Sản xuất và tiêu thụ bền vững ở Việt Nam – Thực trạng và giải pháp

Sản xuất và tiêu thụ bền vững ở Việt Nam – Thực trạng và giải pháp

07/11/2013

     Phát triển kinh tế gắn với BVMT, phát triển bền vững (PTBV) đất nước là quan điểm và mục tiêu phát triển chung của hầu hết các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam. Thay đổi mẫu hình sản xuất và tiêu thụ theo hướng bền vững đang được coi là cách tiếp cận hiệu quả và toàn diện nhằm đạt mục tiêu phát triển kinh tế và BVMT. Là một nước đang phát triển, Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức lớn về vấn đề ô nhiễm môi trường trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước. Trên thế giới, hoạt động sản xuất và tiêu thụ bền vững (SX&TTBV) đang phát triển khá mạnh mẽ, Việt Nam cần có sự quan tâm và giải pháp cụ thể, hiệu quả hơn trong việc triển khai các hoạt động này, vì sự PTBV của quốc gia.

     Sản xuất và tiêu thụ bền vững, bối cảnh quốc tế

Trong hai thập kỷ gần đây, PTBV đã trở thành một chủ đề mang tính toàn thế giới, được nhìn nhận là nhu yếu cấp bách và xu thế tất yếu trong quy trình tăng trưởng của quả đât. Khái niệm tăng trưởng bền vững được Liên hợp quốc định nghĩa trong Báo cáo ” Tương lai chung của tất cả chúng ta ” của Hội đồng Thế giới về Môi trường và Phát triển ( WCED ), năm 1987 là sự tăng trưởng phân phối được những nhu yếu của hiện tại, nhưng không gây trở ngại cho việc cung ứng nhu yếu của những thế hệ tương lai. Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất về Môi trường và tăng trưởng tổ chức triển khai ở Rio de Janeiro ( Braxin ), năm 1992 và Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới về PTBV tổ chức triển khai ở Johannesburg ( Cộng hoà Nam Phi ) năm 2002 đã xác lập PTBV là quy trình tăng trưởng có sự phối hợp ngặt nghèo, hài hòa và hợp lý và hài hoà giữa 3 mặt của sự tăng trưởng, gồm : tăng trưởng kinh tế tài chính – tăng trưởng xã hội và BVMT. Để đạt được tiềm năng này, những nước với điều kiện kèm theo, hạ tầng kinh tế tài chính, xã hội khác nhau có những xu thế, giải pháp riêng. nhà nước Việt Nam cũng đã phát hành ” Định hướng kế hoạch PTBV ở Việt Nam ” ( Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam ), Chiến lược PTBV Việt Nam quy trình tiến độ 2011 – 2020, trong đó SX&TTBV là một trong những nội dung quan trọng được nhấn mạnh vấn đề .
SX&TTBV là việc sử dụng sản phẩm & hàng hóa và dịch vụ cung ứng những nhu yếu cơ bản và mang lại chất lượng đời sống tốt hơn, đồng thời với việc giảm thiểu sử dụng những nguồn tài nguyên vạn vật thiên nhiên, những nguyên vật liệu ô nhiễm và giảm phát thải những chất ô nhiễm trong hàng loạt vòng đời loại sản phẩm với tiềm năng không gây nguy cơ tiềm ẩn cho những thế hệ tương lai ( Hội thảo Tiêu dùng bền vững, Oslo, Nauy, 19 – 20/1/1994 ). Nhằm xử lý hài hòa xích míc giữa tăng trưởng và BVMT, với sự khởi xướng của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc ( UNEP ), lúc bấy giờ, những chương trình nhằm mục đích thôi thúc hoạt động giải trí SX&TTBV trên toàn quốc tế đang được những vương quốc tích cực tham gia .
Đáp ứng những yếu tố đặt ra tại Hội nghị thượng đỉnh quốc tế về tăng trưởng bền vững, năm 2003, UNEP đã chủ trì kiến thiết xây dựng chương trình 10 năm thôi thúc sản xuất và tiêu thụ bền vững. Đây là một tiến trình toàn thế giới với tên gọi là “ Tiến trình Marrakech ”, lôi kéo sự tham gia của những vương quốc, những tổ chức triển khai tăng trưởng quốc tế, những doanh nghiệp, tổ chức triển khai chính trị xã hội và tổng thể hội đồng vì một quốc tế sản xuất và tiêu thụ bền vững. Nhiều nước trên quốc tế đã tiến hành hiệu suất cao hoạt động giải trí này, tính đến nay, trên 30 nước đã thiết kế xây dựng được chương trình vương quốc về sản xuất và tiêu thụ bền vững, nhiều vương quốc thì lựa chọn cách lồng ghép trong những chủ trương, chương trình khác nhau. Các chương trình này xác lập những tiềm năng, hoạt động giải trí đơn cử, thứ tự ưu tiên, những giải pháp, tiêu chuẩn và việc nhìn nhận hiệu suất cao của từng hành vi. Trong khu vực, hiện có Thái lan và Indonesia đang đứng vị trí số 1 trong việc tiến hành những hoạt động giải trí này .

     Thực trạng sản xuất và tiêu thụ bền vững của Việt Nam

Thực hiện Chiến lược tăng trưởng kinh tế tài chính – xã hội ( 2001 – 2010 ), nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn. Tốc độ tăng trưởng kinh tế tài chính trung bình đạt gần 7,3 % / năm, thuộc nhóm nước có vận tốc tăng trưởng cao trong khu vực. Tuy nhiên, chất lượng, hiệu suất, hiệu suất cao, sức cạnh tranh đối đầu của nền kinh tế tài chính còn thấp. Tăng trưởng kinh tế tài chính còn dựa nhiều vào những yếu tố tăng trưởng theo chiều rộng, chậm chuyển sang tăng trưởng theo chiều sâu. Đặc biệt, tiêu tốn nguyên vật liệu, nguồn năng lượng còn rất lớn. Việc khai thác và sử dụng tài nguyên chưa hài hòa và hợp lý và tiết kiệm ngân sách và chi phí, môi trường sinh thái nhiều nơi bị ô nhiễm nặng. Thực trạng này cho thấy, hoạt động giải trí sản xuất và tiêu thụ ở Việt Nam chưa đi vào thực tiễn, chưa mang lại hiệu suất cao như xu thế kế hoạch đã xác lập .
Trong những năm qua, Việt Nam đã tiến hành 1 số ít hoạt động giải trí tương quan đến sản xuất và tiêu thụ bền vững như ký kết Tuyên ngôn quốc tế về Sản xuất sạch hơn vào năm 1999, phát hành Kế hoạch hành vi quốc gia Sản xuất sạch hơn ( SXSH ) năm 2002, phát hành những kế hoạch, lao lý về SXSH trong công nghiệp, những văn bản pháp lý tương quan đến bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụ người tiêu dùng ; Luật sử dụng nguồn năng lượng tiết kiệm chi phí, hiệu suất cao … Các hoạt động giải trí SX&TTBV cũng đã được tiến hành tại Việt Nam hơn 10 năm qua. Đến nay đã có trên 1200 cơ sở sản xuất ở nhiều ngành và nhiều địa phương của Việt Nam đang thực thi SXSH. Việc vận dụng phương pháp SXSH vào thực tiễn là cách tốt nhất để tăng cường hiệu suất cao sử dụng tài nguyên vạn vật thiên nhiên, giảm và tránh thải những chất ô nhiễm, bảo vệ và cải tổ môi trường tự nhiên, bảo vệ sức khỏecho con người và thôi thúc sản xuất bền vững .
Một số đánh giá và nhận định về thực trạng hoạt động giải trí sản xuất bền vững

Trong đó : 0 : Không có / Không thông tin ; 1 : Thấp ; 2 : Trung bình ; 3 : Tốt
( Nguồn : Báo cáo nghiên cứu và điều tra tổng quan hoạt động Sản xuất và Tiêu thụ bền vững ở Việt Nam, Tổng cục Môi trường – Trung tâm Sản xuất sạch Việt Nam )

Bên cạnh đó, những hoạt động giải trí như : thiết kế xây dựng mẫu hình sản xuất bền vững trong công nghiệp, phong cách thiết kế mẫu sản phẩm bền vững cũng đã trong bước đầu được triển khai, tuy nhiên, trên thực tiễn, còn ở khoanh vùng phạm vi hẹp, phần lớn nhờ sự tương hỗ của những dự án Bất Động Sản quốc tế như UNEP, UNIDO, DANIDA, EU. ..
Các chương trình tương quan đến mẫu sản phẩm xanh như Chương trình cấp nhãn sinh thái xanh ( NST ) ( Bộ TN&MT ) ; Nhãn tiết kiệm ngân sách và chi phí nguồn năng lượng ( Bộ Công thương ), NST cho ngành du lịch cũng được tiến hành .
Một số đánh giá và nhận định về thực trạng hoạt động giải trí tiêu thụ bền vững

Trong đó : 0 : Không có / Không thông tin ; 1 : Thấp ; 2 : Trung bình ; 3 : Tốt
( Nguồn : Báo cáo nghiên cứu và điều tra tổng quan hoạt động Sản xuất và Tiêu thụ bền vững ở Việt Nam, Tổng cục Môi trường – Trung tâm Sản xuất sạch Việt Nam )
Thực tế nước ta lúc bấy giờ, tiêu thụ bền vững còn chưa được chăm sóc, những hoạt động giải trí tiến hành còn hạn chế. Ở Việt Nam, thói quen tiêu dùng bị chi phối bởi phong tục, tập quán và năng lực kinh tế tài chính. Với đà tăng trưởng kinh tế tài chính can đảm và mạnh mẽ trong hơn 10 năm gần đây, nhiều thói quen tiêu dùng, nhất là ở thế hệ trẻ, đã trở thành một trong những nguyên do trực tiếp hoặc gián tiếp khiến cho những nguồn tài nguyên bị khai thác và môi trường tự nhiên bị ô nhiễm, gây mất cân đối sinh thái xanh và tăng trưởng không bền vững. Các hoạt động giải trí đã tiến hành mới dừng ở nâng cao nhận thức hội đồng trong sử dụng những loại sản phẩm sinh thái xanh, túi nilon sinh thái xanh, 3R và chỉ là những hoạt động giải trí đơn lẻ, chưa liên kết với nhau, khoanh vùng phạm vi ảnh hưởng tác động chỉ nằm trong khuôn khổ của một nhóm đối tượng người tiêu dùng tận hưởng trực tiếp, vì thế chưa có tính thông dụng và tính bền vững .

Hàng hóa dán Nhãn sinh thái xanh, có năng lực tái chế

đã được người tiêu dừng quan tâm sử dụng

      Thuận lợi và thách thức

Thuận lợi :
Việc đổi khác mẫu hình sản xuất và tiêu dùng là một hành vi bảo vệ sự tăng trưởng vĩnh viễn và bền vững và là xu thế tất yếu của tương lai. Việt Nam về cơ bản đã có những tiền đề thuận tiện để tăng trưởng mạnh hoạt động giải trí sản xuất và tiêu thụ bền vững trong thời hạn tới .
Về tiềm năng, hoàn toàn có thể khẳng định chắc chắn, tiêu thụ bền vững ở Việt Nam hầu hết chưa được chăm sóc, những mẫu sản phẩm sinh thái xanh chưa có chỗ đứng trên thị trường, thói quen tiêu dùng bền vững hầu hết chưa được khuynh hướng trong toàn xã hội. Sản xuất bền vững trong bước đầu được chăm sóc thực thi, nhưng còn hạn chế. Công nghệ sản xuất và trình độ, kiến thức và kỹ năng quản trị sản xuất còn chưa cao, do vậy, còn tiêu tốn lãng phí, thất thoát trong sử dụng nguyên nhiên vật tư .
Theo số liệu khảo sát, nhìn nhận của Trung tâm Sản xuất sạch Việt Nam, tiềm năng tiết kiệm ngân sách và chi phí nguyên nhiên vật tư, nguồn năng lượng trong những ngành công nghiệp của Việt Nam còn rất lớn, đây là tiềm năng cho việc vận dụng những giải pháp SXSH .
Tiềm năng trong giảm thiểu nguyên nguyên vật liệu trong 1 số ít ngành sản xuất

