Sự chia cắt Tiệp Khắc – Wikipedia tiếng Việt

Sự chia cắt Tiệp Khắc / sự phân rã Tiệp Khắc (tiếng Séc: Rozdělení Československa, tiếng Slovak: Rozdelenie Česko-Slovenska) có hiệu lực vào ngày 1 tháng 1 năm 1993, và là sự phân tách tự quyết của nước cộng hòa liên bang Tiệp Khắc thành các nước độc lập Cộng hòa Séc và Slovakia. Cả hai quốc gia này giống các quốc gia cũ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Séc và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Slovakia, được thành lập vào năm 1969 với tư cách là các quốc gia cấu thành của Cộng hòa Liên bang Tiệp Khắc.

Đôi khi nó được gọi là Cuộc ly hôn nhung, ám chỉ cuộc Cách mạng nhung không đổ máu năm 1989, dẫn đến sự kết thúc sự cai trị của Đảng Cộng sản Tiệp Khắc.

Tiệp Khắc được xây dựng sau khi Đế quốc Áo-Hung tan rã vào cuối Thế chiến thứ nhất. Năm 1918, một cuộc họp diễn ra tại Pittsburgh, Pennsylvania, Hoa Kỳ, tại đó Tổng thống Tiệp Khắc tương lai Tomáš Garrigue Masaryk và những đại diện thay mặt khác của Séc và Slovakia đã ký Hiệp định Pittsburgh, trong đó hứa hẹn một vương quốc chung gồm có hai vương quốc bình đẳng : Slovakia và Séc. Ngay sau đó, ông và Edvard Beneš đã vi phạm thỏa thuận hợp tác bằng cách thôi thúc sự thống nhất lớn hơn tạo thành một vương quốc duy nhất .

Một số người Slovakia không ủng hộ sự thay đổi này, và vào tháng 3 năm 1939, với áp lực từ Adolf Hitler, Cộng hòa Slovakia thứ nhất được thành lập như một quốc gia vệ tinh của Đức với chủ quyền hạn chế. Sự liên kết với Liên Xô sau Thế chiến II đã giám sát việc thống nhất 2 nước trở thành Cộng hòa Tiệp Khắc thứ ba.

