Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái lên đời sống sinh vật

Trong môi trường, sự sinh trưởng và phát triển của sinh vật luôn chịu tác động của rất nhiều yếu tố sinh thái (gồm các yếu tố trực tiếp cũng như gián tiếp). Các yếu tố này rất đa dạng, chúng có thể là tác nhân có lợi cũng như có hại đối với các sinh vật.Các sinh vật luôn có xu hướng biến đổi các đặc điểm hình thái và sinh lí để phù hợp với điều kiện môi trường

I.   Ảnh  hưởng của ánh sáng tới đời sống sinh vật        

Ánh sáng là nhân tố cơ bản của môi trường tự nhiên, do :

– Ánh sáng chi phối trực tiếp hoặc gián tiếp đến mọi nhân tố khác của môi trường tự nhiên .- Cường độ ánh sáng giảm dần từ xích đạo đến cực Trái Đất, từ mặt nước đến đáy sâu và đổi khác tuần hoàn theo ngày đêm và theo mùa .- Thành phần của phổ ánh sáng có tính năng lên đời sống sinh vật ở nhiều mặt :

1. Sự thích nghi của động vật với ánh sáng :

2. Sự thích nghi của động vật với ánh sáng :

– Những loài ưa hoạt động giải trí ban ngày ( ong, thằn lằn, nhiều loài chim, thú ) với thị giác tăng trưởng và thân có sắc tố nhiều khi rất sặc sỡ .Ánh sáng giúp cho động vật hoang dã có năng lực xu thế trong khoảng trống. Nhiều loài động vật hoang dã, nhất là chim xu thế đường bay theo ánh sáng Mặt Trời và các vì sao khi di cư từ miền Bắc về miền Nam bán cầu – nơi có khí hậu ấm cúng. Ong sử dụng vị trí của Mặt Trời để lưu lại và xu thế bay đến nguồn thức ăn- Những loài ưa hoạt động giải trí đêm hôm hoặc sống trong hang như bướm đêm, cú, cá hang … thân có màu xẫm. Mắt hoàn toàn có thể rất tinh ( cú, chim lợn ) hoặc nhỏ lại ( lươn ) hoặc tiêu giản, thay vào đó là sự tăng trưởng của xúc giác và cơ quan phát sáng ( cá biển ở sâu ) .- Nhiều loài ưa hoạt động giải trí vào xẩm tối ( muỗi, dơi ) hay sáng sớm ( nhiều loài chim ) .

II. Ảnh  hưởng của nhiệt độ tới đời sống sinh vật       

Nhiệt độ ảnh hưởng trực tiếp đến quy trình trao đổi chất của khung hình sinh vật và sự phân bổ của sinh giới. Liên quan đến nhiệt độ, sinh vật gồm những loài biến nhiệt ( côn trùng nhỏ, cá, ếch nhái, bò sát ) và những loài hằng nhiệt hay đồng nhiệt ( chim, thú ) .

– Động vật hằng nhiệt do có năng lực điều hòa và giữ được thân nhiệt không thay đổi nên phân bổ rất rộng .+ Quy tắc về kích cỡ khung hình ( quy tắc Becman ) : động vật hoang dã hằng nhiệt sống ở vùng ôn đới ( nơi có khí hậu lạnh ) thì kích cỡ khung hình lớn hơn so với động vật hoang dã cùng loài hay loài có quan hệ họ hàng gần nhau sống ở vùng nhiệt đới gió mùa ấm cúng. Ví dụ như voi và gấu ở vùng khí hậu lạnh có size khung hình lớn hơn voi và gấy ở vùng nhiệt đới gió mùa. Động vật hằng nhiệt sống ở vùng ôn đới có size khung hình lớn có lớp mỡ dày nên năng lực chống rét tốt .+ Quy tắc về diện tích quy hoạnh mặt phẳng khung hình ( quy tắc Anlen ) : động vật hoang dã hằng nhiệt sống ở vùng ôn đới có tai, đuôi và các chi … thường bé hơn tai, đuôi, các chi … của động vật hoang dã ở vùng nóng. Ví dụ, thỏ ở vùng ôn đới lạnh có tai, đuôi nhỏ hơn tai và đuôi của thỏ ở vùng nhiệt đới gió mùa .Hai quy tắc trên chứng tỏ, động vật hoang dã hằng nhiệt sống ở vùng ôn đới có nhiệt độ lạnh có tỉ lệ giữa diện tích quy hoạnh mặt phẳng khung hình ( S ) với thể tích khung hình ( V ) giảm – ( tỉ lệ S / V nhỏ ), góp thêm phần hạn chế sự tỏa nhiệt của khung hình. Sống ở vùng nhiệt đới gió mùa nóng có tỉ lệ S / V lớn, góp thêm phần tỏa nhiệt nhanh cho khung hình .

– Động vật biến nhiệt nhờ vào trực tiếp vào nhiệt độ thiên nhiên và môi trường ( nhiệt độ thiên nhiên và môi trường tăng hay giảm thì nhiệt độ khung hình của chúng cũng tăng, giảm theo ) nên nhiệt độ môi trường tự nhiên có ảnh hưởng rất lớn tới sự tăng trưởng của chúng. Tốc độ tăng trưởng và số thế hệ trong một năm phụ thuộc vào vào nhiệt độ thiên nhiên và môi trường, khi nhiệt độ xuống quá thấp thì động vật hoang dã không tăng trưởng được, ngược lại khi nhiệt độ môi trường tự nhiên lên càng cao thì thời hạn tăng trưởng thành viên càng ngắn. Ở 1 số ít loài, nhất là ở côn trùng nhỏ, tổng nhiệt trong một quá trình tăng trưởng hay cả vòng đời là một đại lượng gần như là một hằng số và theo công thức :S = ( T-C ) DTrong đó, S : tổng nhiệt hữu hiệu ( to / ngày ), T : nhiệt độ môi trường tự nhiên ( 0C ), C : nhiệt độ ngưỡng của sự tăng trưởng là nhiệt độ mà ở đó thành viên động vật hoang dã khởi đầu ngừng tăng trưởng ( 0C ), D : thời hạn của một quá trình tăng trưởng hay cả vòng đời của động vật hoang dã ( ngày ) .Ví dụ : ở ruồi dấm, thời hạn tăng trưởng từ trứng đến ruồi trưởng thành ở nhiệt độ 250C là 10 ngày đêm, ở nhiệt độ 180C là 17 ngày đêm .

1.  Một số đặc điểm thích nghi của thực vật với nhiệt độ môi trường

2.  Một số đặc điểm thích nghi của động vật với nhiệt độ môi trường

III. Ảnh  hưởng của nước và độ ẩm  tới đời sống sinh vật       

– Mỗi loài sinh vật thích nghi với một giới hạn độ ẩm nhất định .+ Thực vật có 3 nhóm : nhóm cây ưa ẩm, nhóm cây chịu hạn và nhóm cây trung sinh .+ Động vật trên cạn có 3 nhóm thích nghi với nhiệt độ thiên nhiên và môi trường : nhóm động vật hoang dã ưa ẩm, nhóm động vật hoang dã ưa khô và nhóm động vật hoang dã ưa ẩm vừa phải .- Nước ảnh hưởng lớn tới sự phân bổ của sinh vật, ở sa mạc rất ít sinh vật, vùng nhiệt đới gió mùa ẩm và nhiều nước thì sinh vật rất đông đúc. Sinh vật sống trong nước có các đặc thù về hình thái, phân bổ, hấp thụ các chất, năng lực vận động và di chuyển thích nghi với thiên nhiên và môi trường nước .

 1.  Một số đặc điểm thích nghi của sinh vật sống trong nước

2.  Những đặc điểm thích nghi nổi bật của thực vật và động vật sống trong điều kiện khô hạn

          Trong điều kiện khô hạn, sinh vật thích nghi bằng cách : tích nước, giảm sự mất nước, tìm nước, trốn hạn đối với thực vật và lẫn tránh vào nơi có độ ẩm thích hợp đối với động vật.

IV. Ảnh  hưởng của các nhân tố khác  tới đời sống sinh vật       

1.  Những biến đổi về hình thái của thực vật và động vật để thích nghi với điều kiện lộng gió 

– Thực vật : nhiều hạt phấn và hạt phấn nhẹ, quả và hạt có lông, cánh … để phát tán nhờ gió ; cây thân thấp, bò, rễ bám sâu hoặc có thân rễ ( đước ), rễ phụ ( đa, si … ), bạnh rễ ( lim, sấu … )- Tiêu giảm cánh để gió khỏi thổi bạt ra biển. nhiều loài chim có cánh rộng, sải cánh dài để bay giỏi hay lượn giỏi …

2.  Những đặc điểm nổi bật của cây thích nghi với lửa

          Thích nghi với lửa tự nhiên : có vỏ chịu được lửa lướt qua, có thân ngầm dưới mặt đất, mặt nước.

V.  Sự tác động trở lại của sinh vật đối với môi trường        

Những đổi khác của sinh vật hoàn toàn có thể ảnh hưởng tác động làm đổi khác các nhân tố sinh thái và đặc thù của thiên nhiên và môi trường .

         Kết quả trồng rừng ở nhiều địa phương cho thấy, rừng trồng sau khi khép tán sẽ đóng vai trò rất lớn trong việc cải tạo môi trường tự nhiên, Tán rừng che phủ mặt đất làm tăng độ ẩm không khí và đất. Trong đất xuất hiện nhiều vi sinh vật, giun đất, thân mềm…. Các sinh vật đất này hoạt động phân giải xác sinh vật, làm cho đất rừng thêm màu mỡ và tơi xốp. Nhờ có cây rừng mà đất không bị xói mòn, có khả năng giữ nước cung cấp cho các vùng nông nghiệp xung quanh. Như vậy, trồng rừng đã làm thay đổi nhiều nhân tố khí hậu, môi trường đất, nước và hệ động thực vật trong rừng.

Tất cả nội dung bài viết. Các em hãy xem thêm và tải file chi tiết dưới đây:

Luyện Bài tập trắc nghiệm môn Sinh lớp 12 – Xem ngay

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Đời Sống