( Nguồn : Trung tâm Sản xuất Sạch Việt Nam )
Thách thức :
Bên cạnh những thuận tiện nhất định, việc tiến hành hoạt động giải trí SX&TTBV ở Việt Nam lúc bấy giờ cũng còn nhiều thử thách .
Về mặt cơ sở pháp lý, tuy đã có những pháp luật khung, nhưng một chủ trương đơn cử cho sản xuất và tiêu thụ bền vững vẫn cần được thiết kế xây dựng và phát hành với những tiềm năng, chỉ tiêu và hành vi đơn cử. Bộ tiêu chuẩn nhìn nhận mức độ bền vững trong sản xuất và tiêu thụ là cơ sở để xác lập những hoạt động giải trí đơn cử cần tiến hành. Các pháp luật về SX&TTBV trong những văn bản còn chung chung, tản mát trong nhiều văn bản khác nhau, chưa tạo được cơ sở pháp lý đủ mạnh, biểu lộ quyết tâm chung của toàn xã hội so với hoạt động giải trí này .
Tài nguyên chưa được lượng giá đúng mức nên cũng chưa tạo được động lực cho tiết kiệm chi phí tài nguyên vật tư .
Các hoạt động giải trí tương hỗ kỹ thuật đã tiến hành còn chưa phân phối nhu yếu trong thực tiễn, chưa đủ nguồn lực để tương hỗ tăng trưởng hoạt động giải trí này .
Về nhận thức, tuy đã có chuyển biến, nhưng nhìn chung, nhận thức của xã hội so với hoạt động giải trí SX&TTBV còn hạn chế. Do vậy, chưa có sự dữ thế chủ động trong tiếp cận với những giải pháp SX&TTBV. Nhận thức của những cấp có thẩm quyền đã có nhưng chưa được biểu lộ đơn cử vào những chủ trương. Ngoài ra, mức độ nhận thức và sự chăm sóc của hội đồng so với những loại sản phẩm thân thiện môi trường tự nhiên cho thấy chưa có sự chăm sóc đáng kể so với việc tiêu dùng và sản xuất những mẫu sản phẩm này. Do vậy chưa tạo được động lực cho việc tăng trưởng những loại sản phẩm xanh. Chương trình cấp NST cho những loại sản phẩm xanh đã tiến hành được 3 năm, tới nay chỉ có 2 mẫu sản phẩm được cấp nhãn xanh .

     Một số kiến nghị, giải pháp

Để tiến hành có hiệu suất cao hoạt động giải trí SX&TTBV, trong thời hạn tới, Việt Nam cần có những chủ trương cũng như những hành vi đơn cử với tiềm năng : Giảm tiêu dùng nguyên vật liệu và nguồn năng lượng trong hàng loạt mạng lưới hệ thống sản xuất và tiêu dùng bằng cách tăng hiệu suất cao sử dụng ; Thay đổi và tối ưu hóa mẫu hình sản xuất và tiêu dùng nhằm mục đích liên tục nâng cao chất lượng đời sống .
Thực hiện những tiềm năng trên, SX&TTBV ở Việt Nam cần phải triển khai một số ít giải pháp : Điều tra, nhìn nhận đơn cử, xác lập tình hình hoạt động giải trí SX&TTBV ở Việt Nam. Từ đó có những chương trình đơn cử, có sự tiến hành đồng nhất và tích cực từ những đối tượng người tiêu dùng khác nhau, những bộ / ngành, những tổ chức triển khai xã hội, những doanh nghiệp và hội đồng .
Các trách nhiệm đơn cử cần ưu tiên : Xây dựng những chủ trương đơn cử tương quan đến SX&TTBV Nâng cao nhận thức của xã hội, hội đồng so với SX&TTBV Tạo chính sách thôi thúc tăng trưởng những công nghệ tiên tiến, dịch vụ và mẫu sản phẩm thân thiện thiên nhiên và môi trường ; Cung cấp thông tin loại sản phẩm cho người tiêu dùng ; Phát triển shopping xanh trong đó đặc biệt quan trọng chú ý quan tâm quan tâm đến hoạt động giải trí shopping công, đây là nội dung rất quan trọng mà nhiều vương quốc trên quốc tế đã tiến hành hiệu suất cao .
SX&TTBV được coi là chìa khóa được cho phép xã hội và cá thể tăng trưởng mà không nhất thiết phải quyết tử chất lượng đời sống hoặc những yếu tố PTBV. Việc tiến hành những hoạt động giải trí SX&TTBV là một trong những cách ứng phó đa phần nhằm mục đích BVMT và cải tổ đời sống trải qua PTBV. Do vậy, những vương quốc trên quốc tế, đặc biệt quan trọng là những nước đang tăng trưởng như Việt Nam, đang trong quy trình tăng trưởng công nghiệp hóa, công nghiệp chế biến, khai thác tài nguyên chiếm tỷ trọng cao, trình độ công nghệ tiên tiến còn thấp cần có những giải pháp, bước tiến đơn cử, tích cực để đổi khác quy mô sản xuất và tiêu thụ theo hướng bền vững, thân thiện thiên nhiên và môi trường, vì sự PTBV của vương quốc .

TS. Nguyễn Thế Đồng – Phó Tổng cục trưởng

Tổng cục Môi trường

Nguồn : Tạp chí MT, số 10/2013

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường