Tiểu thuyết “Tuổi 20 yêu dấu” – hồi chuông cảnh báo về giáo dục thế hệ trẻ

Trí nhớ của con người kể ra rất buồn cười, dạo này tôi hay quên, nhiều khi vừa ra xe xong không nhớ mình đã bấm khóa chưa, chìa khóa vừa cầm trong tay không biết để đi đâu, điện thoại vừa nghe xong lúc sau tìm mãi mới thấy.

Vậy mà có những cảm hứng từ lâu lắm rồi nhiều lúc nhớ lại vẫn thấy như chạm vào da thịt, có những hình ảnh nhắm mắt vào vẫn hiện ra, và có những điều đọc một lần vẫn thuộc từng câu chữ. Truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp so với tôi thuộc dạng như vậy. Cũng định dở ra đọc lại, nhưng nhìn ra mảnh vườn nắng, líu lo tiếng chim bình yên tôi lại không muốn có một ” xúc cảm mạnh ” vào lúc này. Các truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp không cái nào không để lại ấn tượng, đưa người đọc qua đủ những cung bậc của cảm hứng, không hợp với khoảng trống ngày ngày hôm nay … Bỗng vô tình đập vào mắt tôi là trang bìa cuốn tiểu thuyết ” Tuổi 20 yêu dấu “, tôi chưa từng đọc tiểu thuyết nào của Nguyễn Huy Thiệp. Chắc do nhiễm ” xu thế đọc của thời đại ” càng ngày tôi càng ngại đọc những tiểu thuyết dài, chỉ thích đọc những mẩu ngắn ngắn, video quá 3 phút là cũng chẳng muốn mở ra xem. Bìa cuốn tiểu thuyết ” Tuổi 20 yêu dấu “. Bài báo viết cách đây 3 năm về buổi ra đời cuốn sách ” Tuổi 20 yêu dấu ” tại Trung tâm Văn hóa Pháp. Ngoài sơ tóm qua loa về nội dung cuốn sách xoay quay chủ đề một người trẻ tuổi tuổi mới lớn, do xích míc với mái ấm gia đình mà bỏ nhà ra đi bụi đời, sa chân vào con đường nghiện ngập … bài báo chẳng nêu lên điều gì mê hoặc, cũng chẳng thấy nhấn mạnh vấn đề về văn phong hay cách kể chuyện ” lạ lùng ” của Nguyễn Huy Thiệp. Một cụ thể duy nhất thức tỉnh sự tò mò trong tôi : Khuê – nhân vật chính trong tiểu thuyết là con trai của nhà văn. Vậy đây không phải là một tiểu thuyết tự nghĩ ra trong đầu, không phải một kịch bản văn học, một vở kịch hay một kiếm hiệp huyền bí. Đây là một cuốn tự chuyện, một hồi ký – một trong những thể loại văn học tôi rất thích vì tôi tin rằng chẳng chuyện gì hay bằng chuyện có thật. Chính Nguyễn Huy Thiệp cũng đã từng công bố : ” Tôi chỉ viết những gì tôi đã sống … ” Tôi bấm gửi tin nhắn hỏi anh bạn – kho tàng văn học sống tại Budapest : – Anh ơi, có cuốn ” Tuổi 20 yêu dấu ” của Nguyễn Huy Thiệp không cho em mượn ? – Làm gì có, cuốn đấy anh cũng chưa đọc, nghe đâu viết từ lâu rồi nhưng không được đăng trong nước, bọn Pháp mua bản quyền rồi ! Mức độ tò mò trong tôi càng tăng mạnh, viết cái gì ” nhạy cảm ” mà tới 15 năm sau mới được ra sách ? Sao bọn Pháp lại mua bản quyền tiểu tuyết này ? Cái bọn quốc tế nghiên cứu và điều tra văn học Việt nam nhiều khi còn thính mũi hơn cả giới phê bình văn học nước nhà. Chẳng biết sự tăng trưởng của thông tin tin học có phân phối được hết những nhu yếu của con người hay không, du lịch qua mạng có sửa chữa thay thế được những chuyến đi và những mối tình trực tuyến có đẹp hơn tình yêu đời thường, nhưng cung ứng về tài liệu thì thật tuyệt vời. Chỉ vài phút sau tôi đã yên vị trên ghế salon làm tóc, dí mắt vào màn hình hiển thị ngấu nghiến đọc. Đúng như tôi suy đoán, ” Tuổi 20 yêu dấu ” rất dễ đọc, cứ như xem nhật ký hay nghe một cậu người trẻ tuổi tự thuật. Mặc dù tuổi 20 trong tôi cũng chỉ còn là dĩ vãng, làm mẹ của hai đứa con tuổi teen, tôi không hề không bật cười bởi kiểu tâm lý tưởng như ” cụ non ” nhưng lại rất ngây thơ nổi bật của quy trình tiến độ mới vào đời này. Khuê – nhân vật chính là một cậu con trai thành phố có thực trạng khá như mong muốn : Có bố, có mẹ, có anh trai. Mẹ chiều con, nấu ăn ngon, chăm nom giặt giũ quần áo. Bố có học, có tâm, viết lách có tiếng. Anh trai ngoan, giỏi, khéo tay. Khuê sinh viên ĐH đàng hoàng, chẳng làm gì xấu, chỉ đơn thuần cậu ta đang tuổi dậy thì và trong tâm ý của một mái ấm gia đình xã hội Nước Ta thì khái niệm ” dậy thì ” không sống sót. Cho đến tận 15 năm sau khi cuốn sách được in ra ở Nước Ta, những tóm tắt nhìn nhận vẫn dùng từ ” Khuê làm mưa làm gió “. Khuê không mang những tính cách mạnh, ngầu, góc cạnh, ranh mãnh, gian ác … như những nhân vật khác của Nguyễn Huy Thiệp trong những truyện ngắn khét tiếng. Bởi đơn thuần Khuê chỉ là một người trẻ tuổi thành thị mới lớn con nhà lành. Khuê đang mày mò quốc tế xung quanh và mày mò bản thân. Mặc dù yêu mẹ và biết được mẹ chiều nhưng Khuê vẫn bực khi bị mẹ hỏi ” muốn ăn gì “, Khuê yêu bố khâm phục bố có tài nhưng vẫn cười khi bố nói dối những chuyện lặt vặt hay sĩ gái, Khuê công nhận anh mình khéo tay nhưng lại lên mặt chê ông anh ngu. Khuê khỏe mạnh, mưu trí, có chính kiến nhưng lại luôn tự ti nghĩ mọi người coi mình chỉ là con muỗi, con gián. Cái tuổi dậy thì đấy xích míc như vậy, khi phương Tây có cả hàng trăm năm với bao khu công trình điều tra và nghiên cứu khoa học về đổi khác hóc môn, sự tăng trưởng của những tế bào thần kinh trong bán cầu não để chứng mình cho những hành vi, tâm lý tuổi dậy thì phương đông vẫn coi đó là ” làm mưa làm gió “. Mới đọc hết chương một tôi đã giật mình : Nguyễn Huy Thiệp dưới cái nhìn của Khuê muốn đề cập tới một yếu tố lớn nhất của xã hội : Giáo dục đào tạo ! Giáo dục đào tạo ở nhà trường, giáo dục trong mái ấm gia đình và giáo dục ngoài xã hội. Tôi lật tới chương cuối : Cát Bà 2003, ôi những tâm lý trăn trở của Nguyễn Huy Thiệp đi trước thời đại nhiều quá, nhận ra cái cốt lõi sớm quá nên phải gần 20 chục năm sau một số ít người mới nhận ra. Khuê trọn vẹn không ” làm mưa làm gió “, trọn vẹn thông thường, tâm lý tăng trưởng thông thường và chính vì cậu bé trong sáng nên cậu ta mới thấy nhiều bài giảng trên giảng đường ĐH là chán, là vô bổ, là giả dối. Khuê càng không ngu dốt hay lười nhác, chỉ những giảng viên bất tài, trình độ kém mới không biết truyền đạt kiến thức và kỹ năng một cách rành mạch cho sinh viên, hấp dẫn giới trẻ. Biết bao chàng trai cô gái đã là nạn nhân của lối giáo dục này trong bao nhiêu năm qua ? Nếu cúi đầu cam chịu, từ những cành xanh mơn mởn sẽ được huấn luyện và đào tạo thành những khúc gỗ khô cằn vô cảm. Còn nếu không gật đầu sẽ được liệt vào list ” làm mưa làm gió ” và ranh giới để xa vào vũng lầy chỉ mỏng dính như một sợi tóc ! Khuê bước qua ranh giới sợi tóc đơn thuần đến mức không hề lý giải nổi : ” Tại sao ư ? Tại sao thì tôi cũng chẳng hiểu tại sao như vậy ? Như người ta nói, sai lầm đáng tiếc dẫn tới sai lầm đáng tiếc. Giống như game show xếp hình đôminô. Chỉ là một cú hẩy nhẹ của số phận là khởi đầu cho những phiêu lưu … Con người, bạn thấy không, thật điên rồ và vô nghĩa lý chẳng ra quái gì … Biết bao bà mẹ cứ nghĩ nấu những món ngon cho con, giặt quần áo cho con, chăm nom chiều chuộng con là biết yêu con ? Biết bao ông bố cứ nghĩ kiếm cho con đủ tiền ăn học là hết nghĩa vụ và trách nhiệm ? Biết bao thế hệ nghĩ rằng cứ phải ” tẩn ” cho nó một trận nó mới hiểu yếu tố ? Tất cả đều dùng ” lá chắn ” tình thương và ” giáo dục mái ấm gia đình ” ra để biện luận cho những hành vi của mình. Đã bao ông bố bà mẹ chỉ vì một phút tức giận mà hất con mình xuống vực thẳm của cạm bẫy xã hội rồi hối không kịp ? Nhiều lắm, chẳng thể trách họ ư : Bố mẹ sinh ra trong thời đại của cha mẹ, thời đó giáo dục thế nào họ đảm nhiệm như thế và truyền lại tới đời con mình, đều đặn như gien di truyền trong học thuyết của Darwin. Chỉ có xã hội biến hóa, gien biến hóa mà giáo dục mãi không biến hóa theo. Khi còn bé, con người ta nhận được giáo dục mái ấm gia đình và nhà trường. Nhưng có lẽ rằng giáo dục xã hội mới là cái theo ta suốt cả cuộc sống. Môi trường sống, nơi thao tác, những người bạn xung quanh có ảnh hưởng tác động rất lớn tới tâm lý, hành vi và tính cách của con người. Hiếm cha mẹ nào hiểu được vì sao giới trẻ ” rất đầy đủ ” lúc bấy giờ lại phải đương đầu với nhiều cạm bẫy hơn cả thời ” thiếu ăn thiếu mặc ” của cha mẹ chúng.

Trong hoàn cảnh xã hội coi đồng tiền là quan trọng nhất, gian dối là chuyện thường ngày, những kẻ lợi dụng chức danh để làm giàu được kính nể, khó mà hy vọng thế hệ trẻ sẽ giữ được mãi cái trong sáng bản năng. Những tiếng kêu cứu của giới trẻ thực ra đều chìm vào vô khôn: Những chàng trai nghiện ma túy, đua xe bất chấp mạng sống, những cô gái làm điếm kiếm tiền… chúng đâu muốn thế? đều vì không được giáo dục tốt, thiếu tình thương gia đình, bị quăng ra ngoài xã hội với đầy những gian lận trắng đen chẳng biết đường nào mà lần. Chúng đều là nạn nhân và đáng thương như tất cả các nhân vật của Nguyễn Huy Thiệp.

