Thị trường ô tô chờ thời cơ phục hồi

Thị trường ô tô Việt Nam đã trải qua năm 2020 đầy biến động do diễn biến của dịch bệnh Covid-19 làm ảnh hưởng cả hai chiều cung và cầu. Điều đó khiến các chuyên gia khó có thể đưa ra những dự đoán chính xác về thị trường cho cả năm 2021. Dù vậy, với điều kiện kinh tế phát triển, nhu cầu mua xe ô tô của người tiêu dùng ngày càng tăng, đặc biệt là với những nỗ lực chung của cả Việt Nam và thế giới khi triển khai được vacxin phòng bệnh, cơ hội phục hồi đối với thị trường “xế hộp” được cho là khá khả quan.

Bức tranh thị trường ô tô đầy dịch chuyển

Sức mua chạm đáy

Năm 2020, thị trường ô tô Việt Nam đã phải chật vật chống chọi để duy trì trước những diễn biến thăng trầm đi liền với tình hình dịch bệnh trong nước và quốc tế. Theo báo cáo giải trình bán hàng từ Thương Hội những nhà phân phối ô tô Việt Nam ( VAMA ), doanh thu bán hàng từ những tên thương hiệu thành viên trong năm 2020 đạt trên 296 nghìn xe, giảm khoảng chừng 8 % so với năm 2019 ; trong đó, doanh thu bán ô tô lắp ráp trong nước giảm 1 %, còn xe nhập khẩu giảm tới 17 %. Cộng với doanh thu bán hàng của của hai tên thương hiệu ngoài VAMA là Vinfast ( trên 19,4 nghìn xe, đa phần là mẫu xe cỡ nhỏ Fadil ) và TC Motor ( khoảng chừng 81,3 nghìn xe, thì năm 2020 đã có khoảng chừng 400 nghìn xe ô tô những loại được tiêu thụ tại thị trường Việt Nam .

 

Thị trường ô tô chờ thời cơ phục hồi

Ảnh minh họa

Ngay trong những tháng đầu năm 2020, khi thị trường còn đang dần không thay đổi sau đợt giảm doanh thu dịp tết Nguyên Đán thì bóng đen Covid-19 bao trùm toàn thế giới đã tác động ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, nhập khẩu và nhu cầu mua sắm trong nước. Hàng hoạt những xí nghiệp sản xuất sản xuất linh phụ kiện, phụ tùng ô tô trên quốc tế phải ngừng hoạt động, thương mại đứt gãy khiến nguồn cung gián đoạn đã ảnh hưởng tác động mạnh đến sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước. Đặc biệt trong tháng 4 cao điểm khi cả nước thực thi giãn cách để trấn áp dịch bệnh, mạng lưới hệ thống đại lý, showroom ô tô phải trong thời điểm tạm thời đóng cửa, mọi hoạt động giải trí giao thương mua bán gần như ngừng hoạt động và người tiêu dùng không còn ưu tiên shopping xe trong toàn cảnh dịch bệnh một phần do kinh tế tài chính bị ảnh hưởng tác động. Thống kê của VAMA, doanh thu xe bán ra trong tháng 4/2020 hạm đáy so cả năm với 11,7 nghìn xe bán ra, giảm 39 % so với tháng trước đó và giảm sâu tới 44 % so với cùng kỳ năm trước. Cụ thể những dòng xe được tiêu thụ gồm : 7,7 nghìn xe du lịch, giảm 40 % ; 3,6 nghìn xe thương mại, giảm 36 % ; 313 xe chuyên được dùng, giảm 16 %. Trong đó, doanh thu bán ra của xe lắp ráp trong nước chỉ đạt 7,4 nghìn xe, giảm 38 % còn doanh thu bán ra của xe nhập khẩu chỉ đạt 4,3 nghìn xe, giảm 40 % so với tháng trước. Kết thúc đợt giãn cách theo Chỉ thị của nhà nước, thị trường ô tô ghi dấu sự hồi sinh dù chưa thực sự can đảm và mạnh mẽ với doanh thu 24,06 nghìn xe, tăng trưởng 104,6 % so với tháng 4/2020. Tiếp đến đợt bùng phát dịch bệnh lần thứ 2, thị trường trong nước liên tục hứng chịu đợt suy giảm mới. Tuy nhiên, nhờ những kinh nghiệm tay nghề phòng dịch từ trước, ý thức cẩn trọng cao và sự vào cuộc kinh khủng của nhà nước với những giải pháp khoanh vùng phạm vi, trấn áp ngặt nghèo, thị trường tiêu dùng cả nước nói chung và thị trường tiêu thụ ô tô nói riêng dù bị ảnh hưởng tác động nhưng không đến mức thiệt hại như những tháng đầu năm. Ghi nhận của VAMA, tháng 8/2020, doanh thu bán ra của toàn thị trường chỉ còn 20,6 nghìn xe, giảm 14 %, gồm có : 15,4 nghìn xe du lịch, giảm 12 % ; 4,9 nghìn xe thương mại, giảm 19 % ; 270 xe chuyên được dùng, giảm 20 %. Trong tổng số xe bán ra của tháng 8/2020, có 12,6 nghìn xe lắp ráp trong nước và 7,78 nghìn xe nhập khẩu nguyên chiếc. Bởi vậy không còn quá kinh ngạc khi doanh thu tiêu thụ của thị trường lại liên tục giảm trong tháng 1 và 2 năm 2021 khi dịch bệnh bùng phát đợt 3 với mức giảm lần lượt là 45 % và 22 % .

Nỗ lực “ tiến công ” thị trường của xe nhập

Cuối năm 2020, thị trường xuất hiện mẫu ô tô mới đến từ Trung Quốc (BAIC Beijing X7) đã tạo nên một cơn sốt trên các mạng xã hội về ô tô với mức giá tầm trung nhưng lại được trang bị hàng loạt những tính năng hiện đại vốn dĩ chỉ xuất hiện những dòng ô tô cao cấp. Nhờ đó, ô tô nhập khẩu từ Trung Quốc đã có cuộc bứt tốc ngoạn mục những tháng cuối năm 2020. Và theo ghi nhận trong tháng đầu tiên của năm 2021, Trung Quốc đứng vị trí thứ 2 về xuất khẩu ô tô vào Việt Nam với 1.463 nghìn xe, trị giá trên 48,5 triệu USD, gấp 9,3 lần về lượng và 5,2 lần về giá trị so với cùng kỳ năm 2021. Lượng xe nhập khẩu từ Trung Quốc đứng sau khối ASEAN, cụ thể là sau Thái Lan với trên 4.341 nghìn xe, trị giá 84,5 triệu USD, đẩy Indonesia xuống suýt soát vị trí thứ 3 với 1.437 xe, trị giá 19,2 triệu USD. Nếu chỉ tính riêng 3 quốc gia này, tổng giá trị xe ô tô nguyên chiếc nhập khẩu vào Việt Nam đã lên tới 152,2 triệu USD, chiếm gần 80% tổng kim ngạch nhập khẩu ô tô của Việt Nam trong tháng 1/2021.

Dù thị trường tiêu thụ ô tô bị phủ bóng u ám và đen tối bởi đại dịch Covid-19 tuy nhiên những mẫu xe mới vẫn đua nhau nhập khẩu vào Việt Nam. Điển hình là Toyota gần như đã làm mới hàng loạt hạng mục loại sản phẩm của mình với những phiên bản tăng cấp từ những mẫu xe cỡ nhỏ như Wigo, Vios, Yaris đến cỡ trung như Altis, Innova, Fortuner, thậm chí còn cả dòng bán tải Hilux. Đặc biệt sự Open loại sản phẩm mới của Toyota là Corolla Cross đã liên tục góp mặt trong list những mẫu xe ô tô đắt khách nhất trên thị trường ô tô Việt Nam ngay khi vừa ra đời. Bên cạnh đó, thị trường ô tô thời hạn qua cũng đảm nhiệm hàng loạt mẫu xe lần tiên phong Open của nhiều hãng từ tầm trung đến hạng sang chinh phục được thị hiếu của người tiêu dùng như Mitsubishi Xpander Cross, Kia Seltos, Suzuki XL7, Peugeot2008, Mercedes GLB, Land Rover Defender, Porche Taycan …

Những dấu hiệu khởi sắc

Đứng trước những dịch chuyển, thị trường ô tô Việt Nam nhìn chung vẫn giữ được một số ít tác dụng khả quan nhờ sự vào cuộc tương hỗ kịp thời, trong đó không hề không nhắc tới loạt chủ trương kích thích lần tiên phong được nhà nước đưa ra nhằm mục đích tương hỗ người dân và doanh nghiệp vượt qua khó khăn vất vả. Điểm sáng điển hình nổi bật trong bức tranh ảm đạm của thị trường ô tô là việc nhà nước đã phát hành Nghị định 70/2020 / NĐ-CP ( Nghị định 70 ) ngày 28/6/2020 trong đó vận dụng chủ trương tương hỗ 50 % lệ phí trước bạ so với những loại ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước đến hết ngày 31/12/2020. Cụ thể, Nghị định 70 quy định tính lệ phí trước bạ lần đầu với xe ô tô, rơ moóc hoặc sơmi rơ moóc được kéo bởi ô tô và những loại xe tương tự như được sản xuất, lắp ráp trong nước bằng 50 % mức thu lệ phí trước bạn so với những loại xe này pháp luật tại Nghị định số 20/2019 / NĐ-CP và những quyết định hành động của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố thường trực Trung ương. Nghị định 70 đã đem lại sự tương hỗ can đảm và mạnh mẽ, trở thành đòn kích bẩy giúp hội đồng doanh nghiệp ngành công nghiệp ô tô vượt qua khó khăn vất vả. Đồng thời, Nghị định 70 đã kích hoạt đợt khuyến mại, giảm giá cho người tiêu dùng lớn chưa từng thấy tại thị trường ô tô Việt Nam. Một số doanh nghiệp ô tô thậm chí còn còn tương hỗ thêm 50 % lệ phí trước bạ còn lại để tạo gói tương hỗ 100 % lệ phí trước bạ cho nhiều mẫu xe trên thị trường .

Những chủ trương kích thích của nhà nước đã tạo ra nhiều hiệu ứng tích cực, khi Nghị định 70 về giảm phí trước bạ của nhà nước đã thực sự ngấm và tâm ý mua xe chạy phí trước bạ trước ngày 31/12/2020 của người dân đã đẩy thị trường lên cao, khiến cho 3 tháng cuối năm lệch giá thị trường cũng tăng vọt. Trước cuộc cạnh tranh đối đầu với xe lắp ráp trong nước nhờ chủ trương lệ phí trước bạ, nhiều doanh nghiệp xe nhập khẩu đã phải giảm giá, nỗ lực “ giành giật ” thị trường .

Bên cạnh chủ trương giảm phí trước bạ, những doanh nghiệp lắp ráp, sản xuất ô tô trong nước còn liên tục được hưởng lợi từ chủ trương khi Nghị định 57/2020 / NĐ-CP với nội dung sửa đổi, bổ trợ một số ít điều của Nghị định 122 / năm nay / NĐ-CP về biểu thuế xuất khẩu, biểu thuế nhập khẩu khuyễn mãi thêm, hạng mục sản phẩm & hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan chính thức có hiệu lực hiện hành từ tháng 7/2020 .

