“Nói với con” lời tâm sự, thủ thỉ, trò chuyện của người cha dành cho con

Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước rụng lời nói

Hai bước rơi tiếng cười

Người đồng mình thương lắm con ơi
Xa đo nỗi buồn
Cao nuôi chí lớn
Dẫu có làm thế nào thì cha vẫn muốn
Sống trên đá ( đừng chê đá lồi lõm )
Ở trong thung ( không chê thung bần hàn )
Ta như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh không kêu cực nhọc
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê nhà
Còn quê nhà thì làm phong tục
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không khi nào nhỏ bé được
Nghe con

Nguồn:
1. Thơ Việt Nam 1945-1985, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1985
2. Ngữ văn 9 (tập 2), NXB Giáo dục, 2010

Y Phương là nhà thơ mang một tiếng nói riêng, rất đặc trưng cho dân tộc bản địa Tày. Thơ ông là tiếng lòng chân thực, thân thiện, bình dị nhưng tràn trề tình yêu thương. Bài thơ “ Nói với con ” tiêu biểu vượt trội cho phong thái sang tác ấy của ông. Bài thơ đi vào lòng người đọc một thứ tình cảm thân mật nhưng thiêng liêng và cao quý : tình cha con. Đó là tâm sự của một người cha dành cho con, là những điều mà cha muốn thổ lộ cho con nghe, con hiểu .
“ Nói với con ” là lời tâm sự, thủ thỉ, trò chuyện của người cha dành cho con từ lúc con mới lọt lòng. Mạch xúc cảm chủ yếu của bài thơ chính là tình yêu thương, san sẻ, gắn bó và giáo dục cho con những truyền thống cuội nguồn tốt đẹp của dân tộc bản địa và những người xung quanh con. Với thể thơ tự do phóng khoáng, xúc cảm chân thành, mộc mạc đã khiến cho tình cảm đó càng trở nên ấm cúng và thân thương. Y Phương đã gieo vào lòng người đọc vật liệu đời thường rất mực thiêng liêng .

Những câu thơ tiên phong cất lên như một lời kể chuyện thủ thỉ với con :
Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm lời nói

Hai bước tới tiếng cười

Đứa con từ lúc lọt lòng đã được bảo phủ, yêu thương trong vòng tay của cha mẹ. Từng ngày, từng giờ con lớn lên là từng ngày từng giờ cha mẹ mong đợi. Từ lúc con chập chững bước những bước đi tiên phong trong cuộc sống thì cha mẹ luôn là người ở bên cạnh tận mắt chứng kiến và cổ vũ. Hình ảnh “ chân phải ”, “ chân trái ”, “ lời nói ”, “ tiếng cười ” bình dị, thân thiện biết bao nhiêu. Một khoảng trống ấm cúng và niềm hạnh phúc bao trùm lấy từng nhịp thơ. CUộc sống xoay vần, tình yêu thương mà Y Phương dành cho con luôn chân thành và thiết tha như vậy. Ông đã vẽ lên hình ảnh đứa con từ lúc còn bé, gieo vào con nhận thức về những tháng năm đó .
Y Phương liên tục gieo vào lòng người tình làng nghĩa xóm của người dân tộc bản địa luôn tha thiết, sâu nặng. Nhắc nhở con phải luôn nhớ về họ :
Người đồng mình thương lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày tiên phong đẹp nhất trên đời
Những con người dân tộc bản địa mộc mạc, bình dị, cần mẫn làm ăn, khôn khéo trong mọi việc làm. CUộc sống của họ hằng ngày lên rừng, làm rẫy, quay quồng với rất nhiều cuộc việc. Dù đời sống khó khăn vất vả nhưng họ vẫn gắn bó khăng khít bên nhau. Những từ ngữ “ đan ”, “ cài ” không những nói lên sự gắn bó mà còn nói lên nghĩa tình sâu nặng, khó hoàn toàn có thể phai nhòa của những con người nơi đây. Tác giả đã gieo vào long người con mình tình cảm, cội nguồn đáng trân trọng và gìn giữ. Quê hương và những người nơi đây là điều con phải nhớ, phải gắng nhớ về họ để biết ơn và để trở thành người có ích hơn .
Kết quả của “ ngày cưới ” mà tác giả vẫn luôn nhớ chính là đứa con, là sinh linh nhỏ xíu cha mẹ luôn bảo vệ và nâng niu. Qua đây Y Phương muốn nhắn nhủ với con rằng yêu thương chính là cội nguồn của tổng thể, như việc sống và sống sót lúc bấy giờ của mỗi người .
Những người nơi đây không riêng gì siêng năng, chịu khó mà còn có chí lớn :
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn
Hai câu thơ là sự trái chiều giữa đời sống nhiều khó khăn vất vả, trắc trở nhưng đầy lòng quyết tâm và sự tin yêu vào bản thân. Không phải tự dưng tác giả nhắn nhủ với con điều này, ông muốn đứa con mình sau này cần phải thừa kế và phát huy đức tính tốt đẹp này .
Cuộc sống của con trong tương lai luôn có nhiều khó khăn vất vả, không được bỏ cuộc, cần phải cố gắng nỗ lực vượt qua để trưởng thành hơn :
Sống trên đá không chê đá nhấp nhô
Sống trong thung không chê thung nghèo khó
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc
Mỗi người sinh ra và lớn lên đều phải gặp rất nhiều khó khăn vất vả và thử thách, nhưng quan trọng tất cả chúng ta cần phải vượt qua nó như thế nào để thắng lợi chính bản thân mình. Dù là “ đá nhấp nhô, nghèo nàn, lên thác xuống ghềnh ” thì cũng không nên từ bỏ, không nên gục ngã. Vượt qua những điều đó chính là vượt qua được bản thân mình và trở thành một người có ích cho xã hội. Điệp từ ‘ sông ” được đặt đầu dòng ba câu thơ chứng minh và khẳng định chân lý sống không gục ngã mà người cha muốn nhắn nhủ đến con trai. Đó như thể một lời khuyên, lời giáo huấn chân thành để con hoàn toàn có thể tự mình bước tiếp những chặng đường tiếp theo .
Người cha muốn nhắn nhủ đến con rất nhiều điều, để làm hành trang sau này con tự tin bước vào đời
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chằng mấy ai nhỏ bé đâu con

Những con người dân tộc Tày tuy chân chất, mộc mạc, tuy nghèo đói nhưng ý chí trong họ luôn lớn mạnh, luôn hừng hực. Đó là nghị lực phi thường và đáng được trân trọng. Đây là điều mà người con nên trân trọng và tự hào để mai sau trở thành một người như vậy.

Những lời nói, lời nhắn nhủ của người cha chân chất, mộc mạc nhưng lại có ý nghĩa vô cùng lớn lao so với đứa con. Gieo vào con tình yêu thương, tình quê nhà và tình người tha thiết nhất .
Bài thơ “ Nói với con ” Y Phương thực sự đã gieo vào lòng người đọc những tình cảm khó quên về tình cha con nghĩa nặng, về những lời dạy thiết tha. Bằng cách viết đơn thuần, nhẹ nhàng, lối nói ẩn dụ đầy sâu xa Y Phương thực sự đã chiếm được trái tim người đọc .
sưu tầm

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Tâm Sự