5 năm chìm trong khủng hoảng của Venezuela

Người biểu tình đốt xe khi đụng độ với lực lượng bảo mật an ninh tại Caracas ngày 23/1. Ảnh : AFP .

Khi Nicolas Maduro năm ngoái đắc cử nhiệm kỳ hai trong cuộc bầu cử bị một số ít chính phủ nước nhà quốc tế coi là ” giả dối “, ông công bố giờ mình là ” tổng thống dày dặn kinh nghiệm tay nghề hơn ” .

Nhưng hai tuần sau khi tuyên thệ nhậm chức, ông đang đối mặt với thách thức lớn nhất trong sự nghiệp: Thủ lĩnh đối lập Juan Guaido hôm 23/1 tuyên bố mình là tổng thống lâm thời của Venezuela. Đây là cao điểm căng thẳng sau 5 năm Venezuela lâm vào khủng khoảng.

Tháng 3/2013, chỉ huy lâu năm của Venezuela Hugo Chávez qua đời vì ung thư. Người tiếp sau, Nicolas Maduro, tiếp nối những chủ trương phúc lợi và trấn áp giá thành của Chavez .Các chủ trương của Maduro thất bại. Venezuela, nước từng có nền kinh tế tài chính phong phú bậc nhất châu Mỹ Latin với trữ lượng dầu lớn hơn Arab Saudi và Iran, nhanh gọn rơi vào suy thoái và khủng hoảng, theo CNN .Chi tiêu nhu yếu phẩm, thực phẩm, thuốc men vượt ra ngoài tầm với của dân cư, tỷ suất thất nghiệp và tỷ suất tội phạm cũng tăng vọt. Việc giá dầu giảm năm năm nay khiến kinh tế tài chính nước này thêm khó khăn vất vả. Năm 2017, tỷ suất lạm phát của vương quốc Nam Mỹ vượt quá 2.600 %Trong báo cáo giải trình công bố tháng 5/2018, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền cho biết hầu hết người Venezuela không ăn đủ no. Nhiều người rời bỏ quốc gia để tránh khủng hoảng cục bộ. Liên Hiệp Quốc ước tính ba triệu người Venezuela đã di cư từ năm năm trước .Khi sự tức giận của công chúng với Maduro tăng lên, ông tìm cách củng cố quyền lực tối cao. Maduro cố gắng nỗ lực vô hiệu cơ quan lập pháp sau khi phe trái chiều nắm quyền trấn áp QH năm năm ngoái. Tháng 3/2017, Tòa án Tối cao Venezuela, gồm nhiều người trung thành với chủ với Maduro, công bố họ có quyền tước bỏ mọi quyền lực tối cao của QH .Động thái này, phối hợp với sự tuyệt vọng về khủng hoảng kinh tế đã khiến hàng chục nghìn người Venezuela xuống đường. Các cuộc biểu tình lớn và đụng độ với công an diễn ra trong nhiều tuần. Khoảng 120 người chết trong những sự cố tương quan đến biểu tình. Phe trái chiều cho rằng Maduro muốn ” kiến thiết xây dựng chế độ độc tài ” trong khi Tổng thống gọi những người chống đối là ” thành phần khủng bố và phá hoại ” .Tòa án Tối cao sau đó rút lại nỗ lực vô hiệu hóa quốc hội, nhưng Maduro liên tục công bố kế hoạch viết lại hiến pháp Venezuela. Tháng 5/2017, mặc kệ bị lên án can đảm và mạnh mẽ, Maduro công bố xây dựng một hội đồng lập hiến mới có quyền tối cao so với tổng thể những nhánh trong chính phủ nước nhà – tức là hoàn toàn có thể sửa chữa thay thế QH do phe trái chiều trấn áp .

Tổng thống Nicolas Maduro trong cuộc họp báo tại Caracas tháng 12/2018. Ảnh : Reuters .

Khi Maduro đắc cử vào tháng 5/2018, nhiều cử tri đã tẩy chay cuộc bầu cử này. Tỷ lệ cử tri đi bầu là 46%, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ 80% của cuộc bầu cử năm 2013.

Mỹ không công nhận tác dụng bầu cử. Canada và một liên minh gồm 14 vương quốc Mỹ Latin cũng công bố cuộc bỏ phiếu này phạm pháp, gồm có Argentina, Mexico, Brazil, Chile, Colombia, Panama, Paraguay, St. Lucia, Guyana, Peru, Honduras, Guatemala và Costa Rica .Maduro tuyên thệ nhậm chức đầu tháng này, 8 tháng sau cuộc bầu cử. Quỹ Tiền tệ Quốc tế Dự kiến lạm phát sẽ lên đến 10 triệu % năm 2019. Chính quyền Maduro liên tục tăng lương tối thiểu, khiến lạm phát ngày càng trầm trọng .Chính quyền Trump gây áp lực đè nén với Maduro bằng những giải pháp trừng phạt kinh tế tài chính. Trong khi đó, Maduro cáo buộc Mỹ ” khủng bố kinh tế tài chính “, gây ra thực trạng khó khăn vất vả của Venezuela .Thủ lĩnh trái chiều Juan Guaido, 35 tuổi, tuần này thử thách Maduro. Guaido nổi lên từ cuối năm ngoái, khi lực lượng bảo mật an ninh Venezuela bắt khoảng chừng 30 người, trong đó có ông và hai tướng quân đội, sau thủ đoạn ám sát hụt nhằm mục đích vào Maduro trong cuộc duyệt binh ở Caracas hôm 4/8/2018. Sau khi được thả, nghị sĩ trẻ này vào tháng một được bầu làm quản trị QH .

Thủ lĩnh trái chiều Juan Guaido phát biểu trước người ủng hộ ngày 23/1. Ảnh : AFP .

Ngày 23/1, Guaido công bố mình là tổng thống lâm thời trong cuộc biểu tình chống cơ quan chính phủ lớn ở Caracas. Ông nói rằng ngày này lưu lại sự khởi đầu của một trào lưu không hề ngăn cản nhằm mục đích Phục hồi nền độc lập và dân chủ. Các cuộc đụng độ nổ ra giữa lực lượng bảo mật an ninh và người biểu tình. Vệ binh Quốc gia phun hơi cay vào đám đông .Cộng đồng quốc tế chia rẽ trong việc ủng hộ ai là tổng thống Venezuela. Mỹ, những nước Mỹ Latin gồm có Brazil, Colombia và Argentina công nhận Guaido là tổng thống. Pháp, Anh và EU phản đối Maduro nhưng không biểu lộ rõ rằng họ ủng hộ tư cách tổng thống của Guaido. Họ lôi kéo tổ chức triển khai cuộc bầu cử mới và ca tụng việc người Venezuela biểu tình đòi tự do dân chủ .Trong khi đó, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc, Cuba và Bolivia đứng về phía Maduro. Giới lãnh đạo quân sự Venezuela và Tòa án Tối cao nước này vẫn giữ trung thành với chủ với Maduro .

Vài giờ sau khi Trump công nhận Guaido, Maduro tuyên bố cắt quan hệ với Mỹ và cho các nhà ngoại giao Mỹ 72 giờ để rời khỏi nước này. Venezuela còn đóng cửa đại sứ quán, lãnh sự quán ở Mỹ và rút về tất cả nhân viên ngoại giao.

Chưa rõ cuộc khủng hoảng cục bộ này sẽ đi đến đâu. Guaido đã vạch ra một lộ trình cho Venezuela : Sau khi xây dựng cơ quan chính phủ chuyển tiếp, ông sẽ Phục hồi thượng tôn pháp lý và sau đó tổ chức triển khai bầu cử tự do để ” toàn bộ người dân Venezuela hoàn toàn có thể quyết định hành động tương lai ” .Tuy nhiên, quân đội và Tòa án Tối cao vẫn ủng hộ Maduro. ” Maduro vẫn đứng vững qua nhiều năm chống đối chính trị và những cuộc biểu tình khó chịu. Tuyên bố của Guaido hoàn toàn có thể chỉ là một cuộc khủng hoảng cục bộ khác mà ông ấy sẽ vượt qua “, cây bút Siobhán O’Grady của Washington Post viết.

Phương Vũ

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường