Đặc điểm ngoại hình, khả năng sản xuất, giá trị kinh tế của gà nhiều ngón – Tạp chí Chăn nuôi Việt Nam

Ngành chăn nuôi gia cầm ở khu vực miền núi nước ta vẫn tồn tại quy mô nhỏ với các sản phẩm địa phương đặc trưng, có chất lượng cao và là nguồn thu nhập quan trọng của cộng đồng các dân tộc thiểu số. Chăn nuôi gà bản địa hiện nay đang được các nhà quản lý quan tâm bởi ngoài giá trị kinh tế, phù hợp với tập quán văn hóa, đồng thời còn mang ý nghĩa bảo vệ sự đa dạng sinh học và đa dạng di truyền, giúp cho ngành chăn nuôi của Việt Nam phát triển bền vững. Gà nhiều ngón là giống gà quý hiếm có từ lâu đời, gắn liền với sinh kế và văn hoá của đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Phú Thọ, giống gà này tuy có năng suất thấp nhưng có nhiều đặc điểm di truyền tốt như có thể chịu được điều kiện nuôi kham khổ, khả năng chống chịu dịch bệnh tốt, trứng và thịt có chất lượng thơm ngon.

Để có cơ sở khuyến nghị và khuynh hướng tăng trưởng chăn nuôi gà địa phương nói chung và gà nhiều ngón nói riêng, TS. Phạm Kim Đăng và cs Khoa Chăn nuôi đã có khu công trình nghiên cứu và điều tra về 1 số ít đặc thù ngoại hình, năng lực sản xuất của giống gà nhiều ngón nuôi tại rừng vương quốc Xuân Sơn, Phú Thọ. Nghiên cứu nhằm mục đích nhìn nhận tình hình, phương pháp chăn nuôi và một số ít đặc tính sinh học, năng lực sản xuất của giống gà nhiều ngón trong điều kiện kèm theo chăn nuôi nông hộ tại những hội đồng dân tộc thiểu số trên địa phận .

Nghiên cứu được triển khai trên 60 hộ người Dao, lựa chọn dựa trên tiêu chuẩn có nuôi gà nhiều ngón thuộc 2 xã Xuân Sơn và Xuân Đài ( 30 hộ / xã ), rừng vương quốc Xuân Sơn, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ từ tháng 10/2013 đến tháng 6/2014 .

Các chỉ tiêu theo dõi gồm tuổi đẻ quả trứng đầu ( ngày ), số trứng đẻ trung bình / lứa và sản lượng trứng / mái / năm. Tỉ lệ trứng có phôi ; tỉ lệ nở / trứng ấp và tỉ lệ nở / trứng có phôi ( % ) được xác lập khi theo dõi 50 ổ trứng được gà mái ấp bằng chiêu thức tự nhiên. Xác định năng lực sản xuất thịt của gà nhiều ngón bằng việc nuôi thí nghiệm đàn gà thịt trong nông hộ với 60 con ( 30 trống và 30 mái ) từ 0-16 tuần tuổi theo phương pháp chăn thả, lặp lại 3 lần với những điều kiện kèm theo tựa như nhau. Gà được cân hàng tuần vào ngày nhất định, trước khi cho ăn để nhìn nhận tăng trọng của đàn gà qua những tuần tuổi. Chế độ nuôi dưỡng được thực thi theo TCVN 2265 – 2007 với những nguyên vật liệu có sẵn tại địa phương như ngô, thóc, đậu tương và premix. Giai đoạn từ 0 đến 3 tuần tuổi gà được nuôi nhốt và cho ăn tự do. Giai đoạn từ 4 đến 12 tuần tuổi gà được nuôi chăn thả và cho ăn theo nhu yếu 2 bữa / ngày. Mổ khảo sát nhìn nhận chất lượng thân thịt gà khi 16 tuần tuổi được thực thi theo WPSA ( 1984 ). Số liệu tích lũy được giải quyết và xử lý bằng ứng dụng Minitab 14 .

Kết quả tìm hiểu cho thấy, lúc bấy giờ gà nhiều ngón được nuôi nhiều nhất ở xã Kim Thượng 4.150 con, xã Xuân Đài 3.790 con và xã Xuân Sơn 3.120 con. Tại huyện Tân Sơn, giống gà Ri được nuôi với tỷ suất cao nhất, tương ứng là 69,14 % và 66,85 % ở 2 xã Xuân Sơn ( 17,95 ) và Xuân Đài ( 14,85 % ). Điều đó chứng tỏ gà nhiều ngón rất quý, có từ truyền kiếp nhưng ít được chú ý quan tâm góp vốn đầu tư chăn nuôi, chăm nom nuôi dưỡng, do đó rủi ro tiềm ẩn pha tạp và giảm dần về số lượng, hiện chúng chỉ được chăn nuôi như những giống gà thả đồi khác .

Hầu hết những giống gà đều được nuôi chăn thả tự do vào ban ngày và nhốt trong những chuồng thô sơ bằng tre nứa vào đêm hôm ( 65,99 % ), còn lại 29,59 % hộ chăn nuôi không làm chuồng nuôi gà. Việc chưa có chuồng trại và chăn nuôi tự do khiến cho việc quản trị cũng như chăm nom phòng trừ bệnh cho gà gặp khá nhiều khó khăn vất vả. Khi có bệnh dịch thì không hề cách ly đàn gà để chống dịch .

Kết quả khảo sát về thức ăn cho thấy, so với gà mái đang nuôi con, 100 % được cho ăn thêm gạo, ngô xay. Bên cạnh đó, gà mẹ dẫn con đi kiếm mồi để bổ trợ thêm thức ăn, đa phần là côn trùng nhỏ, kiến, giun, mối, … Đối với gà trưởng thành, ban ngày được thả tự do trong vườn, đồi, nương rẫy xung quanh nhà ; vào buổi tối, trước khi lên chuồng, người dân cho gà ăn thêm những thức ăn có sẵn như ngô, thóc, sắn, gạo … với lượng thức ăn trung bình 20,34 g / con / ngày, không dùng thức ăn công nghiệp. Vào mùa thu hoạch thóc, ngô gà hoàn toàn có thể kiếm ăn gần những nương rẫy, dân cư không cần bổ trợ thêm thức ăn mà gà vẫn lớn, khỏe, ngoại hình đẹp .

Chân gà nhiều ngón

Về đặc thù ngoại hình, nhìn chung đây là giống gà có khối lượng trung bình, thân hình cân đối, nhanh gọn. Đầu nhỏ, tròn, cổ cao, mắt linh động, lông dày. Gà nhiều ngón có đặc thù ngoại hình tương tự như như gà Ri, con trống hầu hết có màu nâu đỏ ( 95 % ), con mái có màu vàng nâu, vàng sẫm ( 56 % ), màu xám ( 20 % ). Giống gà có mào đơn là chính ( trên 90 % ), còn lại 1 số ít ít có mào hoa hồng và mào khác. Chân của gà nhiều ngón có màu vàng là hầu hết, chiếm 95 % ở con mái và 97 % ở con trống, còn lại là gà có màu chì ( đen ). Một đặc thù ngoại hình đặc biệt quan trọng của giống gà này đó là có nhiều ngón. Ngón của gà Open ngay từ khi gà con mới nở và sống sót trong suốt cuộc sống. Số ngón của gà nhiều ngón cũng được coi như một tính trạng quan trọng nhất để xác lập giá trị của con gà. Theo người dân thì gà càng nhiều ngón càng quý và có giá trị thương mại cao .

Kết quả khảo sát cho thấy, trong quần thể theo dõi không có con gà trống nào có 5 ngón, chỉ có 1 con có 9 ngón, còn lại 98,8 % gà trống có 6-8 ngón ; Ở gà mái, có đến 90,16 % gà có 5-7 ngón và 9,84 % có 8 ngón, không có gà mái nào có 9 ngón. Theo tập quán của dân cư địa phương, gà 9 ngón rất hiếm và được xem như một bảo vật .

Một số hình ảnh khảo sát thân thịt gà

Về năng lực sinh sản, gà mái thành thục khi 28 tuần tuổi, khối lượng khung hình 1,25 kg / con, sản lượng 76 trứng / mái / năm ; khối lượng trứng 40 g / quả. Tỷ lệ trứng có phôi tương đối cao 94-95 %, tỷ suất nở / trứng ấp 84-85 % ; tỷ suất nở / trứng có phôi 90-91 % ; Gà thịt có tỷ suất nuôi sống đến 12 tuần tuổi đạt 90,2 %, khối lượng 1,1 kg. Tỷ lệ thân thịt của gà khi 16 tuần tuổi thấp, chỉ 68,75 % trong đó thịt đùi 18,05 % ; thịt ngực 17,12 % .

Gà nhiều ngón là một giống gà mang nguồn gen hiếm, tài nguyên sinh học quý, gắn liền với sinh kế và văn hoá của đồng bào nhiều dân tộc bản địa thuộc khu vực rừng vương quốc Xuân Sơn, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Bảo tồn và nhân giống giống gà này một cách chuyên nghiệp và bài bản sẽ góp thêm phần nâng cao giá trị giống gà đặc sản nổi tiếng cho Nước Ta, tăng giá trị kinh tế cho ngành chăn nuôi .

Diệu Linh – Ban Biên tập

Nguồn : Học viện Nông nghiệp Nước Ta

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Người Lao Động