Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu dùng
TCCTThS. PHẠM THỊ HẰNG (Trường Đại học Công nghệ Đồng Nai), ThS. LÊ THANH PHONG (Trường Cao đẳng Bách khoa Sài Gòn) và NGUYỄN THỊ HOA (Trường Đại học Công nghệ Đồng Nai)
TÓM TẮT:
Hành vi tiêu dùng được hiểu là những phản ứng mà các cá nhân biểu lộ trong quá trình ra quyết định mua hàng hóa, dịch vụ nào đó. Nắm được hành vi của người tiêu dùng sẽ giúp cho các doanh nghiệp đưa ra những sản phẩm, những chiến lược tiếp thị và kinh doanh sản phẩm sao cho phù hợp. Bài viết tập trung khai thác các yếu tố thuộc về văn hóa, xã hội, cá nhân và tâm lí có ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu dùng ở Việt Nam hiện nay.
Bạn đang đọc: Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu dùng
Từ khóa: thị trường tiêu dùng, hành vi người tiêu dùng, hành vi, người tiêu dùng.
Nội Dung Chính
1. Đặt vấn đề
Hành vi người tiêu dùng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua sắm hay từ chối sản phẩm của doanh nghiệp. Điều này có ý nghĩa quan trọng, bao gồm việc lên kế hoạch cho các chiến lược marketing. Hành vi của người mua chịu ảnh hưởng của bốn yếu tố chủ yếu: văn hóa, xã hội, cá nhân, và tâm lý. Tất cả những yếu tố này đều cho ta những căn cứ để biết cách tiếp cận và phục vụ người mua một cách hiệu quả hơn. Vì thế, nghiên cứu hành vi tiêu dùng cùng với những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng giúp cho những nhà làm marketing nhận biết và dự đoán xu hướng tiêu dùng của từng đối tượng khách hàng cụ thể. Từ đó đưa ra những kế hoạch marketing kịp thời và hiệu quả. Những người làm marketing phải nghiên cứu những mong muốn, nhận thức, sở thích và các hành vi lựa chọn và mua sắm của những khách hàng mục tiêu. Việc nghiên cứu như vậy sẽ cho ta những gợi ý để phát triển sản phẩm mới, tính năng của sản phẩm, xác định giá cả, các kênh, nội dung thông tin và những yếu tố khác trong công tác marketing của doanh nghiệp. Để marketing hiệu quả, cần phải hiểu được khách hàng của mình. Lắng nghe cẩn thận để hiểu được những quan điểm và cảm xúc của khách hàng mục tiêu – đặc biệt khi khách hàng có liên quan đến sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp – và đảm bảo trao đổi trực tiếp với khách hàng. Tìm hiểu thị trường để phát hiện ra những xu hướng mới và những cơ hội vàng có thể đem đến lợi ích cho doanh nghiệp.
2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu dùng
Theo Thương Hội marketing Hoa Kỳ, hành vi người tiêu dùng là những tâm lý, cảm nhận và những hành vi mà người mua thực thi trong quy trình tiêu dùng. Những yếu tố như : quan điểm từ những người tiêu dùng khác, quảng cáo, thông tin về Ngân sách chi tiêu, vỏ hộp, vẻ bên ngoài mẫu sản phẩm … đều hoàn toàn có thể ảnh hưởng tác động đến cảm nhận, tâm lý và hành vi shopping của người mua .
Việc shopping của người tiêu dùng chịu ảnh hưởng tác động can đảm và mạnh mẽ của yếu tố văn hóa truyền thống, xã hội, cá thể và tâm lí. Đối với nhà quản trị thì những yếu tố này không hề trấn áp được, nhưng chúng cần được nghiên cứu và phân tích cẩn trọng và xem xét những tác động ảnh hưởng của chúng đến hành vi người mua hàng .
Hình: Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi người tiêu dùng
Theo Kotler và Levy, hành vi người dùng là những hành vi đơn cử của một cá thể khi triển khai những quyết định hành động shopping, sử dụng và vứt bỏ loại sản phẩm hay dịch vụ .
