Nhân giống vô tội vạ, cây đàn hương tỷ đô từ ‘vàng ròng’ có nguy cơ ‘khóc ròng’

Do nguồn lợi trước mắt, nhiều người đang tìm cách mở rộng diện tích trồng cây đàn hương bằng cách ồ ạt nhân giống, bất chấp chất lượng cây giống ra sao.

Để có được một vườn ươm cây đàn hương, cần phải trải qua quy trình tinh lọc khắt khe .

Tiến sỹ Vũ Thoại – quản trị Hội đồng khoa học, Viện Nghiên cứu Cây đàn hương và Thực vật quý và hiếm – được biết đến là người tiên phong đưa cây đàn hương Ấn Độ về Nước Ta. Ông cũng là người tiên phong thành công xuất sắc trong việc nhân giống cây đàn hương phân phối mọi tiêu chuẩn kỹ thuật khắc nghiệt nhất của cây này từ phía Ấn Độ .

Thế nhưng giờ đây, “cha đẻ” của cây đàn hương Việt Nam đang đứng ngồi không yên vì chất lượng cây đàn hương có nguy cơ vượt tầm kiểm soát. Nghiêm trọng hơn, điều này có thể sẽ làm người nông dân điêu đứng, mất niềm tin vào một loài cây vốn được biết đến là cây “vàng xanh” có giá trị kinh tế cao.

Đàn hương là giống cây mới, được Bộ NN&PTNT công nhận là cây lâm nghiệp từ năm 2019. Loài cây thân gỗ này cho khai thác gỗ từ năm thứ 12 trở đi với trị giá hàng trăm USD / kg lõi gỗ. Các bộ phận của cây đàn hương từ lá, lõi gỗ, rễ cây đến hạt cây đều có giá trị kinh tế tài chính cao .Tuy nhiên, ngay từ năm thứ hai, người trồng đã hoàn toàn có thể thu hoạch lá, búp để làm trà và thu hoạch hạt để ép dầu, đem lại thu nhập cao gấp hàng chục lần so với việc trồng cafe hay hồ tiêu. Do đó, người dân đang tìm cách lan rộng ra diện tích quy hoạnh cây cối bằng cách ồ ạt nhân giống, mặc kệ chất lượng cây giống thế nào .Cây đàn hương được người dân tự nhân giống từ hạt cây do chính mình trồng, thậm chí còn mua hạt giống trôi nổi trên thị trường ( đa phần có nguồn gốc từ cây non trồng ở Tây Nguyên và Trung Quốc ) mà không hay biết rằng chính bản thân họ hoàn toàn có thể phải trả giá rất đắt do chất lượng cây không bảo vệ .

TS. Vũ Thoại, quản trị Hội đồng khoa học, Viện Nghiên cứu Cây đàn hương và Thực vật quý và hiếm .

Theo TS. Vũ Thoại, không giống như những loại cây xanh khác, cây đàn hương yên cầu khắc nghiệt về tỷ lệ trồng, cây ký chủ, đặc biệt quan trọng là chất lượng và nguồn gốc cây giống. Do vậy người dân thiết yếu phải tìm hiểu thêm quan điểm từ những chuyên viên, những nhà khoa học trước khi quyết định hành động trồng loại cây này .Kinh nghiệm trên quốc tế cho thấy, trong 1.000 cây đàn hương trưởng thành sẽ chỉ có khoảng chừng 100 cây ( khoảng chừng 10 % ) tăng trưởng tốt nhất và sau khi khoan thăm dò đã tăng trưởng lõi gỗ và size lõi gỗ đạt tiêu chuẩn, sẽ được lựa chọn làm cây bố mẹ để lấy hạt giống. Nhưng 10 % đấy cũng không hề được chọn cả, bởi còn phải theo dõi khắt khe để bảo vệ không mang những mầm bệnh .“ Số lượng và chất lượng cây giống ở Nước Ta lúc bấy giờ có rủi ro tiềm ẩn phá vỡ hàng loạt hệ sinh thái cây đàn hương. ” – TS. Vũ Thoại nêu tình hình .“ Đặc điểm của cây gỗ đàn hương là cây hoàn toàn có thể bị một loại bệnh gọi là bệnh xoăn lá cây ( spike disease ) do virus gây ra. Hiện tại chưa có chiêu thức nào để phòng hoặc chữa được loại bệnh này, ngoài việc chặt bỏ những cây bị bệnh. Qua theo dõi của những nhà khoa học cho thấy, cây đàn hương chỉ bị bệnh xoăn lá trước 8 năm tuổi. Do vậy, nếu lấy hạt giống từ những cây mang virus thì chắc như đinh những cây con sẽ mắc bệnh này. Vì thế tuyệt đối không được lấy hạt từ những cây đàn hương trước 8 năm tuổi để hạn chế việc trồng cây và khi cây bị bệnh phải chặt đi trọn vẹn. ”

Bên cạnh đó, mỗi cây đàn hương trưởng thành cho kích cỡ lõi ( thứ quý giá nhất của loài cây này và tinh dầu chỉ chứa ở lõi cây ) khác nhau, thậm chí còn có những cây cho ra lõi rất chậm hoặc không cho lõi. Đó là quy trình sinh trưởng rất thông thường của những loại cây có lõi .

Các chuyên viên củaViện Nghiên cứu Cây đàn hương và Thực vật quý và hiếm thăm quan một vườn trồng đàn hương .

Thông thường, khi chọn giống cây đàn hương, sau khi vô hiệu những cây bị bệnh, người ta khoan thăm dò lõi cây trong vòng 3 năm. Chỉ cây nào trong số những cây đã chọn từ ngoại hình tăng trưởng tốt nhất, lại hình thành lõi cây sớm và vận tốc tăng trưởng của lõi cây nhanh nhất mới được chọn để lấy hạt làm giống. Chính cho nên vì thế, hạt cây để làm giống đắt gấp cả chục lần so với những loại hạt thường thì để ép dầu .Hạt của cây đàn hương càng già, càng khó nảy mầm, nhưng tại Ấn Độ, người ta chỉ chọn hạt của cây từ năm thứ 10 để làm giống .“ Nếu chọn hạt làm giống từ những cây chưa đủ trưởng thành và mang mầm bệnh thì sẽ rất nguy khốn khi phát sinh dịch bệnh không hề trấn áp. Nếu chọn cây hình thành lõi gỗ kém để làm hạt giống, chất lượng hình thành lõi gỗ của cây cũng sẽ rất kém và sẽ không hề đạt nhu yếu nếu người trồng đã sai ngay từ khâu chọn giống. ” – TS. Vũ Thoại cảnh báo nhắc nhở .Nếu không có sự quản trị ngặt nghèo nguồn cung cây giống trên thị trường, không riêng gì hệ sinh thái cây cối bị phá vỡ, mà còn làm nản lòng những nhà khoa học, nhà đầu tư và cả chính người nông dân. Khi đó, cây “ vàng ròng ” sẽ trở thành cây “ khóc ròng ” .

Trà đàn hương, một mẫu sản phẩm được làm từ lá và búp cây đàn hương .

Nguyễn Tuân

Từ khóa: Đàn hương Diện tích cây đàn hương

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nghiên Cứu