Năm 1968, Luật Liên bang Hiến pháp Phục hồi lại cấu trúc liên bang chính thức theo hình thức của năm 1917, nhưng trong Thời kỳ Bình thường hóa vào những năm 1970, Gustáv Husák, mặc dầu bản thân là người Slovakia, đã trao lại phần nhiều quyền trấn áp cho Praha. Cách tiếp cận đó đã khuyến khích sự tăng trưởng trở lại của chủ nghĩa ly khai sau khi chủ nghĩa cộng sản tại Tiệp Khắc sụp đổ .
Đến năm 1991, GDP trung bình đầu người của Cộng hòa Séc cao hơn Slovakia khoảng chừng 20 %. Việc chuyển những khoản giao dịch thanh toán từ ngân sách Séc sang Slovakia, vốn là pháp luật trước đây, đã bị dừng vào tháng 1 năm 1991 .Nhiều người Séc và người Slovakia mong ước sự sống sót liên tục của một nước Tiệp Khắc liên bang. Tuy nhiên, 1 số ít đảng lớn của Slovakia ủng hộ một hình thức chung sống lỏng lẻo hơn và Đảng Quốc gia Slovakia chọn một Slovakia trọn vẹn độc lập và có chủ quyền lãnh thổ. Trong một vài năm, những đảng phái chính trị lại nổi lên, nhưng những đảng phái của Séc có rất ít hoặc không xuất hiện ở Slovakia và ngược lại. Để có một nhà nước thực sự hoạt động giải trí, cơ quan chính phủ nhu yếu Praha liên tục trấn áp, nhưng người Slovakia liên tục nhu yếu phân quyền. [ 1 ]Năm 1992, Cộng hòa Séc thực thi bầu Václav Klaus và những chính trị gia khác, những người này nhu yếu một liên bang ngặt nghèo hơn ( ” liên bang khả thi ” ) hoặc hai vương quốc độc lập. Vladimír Mečiar và những chính trị gia số 1 khác của Slovakia muốn có một liên minh kiểu liên bang. Cả hai bên đã mở những cuộc đàm phán liên tục và stress vào tháng 6. Vào ngày 17 tháng 7, quốc hội Slovakia đã trải qua công bố độc lập của vương quốc Slovakia. Sáu ngày sau, Klaus và Mečiar đồng ý chấp thuận giải tán Tiệp Khắc tại một cuộc họp ở Bratislava. Tổng thống Tiệp Khắc Václav Havel từ chức thay vì giám sát việc giải thể vương quốc, điều mà ông đã phản đối. [ 2 ] Trong một cuộc thăm dò dư luận vào tháng 9 năm 1992, chỉ có 37 % người Slovakia và 36 % người Séc ủng hộ việc giải thể. [ 3 ]Mục tiêu của những cuộc đàm phán chuyển sang đạt được sự phân loại độc lập. Sự phân loại tự do được ưu tiên vì quy trình này diễn ra song song với sự tan rã một cách đấm đá bạo lực của Nam Tư ( một nhà nước liên bang xã hội chủ nghĩa khác gồm những nhóm người Slavơ được xây dựng sau khi Áo-Hungary tan rã ) đã thôi thúc giới tinh hoa tránh sự bùng phát như vậy ở Tiệp Khắc. [ 4 ] Vào ngày 13 tháng 11, Quốc hội Liên bang đã trải qua Đạo luật Hiến pháp 541, trong đó xử lý việc phân loại gia tài giữa những vùng đất của Séc và Slovakia. [ 5 ] Với Đạo luật Hiến pháp 542, được trải qua vào ngày 25 tháng 11, những chính trị gia đồng ý chấp thuận giải thể Tiệp Khắc vào ngày 31 tháng 12 năm 1992. [ 5 ]Sự chia cắt này diễn ra mà không có đấm đá bạo lực và do đó được cho là mang tính ” nhung lụa “, giống như ” Cách mạng Nhung “, mà đã xảy ra trước đó và được thực thi bằng những cuộc biểu tình và hành vi ôn hòa quy mô lớn. Ngược lại, những cuộc phân loại hậu cộng sản khác ( ví dụ điển hình như tại Liên Xô và Nam Tư ) đều tạo thành những xung đột đấm đá bạo lực. Tiệp Khắc là vương quốc duy nhất trước đây thuộc khối phương Đông đã phân loại trọn vẹn trong tự do. Trong những năm tiếp theo, khi nền kinh tế tài chính Slovakia gặp khó khăn vất vả, người Slovakia khởi đầu diễn đạt việc giải thể như một ” cuộc ly hôn mài mòn “. [ 6 ]
Có 1 số ít nguyên do đã được đưa ra cho việc giải thể Tiệp Khắc, với những cuộc tranh luận chính tập trung chuyên sâu vào việc liệu việc giải thể là không hề tránh khỏi hoặc liệu việc giải thể xảy ra cùng với hoặc thậm chí còn trái ngược với những sự kiện xảy ra giữa Cách mạng Nhung năm 1989 và sự kết thúc của nhà nước Tiệp Khắc vào năm 1992. [ 7 ]Những người tranh luận từ lập trường tất yếu có xu thế chỉ ra sự độc lạ giữa hai vương quốc, có từ thời Đế quốc Áo-Hung, và những yếu tố khác. Có những độc lạ về sắc tộc giữa người Séc và người Slovakia, ví dụ điển hình như những yếu tố với nhà nước chung trong thời cộng sản, sự thành công xuất sắc của nhà nước ở những vùng đất của Séc và sự thất bại của nó ở vùng đất Slovakia mà vẫn dẫn đến việc vận dụng chủ nghĩa cộng sản vì người Séc có tác động ảnh hưởng hơn trong việc quản lý nhà nước hơn người Slovakia, và hiến pháp năm 1968 được quyết định hành động với sự phủ quyết của thiểu số Slovakia. [ 8 ]Những người cho rằng những sự kiện từ năm 1989 đến năm 1992 đã dẫn đến sự tan rã của những yếu tố quốc tế như sự ly khai của những vương quốc vệ tinh của Liên Xô, sự thiếu vắng phương tiện đi lại truyền thông thống nhất giữa Séc và Slovakia, và quan trọng nhất là hành vi của những nhà chỉ huy chính trị của cả hai vương quốc, ví dụ điển hình như những sự không tương đồng giữa Thủ tướng Klaus và Mečiar. [ 9 ] [ 10 ]

Khía cạnh pháp lý[sửa|sửa mã nguồn]

Biểu tượng vương quốc[sửa|sửa mã nguồn]