Xác định hành vi người tiêu dùng :
Thứ nhất : Những tâm lý và cảm nhận của con người trong quy trình shopping và tiêu dùng .
Thứ hai : Hành vi người tiêu dùng là năng động và tương tác vì nó chịu ảnh hưởng tác động bởi những yếu tố từ thiên nhiên và môi trường bên ngoài và có sự tác động ảnh hưởng trở lại so với thiên nhiên và môi trường ấy .
Thứ ba : Hành vi người tiêu dùng gồm có những hoạt động giải trí : shopping, sử dụng và giải quyết và xử lý mẫu sản phẩm dịch vụ .
2.1. Văn hóa
Văn hóa: Là yếu tố cơ bản nhất quyết định ý muốn và hành vi của người mua hàng. Chẳng hạn như người Việt Nam khi mua hàng bao giờ cũng bị chi phối bởi các yếu tố văn hóa mang bản sắc dân tộc tác động đến giá trị lựa chọn. Người làm marketing cần quan tâm đến các yếu tố này khi thiết kế chiến lược marketing hay các thông điệp quảng cáo, màu sắc và kiểu dáng sản phẩm hay thái độ của nhân viên bán hàng.
Văn hóa đặc trưng : Mỗi nền văn hóa truyền thống tiềm ẩn những nhóm nhỏ hay những văn hóa truyền thống đặc trưng, là những văn hóa truyền thống tạo nên nét đặc trưng riêng và mức độ hòa nhập với xã hội cho những thành viên đó. Các nhóm văn hóa truyền thống đặc trưng gồm có những dân tộc bản địa, chủng tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, những vùng địa lý .
Tầng lớp xã hội : Tầng lớp xã hội là những giai tầng tương đối giống hệt và bền trong một xã hội, được sắp xếp theo một trật tự tôn ti và những thành viên trong những thứ bậc ấy đều cùng san sẻ những giá trị, mối chăm sóc và cách cư xử giống nhau .
Tầng lớp xã hội không chỉ dựa vào một yếu tố duy nhất như thu nhập, mà cả sự kết hợp của nghề nghiệp, thu nhập, học vấn, của cải và những yếu tố khác nữa. Những người làm marketing cần quan tâm nghiên cứu tầng lớp xã hội vì dân chúng thuộc một tầng lớp xã hội thường có xu hướng thể hiện cách cư xử tương đối giống nhau, kể cả hành vi mua sắm.
2.2. Các yếu tố xã hội
Hành vi của một người tiêu dùng cũng chịu sự ảnh hưởng tác động của những yếu tố xã hội như mái ấm gia đình, vai trò và vị thế xã hội, nhóm tìm hiểu thêm .
Gia đình : Từ cha mẹ, một người nào đó nhận được sự xu thế về chính trị, kinh tế tài chính và ý nghĩa của mong ước cá thể, tình yêu và phẩm hạnh. Ngay cả những người mua không còn quan hệ nhiều với cha mẹ mình nhưng vẫn ảnh hưởng tác động của cha mẹ lên hành vi của người mua vẫn hoàn toàn có thể rất đáng kể. Ở những mái ấm gia đình mà cha mẹ vẫn liên tục sống chung với con cái đã trưởng thành thì tác động ảnh hưởng của họ mang đặc thù quyết định hành động có đa số hơn .
Trong trường hợp những loại sản phẩm và dịch vụ thuộc loại đắt tiền, thường là vợ chồng cùng nhau trao đổi để đưa ra quyết định hành động chung. Người làm marketing cần phải xác lập xem thường thành viên nào có ảnh hưởng tác động lớn hơn đến việc shopping những mẫu sản phẩm và dịch vụ khác nhau .
Vai trò địa lý : Mỗi vai trò đều gắn với một vị thế phản ánh sự kính trọng nói chung của xã hội, tương thích với vai trò đó. Chính vì thế, người mua thường lựa chọn những loại sản phẩm nói lên vai trò và vị thế trong xã hội. Người làm marketing cần nhận thức rõ năng lực bộc lộ vị thế xã hội của những mẫu sản phẩm và thương hiệu. Tuy nhiên, những vị thế không chỉ đổi khác tùy theo những những tầng lớp xã hội, mà còn khác nhau theo những vùng địa lý .