Chính thế cho nên, trong mấy tháng cuối năm, thị trường ô tô có sự hồi sinh can đảm và mạnh mẽ khi người tiêu dùng tranh thủ mua xe trước khi hết hạn khuyến mại giảm lệ phí trước bạ. VAMA thống kê, doanh thu trong tháng 12/2020 đạt 47,8 nghìn xe, tăng 31,6 % so với tháng trước và tăng 45 % so với cùng kỳ năm trước gồm 36,8 nghìn xe du lịch, 10,6 nghìn xe thương mại, 336 xe chuyên sử dụng. Trong đó, doanh thu tiêu thụ xe nhập khẩu có sự tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ với 18,4 nghìn xe, tăng 44 %, còn xe lắp ráp trong nước là 29,3 nghìn xe, tăng 25 % .
Thêm một điểm sáng trong bức tranh thị trường ô tô Việt Nam là nhà phân phối, lắp ráp trong nước TC Motor đã vươn lên đứng vị trí số 1 toàn thị trường trong tháng 11/2020, bỏ xa đơn vị chức năng những năm trước luôn dẫn dắt thị trường về doanh thu là Toyota. Và dù doanh thu nhã nhặn nhưng Kia Việt Nam thuộc Công ty ô tô Trường Hải ( THACO ) quản trị lại là tên thương hiệu tiên phong lắp ráp ô tô ở Việt Nam xuất khẩu ngược 1 số ít dòng xe du lịch như Kia Soluto, Cerato, Sedona sang Myanmar và TT sản xuất ô tô lớn nhất Khu vực Đông Nam Á – xứ sở của những nụ cười thân thiện .
Đáng quan tâm là vào tháng 2/2021, mặc kệ doanh thu chung của toàn thị trường sụt giảm, mẫu xeVinfast Fadil của hãng xe trong nước tiên phong và duy nhất của Việt Nam đã có cú bứt tốc ngoạn mục giành ngôi vương đứng vị trí số 1 doanh thu những xe bán ra trong khi những mẫu xe hot nhiều tháng qua như Toyota Vios, Huyndai Accent, Huyndai Grand i10 lại tụt hạng nghiêm trọng. Với một hãng xe mới ra đời khoảng chừng 2 năm nay, Vinfast đang dần khẳng định chắc chắn tên thương hiệu, vị trí và dần chinh phục được thị hiếu người tiêu dùng Việt bằng những nỗ lực và chủ trương tặng thêm chưa từng có của mình. Đây cũng là một trong số ít hãng xe kéo dài khuyễn mãi thêm tương hỗ lệ phí trước bạ cho người tiêu dùng đến hết tháng 2/2021 .

Năm 2021 được cho là khó dự đoán đối với thị trường xe ô tô Việt Nam, song trong bối cảnh Việt Nam và các quốc gia trên thế giới đang tích cực triển khai tiêm chủng vắc xin Covid-19 cho toàn dân, kỳ vọng khống chế được dịch bệnh đang rất cao, đồng nghĩa với những cơ hội phục hồi thị trường ô tô cũng mang tính khả thi cao. Cũng trong năm nay, các doanh nghiệp nhập khẩu ô tô cho biết vẫn sẽ cố gắng đưa các mẫu xe mới về thị trường nhằm đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Tuy nhiên trong bối cảnh Việt Nam đã tham gia Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), việc giảm, bãi bỏ thuế đối với ô tô có thể khiến giá xe Trung Quốc vào Việt Nam rẻ hơn và áp lực cạnh tranh giá đối với các liên doanh lắp ráp xe ô tô hoặc doanh nghiệp xe ô tô của Việt Nam sẽ rất lớn, đòi hỏi các doanh nghiệp trong nước cần đưa ra các chính sách ưu đãi, kích cầu. Vì vậy, dự kiến những biến động của cả thị trường xe nhập khẩu và xe lắp ráp trong nước có thể sẽ góp phần đem lại sự sôi động cho thị trường tiêu thụ ô tô Việt Nam trong năm 2021./.

 

Minh Hà