Trẻ chậm nói: Cách dạy và Điều trị từ Chuyên gia âm ngữ

Trẻ chậm nói là tình trạng khá phổ biến hiện nay, khiến cha mẹ có nhiều lo lắng bởi ngôn ngữ là phương tiện giúp trẻ giao tiếp, biểu đạt nhu cầu, cảm xúc của mình. Trẻ có thể chỉ chậm nói đơn thuần, không có gì quá lo ngại nhưng chậm nói cũng có thể do mất thính giác hoặc các rối loạn phát triển, các vấn đề về thần kinh tiềm ẩn.

Trẻ chậm nói là gì?

Trẻ chậm nói tức là năng lực ngôn từ của trẻ chậm và kém hơn so với những mốc tăng trưởng ngôn từ thường thì của trẻ nhỏ. Trẻ hoàn toàn có thể chỉ chậm nói đơn thuần, không có gì quá lo lắng nhưng chậm nói cũng hoàn toàn có thể do mất thính giác hoặc những rối loạn tăng trưởng, những yếu tố về thần kinh tiềm ẩn .

Trẻ chậm nói có 3 dạng:

• Trẻ chậm nói đơn thuần.
• Chậm nói do khiếm khuyết về sự phát triển não bộ.
• Do vấn đề ở cơ miệng lưỡi

Vì sao trẻ chậm nói?

Có hai nhóm nguyên do khiến trẻ nhỏ chậm nói gồm có : nguyên do tâm ý và nguyên do thực thể :

• Nguyên nhân thực thể: xuất phát từ những vấn đề tại các bộ phận, cơ quan trong cơ thể đảm trách nhiệm phát âm như tai, mũi, họng, lưỡi..hoặc cơ quan giữ vai trò chỉ huy ngôn ngữ ví dụ như não hoặc các trục trặc tại não ( khiếm khuyến trong sự phát triển não bộ, viêm màng não, dị tật bẩm sinh…)
• Nguyên nhân tâm lý: Do trẻ bị cú sốc tâm lý, hoặc do gia đình bỏ bê, không quan tâm đến trẻ. Quá cưng chiều cũng có thể trở thành nguyên nhân khiến trẻ chậm nói, lười nói.

Sau khi đã biết được nguyên do, cha mẹ hay người chăm nom bé cần phải dữ thế chủ động thôi thúc cho quy trình học nói của bé tương thích với lứa tuổi sao cho đạt mốc triển ngôn từ tự nhiên. Bởi não của trẻ tăng trưởng nhanh nhất là ở tiến trình trước 3 tuổi sau đó chậm hơn từ 3 – 6 tuổi. Sau 6 tuổi những can thiệp tập nói sẽ có hiệu quả hạn chế nhất định .

Trẻ chậm nói phải làm sao? Khi nào cần gặp bác sĩ?

Cha mẹ cần phải nắm được những mốc tăng trưởng ngôn từ của trẻ và kịp thời phát hiện những tín hiệu không bình thường trong quy trình tăng trưởng ngôn từ của con mình để có sự can thiệp sớm. Các bộc lộ không bình thường về tăng trưởng ngôn từ ở trẻ :

• Trẻ không phản ứng lại với giọng nói hay âm thanh to khi trẻ từ sáu đến 8 tuần tuổi.
• Cha mẹ cười đùa với trẻ nhưng trẻ không có phản ứng mặc dù đã 2 tháng tuổi
• Thờ ơ với người và mọi vật xung quanh khi 3 tháng tuổi.
• Không quay đầu khi nghe thấy các âm thanh phát ra lúc trẻ 4 tháng.
• Không biết tự cười mặc dù đã 6 tháng tuổi.
• Không bập bẹ, ê a được từ nào lúc 8 tháng.
• Chưa nói được các từ đơn khi đã 2 tuổi.
• Không thể nói được những câu đơn giản khi đã 3 tuổi.

Khi Open những tín hiệu trên, bạn nên đưa bé đến những cơ sở có trình độ về âm ngữ trị liệu gần nhất. Nếu ở Thành Phố Hà Nội và TP TP HCM bạn hoàn toàn có thể đến Trung tâm VinaHealth để được tư vấn kỹ hơn : 0937566333

Phương pháp dạy trẻ chậm nói

Giống như nhiều việc khác, tăng trưởng năng lực nói là tổng hợp của năng lực bẩm sinh và nuôi dạy. Gene hoàn toàn có thể tham gia vào việc trẻ nói sớm hay muộn. Tuy nhiên, nó phụ thuộc vào rất nhiều vào việc nuôi dạy. Trẻ có được kích thích nói đúng mức ở nhà hay ở nhà trẻ không ? Trẻ có thời cơ trò chuyện không ?

Một số những cách dạy trẻ chậm nói tưởng chừng đơn thuần nhưng chắc như đinh sẽ mang lại những điều mê hoặc. Chúng ta khởi đầu ngay nhé !

Hãy buôn chuyện với trẻ nhiều hơn

Ngay cả khi trẻ không nói được nhưng những câu truyện cực kỳ đơn thuần bạn nói với trẻ bằng ngôn từ, cử chỉ trìu mến, yêu thương cũng hoàn toàn có thể cải tổ thái độ nghe của trẻ. Hãy buôn chuyện với bé mọi lúc mọi nơi, lúc cho bé ăn, bé tắm, ru bé ngủ …

Không bắt chước ngôn ngữ của bé

Bé thường không phát âm chuẩn, nói ngọng, lịu khi vừa mới mở màn. Bạn đừng bắt chước cách nói của trẻ trong quy trình dạy trẻ chậm nói vì rất hoàn toàn có thể sẽ khiến trẻ nói sai, nói ngọng nhiều và lâu hơn, trở thành thói quen khó sửa .

Tạo môi trường cho bé tiếp xúc với nhiều người, nhiều bạn đồng lứa

Bạn có tin bé hoàn toàn có thể chuyện trò với bạn cùng lứa không bằng cách trải qua ngôn từ. Với môi trường tự nhiên tiếp xúc nhiều, bé sẽ trở nên dạn dĩ, nhanh gọn, không sợ sệt và có nhiều thời cơ để tăng trưởng ngôn từ tốt hơn .

Hãy luôn trả lời bé

Bé không nói nhưng tiếp xúc với bạn bằng thái độ, bằng cử chỉ, điệu bộ khung hình, hãy trẻ lời bé bằng cách xử lý những thái độ đó : Bé đưa cho bạn 1 vật phẩm, hãy đảm nhiệm lấy, bé muốn lấy vật phẩm, hãy khuyến khích bé hành vi để có được nó. Đây là cách dạy trẻ chậm nói tưởng chừng đơn thuần nhưng lại được nhiều chuyên viên nhìn nhận cao .

Cha mẹ luôn là người quan trọng nhất

Cha mẹ luôn là người đóng vai trò quan trọng trong việc thôi thúc tăng trưởng ngôn từ cho trẻ. Do đó cha mẹ cần phải khuyến khích trẻ tập nói ngay từ khi trẻ còn nhỏ. Cha mẹ cần trò chuyện tiếp tục với trẻ, đọc sách, đọc truyện cho trẻ nghe. Có thể dạy trẻ ngôn từ bằng cách chỉ vào những vật phẩm trong nhà và đọc to tên của những vật phẩm đó .

Không được gượng ép

Lưu ý không nên ép trẻ nói nhưng đừng quên khen ngợi, vỗ tay mỗi khi trẻ phát âm được một từ nào đó. Đừng thiếu cẩn trọng mỗi khi chuyện trò với con, bạn phải thật tập trung chuyên sâu và quan tâm lắng nghe để trẻ có thời hạn chuẩn bị sẵn sàng cho những từ sắp nói .

Nguyên nhân do các yếu tố thính lực của trẻ

Nếu nguyên do xuất phát từ những yếu tố thính lực của trẻ thì cũng không nên quá lo ngại. Trước 5 tuổi việc điều trị cho trẻ vẫn rất khả quan bằng cách phẫu thuật. Nếu trường hợp xấu nhất trẻ không nghe được thì hoàn toàn có thể cho trẻ đeo máy trợ thính .

Nguyên nhân do vùng não bộ đảm nhiệm vai trò ngôn ngữ

Nếu nguyên do do sự kém tăng trưởng của vùng não bộ đảm nhiệm vai trò ngôn từ thì cần phải có những tác động ảnh hưởng tích cực vào khu vực này .

Nguyên nhân do chế độ ăn uống

Cha mẹ cần xem xét lại chính sách siêu thị nhà hàng của con mình đã bảo vệ phân phối không thiếu dinh dưỡng đặc biệt quan trọng là những loại vitamin và những nguyên tố vi lượng thiết yếu cho sự tăng trưởng của não bộ chưa. Đôi khi chính sách ăn hàng ngày cung ứng không khá đầy đủ những loại vitamin này hoặc do trẻ hấp thu kém, ăn kém. Trong trường hợp này hãy tìm cách bổ trợ những chất còn thiếu bằng những mẫu sản phẩm dinh dưỡng bên ngoài .

Do yếu tố tâm lý của trẻ

Nếu nguyên do khiến trẻ chậm nói là do yếu tố tâm ý, thì cần phải vận dụng những giải pháp theo sự hướng dẫn của bác sĩ tâm ý. Bên cạnh đó mái ấm gia đình cần dành nhiều thời hạn chăm sóc đến bé hơn, cần để cho bé có thời hạn tự lập và có thời cơ để tăng trưởng ngôn từ .

Chậm nói do mắc chứng tự kỷ

Nếu không may trẻ mắc phải hội chứng tự kỷ, để cải thiện giao tiếp bố mẹ không nên tập trung vào lời nói mà cần biết cách tiếp cận trẻ qua các trò chơi giúp tăng cường sự chú ý của trẻ, giúp trẻ bắt chước âm thanh cũng như lời nói. Có vậy giao tiếp của trẻ tự kỷ được hình thành mới nền tảng và ổn định.

Phần lớn trẻ chỉ ở quy trình tiến độ chơi tự phát ( chơi một mình ) hoặc chơi song song ( chơi bên cạnh mà không tương tác ) với kỹ năng và kiến thức chơi mày mò ( đập, ngậm, bóp, cắn … ) hoặc chơi nguyên do hệ quả ( hộp âm nhạc, đập búa ) mà không chơi đúng công dụng của đồ chơi cũng như không biết chơi vờ vịt và chưa tương tác .

Cha mẹ cần tăng sự chú ý quan tâm bằng cách ngồi trước mặt con thay vì để con ngồi trong lòng mình. Gọi tên con ở khoảng cách gần, tạo âm thanh hay hoạt động như chơi hộp âm nhạc, chơi thổi bóng … Điều này giúp thôi thúc quy trình tiến độ chơi tự phát trở thành chơi song song hay tiến đến chơi tương tác

Đến giai đoạn giả vờ là mức cao nhất trong các giai đoạn phát triển của chơi đùa, bố mẹ cần tập trung thêm kỹ năng luân phiên bên cạnh chú ý và bắt chước. Quan trọng không kém các kỹ năng và giai đoạn phát triển chơi đùa là công dụng của đồ chơi.
Để biết hết công dụng của một đồ chơi, cần ứng dụng chức năng của từng món đồ chơi vào từng lĩnh vực phát triển của trẻ như vận động thô, vận động tinh (lắp ráp, cầm nắm và vẽ, ngôn ngữ, nhận thức, cảm xúc và chơi với bạn, người khác).

Khi chơi đùa với con, cha mẹ như một huấn luyện viên để xác lập tiềm năng của đồ chơi, quá trình tăng trưởng chơi đùa và kiến thức và kỹ năng của trẻ đang ở mức nào để có xu thế đúng. Sau đó cha mẹ trở thành bạn chơi với trẻ trong game show luân phiên để thôi thúc quá trình chơi đùa bước vào quy trình tiến độ cao hơn .

Một trong những thử thách tiếp theo của trẻ tự kỷ trong quy trình hòa nhập hội đồng là yếu tố hành vi. Bên cạnh những hành vi thường gặp ở mọi trẻ như chống đối, bùng nổ hoặc không hợp tác, thu rút, trẻ tự kỷ còn có hành vi kỳ lạ như chạy không biết nguy khốn, nhảy liên tục hằng giờ trên nệm mà không có tín hiệu chóng mặt, nhón gót xoay tròn .

Trẻ thường ngửi nếm đồ vật hoặc đồ ăn trước khi ăn hoặc nhìn cận một đồ chơi, quay bánh xe thay vì chơi xe, bận tâm hàng giờ với một việc gì đó nên không quay lại khi gọi tên, xé giấy thay vì vẽ và tô màu. Có trẻ khóc quấy không hiểu vì sao, không chịu ngồi vào bồn cầu khi cần đi vệ sinh hoặc không thể cắt tóc, khó khăn không thể giải thích để gội đầu…

Hành vi kỳ lạ làm khác biệt gây hiểu lầm hay khó chịu cho bạn bè và những người xung quanh. Trẻ có thể bị đánh, la mắng hoặc dọa nạt để ngưng. Những hành vi này có thể giảm chút ít nhưng sau đó thì chúng vẫn xuất hiện trở lại, gây giận dữ hay bực tức thêm cho bố mẹ, thầy cô giáo đang chăm sóc trẻ. Với bạn bè, trẻ có thể bị hiểu lầm, bị bắt nạt bằng chọc ghẹo, đánh hay bị tẩy chay.

Tất cả hệ quả này chắc như đinh sẽ tác động ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của trẻ trong quy trình hòa nhập, cản trở trẻ kết bạn và học hỏi lớn lên. Những điều này cần phải được can thiệp một cách đơn cử và thiết thực .

Đừng nôn nóng khi dạy trẻ tập nói

Dạy trẻ những từ ngữ đơn giản trước

Tốt nhất nên mở màn từ những từ ngữ tương quan đến những trường hợp tiếp xúc hàng ngày. Bạn hoàn toàn có thể sử dụng hình ảnh và điệu bộ để dạy con tiếp xúc trước, đây sẽ là tiền đề giúp con học nói rất tốt. Bên cạnh đó cha mẹ cần trấn áp thời hạn xem ti vi của con, nếu cho con xem tivi thì cố gắng nỗ lực ngồi cạnh con để bàn luận về những trường hợp trên tivi để tạo thói quen tiếp xúc hai chiều với trẻ .

Thăm khám từ nhà chuyên môn kịp thời

Nếu cha mẹ thấy con có 1 số ít trong những bộc lộ của chậm nói, hoặc sự tăng trưởng chưa đạt những dấu mốc ngôn từ thông thường của lứa tuổi, cha mẹ cần cho trẻ thăm khám và tư vấn tâm lí kịp thời, nhằm mục đích chẩn đoán sớm nhất những yếu tố con hoàn toàn có thể gặp phải .

Các mốc phát triển ngôn ngữ

Nếu như trẻ tăng trưởng trọn vẹn thông thường về sức khỏe thể chất, ý thức sẽ trải qua những thời kỳ tăng trưởng ngôn từ sau :

Từ 3 – 6 tháng tuổi

3 tháng tuổi trẻ biết khóc, phát ra một âm nào đó hoặc là gừ … gừ …. trong cổ họng, biết cười, làm cử động, phát âm với giọng nhẹ khi được người khác chuyện trò. Trẻ sẽ hướng về phía mọi người đang trò chuyện và chú ý lắng nghe. Ở độ tuổi 5-6 tháng trẻ cũng hoàn toàn có thể phát ra những âm thanh như ê, a, ba, bà …. Phát một âm tiết gồm một phụ âm đầu và một nguyên âm, phát ra những âm khác nhau bộc lộ cảm hứng khác nhau …

Từ 6 – 9 tháng tuổi

Trẻ hoàn toàn có thể phát âm được những từ có 2 âm tiết đơn thuần như ba ba, ma ma …. Bập bẹ trò chuyện với người quen, bắt chước làm lại âm thanh mà trẻ đã làm khi nghe người lớn phát ra âm đó hoặc bắt chước hành vi đi kèm âm thanh đơn thuần được lặp đi lặp lại nhiều lần .

Từ 9 – 12 tháng tuổi

Trẻ hoàn toàn có thể phát âm được nhưng câu dài giống người lớn nhưng câu từ không rõ ràng mà chỉ gồm có những tiếng ê, a hoặc phát ra âm có ngôn từ để biểu lộ ý muốn trao đổi thông tin nào đó … Một số trẻ tăng trưởng nhanh thì đã hoàn toàn có thể nói được khoảng chừng 3 từ như mẹ, bố, bà. Trẻ thường bắt chước những cử động của miệng, những hành vi kèm theo phát âm như vừa vỗ bụng vừa kêu bum …. bum

Từ 12 – 15 tháng tuổi

Trẻ hoàn toàn có thể phát âm những âm thanh có tiết tấu giống với âm nhạc, bé đã hoàn toàn có thể nói được câu dài 4 từ. Ở tầm tuổi này bé đã tự biết cách ghép những từ lại với nhau thành câu và sắp xếp những từ cho đúng trật tự. Đồng thời trẻ cũng phân biệt được những bộ phận của khung hình, những hình con vật khác nhau …

Trẻ 2 tuổi

Vốn từ của trẻ đang trên đà tăng trưởng nhanh gọn, bé 2 tuổi biết khoảng chừng 50 đến 75 từ và khởi đầu biết xâu chuỗi lại với nhau thành cụm từ và câu, biết chào mọi người theo đúng tên, biết khước từ khi không thích. Trẻ đã có vốn từ vựng như một “ cuốn từ điển nhỏ ”. Giai đoạn này, để tăng trưởng ngôn từ cho trẻ, mẹ nên kiên trì trong cách chỉnh lỗi ngữ pháp và bổ trợ từ vựng cho trẻ .

Đây là mốc rất quan trọng, bởi vậy các cha mẹ tập cho con mở rộng cụm từ trong lúc giao tiếp, ví dụ: Thay vì “con mang vớ nhé” thì hãy “Con muốn mẹ giúp con mang vớ phải không?” hoặc thay vì nói “chúng ta chơi bóng nhé” thì hãy nói dài hơn “Được rồi, ba sẽ chơi bóng với con nhé”.

Tuy nhiên cha mẹ không nên nhấn mạnh và bắt trẻ lặp lại ngay một câu đầy đủ như: “Con hãy nói: Mẹ giúp con mang vớ”, điều này chỉ khiến bé con thất vọng và phá vỡ sự phát triển bình thường của trẻ. Hãy giao tiếp thật nhiều để trẻ tự tiếp thu những câu nói mở rộng của chúng ta.

Không nên chỉnh ngữ pháp của trẻ vì vẫn còn quá sớm để chỉ ra lỗi ở thời gian này, bạn chỉ nên vô tình lặp lại câu trẻ vừa nói và dùng đúng từ. Trong lúc đọc sách cho trẻ nghe tất cả chúng ta hãy tương tác với trẻ, hỏi trẻ những gì trẻ thấy trong sách hoặc đố trẻ những gì sẽ xảy ra tiếp theo để tăng trưởng ngôn từ cho trẻ .

Từ 2,5 – 4 tuổi

Trẻ 2,5 – 4 tuổi bước sang một tiến trình mới trong việc tăng trưởng ngôn từ của mình, vốn từ lan rộng ra thêm và năng lực sử dụng ngữ pháp đáng quá bất ngờ khiến bạn hoàn toàn có thể hiểu được hơn 3 hoặc 4 từ trong những gì trẻ nói. Bé thường sử dụng những câu dài hơn, thường trên 3 từ, và tăng trưởng nhiều hơn về từ vựng, từ 300 đến 1.000 từ hoặc nhiều hơn. Các bé 3 tuổi rất thích nói và hát. Cách diễn đạt dài dòng cũng là một tín hiệu của tuổi này .
Trẻ hoàn toàn có thể vấn đáp những câu hỏi đơn thuần hoặc đặt câu hỏi với bạn. Đôi khi, trẻ chỉ nói liên miên không ngừng chứ không mấy chú ý đến câu vấn đáp. Trẻ cũng khởi đầu diễn đạt những gì trẻ nhìn thấy hoặc đang làm và mở màn tìm từ ngữ để lý giải cho những chuyện đó. Bạn nên chỉ cho trẻ cách sử dụng tính từ nhiều hơn, ví dụ : chiếc xe hơi to màu đỏ, và dùng đúng động từ trong mỗi thực trạng .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Hỏi Đáp