Dám nghĩ, dám viết, Nguyễn Huy Thiệp thẳng thắn tố cáo : ” Thật ra những kiến thức và kỹ năng đấy chỉ nhằm mục đích trang bị cho người ta sống tương thích với một khuôn khổ xã hội chật hẹp đúng với chính sách chính trị hiện hành mong ước mà thôi. Đổi mới thực trạng trong khoảng trống khác, thời hạn khác với một chính sách chính trị khác đi, con người gần như phải làm lại từ đầu … Vốn liếng về xâm nhập xã hội của Nguyễn Huy Thiệp nhiều không kể xiết. Cả một bức tranh về đời sống đô thị hiện lên rõ mồn một từ Bờ hồ mờ ảo buổi tối tới những quán ăn đêm trong phố cổ đón khách chơi, tòa nhà hát lớn kiến trúc pháp cổ bên cạnh vườn hoa nhiều phóng uế bừa bãi, đường phố tắc nghẹt giờ tan tầm với đầy rẫy quán cafe chat, internet chơi game …. Tấm gương phản ánh xã hội rất đầy đủ nhất vẫn là giới trẻ. Lũ bạn xung quanh Khuê : Đứa nhà quê lên tỉnh học đòi ăn mặc, đứa con nhà giầu bố làm to được trang bị đủ những thiết bị máy tính văn minh, cô gái con nhà cha đạo tin lành chỉ vì muốn làm sạch môi trường tự nhiên sống mà chẳng may gặp nạn, mấy thằng con nhà cầm đồ chuyên lừa đảo nghiện hút. Những gì xảy ra với Khuê sau cái đêm bỏ nhà ra đi vèo vèo lao đi như chẳng may đặt mông lên cái cầu trượt nước dài vô tận, ly kỳ như ” Dế mèn phiêu lưu ký ” của tuổi 20. Người đọc bị cuốn theo những cảm hứng của chàng trai trẻ : Lúc lơ ngơ khi đến gặp ông giám đốc một công ty ma, thương cảm đến nghẹn lòng khi nụ hôn đầu đời của cậu ấy lại giành cho một cô gái ” thánh cốt sống ” chỉ nằm chờ chết, ôm bụng cười với những ỡm ờ của những em sinh viên trường điện ảnh, thót tim trong trường đoạn đua xe máy chui qua gầm xe của lũ con nhà giàu coi tính mạng con người như rác. Những cụ thể miêu tả bệnh viện của Nguyễn Huy Thiệp thì không thể hiện thực hơn từ y tá tới bác sỹ, từ bệnh nhân tới người nhà. Bệnh viện có lẽ rằng cũng là một xã hội thu nhỏ với đầy những nhân vật vừa nực cười, vừa đáng thương hay đáng trách. Khuê đến với ma túy đơn thuần như ăn một bữa cơm. Cái đáng sợ là nó hoàn toàn có thể xảy ra với bất kể con nhà ai, ở bất kể thời gian nào, bất kể một nơi nào trên quốc tế. Tôi nghĩ chính vì yếu tố này mà quốc tế mua ngay bản quyền xuất bản ” Tuổi 20 yêu dấu “. Bởi những người trẻ tuổi như Khuê là nổi bật của những tầng lớp người trẻ tuổi thế kỷ 21, cậu ta không còn là một nhân vật đặc biệt quan trọng của một nước châu á thời kỳ hậu cuộc chiến tranh, không ở một làng quê hẻo lánh nào đó mà điều gì xẩy ra với cậu Khuê bằng xương bằng thịt ấy cũng hoàn toàn có thể xẩy ra với con tôi, con bạn, với một cậu bé tóc đen da vàng hay mắt xanh tóc nâu sống ở châu Âu, châu Mỹ. ” Tuổi 20 yêu dấu ” dưới con mắt của một cậu người trẻ tuổi Nước Ta nghiên cứu và phân tích về một chủ đề cả quốc tế chăm sóc : Giáo dục đào tạo thế hệ trẻ ! Những gì muốn dạy dỗ con trai, gửi gắm tới giới trẻ, Nguyễn Huy Thiệp trút hết vào chương gần cuối. Tuy chưa khi nào gặp ngoài đời, nhưng xem qua 1 số ít đoạn video những buổi giao lưu, tôi đoán Nguyễn Huy Thiệp không thuộc loại ăn nói lưu loát. Văn phong càng trôi chảy thấm vào người đọc bao nhiêu thì Nguyễn Huy Thiệp ngoài đời càng ấp úng trong câu chữ diễn đạt bấy nhiêu. Có khi chính đó cũng là cái thảm kịch của đời ông : một nhà văn nổi tiếng nổi tiếng nhưng lại không thể hiện được tình cảm, nói được với con những điều muốn nói. Tôi tưởng tượng trong đầu cảnh hai bố con Nguyễn Huy Thiệp ra hòn đảo Cát Bà sống cả năm trời : Hàng ngày cậu con theo tầu đánh cá ra khơi lao động để đổi khác thiên nhiên và môi trường sống, về với vạn vật thiên nhiên, gặp gỡ những con người tuy thông thường nhưng lại thật khác thường như anh thương bệnh binh lái đò cụt chân, ông già chồng đu đủ trên hòn đảo …. Nguyễn Huy Thiệp ngồi chờ con trong căn phòng nhỏ nhìn ra vịnh, miệt mài viết tiểu thuyết ” Tuổi 20 yêu dấu “, cứ như tuôn ra toàn bộ những yêu thương, ân hận, nuối tiếc dồn nén trong lòng nhà văn. Và ở độ tuổi nửa đời người, Nguyễn Huy Thiệp đã tâm lý về cái chết, có lẽ rằng do tác động ảnh hưởng của Phật giáo cho rằng ngay từ khi vừa sinh ra, cái chết đã luôn gắn liền. Cát Bà ( Hải Phòng Đất Cảng ) – nơi cố nhà văn viết cuốn tiểu thuyết này. Ông tưởng tượng rõ đám tang của mình như những đám tang ông đã từng được tận mắt chứng kiến trong đời. ” Tôi biết bố tôi vẫn thích những đám ma dân giã của người Nước Ta nhà quê. Có thể nó vớ vẩn, nhiều khi còn nhếch nhác và chẳng văn minh chút nào nhưng ở đó nó có sự giản dị và đơn giản – điều thiết yếu thiết yếu cho nhà văn và cái chết. Có lần tôi đã theo bố tôi dự một đám ma ở vùng núi trên Phú Thọ. Dàn nhạc hiếu có mấy người kéo nhị, thổi kèn, đánh trống, đánh thanh la. Xung quanh họ là những người đô tùy ( khênh vác bàn thờ cúng và quan tài ) mặc áo nẹp. Người đánh trống vừa hát và đám đô tùy họa theo. Tôi nhớ mãi những lời hát ngô nghê và ai oán nhiều khi chẳng có vần có điệu gì : Tùng tùng trống đánh ngũ liên ( – Nay là ngũ liên ! ) Ba hồi chín tiếng lấy tiền cho tôi ! ( – Tiền trả cho tôi ! ) … Kìa mây xanh xanh, kìa nước xanh xanh ( – Dô hò dô ! ) Và mái tóc bạc trên đầu tuổi xanh

(- Dô hò dô!)

Sau bài hát người ta khởi đầu nâng quan tài lên, vừa đi vừa trò chuyện, cũng chẳng có vẻ như gì là đau khổ cả. Ở một phương xa, tôi cầu mong cho vong linh của ông được siêu thoát. Hy vọng tiểu thuyết ” Tuổi 20 yêu dấu ” sẽ là cẩm nang của những bậc cha mẹ, cuốn sách yêu quý của rất nhiều thế hệ trẻ. ” Dù sao đi nữa đời sống cũng có những giá trị đẹp tươi của nó, không hề vì bất kể nguyên do gì mà hủy hoại nó đi. Bạn trẻ, tin tôi đi ! Nếu chưa trưởng thành, chưa thực sự đủ lông đủ cánh thì bạn cũng đừng vội vã tuột xích như tôi. Và mái tóc bạc trên đầu tuổi xanh “.

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Tình Yêu Giới Tính