Top 50 tập đoàn lớn nhất thế giới: Lợi nhuận ngày càng cao mà nộp thuế ngày càng ít, nhiều công ty Trung Quốc hơn, Big Tech thay thế Big Oil

Số liệu thống kê cho thấy giá trị vốn hóa của top 50 công ty lớn nhất đã tăng thêm 4.500 tỷ USD trong năm 2020, nâng tổng giá trị vốn hóa của nhóm này tương đương khoảng 28% GDP thế giới. 30 năm trước, tỷ lệ chỉ ở mức chưa đến 5%.

Đó chỉ là 1 thước đo cho thấy những doanh nghiệp ” ngôi sao 5 cánh ” đang thống trị kinh tế tài chính thế giới như thế nào. Những số liệu này cũng hoàn toàn có thể giúp cho những nhà hoạch định chủ trương đang muốn đưa những ông lớn doanh nghiệp vào khuôn khổ, ví dụ như chính phủ nước nhà Mỹ đang muốn lôi kéo đánh thuế cao hơn trên doanh thu mà những doanh nghiệp thu về .

Theo nghiên cứu của Bloomberg Economics, nhìn chung thì các doanh nghiệp lớn nhất hiện đang có lợi nhuận thặng dư lớn hơn nhưng lại đóng ít thuế hơn so với vài chục năm trước. Mức thuế suất trung bình 35% trong năm 1990 giờ đã giảm xuống chỉ còn 17% trong năm ngoái. Ngược lại, lợi nhuận thặng dư tăng từ 7% lên 18% trong cùng kỳ.

Các doanh nghiệp cũng trích ra phần nhỏ hơn trong doanh thu để góp vốn đầu tư vào việc tạo ra việc làm. Năm 1990, IBM – lúc đó là công ty đại chúng lớn nhất thế giới – trích 9 % lệch giá cho những ngân sách vốn. Còn năm 2020, Apple – công ty thay thế sửa chữa vị trí năm xưa của IBM – chỉ trích ra 3 % .Nhưng mức đóng thuế lại giảm .Những lợi thế mà những doanh nghiệp siêu sao nắm trong tay càng được khuếch đại trong đại dịch. Đó cũng chính là 1 trong những nguyên do lý giải tại sao yếu tố tìm ra cách ” thuần hoá ” chúng trở thành ưu tiên số 1 trong chương trình nghị sự ở nhiều vương quốc .Các ông lớn công nghệ tiên tiến như Amazon có quy mô kinh doanh thương mại được nhanh gọn kiểm soát và điều chỉnh để thích nghi với toàn cảnh giãn cách xã hội, không giống như những đối thủ cạnh tranh cạnh tranh đối đầu nhỏ bé khác. Và những gói cứu trợ của cơ quan chính phủ cũng lại tỏ ra hữu hiệu nhất so với những công ty lớn nhất vốn hưởng lợi từ mức lãi suất vay siêu thấp và mức giá CP cao chót vót. Ngược lại, chủ trương tương hỗ dành cho những doanh nghiệp nhỏ không đạt được hiệu suất cao như kỳ vọng .Tại Mỹ, chính quyền sở tại của ông Biden đang muốn tăng thuế thu nhập doanh nghiệp như 1 phần của nỗ lực to lớn hơn nhằm mục đích giảm chênh lệch giàu nghèo. Ông muốn đảo ngược tối thiểu là một trong số những chủ trương cắt giảm thuế của người nhiệm kỳ trước đó Donald Trump, đồng thời cũng đang theo đuổi 1 thoả thuận thuế toàn thế giới ngăn ngừa những tập đoàn lớn đa vương quốc chuyển doanh thu ra nơi có mức thuế thấp hơn .Doanh nghiệp càng lớn thì cách né thuế càng phức tạp. Một nghiên cứu và điều tra năm 2019 của IMF cho thấy khoảng chừng 40 % dòng vốn góp vốn đầu tư trực tiếp quốc tế ( FDI ) chính là ” khoản góp vốn đầu tư ma vào những doanh nghiệp vỏ bọc không hề có tương quan gì đến nền kinh tế tài chính địa phương ” .Trong bài phát biểu hồi tháng 4, Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen đã nhắc đến ” cuộc đua tới đáy đã lê dài 30 năm trên phương diện thuế thu nhập doanh nghiệp “. Theo bà, 1 thoả thuận về mức thuế toàn thế giới tối thiểu được những nước thuộc nhóm G20 đồng thuận sẽ tạo điều kiện kèm theo thuận tiện để đánh thuế những công ty đa vương quốc .Nỗ lực của Mỹ đã vấp phải sự phản đối từ những vương quốc như Ireland, nơi mà mức thuế thu nhập doanh nghiệp rất thấp đã giúp lôi cuốn nhiều tập đoàn lớn như Apple và Google đến đặt trụ sở. Sau những tín hiệu khởi đầu biểu lộ Mỹ mong ước mức thuế tối thiểu 21 %, giờ đây chính quyền sở tại Biden đang đề xuất kiến nghị số lượng 15 % .

Năm 1990, không có công ty Trung Quốc nào trong top 50 công ty niêm yết lớn nhất. Năm ngoái con số là 8. Sự trỗi dậy của Trung Quốc chủ yếu đánh đổi bằng sự đi xuống của các doanh nghiệp châu Âu, với số lượng giảm từ 15 xuống 7.

Ngoài toàn cảnh địa chính trị biến hóa, chính hoạt động giải trí kinh doanh thương mại của những doanh nghiệp cũng biến hóa lớn. Công nghệ đang chiếm thế thượng phong, còn những công ty nguồn năng lượng ( ngoại trừ Aramco ) đều đi xuống .Có tới 21 công ty công nghệ tiên tiến trong top 50Sự nổi lên quá nhanh và mạnh của những công ty công nghệ tiên tiến đặc biệt quan trọng thôi thúc những cơ quan chính phủ hành vi. Nhóm này đang vào tầm ngắm của những chính trị gia và nhà quản trị ở hầu hết những nước. Tại Trung Quốc, vụ IPO của Ant Group bị huỷ vô thời hạn đồng thời Alibaba cũng phải nhận án phạt độc quyền, trong khi những ông lớn khác như Tencent cũng bị đàn áp thẳng tay .Châu Âu vẫn đang tìm cách đánh thuế những công ty như Amazon và Apple dựa trên những nơi họ hoạt động giải trí thay vì nơi đặt trụ sở. Ý tưởng này dẫn đến căng thẳng mệt mỏi với Mỹ dưới thời ông Trump, nhưng với ông Biden họ đang hy vọng sẽ đạt được thoả thuận .Tại Mỹ, cả 2 đảng lớn đều ủng hộ cách tiếp cận cứng rắn hơn với những Big Tech. Đó là 1 trong những nghành rất ít mà ông Biden muốn duy trì chủ trương của người nhiệm kỳ trước đó. Uỷ ban thương mại liên bang ( FTC ) đang muốn chia tách Facebook theo 1 vụ kiện đã được khơi mào từ thời Trump và Bộ Tư pháp đã nộp đơn kiện Alphabet vi phạm luật chống độc quyền .Ông Biden đã dùng đến Tim Wu, 1 giáo sư luật ĐH Columbia, tác giả của cuốn ” The Curse of Bigness ” xuất bản năm 2018, để lôi kéo sử dụng luật chống độc quyền can đảm và mạnh mẽ hơn. Thậm chí nỗ lực thời nay được so sánh với thời kỳ hơn 100 năm trước, khi những chính trị gia đứng vị trí số 1 bởi Theodore Roosevelt phá vỡ hàng loạt công ty độc quyền trong những nghành dầu mỏ, đường tàu …Giống như thời nay, khi đó những chính trị gia từ cả 2 đảng cũng lo ngại rằng quyền lực tối cao và của cải đã tập trung chuyên sâu trong tay những tập đoàn lớn quá nhiều đến nỗi đi ngược lại dân chủ và đó là 1 thất bại dẫn đến sự chia rẽ xã hội thâm thúy .Nhiều quan ngại đến từ tầm tác động ảnh hưởng của những tập đoàn lớn công nghệ tiên tiến đến mọi nghành của đời sống như tự do ngôn luận và nguồn tài liệu cá thể khổng lồ mà họ tích luỹ được. Tuy nhiên nhiều nỗi lo mang tính chung chung như năng lực chèn ép đối thủ cạnh tranh, bóp méo thị trường và tự tạo ra những luật lệ. Ngoài ra những tập đoàn lớn công nghệ tiên tiến cũng bị lên án về chủ trương đối xử với người lao động .

Với lợi nhuận tăng, thuế giảm và nhu cầu về vốn, thậm chí là lao động cũng giảm, 1 thế hệ các ông lớn mới đặt ra nhiều thách thức cho cả chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ. Theo lý thuyết nguồn cung, thuế thấp hơn sẽ thúc đẩy tăng trưởng bằng cách khuyến khích tuyển dụng và đầu tư nhưng giờ đây điều đó không phải lúc nào cũng đúng. Ý tưởng cho rằng các NHTW có thể đạt được mục tiêu bằng lãi suất thấp cũng bị bào mòn khi các tập đoàn đã tích lũy số tiền mặt đủ lớn đến nỗi họ không cần phải đi vay mượn. Trong năm 2020, top 50 công ty lớn nhất ngồi trên “núi” tiền mặt lên tới 1.800 tỷ USD.

Sự nổi lên của Trung Quốc, những tân tiến công nghệ tiên tiến và cuộc cách mạng nguồn năng lượng xanh khiến bảng xếp hạng top 50 có nhiều trộn lẫn .Trong mỗi thập kỷ gần đây, khoảng chừng 50% vị trí trong top 50 đã biến hóa. Điều đó không chắc như đinh đồng nghĩa tương quan với triển vọng sẽ có những cái tên mới đột nhập vào những ngành mà nghiêng nhiều hơn về năng lực nền kinh tế tài chính đang có những đổi khác to lớn ví dụ như chuyển từ Big Oil sang Big Tech. Tuy nhiên, điều đó chắc như đinh phản ánh nền kinh tế tài chính vẫn không ngừng dịch chuyển. Các doanh nghiệp không hề đứng đầu mãi mãi, dù công ty đó có mạnh đến đâu .

Tham khảo Bloomberg

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Doanh Nghiệp