2.3. Các yếu tố cá nhân
Tuổi tác : Mỗi độ tuổi đều có những thói quen và nhu yếu mua hàng khác nhau. Dân chúng biến hóa sản phẩm & hàng hóa và dịch vụ mà họ mua qua những quy trình tiến độ của cuộc sống họ. Khi còn ấu thơ, họ ăn thức ăn của trẻ nhỏ và ăn hầu hết những loại loại sản phẩm khi lớn lên và trưởng thành và ăn những thức ăn kiêng khi về già yếu. Sở thích của họ về thời trang, vui chơi cũng đổi khác theo .
Những người làm marketing thường tinh lọc những nhóm người mua theo chu kỳ luân hồi sống và thực trạng sống của họ làm thị trường tiềm năng của mình .
Nghề nghiệp : Mỗi nghề nghiệp cũng có những nhu yếu shopping khác nhau để tương thích với nghề. Nghề nghiệp của một người cũng tác động ảnh hưởng tới việc shopping và tiêu dùng sản phẩm & hàng hóa của họ. Một người công nhân sẽ mua quần áo, giày dép, để ship hàng cho việc làm của họ … Nhưng nhà làm marketing cần định dạng những nhóm nghề nghiệp có nhiều chăm sóc đến những mẫu sản phẩm và dịch vụ của mình .
Phong cách sống: Dù cho mọi người ở chung tầng lớp xã hội, chung độ tuổi hay chung nền văn hóa thì cũng sẽ có những người có những phong cách sống khác nhau dẫn đến nhu cầu mua sắm của họ cũng khác nhau.
Phong cách sống của một người là sự tự bộc lộ của người đó được biểu lộ ra thành những hoạt động giải trí, mối chăm sóc và quan điểm của người ấy trong đời sống. Người tiêu dùng tuy cùng nhóm văn hóa truyền thống đặc trưng hoặc những tầng lớp xã hội như nhau và thậm chí còn cùng nghề nghiệp giống nhau, cũng hoàn toàn có thể có sự độc lạ trong phong thái sống .
Hoàn cảnh kinh tế tài chính : Hoàn cảnh kinh tế tài chính của một người sẽ ảnh hưởng tác động rất lớn đến sự lựa chọn loại sản phẩm của người đó. Hoàn cảnh kinh tế tài chính của một người gồm có số thu nhập dành cho tiêu dùng, số tiền gửi tiết kiệm ngân sách và chi phí và gia tài, kể cả năng lực vay mượn và thái độ so với việc tiêu tốn và tiết kiệm chi phí. Ngoài ra, riêng so với những nhóm loại sản phẩm thuộc loại nhạy cảm với thu nhập thì những người làm marketing cần liên tục quan tâm đến những khuynh hướng biến hóa của thu nhập cá thể, tiết kiệm chi phí và lãi suất vay .
2.4. Các yếu tố tâm lí
Động cơ : Một người hoàn toàn có thể có nhiều nhu yếu ở vào bất kể thời kỳ nào trong đời sống của họ. Một số nhu yếu có đặc thù bản năng, chúng phát sinh từ những trạng thái stress về sinh lý của khung hình như đói, khát, căng thẳng mệt mỏi, … Một số khác lại có nguồn gốc tâm ý, chúng phát sinh từ những trạng thái căng tâm ý như nhu yếu được công nhận, ngưỡng mộ hay kính trọng. Mọi nhu yếu chỉ trở thành động cơ khi nó được tăng lên đến một Lever đủ mạnh .
Một động cơ hay sự thôi thúc là một nhu yếu đang gây sức ép đủ để người ta tìm cách thỏa mãn nhu cầu nhu yếu đó, và sự thỏa mãn nhu cầu nhu yếu là giảm đi sự căng thẳng mệt mỏi. Các nhà tâm lí đã tăng trưởng nhiều triết lý về động cơ của con người, tiêu biểu vượt trội là kim chỉ nan độngc ơ của A. Ma Slow và triết lý về động cơ của F. Herzberg .
Nhận thức : Theo B. Berelon và G. Steiner, nhận thức hoàn toàn có thể định nghĩa như là “ Tiến trình mà từ đó một cá nhan lựa chọn, tổ chức triển khai và lý giải những thông tin nhận được để tạo nên một bức tranh có ý nghĩa về quốc tế ” .
Nhận thức không riêng gì tùy thuộc vào đặc thù cá thể của con người, vào sự ảnh hưởng tác động của những tác nhân tác động ảnh hưởng mà còn tùy thuộc vào mối đối sánh tương quan giữa tác nhân ấy với thực trạng chung quanh và với đặc thù cá thể của người đó .
Người ta hoàn toàn có thể có những nhận thức khác nhau so với cùng một tác nhân tác động ảnh hưởng do có 3 quy trình nhận thức như sau :
- Sự quan tam có chọn lọc
- Sự bóp méo có chọn lọc
- Ghi nhớ có chọn lọc
Kiến thức : Các nhà lí luận về kiến thức và kỹ năng cho rằng kỹ năng và kiến thức của một người có được từ sự tương tác của những thôi thúc, tác nhân kích thích, những trường hợp gợi ý, những phản ứng đáp lại và sự củng cố. Sự thôi thúc là một tác nhân kích thích nội tại thôi thúc hành vi. Một người tiêu dùng hoàn toàn có thể thôi thúc là muốn dữ thế chủ động về phương tiện đi lại đi lại, sự thôi thúc của anh ta đã trở thành một động cơ khi nó hướng vào một tác nhân kích thích đơn cử có năng lực giải tỏa sự thôi thúc, trong trường hợp này là một chiếc xe máy hoặc một xe hơi .
Niềm tin và quan điểm : Niềm tin là ý nghĩa khẳng định chắc chắn mà con người có được về những vấn đề nào đó, niềm tin hoàn toàn có thể dựa trên cơ sở những hiểu biết hay dư luận hay sự tin yêu và hoàn toàn có thể chịu ảnh hưởng tác động hay không chịu ảnh hưởng tác động của những yếu tố tình cảm .
Các đơn vị sản xuất, đương nhiên cần rất là chăm sóc đến những niềm tin mà công chúng có trong đầu về những loại sản phẩm và dịch vụ đó .
3. Kết luận
Nói chung, có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hành vi mua của người tiêu dùng, quan trọng là người làm marketing cần đem sự thỏa mãn tích cực cho khách hàng hiện tại bằng cách duy trì sự ổn định về phẩm chất, dịch vụ, giá cả,… Ngoài ra, cũng cần cố gắng thu hút những người mua mới bằng cách đưa ra các tính năng, đặc điểm mới của sản phẩm.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
- Nguyễn Bạch Nguyệt (2007), Kinh tế đầu tư, Giáo trình, NXB Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội.
- Trần Ngọc Hoàng (2015), Tài chính tiền tệ, Giáo trình, NXB Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, TP. Hồ Chí Minh.
- Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng. http://doanhnhan.net/cac-yeu-to-anh-huong-den-hanh-vi-tieu-dung-12774.html
- 6 lý do khiến khách hàng tiêu dùng sản phẩm của bạn. http://chuyengiamarketing.com/6-ly-do-khien-khach-hang-tieu-dung-san-pham-cua-ban/
FACTORS AFFECTING THE CONSUMER BEHAVIOR IN VIETNAM
Master. PHAM THI HANG 1
Master. LE THANH PHONG 2
NGUYEN THI HOA 1
1 Dong Nai Technology University
2 Dean, Faculty of Fundamental Science, Bach khoa Saigon CollegeABSTRACT:
Consumer behavior is how individuals and organizations select and use products and services. Understanding consumer behavior will help businesses come up with appropriate product marketing and sales strategies. This article focuses on exploring cultural, social, personal and psychological factors that affect consumers’ behavior in Vietnam
Keywords: consumer market, consumer behavior, behavior, consumer.
[ Tạp chí Công Thương – Các hiệu quả nghiên cứu và điều tra khoa học và ứng dụng công nghệ tiên tiến ,
Số 9, tháng 4 năm 2021 ]
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường
