Thấy gì từ các gói thầu qua mạng chỉ có 1 nhà thầu tham dự?

( BĐT ) – Theo Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư ( KH&ĐT ), trong quy trình tiến độ năm nay – 2018 có tới 36 % tổng số những gói thầu lựa chọn nhà thầu qua mạng chỉ có 1 nhà thầu tham gia. Không ít quan điểm quan ngại trước thực trạng kém cạnh tranh đối đầu, có những biến tướng trong đấu thầu qua mạng ( ĐTQM ).

36% tổng số gói thầu lựa chọn nhà thầu qua mạng, chủ yếu là lĩnh vực xây lắp, chỉ có 1 nhà thầu tham dự với tỷ lệ tiết kiệm trung bình 2,4%. Ảnh: Tiên Giang

Tỷ lệ lớn gói thầu xây lắp chỉ có 1 nhà thầu tham gia

Số liệu thống kê cho thấy, số lượng nhà thầu trung bình tham gia ĐTQM là 2,5 nhà thầu / gói thầu. Trong đó, khoảng chừng 36 % tổng số những gói thầu ( đặc biệt quan trọng là nghành xây lắp ) chỉ có 1 nhà thầu tham gia. Theo khảo sát của Báo Đấu thầu so với những gói thầu xây lắp từ ngày 1/1/2019 đến ngày 8/7/2019, Công ty CP Tư vấn tổng hợp số 1 ( đại diện thay mặt bên mời thầu ) đã tổ chức triển khai lựa chọn nhà thầu qua mạng 33 gói thầu xây lắp, trong đó, 28 gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham gia và trúng thầu. Đáng quan tâm, Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn Thương mại Đầu tư Xây dựng Minh Đức một mình tham gia và được công bố trúng 13 trong số 28 gói thầu này. Cũng trong thời hạn trên, Trung tâm Kỹ thuật đường đi bộ 3 đã tổ chức triển khai lựa chọn nhà thầu qua mạng 47 gói thầu xây lắp, trong đó có 37 gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham gia. Kết quả lựa chọn nhà thầu của những gói thầu ĐTQM chỉ có 1 nhà thầu tham gia nêu trên cho thấy, Công ty CP Hoàng An trúng 6 gói thầu ; Công ty CP Xây dựng giao thông vận tải Việt Phát trúng 3 gói thầu ; Công ty CP Tư vấn và Xây dựng Đông Phong trúng 5 gói thầu ; Công ty CP Quản lý và Xây dựng đường đi bộ Quảng Nam Thành Phố Đà Nẵng trúng 4 gói thầu … Tương tự, Ban Quản lý dự án Bất Động Sản góp vốn đầu tư thiết kế xây dựng huyện Đông Anh ( TP.HN ) đã tổ chức triển khai lựa chọn nhà thầu qua mạng 48 gói thầu xây lắp. Trong số này có tới 35 gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham gia. Kết quả lựa chọn nhà thầu của 35 gói thầu trên cho thấy, Công ty CP Thương mại và Đầu tư Phương Bắc trúng 4 gói thầu …

Giám sát chặt, xử lý nghiêm

Theo Báo cáo sơ kết tình hình triển khai ĐTQM giai đoạn 2016 – 2018, số lượng nhà thầu đã đăng ký trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia là tương đối lớn (hơn 83.000 nhà thầu), nhưng tỷ lệ tham gia ĐTQM còn rất thấp (chỉ chiếm 4,6%). Điều này cho thấy nhiều nhà thầu chưa thực sự quan tâm và tham gia các gói thầu ĐTQM.

Bộ KH&ĐT cho rằng, hiện tượng kỳ lạ gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham gia làm tỷ suất tiết kiệm ngân sách và chi phí trong ĐTQM mặc dầu cao hơn đấu thầu truyền thống cuội nguồn nhưng vẫn chưa đạt nhu yếu. Cụ thể, tỷ suất tiết kiệm chi phí trung bình của những gói thầu có 1, 2 và 3 nhà thầu tham gia lần lượt là 2,4 %, 5,32 % và 8,97 %. Trong khi đó, với những gói thầu ĐTQM có trên 3 nhà thầu tham gia, tỷ suất tiết kiệm chi phí trung bình lên tới 15,49 %. Như vậy, với tỷ suất 36 % tổng số những gói thầu ĐTQM chỉ có 1 nhà thầu tham gia cùng với tỷ suất tiết kiệm ngân sách và chi phí thấp nhất ( 2,4 % ) dẫn đến nhiều nghi ngại rằng có hiện tượng kỳ lạ lách luật, vi phạm pháp luật về cạnh tranh đối đầu, công minh. Theo một chuyên viên đấu thầu, có trường hợp ĐTQM chỉ có 1 nhà thầu chăm sóc, tham gia là do thực tiễn. Nhưng cũng có trường hợp những gói thầu này được “ bài binh bố trận ”, có sự thông đồng giữa chủ góp vốn đầu tư, bên mời thầu với nhà thầu như : gài bẫy tiêu chuẩn lựa chọn nhà thầu trong hồ sơ mời thầu, thông tin mời thầu qua mạng vào những dịp nghỉ lễ, tết để giảm sự cạnh tranh đối đầu …

Do đó, cần thực hiện kiểm tra, khảo sát thí điểm một cách ngẫu nhiên dựa trên thống kê các gói thầu có những dấu hiệu thiếu cạnh tranh như: chỉ có 1 nhà thầu tham dự ở nhiều gói thầu của cùng một bên mời thầu, hoặc bên mời thầu có số lượng lớn các gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham gia.

Kết quả khảo sát, kiểm tra sẽ góp thêm phần tìm được nguyên do khách quan, chủ quan dẫn tới hiện tượng kỳ lạ chỉ có 1 nhà thầu tham dự thầu. Từ đó có những chế tài răn đe đủ mạnh tới những bên mời thầu / chủ góp vốn đầu tư và nhà thầu có hành vi vi phạm, không bảo vệ cạnh tranh đối đầu. Trong chỉ huy mới nhất, Phó Thủ tướng nhà nước Trịnh Đình Dũng nhu yếu những bộ, ngành, địa phương, tổng công ty, tập đoàn lớn kinh tế tài chính nhà nước tráng lệ tiến hành ĐTQM theo chỉ tiêu nêu tại Nghị quyết số 01 / NQ-CP năm 2019 ; liên tục giám sát việc tiến hành ĐTQM tại những đơn vị chức năng trong khoanh vùng phạm vi quản trị của mình. Đối với những gói thầu chỉ có duy nhất 1 nhà thầu tham gia, cần triển khai kiểm tra, giám sát ngặt nghèo, giải quyết và xử lý nghiêm khắc chủ góp vốn đầu tư và những bên tương quan nếu phát hiện hành vi vi phạm, không bảo vệ cạnh tranh đối đầu trong đấu thầu.