Vì quốc huy của Tiệp Khắc là một phối hợp của những quốc huy khu vực địa lý lịch sử hình thành quốc gia này, mỗi nước cộng hòa chỉ đơn thuần giữ lại hình tượng của riêng mình : con sư tử của Séc và chữ thập kép của Slovakia. Nguyên tắc tựa như cũng được vận dụng cho quốc ca Tiệp Khắc song ngữ gồm hai phần nhạc riêng không liên quan gì đến nhau, khổ thơ tiếng Séc Kde domov můj và khổ thơ tiếng Slovak Nad Tatrou sa blýska. Tranh chấp chỉ xảy ra so với quốc kỳ Tiệp Khắc. Trong những cuộc đàm phán năm 1992 về những cụ thể của việc giải thể Tiệp Khắc, theo nhu yếu của Vladimír Mečiar và Václav Klaus, một lao lý cấm sử dụng những hình tượng nhà nước của Tiệp Khắc bởi những vương quốc tiếp sau đã được đưa vào luật hiến pháp về việc giải thể Tiệp Khắc. [ 11 ]Từ năm 1990 đến năm 1992, cờ đỏ và trắng của Bohemia ( chỉ khác quốc kỳ Ba Lan về tỷ suất sắc tố ) chính thức là quốc kỳ của Cộng hòa Séc. Cuối cùng, sau khi tìm kiếm những hình tượng mới, Cộng hòa Séc đã đơn phương quyết định hành động bỏ lỡ luật hiến pháp về việc giải thể Tiệp Khắc ( Điều 3 của Luật 542 / 1992 pháp luật rằng ” Cộng hòa Séc và Cộng hòa Slovakia sẽ không sử dụng những hình tượng vương quốc của Séc và Cộng hòa Liên bang Slovak sau khi giải thể. ” ) và giữ quốc kỳ Tiệp Khắc, với một ý nghĩa đã đổi khác. [ 12 ] Slovakia, trong khi đó đã trải qua lá cờ truyền thống lịch sử của mình ; tuy nhiên, ngay trước khi độc lập, vào ngày 3 tháng 9 năm 1992, quốc huy nước này đã được thêm vào để tránh nhầm lẫn với những lá cờ tương tự như của Nga và Slovenia .
Lãnh thổ vương quốc giữa hai nước được phân loại dọc theo biên giới nội bộ hiện có, nhưng biên giới không được xác lập rõ ràng ở một số ít điểm và ở một số ít khu vực, biên giới cắt ngang qua những đường phố, đường đi và hội đồng đã sống sót hàng thế kỷ. Các yếu tố nghiêm trọng nhất xảy ra xung quanh những khu vực sau :

• U Sabotů hoặc Šance (cs: Šance (Vrbovce)) – là một phần lịch sử của Moravia, được trao cho Slovakia năm 1997
• Sidonie hoặc Sidónia (cs: Sidonie) – một phần lịch sử của Hungary (bao gồm toàn bộ lãnh thổ Slovakia ngày nay cho đến năm 1918), được trao cho Cộng hòa Séc vào năm 1997
• Khu giải trí Kasárna (cs: Kasárna (Makov)) – theo lịch sử Moravian, tranh chấp giữa Moravia và Hungary từ thế kỷ 16, chính thức là một phần của Hungary từ năm 1734; chỉ có thể đến bằng ô tô từ phía Séc cho đến đầu những năm 2000; vẫn thuộc về Slovakia bất chấp sự phản đối gay gắt từ các chủ sở hữu bất động sản chủ yếu là người Séc, khi các bất động sản của họ đã chạy ra nước ngoài.

Hai vương quốc mới đã xử lý những khó khăn vất vả trải qua đàm phán với nhau, bồi thường kinh tế tài chính và sau đó là một hiệp ước quốc tế về sửa đổi biên giới. [ 13 ]

Tuy nhiên, những người sống hoặc sở hữu tài sản ở khu vực biên giới tiếp tục gặp phải các vấn đề thực tế cho đến khi cả hai quốc gia mới tham gia Khu vực Hiệp định Schengen vào năm 2007, khi biên giới trở nên ít quan trọng hơn.

Phân chia gia tài vương quốc[sửa|sửa mã nguồn]

Hầu hết gia tài liên bang được chia theo tỷ suất 2 : 1, tỷ suất gần đúng giữa dân số Séc và Slovakia ở Tiệp Khắc, gồm có thiết bị quân đội, hạ tầng đường tàu và máy bay. Một số tranh chấp nhỏ, ví dụ điển hình như dự trữ vàng được tàng trữ ở Praha và phương pháp định giá của liên bang, lê dài vài năm sau khi Tiệp Khắc giải thể .

