung Đông – Wikipedia tiếng Việt

Trung Đông (chữ Anh: Middle East, chữ Ả Rập: الشرق الأوسط, chữ Hebrew: המזרח התיכון, chữ Ba Tư: خاورمیانه), là chỉ bộ phận khu vực trung tâm của 3 Châu Lục: Á, Âu, Phi, từ phía đông và phía nam Địa Trung Hải đến ven sát bờ vịnh Ba Tư, bao gồm phần lớn Tây Á (trừ khu vực Ngoại Kavkaz) và Ai Cập thuộc châu Phi. Gồm 17 nước, có diện tích khoảng 7,2 triệu kilômét vuông, dân số khoảng 371 triệu. Có khí hậu chủ yếu là khí hậu sa mạc nhiệt đới (bao gồm khí hậu sa mạc á nhiệt đới), khí hậu Địa Trung Hải và khí hậu tính lục địa ôn đới, trong đó khí hậu sa mạc nhiệt đới phân bố rộng nhất. Địa mạo chủ yếu là cao nguyên và đồng bằng. Có các con sông lớn là sông Ơ-phơ-rát, sông Ti-gơ-rít và sông Nin. Từ vị trí địa lí mà nói, Trung Đông nối liền châu Á, châu Âu và châu Phi, khai thông Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương, từ xưa đến nay chính là đầu mối giao thông trọng yếu của phương đông và phương tây. Là vùng “hai đại dương, ba châu lục, năm biển”, có vị trí chiến lược cực kì trọng yếu. Vì mục đích tranh đoạt tài nguyên nước ngọt khan hiếm và tài nguyên dầu thô quý báu, cũng bởi vì khác biệt văn hoá và tôn giáo, kể từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, cục thế ở chỗ này liên tục rối ren bất ổn.

Duyên cách lịch sử vẻ vang[sửa|sửa mã nguồn]

Lịch sử cổ đại[sửa|sửa mã nguồn]

Liên quan đến duyên cách lịch sử dân tộc của yếu tố Trung Đông, hoàn toàn có thể dùng ” một, hai, ba, bốn ” nói bao quát : một tổ tiên, hai dân tộc bản địa, ba lần lưu tán, bốn lần cuộc chiến tranh. Palestine gọi cũ là Canaan, dân cư địa phương gọi là người Canaan, nguyên lúc đầu là một nhánh của người Semit ở bán đảo Arabi. Khoảng thế kỉ XI trước Công nguyên, người Philistin dọc sát bờ biển Aegea di cư đến Canaan. Thế kỉ V trước Công nguyên, nhà sử học Hi Lạp Herodotos lần tiên phong gọi khu vực đó là ” Palestine “, nghĩa là ” ruộng đất của người Philistin ” trong tiếng Hi Lạp, sử dụng dựa theo lối cũ cho tới nay .Khoảng năm 1900 trước Công nguyên, một nhánh khác của người Semit dưới sự dẫn đạo của tộc trưởng Abraham – tổ tiên chung của Cơ Đốc giáo, Do Thái giáo và Hồi giáo, từ thành cổ Ur thiên di đến Canaan. Nói theo Kinh Thánh, Abraham và Sarah – vợ của ông, sinh con trai Isaac, họ chính là tổ tiên của người Do Thái. Sau khi người Do Thái đào thoát lưu vong ở Ai Cập, Moses dẫn họ ra khỏi Ai Cập trở về Canaan, mãi cho đến kiến lập Nhà nước Israel sau đại chiến quốc tế lần thứ hai, tổng thể đều phát nguyên ở một nhánh này. Abraham và Hagar – vợ lẽ của ông, sinh con trai Ishmael, vì nguyên do bị Sarah không dung thứ nên bị đuổi đến bán đảo Arabi, sinh con đông đúc, họ chính là tổ tiên của người Arab ở phía bắc bán đảo, tiên tri Muhammad của Hồi giáo là hậu duệ của ông .

Thời kì đầu Muhammad sáng lập tôn giáo, người Do Thái và tín đồ Cơ Đốc giáo chọn lấy thái độ thù địch với ông. Đi cùng với số người tìm theo Muhammad gia tăng không ngừng, kị binh Arab cũng mở đầu bành trướng đối ngoại. Vào thể kỉ VII Công nguyên, phát sinh chia cắt giáo phái Hồi giáo. Người ủng hộ, tôn kính hậu duệ Muhammad và người tiếp nhận Caliph đại biểu Allah dần dần hình thành “phái Sunni” và “phái Shia”.

Thời kì cận đại[sửa|sửa mã nguồn]

Cuối thế kỉ XVIII, đi cùng với Napoléon xâm nhập đế quốc Ottoman ( một nước Hồi giáo thống nhất ở đầu cuối ), các cường quốc tư bản chủ nghĩa ở châu Âu ( quốc tế Cơ Đốc giáo ) cũng mở màn chia cắt chủ quyền lãnh thổ và vùng phụ thuộc vào của đế quốc Ottoman, kiến lập thuộc địa .Thế kỉ XIX, do tại các loại xung đột xã hội và đổi khác xã hội của Hồi giáo ( hầu hết là sự xâm lược và cướp đoạt của chủ nghĩa đế quốc so với quốc tế Hồi giáo, tức là thực dân hoá và bán thực dân hoá so với các nước Hồi giáo ), từ từ dẫn đến trào lưu cách mạng như trào lưu phục hưng Hồi giáo tích hợp nhau với trào lưu giải phóng dân tộc bản địa .

Xung đột liên tục không dứt[sửa|sửa mã nguồn]

Sau đại chiến quốc tế lần thứ hai, dưới trường hợp Anh Quốc tích cực ủng hộ chủ nghĩa phục quốc Do Thái, ngày 29 tháng 11 năm 1947, Đại hội Liên hợp quốc đã trải qua nghị quyết số 181 ( II ), tương quan đến yếu tố quản lí tương lai của Palestine : Anh Quốc kết thúc uỷ nhiệm thống trị trước ngày 1 tháng 8 năm 1948 ; sau khi kết thúc uỷ nhiệm thống trị, xây dựng nhà nước Arab và nhà nước Do Thái trong hai tháng ; Jerusalem và thôn làng, thị xã nhờ vào của nó rộng 158 kilômét vuông coi là một chủ thể độc lập do Liên hợp quốc quản lí .Ngày 14 tháng 5 năm 1948, Liên hợp quốc kết thúc uỷ nhiệm thống trị so với Palestine. Trùng hợp, ngày 14 tháng 5 năm 1948, Israel công bố xây dựng quốc gia. 10 phút sau, Hoa Kì công nhận Nhà nước Israel. 12 giờ sau, liên quân Arab tiến đánh Israel. Ba ngày sau, Liên Xô công nhận Nhà nước Israel. Sau đó cuộc chiến tranh không chính thức giữa người Do Thái và người Arab ở khu vực Palestine khởi đầu. Từ tháng 2 đến tháng 7 năm 1949, Ai Cập, Lebanon, Jordan và Syria lần lượt đồng ý chấp thuận kí kết hiệp định đình chiến ( Iraq không kí kết với Israel ). Palestine trừ khu vực Gaza và bộ phận khu vực Bờ Tây sông Jordan ra, đều bị Israel chiếm cứ. Gần một triệu người Arab Palestine bị đuổi ra khỏi quê nhà, lưu lạc trở thành dân tị nạn .Năm 1956, Anh, Pháp và Israel mượn cớ Ai Cập tịch thu Công ti Sông đào Suez và cấm chỉ thuyền tàu Israel lưu thông qua sông đào và eo biển Tiran, phát động tiến công hướng về Ai Cập, trù tính trấn áp mới lại kênh đào và trấn áp trào lưu giải phóng dân tộc bản địa Arab. Chiến tranh kết thúc dưới công bố ủng hộ của nhân dân toàn quốc tế, Anh, Pháp và Israel bị ép đồng ý chấp thuận ngừng bắn và rút quân vào đêm ngày 6 tháng 11. Quân Ai Cập chết hơn 1.600 người, tổn thất hơn 210 chiếc máy bay ; quân Anh, Pháp và Israel chết hơn 200 người, tổn thất chừng 20 chiếc máy bay. Quân Anh và Pháp rút lui và rời khỏi vào tháng 12. Kể từ đó, Hoa Kì càng thêm nhúng tay vào sự vụ Trung Đông. Quân Israel rút lui và rời khỏi khu vực Gaza và bán đảo Sinai vào tháng 3 năm sau ( do Bộ đội Gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc tiến vào đồn trú khu vực Gaza và ven sát vịnh Aqaba ), nhưng mà đã lấy được quyền hàng vận ( tức là thuyền tàu qua lại ) để lưu thông qua eo biển Tiran .Năm 1967, xích míc Arab – Israel và tranh đoạt về Trung Đông của Mĩ – Xô ngày càng mãnh liệt, Israel dưới sự ủng hộ của Hoa Kì tiến một bước bành trướng ra ngoài, mượn cớ Ai Cập ( lúc đó gọi là nước Cộng hoà Liên hợp Arab ) phong toả vịnh Aqaba, ngày 5 tháng 6 nổi dậy tập kích thình lình vào các nước Arab. Quân Israel thừa cơ quân Ai Cập ăn sáng và các sĩ quan buông thả, biếng nhác cảnh giới phòng bị, tập trung chuyên sâu sử dụng 200 chiếc máy bay không tập các địa thế căn cứ không quân của Ai Cập, phá huỷ tuyệt đại bộ phận máy bay Ai Cập ở trên mặt đất, chiếm cứ bán đảo Sinai và khu vực Gaza trong 4 ngày, sau đó công chiếm khu vực thành phố Đông Jerusalem và khu vực Bờ Tây sông Jordan. Tháng 10 công chiếm cao nguyên Golan ở Syria. Ai Cập tổn thất trầm trọng. Tháng 8 năm 1970 sau cuối ngừng bắn. Cuộc chiến đấu trong hai năm này bị gọi là ” đại chiến tiêu tốn ” .Tháng 10 năm 1973, Ai Cập và Syria vì mục tiêu thu phục các nơi đã mất và giải thoát cục diện ” không cuộc chiến tranh, không hoà bình ” do Mĩ – Xô hình thành, mà khai chiến với Israel .Ngày 6 tháng 6 năm 1982, Israel mượn cớ đại sứ của mình tại Anh Quốc bị đội du kích Palestine ám sát, do đó sai phái hơn 100.000 người thuộc lục quân, thủy quân và không quân, đã phát động tiến công quy mô lớn vào đội du kích Tổ chức Giải phóng Palestine và quân đồn trú Syria nằm ở trong nước Lebanon, chỉ dùng vài ngày, thì đã chiếm cứ 50% giang sơn của Lebanon, đây là một lần cuộc chiến tranh lớn nhất giữa Israel và các nước Arab kể từ cuộc chiến tranh Trung Đông lần thứ tư đến nay, gọi là ” cuộc chiến tranh Trung Đông lần thứ năm ” .Từ ngày 22 tháng 9 năm 1980 đến ngày 20 tháng 8 năm 1988, Iraq trù tính thừa dịp chính quyền sở tại Khomeini của Iran không không thay đổi thực thi đánh nhau, nhằm mục đích xử lý triệt để tranh chấp biên giới, Iran và Iraq đã triển khai cuộc chiến tranh dài đến 8 năm, được gọi là ” cuộc chiến tranh Iran – Iraq “. [ 2 ]

Khái niệm địa lí[sửa|sửa mã nguồn]

Bản đồ khu vực Trung Đông .Trung Đông là chỉ bộ phận khu vực từ phía đông và phía nam Địa Trung Hải đến ven sát bờ vịnh Ba Tư. Về phương diện địa lí, Trung Đông gồm có Tây Á ( trừ Ngoại Kavkaz ) và Ai Cập, là khu vực tiếp nối giữa châu Phi và lục địa Á – Âu. Trung Đông là một thuật ngữ địa lí chung chung do người châu Âu sử dụng, trong khái niệm gồm có những nước và vùng chủ quyền lãnh thổ nào, vẫn không có định nghĩa rõ ràng, thường thì phiếm chỉ Tây Á ( trừ Ngoại Kavkaz ) và Ai Cập, gồm có 17 vương quốc, có diện tích quy hoạnh khoảng chừng 7,2 triệu kilômét vuông và dân số khoảng chừng 371 triệu người. Các nước Trung Đông gồm có : Arabia Saudi, Iran, Iraq, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Oman, Qatar, Bahrain, Thổ Nhĩ Kì, Israel, Palestine, Syria, Lebanon, Jordan, Yemen, Cyprus và Ai Cập .Phần lớn Trung Đông là vùng Tây Á, nhưng độc lạ với Tây Á là Trung Đông không gồm có khu vực Ngoại Kavkaz, mà gồm có Ai Cập thuộc Bắc Phi. Trung Đông là vùng ” một vịnh, hai đại dương, ba lục địa, năm biển “, nằm ở chỗ gắn liền ba lục địa Á, Âu và Phi, khai thông vị trí then chốt của Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương. Một vịnh chỉ vịnh Ba Tư, hai đại dương chỉ Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương, ba lục địa chỉ châu Á, Âu và Phi, năm biển đơn cử chỉ biển Cát-xpi, biển Đen, Địa Trung Hải, biển Đỏ và biển Ả Rập. Trong đó biển Cát-xpi là một hồ nước và là hồ nước mặn lớn nhất trên quốc tế. Trung Đông có giao thông vận tải tiện nghi, tuyến đường thủy, đường thuỷ và đường hàng không, hoàn toàn có thể thuận tiện luân chuyển dầu thô đến các nước. Trung Đông ở vào nơi ” ba châu năm biển “, là tuyến đường trọng điểm khai thông Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương, tiếp nối phương tây và phương đông, cũng là yết hầu và đầu mối trọng điểm từ châu Âu qua Bắc Phi đến Tây Á .Địa vị trọng điểm của Trung Đông về phương diện chính trị, kinh tế tài chính và quân sự chiến lược quốc tế, khiến cho khu vực này trở thành nơi các cường quốc tư bản chủ nghĩa tranh giành quyền lợi và là nơi mà các nhà quân sự chiến lược ắt phải tranh đoạt bằng được trong lịch sử vẻ vang quốc tế .

Khái niệm chính trị[sửa|sửa mã nguồn]

Vấn đề Trung Đông về phương diện chính trị là chỉ yếu tố xung đột giữa các nước Arab ( gồm có Palestine ) và Israel, cũng gọi là xung đột Israel – Palestine. Vấn đề Trung Đông là loại sản phẩm lịch sử dân tộc do các cường quốc lớn tranh đoạt, cũng là yếu tố điểm trung tâm khu vực có thời hạn liên tục không ngừng dài nhất trên quốc tế. Cốt lõi của yếu tố Trung Đông là yếu tố chủ quyền lãnh thổ của Palestine và Israel .

Môi trường địa lí[sửa|sửa mã nguồn]

Địa hình địa mạo[sửa|sửa mã nguồn]

Địa mạo của khu vực Trung Đông, hầu hết là cao nguyên, ven rìa cao nguyên có đỉnh núi cao đứng sừng sững. Các đồng bằng có diện tích quy hoạnh nhỏ hẹp, đa phần phân bổ ở thung lũng sông Nin và tam giác châu sông Nin ở Ai Cập, cùng lưu vực Lưỡng Hà nay thuộc Iraq ( hoặc gọi đồng bằng Mesopotamia, ” Lưỡng Hà ” chỉ sông Ơ-phơ-rát và sông Ti-gơ-rít ), chúng lần lượt là cái nôi của văn minh Ai Cập cổ đại và văn minh Babylon cổ đại. Ngoài ra, dọc sát bờ Địa Trung Hải cũng có các đồng bằng nhỏ hẹp. Biển Chết nằm ở chỗ tiếp giáp giữa Palestine và Jordan, được tạo thành do Vết đứt gãy lớn. Mặt hồ biển Chết có cao độ − 430,5 mét so mức mặt biển, là điểm thấp nhất của bề mặt đất liền trên quốc tế .
Khí hậu khu vực Trung Đông khô hạn, hầu hết có khí hậu sa mạc nhiệt đới gió mùa ( gồm có khí hậu sa mạc á nhiệt đới ), khí hậu Địa Trung Hải và khí hậu ôn đới lục địa. Phần lớn khu vực ở vào giữa 20 ° đến 30 ° vĩ bắc, có chí tuyến Bắc xuyên qua giữa, nhiệt độ không khí oi bức. Hơn nữa, khu vực này nằm trong áp cao á nhiệt đới và chịu sự trấn áp của gió tín phong đông bắc đến từ nội lục châu Á khô cằn, cho nên vì thế thời tiết khô hạn ít mưa. Đồng thời với địa hình cao nguyên của khu vực này, đã ngăn ngừa lối vào của không khí khí ẩm ngoài đại dương, đã làm nghiêm trọng thêm thực trạng khô hạn của khu vực này, do đó đã hình thành đặc thù lấy khí hậu sa mạc nhiệt đới gió mùa là chính .

Nhân chủng học[sửa|sửa mã nguồn]

Các nhóm dân tộc bản địa[sửa|sửa mã nguồn]

Bản đồ Maunsell, một bản đồ dân tộc bản địa chí về Trung Đông của người Anh vào trước Thế chiến I .Trung Đông ngày này là nơi phát sinh của nhiều nhóm dân tộc bản địa đã hình thành từ lâu như Người Ả Rập, người Turk, Ba Tư, Baloch, Pashtun, Lur, Mandaean, Tat, Do Thái, Kurd, Somali, Assyri, Ai Cập Copts, Armeni, Azeris, Malt, Circassi, Hy Lạp, Turcoman, Shabak, Yazidi, Gruzia, Roma, Gagauz, Mhallami và Samarita .
Theo tổ chức triển khai di dân quốc tế, có khoảng chừng 13 triệu người di dân thế hệ tiên phong từ các vương quốc Ả Rập trên quốc tế, trong đó 5,8 định cư ở các nước Ả Rập khác. Người quốc tế từ các vương quốc Ả Rập góp phần vào sự luân chuyển vốn kinh tế tài chính và con người trong khu vực và do đó thôi thúc đáng kể sự tăng trưởng trong khu vực. Trong năm 2009 các nước Ả Rập nhận được tổng số 35,1 tỷ USD chuyển vào trong dòng chảy và kiều hối gửi về Jordan, Ai Cập và Liban từ các vương quốc Ả Rập khác là 40-190 % cao hơn so với lệch giá thương mại giữa các nước kể trên và các vương quốc Ả Rập khác. [ 3 ]

Tôn giáo dân tộc[sửa|sửa mã nguồn]

Hồi giáo là tôn giáo lớn nhất ở Trung Đông. Trong hình, đàn ông Hồi giáo quỳ lạy trong lúc cầu nguyện ở nhà thờ.Người dân ở khu vực Trung Đông hầu hết theo các tín ngưỡng Hồi giáo, Do Thái giáo và Cơ Đốc giáo .Người Hồi giáo sống ở khu vực Tây Á đa phần thuộc về bốn dân tộc bản địa, là người Ả Rập, người Ba Tư, người Thổ Nhĩ Kì và người Kurd. Trong bốn dân tộc bản địa này, người Ả Rập, người Ba Tư và người Thổ Nhĩ Kì đều lập nên các vương quốc của riêng mình. Trong đó, Người Thổ Nhĩ Kì chỉ có duy nhất vương quốc Thổ Nhĩ Kỳ, người Ba Tư cũng chỉ có một vương quốc là Iran, trong khi Người Ả Rập lại lập nên rất nhiều vương quốc như Iraq, Arabia Saudi, Kuwait, Syria, Jordan, Yemen, Oman, Ai Cập, Qatar, Bahrain, … Người Kurd – tộc người đồng tông hậu đại trực hệ của Saladin họ được coi là anh hùng dân tộc bản địa Ả Rập, có dân số có chừng 30 triệu người, phân bổ ở rất nhiều nước, trong đó có Thổ Nhĩ Kì ( 18 triệu ), Iran ( 7 triệu ), Iraq ( 5 triệu ), Syria ( 1 triệu ), Lebanon ( 100.000 ), Azerbaijan và Armenia ( 100.000 ), …Ngoài ra còn có người Do Thái ( với tín ngưỡng Do Thái giáo ), hầu hết người Ả Rập ở Lebanon phần đông tôn thờ Hồi giáo và Cơ Đốc giáo .Về việc phân loại ” người Ả Rập “, có các tiêu chuẩn phân loại khác nhau. Căn cứ vào lịch sử dân tộc, ” người Ả Rập ” theo nghĩa rộng nhất, hoàn toàn có thể chia làm người Ả Rập, người Copt bị Ả Rập hoá và người Berber bị Ả Rập hoá. [ 4 ]
Năm ngôn từ đứng đầu về số người sử dụng là Tiếng Ả Rập, Ba Tư, Thổ Nhĩ Kỳ, Berber, và Kurd. Tiếng Ả Rập và Berber là những ngôn từ thuộc hệ ngôn từ Á-Phi. Tiếng Ba Tư và ngôn từ của người Kurd thuộc hệ ngôn từ Ấn-Âu. Và tiếng Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ thuộc về Ngữ hệ turk. Ngoài ra còn có khoảng chừng 20 thứ tiếng thiểu số khác cũng được sử dụng tại Trung Đông .Tiếng Ả Rập ( với toàn bộ các phương ngữ của nó ) là ngôn từ được nói / viết thoáng rộng nhất ở Trung Đông, là ngôn từ chính thức của hầu hết các nước Tây Á và Bắc Phi. Nó cũng được sử dụng ở một số ít khu vực lân cận tại các nước không thuộc nhóm Ả Rập cạnh Trung Đông. Tiếng Ả Rập là một thành viên của nhánh Do Thái trong hệ ngôn từ Á-Phi .Tiếng Ba Tư là ngôn từ được nói thông dụng thứ hai. Tiếng Ba Tư được số lượng giới hạn tại Iran và một số ít khu vực cạnh biên giới với các nước láng giềng, Iran là một trong những vương quốc lớn nhất và đông dân nhất khu vực. Tiếng Ba Tư là ngôn từ thuộc về nhánh Ấn Độ-Iran thuộc hệ ngôn từ Ấn-Âu .Ngôn ngữ thứ ba được sử dụng thoáng đãng là Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên của Ngữ hệ Turk có nguồn gốc Trung Á  . Phần lớn số lượng giới hạn tại Thổ Nhĩ Kỳ, cũng là một trong những nước lớn nhất và đông dân nhất trong khu vực, nhưng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ cũng hiện hữu đáng kể các nước láng giềng .Các ngôn từ khác được nói trong khu vực gồm có Tiếng Do Thái và Lưỡng Hà được nói hầu hết bởi người Assyria và Mandean. Tiếng Armenia, Azerbaijan tại ngoại Kavkaz. Tiếng Somali, Berber được nói trên khắp Bắc Phi. Circassian, một ngôn từ nhỏ của tiếng Iran, Kurd, một nhóm nhỏ hơn của tiếng gốc Thổ Nhĩ Kỳ ( như ngôn từ Gagauz ), Shabaki, Yazidi, Roma, Gruzia, Hy Lạp, và 1 số ít loại tiếng Ả Rập văn minh. Tiếng Malta cũng là một ngôn từ có bắt nguồn tại Trung Đông .Tiếng Anh thường được dạy và được sử dụng như một ngôn từ thứ hai, đặc biệt quan trọng trong những tầng lớp trung lưu và thượng lưu ở các nước như Ai Cập, Jordan, Israel, Iran, Iraq, Qatar, Bahrain, UAE và Kuwait. [ 5 ] [ 6 ] Nó cũng là ngôn từ chính ở 1 số ít tiểu vương quốc thuộc UAE .Tiếng Pháp được giảng dạy và được sử dụng ở nhiều cơ sở của chính phủ nước nhà và trên các phương tiện đi lại tiếp thị quảng cáo tại Algérie, Morocco, Tunisia, và Lebanon. Nó được giảng dạy ở một số ít trường tiểu học và trung học của Ai Cập, Israel và Syria .Tiếng Urdu và Tiếng Hindi được sử dụng thoáng rộng bởi hội đồng di dân ở nhiều nước Trung Đông, ví dụ điển hình như Ả Rập Xê Út ( nơi có 20-25 % dân số là người Nam Á ), UAE ( nơi có 50 – 55 % dân số là người Nam Á ), và Qatar, trong đó có một số lượng lớn người nhập cư Pakistan và Ấn Độ .

Cộng đồng nói tiếng Romani lớn nhất ở Trung Đông là ở Israel, nơi mà vào năm 1995, tiếng Romani đã được 5% dân số sử dụng.[note 1][7][8] Tiếng Nga cũng được nói bởi một bộ phận lớn dân số Israel, vì những cuộc di cư vào cuối năm 1990. Tiếng Amharic và các ngôn ngữ Ethiopia khác được nói bởi cộng đồng thiểu số Ethiopia.

Văn hoá truyền thống lịch sử[sửa|sửa mã nguồn]

Trung Đông lấy siêu thị nhà hàng Ả Rập làm đại biểu, đã lan rộng đến các vương quốc khác, cho nên vì thế trong khắp cả khu vực Trung Đông, mùi vị của các món ăn đều giống nhau vô cùng. Ngay cả ở trong một nước, cũng không Open trường hợp các khu vực khác nhau có cách làm món ăn khác nhau .Những món ăn khá nổi tiếng ở khu vực này gồm có đậu bắp ngâm dầu, đậu Hà Lan ngâm dầu, cà chua bí ngồi ngâm dầu. Người Trung Đông thích dùng dầu ô liu để nấu, sơ chế thức ăn. Bởi vì người dân Lebanon chuộng vạn vật thiên nhiên và sức khoẻ, cho nên vì thế trong các món ăn của người Trung Đông không chỉ dùng nhiều dầu ô liu, đồng thời còn dùng cả nước cốt chanh tươi và tỏi làm gia vị, hầu hết toàn bộ món ăn đều lấy đó coi là cơ sở triển khai nấu chín .Trong việc lựa chọn giải pháp nấu, sơ chế, người Lebanon cho đến hàng loạt người Trung Đông đều thích dùng phương pháp quay nướng không khói để thực thi nấu, sơ chế. Họ cho biết cách này vừa thấm đẫm mùi hương của thịt, vừa không hình thành nên sự ô nhiễm quá mức so với môi trường tự nhiên .Bánh mì pita Trung Đông là một đặc sản nổi tiếng của Trung Đông, do tác động ảnh hưởng của vùng miền nên trong thành phần có phối hợp văn hoá bột gạo của phương đông và phương tây. Cộng thêm bánh khubz đặc sản nổi tiếng địa phương, việc lựa chọn món ăn chính càng phong phú hơn, hơn thế nữa hàng loạt siêu thị nhà hàng Trung Đông đều không tách rời các nguyên vật liệu từ gạo, lúa mạch, đậu và thịt cừu .Theo hiểu biết của mọi người, sự sinh trưởng của loài lúa mạch bắt nguồn ở Trung Đông, hay dùng nhất vào việc sản xuất bánh mì, thí dụ như bánh mì pita Arab, còn có bánh khubz hay thấy trên bàn ăn của người Arab. Món nguội kiểu xốt Trung Đông là mẫu sản phẩm đặc biệt quan trọng ở Trung Đông .Nhân đậu dùng đậu gà làm ra, cộng thêm các gia vị như chè mè, muối và nước cốt chanh, nhỏ dầu ô liu lên, quấy trộn đều, nhìn vẻ bên ngoài phẳng phiu, lại khiến người ta nhớ lại dư vị vô cùng, miệng giữ lại dư hương. Ở Trung Đông, mọi người còn thích dùng hạt dẻ cười coi là một trong những phối liệu của đồ ngọt, kem hạt dẻ cười, các loại tráng miệng trộn lẫn hạt dẻ cười, tuỳ nơi mà hoàn toàn có thể thấy bóng hình của hạt dẻ cười .

Nguyên nhân rối ren không ổn định[sửa|sửa mã nguồn]

Khác biệt văn hoá[sửa|sửa mã nguồn]

Nhân chủng của Trung Đông hầu hết là người da trắng. Về phương diện lịch sử vẻ vang, đây là nơi giao lưu văn hoá giữa phương đông và phương tây, là nơi tụ họp của nhiều chủng dân tộc bản địa. Mỗi dân tộc bản địa ở Trung Đông vẫn bảo lưu tín ngưỡng tôn giáo và phong tục tập quán của riêng mình như cũ, đại đa số dân cư tuân theo tín ngưỡng Hồi giáo, có một thiểu số dân cư tuân theo tín ngưỡng Cơ Đốc giáo, Do Thái giáo và các tôn giáo khác. Trong đó Hồi giáo, Cơ Đốc giáo và Do Thái giáo đều coi Jerusalem là nhà thời thánh. Sự độc lạ về phương diện văn hoá chính là một trong những nguyên do trọng điểm dẫn đến Trung Đông không ổn định .Thế giới Hồi giáo là các nước lấy Hồi giáo làm quốc giáo, ngoài các vương quốc của người Ả Rập, còn gồm có các vương quốc của các dân tộc bản địa khác như Iran ( của người Ba Tư ), Pakistan ( của người Punjab ), Bangladesh ( của người Bangladesh ), Afghanistan ( của người Pashtun ), Malaysia ( của người Mã Lai ) … Thế giới Ả Rập là tên gọi chung của các nước lấy người Ả Rập làm chủ thể, gồm có các nước như Arabia Saudi, Iraq, Libya, Lebanon, … Phần lớn các nước Arabi là các nước Hồi giáo .

Mâu thuẫn nội bộ[sửa|sửa mã nguồn]

Hai quân nhân Ai Cập Gamal Abdel Nasser và Anwar Al-Sadad đã nổ ra tiếng pháo tiên phong về trào lưu phục hưng cách mạng Hồi giáo. Sau thế chiến II, đã Open 34 nước Hồi giáo độc lập trên mặt trận. Kế tiếp, rất nhiều lãnh tụ tôn giáo trù liệu tìm kiếm đường lối cách mạng mới nhằm mục đích phản đối chính quyền sở tại thế tục, thực hành thực tế cách mạng Hồi giáo, Phục hồi sự thống trị của thần quyền. Trong quy trình cách mạng dân tộc bản địa Hồi giáo cho đến cách mạng tôn giáo, từ mở màn đến kết thúc đã thông suốt tiềm năng chính trị tương thích với thực tiễn, tức là thoát li sự trấn áp chính trị và kinh tế tài chính của phương Tây hoặc Liên Xô, kì vọng trở thành nước độc lập chân chính ; đổi khác chính thể quân chủ, kiến lập nước cộng hoà ; mong ước xây dựng liên minh Ả Rập mới, tưởng niệm lại giấc mơ đế quốc Ả Rập trước kia ; phản đối chủ nghĩa phục quốc Do Thái, cùng nhau chống Israel về phương diện quân sự chiến lược .Tuy nhiên, chính do mỗi nước có nguyên do riêng, nội bộ quốc tế Ả Rập trọn vẹn không đoàn kết : tiên phong, mỗi nước tin thờ các giáo phái Hồi giáo khác nhau ( nội bộ rất nhiều nước cũng có cuộc chiến tranh giữa các giáo phái, dẫn đến cục thế chính trị rối loạn ), xung đột giữa các giáo phái đã ảnh hưởng tác động quan hệ giữa các nước ; thứ hai là quốc tế Hồi giáo lại có sự phân loại giữa các nước dân tộc bản địa Ả Rập và các nước không phải dân tộc bản địa Ả Rập. Từ góc nhìn lịch sử vẻ vang mà nhìn nhận, các nước không phải dân tộc bản địa Ả Rập tin thờ Hồi giáo phần nhiều đều chịu sự kì thị và thành kiến đến từ các nước của dân tộc bản địa Ả Rập. Bởi vì mối thù hận cũ, do đó ngay lúc sản sinh xích míc rất dễ phát sinh xung đột ; thứ ba, lúc mỗi nước tranh giành sự độc lập, các nước phương Tây vì quyền lợi bản thân mà đem 1 số ít nước và dân tộc bản địa thực thi chia cắt, nhằm mục đích che giấu cuộc tranh chấp về sau ( ví dụ như cuộc chiến tranh Vùng Vịnh, Iraq lấy lí do Kuwait thuộc về Iraq nên xâm nhập Kuwait ), khiến cho mỗi nước liên tục không ngừng phát sinh xích míc về chủ quyền lãnh thổ, chủng tộc ; thứ tư, trong đường lối phục hưng Hồi giáo vào thời tân tiến, trào lưu tư tưởng chủ nghĩa toàn Hồi giáo và chủ nghĩa nguyên giáo lí Hồi giáo chiếm tư tưởng chủ yếu trong cuộc hoạt động phục hưng Hồi giáo. Nhưng sự ảo tưởng, không trong thực tiễn này cách nhau quá xa so với trường hợp thực tiễn, rất nhiều chỉ huy các nước Ả Rập ôm giữ quan điểm chủ nghĩa anh hùng chọn lấy thái độ cạnh tranh đối đầu cứng rắn với phương Tây về phương diện chủ trương quốc gia, nhất quyết kiến lập nhà nước Ả Rập thống nhất vĩ đại, tàn phá triệt để Israel, giờ đây tự nhiên bị sự trói buộc của Israel và các nước phương Tây. Dưới công dụng của nhiều tầng nguyên do ( như sự trấn áp của các nước phương Tây và nội bộ chủng tộc xích míc ), khiến cho nội bộ quốc tế Ả Rập chia rẽ thành phe thân phương Tây và phe xa cách phương Tây ( ví dụ Ai Cập hoà giải với Israel vào năm 1978, tổng thống Ai Cập Anwar Al-Sadad và thủ tướng Israel Menachem Begin kí kết hiệp nghị Camp David bị sự phản đối của một nước Ả Rập ; Syria có lập trường chính trị trọn vẹn không giống Ai Cập, nhất quyết trái chiều với Israel ) .Năm 1964, ” Tổ chức Giải phóng Palestine ” xây dựng, đồng thời xây dựng ” Quân giải phóng Palestine “. Nó là một tổ chức triển khai không có sẵn biên giới, thực ra là một thực thể chính trị mang hình thái chính phủ nước nhà. Năm 1969, phe ôn hoà ” Fatah ” do Yasser Arafat chỉ huy trở thành đảng cầm quyền của Tổ chức Giải phóng Palestine, dù lúc đầu có xung đột quân sự chiến lược với Israel, nhưng về sau chuyển biến thành hy vọng đàm phán với Israel trải qua các phương pháp hoà bình. Đi cùng xung đột Israel – Palestine càng thêm mãnh liệt vào đầu thế kỉ XXI và Yasser Arafat qua đời, Mahmoud Abbas – người thừa kế của ông, kiên trì đường lối hoà bình. Không ngờ, sau cuộc bầu lại Cơ quan quyền lực Dân tộc Palestine, ông đã thất bại trước nhà lãnh đạo phe cấp tiến Hamas Ismail Haniya. Bắt đầu kể từ sau Yasser Arafat, Israel và Palestine từ từ bước vào thời kì hoà bình trắc trở, không trọn vẹn thuận tiện, nhưng mà biến cố chính trị này ở phía Palestine đã che trùm bóng tối trong tương lai. Vì vậy bất luận từ phía Israel hay phía Palestine, nội bộ đều đang sống sót độc lạ rất lớn .

Phương Tây can dự[sửa|sửa mã nguồn]

Dưới ảnh hưởng tác động của phục hưng văn nghệ phương Tây, trong cuộc hoạt động cải cách tôn giáo Cơ Đốc vào thế kỉ XVI do Martin Luther phát động khởi xướng, giáo hội Công Giáo bị chia rẽ thành Phe Kháng Cách. Cùng lúc trào lưu cải cách của Phe Kháng Cách, cũng là lúc sự tăng trưởng chính trị và kinh tế tài chính ở châu Âu bước vào thời kì chuyển biến, Kháng Cách nhấn mạnh vấn đề trải qua việc xâm nhập đời sống trần gian của Fan Hâm mộ để xin cầu sự cứu chuộc của thượng đế. Việc cổ vũ về hành vi thế tục của Kháng Cách, khiến cho mọi người giải trừ cảm xúc phạm tội khi đuổi theo doanh thu thương mại, khiến cho các nghành hoạt động giải trí của chủ nghĩa tư bản thương mại đều đã có căn cứ địa sau cuối của tôn giáo .Trong thế chiến I, bản thân các nước phương Tây đã kết thành liên minh với các nước Ả Rập hầu hết là để cạnh tranh đối đầu với đế quốc Ottoman – đế quốc phong kiến quân sự chiến lược xuyên ba lục địa Âu, Á và Phi trong quá khứ. Nhưng sau thế chiến II, do tại sự ủng hộ Israel phục quốc, cho nên vì thế quan hệ đã xuống cấp trầm trọng với các nước Ả Rập, vì mục tiêu cạnh tranh đối đầu với các nước phương Tây, nên các nước Ả Rập đã kiểm soát và điều chỉnh giá dầu quốc tế lên cao đáng kể. Lí tưởng dựng nước của người Ả Rập Trung Đông ( một nhà nước Hồi giáo thống nhất ) đã trải qua một quy trình vô cùng quanh co uốn khúc. Đầu thế kỉ XX, người Ả Rập trù liệu thoát khỏi sự thống trị của người Thổ Nhĩ Kì, kiến lập quốc gia Đại Syria ( từ xưa tới nay, Syria, Jordan, Liban và Palestine được coi là một chỉnh thể ). Sau thế chiến I, các cường quốc chủ nghĩa tư bản phương Tây vì quyền lợi bản thân nên đã đem Đại Syria chia cắt thành bốn khu vực. Nhưng sau thế chiến II, các nước phương Tây ủng hộ Israel phục quốc, đã đập tan triệt để giấc mơ của họ. Đồng thời, xã hội Hồi giáo liên tục không ngừng bị văn hoá quốc tế Cơ Đốc giáo phương Tây xâm lăng ăn mòn, một mạng lưới hệ thống giá trị văn hoá toàn vẹn do chủ nghĩa tư bản phương Tây đề xướng chỉ huy như chủ nghĩa nhân văn, khoan dung, tự lập, khoa học, lí trí và dân chủ dần dà ảnh hưởng tác động đến quốc tế Hồi giáo .Sau thế chiến II, Anh Quốc lần đầu trấn áp chủ nghĩa phục quốc Do Thái ở Trung Đông, sau khi biến hóa chủ trương thuộc địa, khích động xúi giục người Ả Rập xung đột chủ quyền lãnh thổ và tôn giáo với người Do Thái, sau đó rút lui khỏi mặt trận, đem yếu tố này đưa cho Liên hợp quốc – lúc đó do phương tây trấn áp, ngầm quan sát quan tâm cục diện. Hoa Kì mở màn ủng hộ Israel sau khi thừa kế Anh Quốc, tổng thống Hoa Kì Harry S. Truman tăng thêm áp lực đè nén lên Anh Quốc, tiên phong tiếp đón và trợ giúp di dân Do Thái. Sau khi Israel xây dựng quốc gia, Hoa Kì công nhận Israel tiên phong. Trong mấy lần cuộc chiến tranh Trung Đông, Hoa Kì và một số ít nước phương Tây ( như Anh, Pháp ), càng thêm nâng đỡ phân phối cho Israel rất nhiều vũ khí và trang thiết bị quân sự chiến lược. Nếu không có sự ủng hộ của Hoa Kì, Israel cơ bản không hề xây dựng quốc gia và tăng trưởng quy mô lớn .Nói tóm lại, đặc thù chủ trương của Hoa Kì về yếu tố Trung Đông là : tái tạo xã hội Hồi giáo ( trấn áp chủ nghĩa nguyên lí Hồi giáo, dùng tự do kinh tế tài chính và giá trị quan dân chủ của chủ nghĩa tư bản phương Tây ngầm lặng tác động ảnh hưởng quốc tế Ả Rập ) ; nâng đỡ giảng dạy chính quyền sở tại thân Mĩ ; khống chế tài nguyên dầu thô ; điều hoà xung đột Israel – Palestine ( lấy phương pháp hoà bình để xử lý yếu tố Palestine ) .

Một nhiều một chút ít[sửa|sửa mã nguồn]

Một nhiều : tài nguyên dầu thô[sửa|sửa mã nguồn]

Trung Đông là khu vực có trữ lượng dầu thô lớn nhất, sản xuất và luân chuyển dầu thô nhiều nhất trên quốc tế, dầu thô Trung Đông hầu hết phân bổ ở vịnh Ba Tư và khu vực ven sát bờ biển. Bởi vì lượng tiêu thụ dầu thô của bản thân rất ít, hơn 90 % dầu thô do Trung Đông sản xuất dùng tàu chở dầu từ cửa cảng ven bờ vịnh Ba Tư luân chuyển đến các nước và khu vực như Tây Âu, Hoa Kì, Nhật Bản và Trung Quốc, là khu vực xuất khẩu dầu thô nhiều nhất trên quốc tế, nhất cử nhất động đều có ảnh hưởng tác động trên toàn cục về sự tăng trưởng kinh tế tài chính quốc tế .Các nước sản xuất dầu thô đa phần ở Trung Đông có Arabia Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Iran, Iraq, … trong đó Arabia Saudi, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất dựa vào xuất khẩu dầu thô đã giành được thu nhập kinh tế tài chính khả quan, trở thành nước giàu sang. Nhưng chính do dầu thô khai thác ít thì không đủ bán, vì vậy những nước sản xuất dầu thô này, đều đang quan tâm đến kĩ càng yếu tố lối thoát kinh tế tài chính của nước mình sau khi tài nguyên dầu thô khai thác hết. Nông nghiệp của họ hầu hết là ngành chăn nuôi, sản xuất rất nhiều cây chà là .Trữ lượng dầu thô ở khu vực Trung Đông chiếm đến 61,5 % trữ lượng sử dụng đã kiểm chứng toàn quốc tế, tổng lượng là 742 tỉ thùng ( chừng 100,2 tỉ tấn ). Trong đó, Arabia Saudi là nước có trữ lượng dầu thô lớn nhất Trung Đông, xếp thứ hai quốc tế, trữ lượng dầu thô đã kiểm chứng là 262,6 tỉ thùng, chiếm 17,85 % trữ lượng dầu thô toàn thế giới .Kuwait ở Trung Đông là một trong những nước sản xuất dầu thô đa phần trên quốc tế, diện tích quy hoạnh chừng 17,8 ngàn kilômét vuông, nhân khẩu hơn 4,4 triệu người. Phần lớn khu vực là sa mạc, sông và hồ không có nước quanh năm, thiếu nước ngọt, nước uống đa phần dựa vào ngọt hoá nước biển và nước dưới đất. Bộ phận trọng điểm trong mậu dịch quốc tế của nó là xuất khẩu dầu thô và nhập khẩu nước ngọt cùng thiết bị có tương quan với sản xuất nước ngọt .

Một ít : tài nguyên nước[sửa|sửa mã nguồn]

Tài nguyên nước ở Trung Đông thiếu thốn cực độ, hình thành trái chiều rõ ràng với đa dạng và phong phú tài nguyên dầu thô. Khí hậu Trung Đông khô hạn, thiếu hiếm dòng sông, và khu vực sa mạc diện tích quy hoạnh to lớn không có dòng sông. Thiếu thốn tài nguyên nước tác động ảnh hưởng nghiêm trọng đời sống và sản xuất của người dân Trung Đông. Đi cùng ngày càng tăng nhân khẩu và tăng trưởng kinh tế tài chính, việc túng thiếu tài nguyên nước ở Trung Đông ngày càng nghiêm trọng. Mâu thuẫn về phương diện phân phối tài nguyên nước ở sông và hồ, cũng là một trong những nguyên do hình thành cục thế stress ở Trung Đông .

Kết quả: chiến tranh trong nhiều năm khiến cho các nước khu vực Trung Đông rơi vào khủng hoảng, mọi người tự cảm thấy đất nước mình nguy hiểm bất an, dẫn đến khu vực này rơi vào trạng thái chạy đua quân bị thậm chí chạy đua hạt nhân. Đất nước mua vũ khí, thuốc súng từ Hoa Kì và phương Tây nhiều nhất chính là các nước Trung Đông, bao gồm Arabia Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Ai Cập Iran,… Điều này ở mức độ nhất định dẫn đến việc giảm bớt đầu tư vào kinh tế quốc gia và sinh kế nhân dân, đã làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo khổ của một số nước.

Các nền kinh tế Trung Đông thay đổi trong phạm vi rộng từ rất nghèo (như Gaza và Yemen) đến cực kỳ thịnh vượng (như Qatar và UAE). Nhìn chung, đến năm 2007, theo CIA World Factbook, tất cả các quốc gia Trung Đông vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng dương.

Theo cơ sở dữ liệu về chỉ số phát triển thế giới của Ngân hàng Thế giới công bố ngày 01 tháng 7 năm 2009, 3 nền kinh tế lớn nhất Trung Đông năm 2008 là Thổ Nhĩ Kỳ ($ 794.228.000.000), Ả Rập Xê Út ($ 467.601.000.000) và Iran ($ 385.143.000.000) theo GDP danh nghĩa.[9] Về GDP danh nghĩa trên đầu người, các quốc gia có hạng cao nhất là Qatar ($93.204), UAE ($55.028), Kuwait ($45.920), Síp ($32.745) và Thổ Nhĩ Kỳ ($19.850).[10] Thổ Nhĩ Kỳ ($ 1.028.897.000.000), Iran ($ 839.438.000.000) và Ả Rập Xê Út ($ 589.531.000.000) là các nền kinh tế lớn nhất tính theo GDP-PPP.[11] Nếu tính theo thu nhập dựa trên (PPP), các quốc gia có hạng cao nhất là Qatar ($86.008), Kuwait ($39.915), UAE ($38.894), Bahrain ($34.662), Sip ($29.853) và Thổ Nhĩ Kỳ ($31.605). Quốc gia xếp hạng thấp nhất về PPP là chính quyền Palestinian và Bờ Tây ($1.100).

Cấu trúc kinh tế tài chính của các vương quốc Trung Đông độc lạ về thực trạng, trong khi một số ít vương quốc nhờ vào xuất khẩu dầu mỏ và các loại sản phẩm từ dầu ( như Ả Rập Xê Út, UAE và Kuwait ), các vương quốc khác có cấu trúc kinh tế tài chính phong phú hơn ( như Síp, Israel, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập ). Các ngành công nghiệp của Trung Đông gồm có dầu mỏ và các mẫu sản phẩm từ dầu, nông nghiệp, vải sợi, chăn nuôi gia súc, sữa, dệt, da, trang thiết bị tự vệ, trang thiết bị phẫu thuật. Ngân hàng cũng là một nghành nghề dịch vụ quan trọng trong các nền kinh tế tài chính đặc biệt quan trọng là trong trường hợp của UAE và Bahrain .Ngoại trừ Síp, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Libăng và Israel, du lịch là nghành tương đối kém tăng trưởng của nền kinh tế tài chính, một phần vì thực chất xã hội bảo thủ trong khu vực cũng như không ổn định chính trị ở một số ít vùng của Trung Đông. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các vương quốc như UAE, Bahrain, Jordan và đã mở màn lôi cuốn số lượng lớn khách du lịch vì cải tổ cơ sở du lịch và thư giãn giải trí của chủ trương hạn chế du lịch tương quan đến .Thất nghiệp nổi tiếng cao ở Trung Đông và Bắc Phi, đặc biệt quan trọng trong nhóm có độ tuổi 15 – 29, chiếm 30 % tổng dân số khu vực. Tỉ lệ thất nghiệp của khu vực năm 2005 theo Liên đoàn Lao động quốc tế là 13,2 %, [ 12 ] và trong nhóm trẻ cao đến 25 %, [ 13 ] đến 37 % ở Maroc và 73 % ở Syria. [ 14 ]

Các vùng Trung Đông[sửa|sửa mã nguồn]

Bài chính: Các vùng Trung Đông

1. ^

   According to the 1993 Statistical Abstract of Israel there were 250,000 Romanian speakers in Israel, at a population of 5,548,523 (census 1995).

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Các tổ chức triển khai phi chính phủ hoạt động giải trí trong vùng[sửa|sửa mã nguồn]

• Ansar Burney Trust – Tổ chức phi chính phủ hoạt động về các vấn đề quyền con người và buôn người ở Trung Đông

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Chia Sẻ Kiến Thức