Phân chia tiền tệ[sửa|sửa mã nguồn]

korun československých từ năm 1945Tờ 1000 từ năm 1945Ban đầu, tiền tệ cũ của Tiệp Khắc, koruna Tiệp Khắc, vẫn được cả hai vương quốc sử dụng. Những lo lắng về thiệt hại kinh tế tài chính của Séc đã khiến việc vận dụng hai loại tiền tệ vương quốc sớm được vận dụng vào ngày 8 tháng 2 năm 1993. Vào thời kỳ đầu, những đồng xu tiền có tỷ giá hối đoái ngang nhau, nhưng giá trị của koruna Slovak sau đó thường thấp hơn koruna Séc ( vào năm 2004, thấp hơn khoảng chừng 25 – 27 % ). Vào ngày 2 tháng 8 năm 1993, cả hai loại tiền được phân biệt bằng những con tem khác nhau, lần tiên phong được dán lên và sau đó được in trên tiền giấy koruna cũ của Tiệp Khắc. [ 14 ]Vào ngày 1 tháng 1 năm 2009, Slovakia đã sử dụng đồng euro làm tiền tệ của mình với tỷ giá hối đoái là 30.126 SK / € và đồng xu € 2 kỷ niệm năm 2009, đồng xu tiên phong của Slovakia, đặc trưng cho lễ kỷ niệm 20 năm Cách mạng Nhung để tưởng niệm cuộc đấu tranh chung của người Czechslovakia ủng hộ dân chủ. [ 15 ] Như một định mệnh kỳ lạ, bài phát biểu chào mừng đại diện thay mặt cho Liên minh Châu Âu nhân ngày Slovakia gia nhập khu vực đồng xu tiền chung châu Âu đã được Mirek Topolánek, thủ tướng của nước chủ trì, Cộng hòa Séc, phát biểu một cách tự nhiên bằng tiếng mẹ đẻ, trong khi những vị khách mời khác lại sử dụng tiếng Anh. Cộng hòa Séc liên tục sử dụng koruna Séc làm đơn vị chức năng tiền tệ .

Luật quốc tế[sửa|sửa mã nguồn]

Cả Cộng hòa Séc và Slovakia đều không tìm kiếm sự công nhận là vương quốc kế thừa duy nhất của Tiệp Khắc. Điều này hoàn toàn có thể trái ngược với sự tan rã của Liên bang Xô viết, khi Liên bang Nga được công nhận là vương quốc thừa kế không riêng gì của nước Nga XHCN mà còn của cả Liên bang Xô viết. Do đó, tư cách thành viên của Tiệp Khắc trong Liên Hiệp Quốc chấm hết sau khi quốc gia này bị giải thể, nhưng vào ngày 19 tháng 1 năm 1993, Cộng hòa Séc và Slovakia đã được đưa vào Liên Hiệp Quốc như thể những vương quốc mới, riêng không liên quan gì đến nhau .Đối với những điều ước quốc tế khác, Séc và Slovakia chấp thuận đồng ý tôn trọng những nghĩa vụ và trách nhiệm trong hiệp ước của Tiệp Khắc. Người Slovakia đã chuyển một lá thư tới Tổng thư ký Liên hợp quốc vào ngày 19 tháng 5 năm 1993, bày tỏ dự tính liên tục là một bên của tổng thể những hiệp ước mà Tiệp Khắc đã ký và phê chuẩn, đồng thời phê chuẩn những hiệp ước đã ký nhưng chưa được phê chuẩn trước khi giải thể Tiệp Khắc. Bức thư thừa nhận rằng theo pháp luật quốc tế, toàn bộ những hiệp ước mà Tiệp Khắc đã ký và phê chuẩn sẽ vẫn có hiệu lực thực thi hiện hành. Ví dụ, cả hai nước đều được công nhận là bên ký kết Hiệp ước Nam Cực kể từ ngày Tiệp Khắc ký hiệp định năm 1962 .Cả hai vương quốc đều đã phê chuẩn Công ước Vienna về sự kế vị của những vương quốc so với những Hiệp ước, nhưng nó không phải là một yếu tố dẫn đến việc giải thể Tiệp Khắc vì nó không có hiệu lực hiện hành cho đến năm 1996 .

Việc phân chia đã có một số tác động tiêu cực đến hai nền kinh tế, đặc biệt là vào năm 1993, khi các liên kết truyền thống bị cắt đứt để phù hợp với bộ máy quan liêu của thương mại quốc tế, nhưng tác động là ít hơn đáng kể so với dự kiến của nhiều người.[cần dẫn nguồn]

Liên minh thuế quan giữa Cộng hòa Séc và Slovakia vẫn duy trì từ khi giải thể cho đến ngày 1 tháng 5 năm 2004, khi cả hai nước gia nhập Liên minh Châu Âu.[cần dẫn nguồn]

Nhiều người Séc hy vọng rằng việc giải thể sẽ nhanh chóng bắt đầu một kỷ nguyên tăng trưởng kinh tế cao ở Cộng hòa Séc, khi Séc không còn phải tài trợ cho “Slovakia kém phát triển”. Tương tự, những người khác trông đợi một Slovakia độc lập chưa được khai thác có thể trở thành một “con hổ kinh tế” mới.[cần dẫn nguồn]

Theo tờ The Prague Post, “GDP của Slovakia đạt 95% GDP của Séc, và có khả năng sẽ tăng cùng mức với nó. Tổng sản phẩm quốc dân (GNP) của Slovakia, bao gồm thu nhập của công dân ở nước ngoài và trừ tiền các công ty đa quốc gia chuyển ra khỏi đất nước này, cao hơn so với Séc. Lương hưu cho người già ít nhiều ở mức tương đương ở cả hai nước và mức tiêu dùng bình quân đầu người cao hơn một chút ở Slovakia. Tuy nhiên, mức lương trung bình ở Slovakia thấp hơn 10% so với ở Cộng hòa Séc”.[16]

Tuy nhiên, Martin Filko, người đứng đầu Viện Chính sách Tài chính của Bộ Tài chính Slovakia, chỉ ra rằng Slovakia nằm trong số các quốc gia EU có mức lương thấp nhất trong GDP. Nói cách khác, thu nhập của một số người đến từ các nguồn khác ngoài việc làm chính của họ, điều này làm giảm chênh lệch thực tế giữa lương của người Séc và người Slovakia.[cần dẫn nguồn]

Slovakia có sự ổn định chính trị cao hơn Cộng hòa Séc. Tính đến năm 2018, người Slovakia chỉ có 4 thủ tướng kể từ năm 1998, nhưng người Séc đã có 10 thủ tướng. Người Slovakia đã trở thành một phần không thể thiếu của EU do họ chấp nhận đồng euro và quyết tâm hơn khi tham gia vào các liên minh tài chính và ngân hàng. Ở Cộng hòa Séc, cánh hữu đã mở cửa nền kinh tế, và cánh tả đã tư nhân hóa các ngân hàng và thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.[cần dẫn nguồn]

Cho đến năm 2005, GDP của hai nước đang tăng với tốc độ tương đương. Tuy nhiên, từ năm 2005 đến 2008, nền kinh tế Slovakia tăng trưởng nhanh hơn nền kinh tế Séc. Các nhà kinh tế đồng ý rằng sự tăng trưởng này là do các cải cách cánh hữu của chính phủ Mikuláš Dzurinda và lời hứa sử dụng đồng euro, đã thu hút các nhà đầu tư.[cần dẫn nguồn]

Khi nhà dân túy cánh tả Robert Fico thay thế Dzurinda làm thủ tướng Slovakia sau 8 năm vào năm 2006, ông chỉ giảm vừa phải các cải cách của cánh hữu, nhưng ông không bãi bỏ chúng, không giống như Đảng Dân chủ Xã hội Séc (ČSSD).[cần dẫn nguồn]

Trong khi đó, Séc có ba thủ tướng ČSSD trong bốn năm (2002–06), tiếp theo là một nội các trung hữu đang lung lay, cắt giảm và đơn giản hóa thuế nhưng không thúc đẩy được các cải cách khác và không muốn áp dụng đồng euro vì khủng hoảng tài chính và lập trường tư tưởng của Đảng Dân chủ Công dân.[cần dẫn nguồn]

• Innes, Abby (2001), Czechoslovakia: The Short Goodbye (New Haven: Yale University Press).
• Rupnik, Jacques (2001), “Divorce à l’amiable ou guerre de sécession? (Tchécoslovaquie-Yougoslavie),” Transeuropéennes no. 19/20.
• Wehrlé, Frédéric (1994), Le Divorce Tchéco-Slovaque: Vie et mort de la Tchécoslovaquie 1918–1992 (Paris: L’Harmattan).
• Paal Sigurd Hilde, “Slovak Nationalism and the Break-Up of Czechoslovakia.” Europe-Asia Studies, Vol. 51, No. 4 (Jun. 1999): 647–665.

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Hỏi Đáp