Cộng hòa đại nghị – Wikipedia tiếng Việt

Cộng hòa đại nghị trên thế giới.
Màu cam: đánh dấu các quốc gia có tổng thống không có quyền hành pháp.
Màu lục: các quốc gia có tổng thống có quyền hành pháp liên kết với nghị viện.
Màu đỏ: các quốc gia theo chế độ Các vương quốc theo chế độtrên quốc tế. : ghi lại những vương quốc có tổng thống không có quyền hành pháp. : những vương quốc có tổng thống có quyền hành pháp link với nghị viện. : những vương quốc theo chính sách quân chủ lập hiến

Cộng hòa đại nghị hay cộng hòa nghị viện là một hình thức cộng hòa mà nguyên thủ quốc gia được bầu ra và quốc gia đó có một nghị viện mạnh và các thành viên chính của bộ phận hành pháp được chọn ra từ nghị viện đó.

Ngược lại với nền cộng hòa tổng thống và nền cộng hòa bán tổng thống, tổng thống ở những quốc gia có nền Cộng hòa đại nghị thường không có quyền hành pháp rộng lớn bởi vì nhiều quyền trong đó được trao cho người đứng đầu chính phủ (thường được gọi là thủ tướng). Tuy nhiên, người đứng đầu chính phủ và nguyên thủ quốc gia có thể là một chức vụ ở nền cộng hòa đại nghị (như ở Cộng hòa Nam Phi và Botswana), nhưng tổng thống vẫn được bầu theo một cách gần tương tự đối với nhiều nước theo hệ thống Westminster. Có một số trường hợp cá biệt, theo luật, tổng thống được có quyền hành pháp để điều hành công việc hàng ngày của chính phủ (ví dụ Phần Lan hay Ireland) nhưng thông thường họ không dùng những quyền này. Do đó, một số nền cộng hòa đại nghị được xem như là một chế độ bán tổng thống nhưng hoạt động dưới quyền nghị viện.

Ngược lại với các nền cộng hòa hoạt động theo hệ thống tổng thống hoặc bán tổng thống, nguyên thủ quốc gia thường không có quyền hành pháp như một tổng thống hành pháp (một số nước có thể có ‘quyền hạn dự trữ’), bởi vì nhiều quyền hạn đó đã được trao cho người đứng đầu chính phủ (được gọi là thủ tướng).[1][2]

Tuy nhiên, trong một nước cộng hòa nghị viện với nguyên thủ vương quốc có nhiệm kì nhờ vào vào QH, thì người đứng đầu cơ quan chính phủ và nguyên thủ vương quốc hoàn toàn có thể xây dựng một văn phòng ( như ở Botswana, Quần đảo Marshall, Nauru và Nam Phi ), nhưng tổng thống thì vẫn được chọn theo cách giống như thủ tướng trong những mạng lưới hệ thống Westminster. Điều này có nghĩa là, họ là chỉ huy của đảng lớn nhất hoặc liên minh những đảng trong QH .Trong 1 số ít trường hợp, tổng thống hoàn toàn có thể được cấp quyền hành pháp một cách hợp lệ cho họ để triển khai việc điều hành chính phủ hàng ngày ( như ở Áo và Iceland ) nhưng theo quy ước, họ không sử dụng những quyền này theo lời khuyên của QH hoặc người đứng đầu cơ quan chính phủ. Do đó, một số ít nước cộng hòa nghị viện hoàn toàn có thể được coi là theo chính sách bán tổng thống nhưng hoạt động giải trí theo mạng lưới hệ thống nghị viện .

Lịch sử tăng trưởng[sửa|sửa mã nguồn]

Điển hình, nền cộng hòa đại nghị là những quốc gia trước đây theo chế độ quân chủ lập hiến mà người đứng đầu nhà nước cho đến nay là quốc vương (và trong trường hợp Khối Thịnh vượng chung Anh, trước đây được một toàn quyền – Governor General – đại diện) đang được thay thế bằng một tổng thống không có quyền hành pháp. Cũng có nhiều nền cộng hòa đại nghị một thời đã là nhà nước đơn đảng như ở khối Đông Âu hay Liên Xô.

Sau thất bại của Napoléon III trong Chiến tranh Pháp – Phổ, Pháp một lần nữa trở thành một nước cộng hòa – nền Đệ Tam Cộng hoà Pháp – vào năm 1870. Tổng thống của Đệ Tam Cộng hoà có ít quyền hành pháp hơn đáng kể so với hai nền cộng hòa trước đó. Đệ Tam Cộng hoà lê dài cho đến khi phát xít Đức xâm lược Pháp vào năm 1940. Sau khi cuộc chiến tranh kết thúc, nền Đệ Tứ Cộng hoà của Pháp được xây dựng theo những đường lối tương tự như vào năm 1946. Đệ Tứ Cộng hoà tận mắt chứng kiến ​ ​ một kỉ nguyên tăng trưởng kinh tế tài chính lớn ở Pháp và việc thiết kế xây dựng lại những thể chế xã hội và công nghiệp của vương quốc sau cuộc chiến tranh, đóng một phần quan trọng trong sự tăng trưởng của quy trình hội nhập châu Âu, vốn đã biến hóa lục địa này vĩnh viễn. Một số nỗ lực đã được triển khai nhằm mục đích củng cố cơ quan hành pháp của cơ quan chính phủ nhằm mục đích ngăn ngừa thực trạng không ổn định đã có từ trước cuộc chiến tranh, nhưng sự không ổn định vẫn còn đó và nền Đệ Tứ Cộng hoà cũng tận mắt chứng kiến ​ ​ sự biến hóa cơ quan chính phủ liên tục – 20 cơ quan chính phủ trong vòng 10 năm. Ngoài ra, cơ quan chính phủ tỏ ra không hề đưa ra những quyết định hành động hiệu suất cao tương quan đến phi thực dân hóa. Kết quả là, nền Đệ Tứ Cộng hoà sụp đổ, điều mà 1 số ít nhà phê bình coi là một cuộc thay máu chính quyền trên trong thực tiễn, sau đó được hợp pháp hóa bằng một cuộc trưng cầu dân ý vào ngày 5 tháng 10 năm 1958, dẫn đến việc xây dựng nền Đệ Ngũ Cộng hoà của Pháp vào năm 1959 .Chile trở thành nước cộng hòa nghị viện tiên phong ở Nam Mĩ sau cuộc nội chiến năm 1891. Tuy nhiên, sau vụ thay máu chính quyền năm 1925, mạng lưới hệ thống này được thay thế sửa chữa bằng chính sách tổng thống .

Khối Thịnh vượng chung Anh[sửa|sửa mã nguồn]

Kể từ Tuyên bố Luân Đôn ngày 29 tháng 4 năm 1949 (chỉ vài tuần sau khi Ireland tuyên bố là nước cộng hòa và tự loại khỏi Khối Thịnh vượng chung), các nước cộng hòa đã được thừa nhận là thành viên của Khối Thịnh vượng chung.

Trong trường hợp có nhiều nước cộng hòa trong Khối Thịnh vượng chung những vương quốc ( trước kia được đại diện thay mặt bởi một vị Toàn quyền ) được sửa chữa thay thế bằng một nguyên thủ vương quốc được bầu lên ( mà không đứng đầu cơ quan chính phủ ). Đây là trường hợp của Nam Phi ( vương quốc không còn là thành viên của Khối Thịnh vượng chung ngay sau khi trở thành một nhà nước cộng hòa ), Malta, Trinidad và Tobago, Ấn Độ, Vanuatu, và mới gần đây là Barbados. Trong nhiều trường hợp này, vị Toàn quyền sau cuối trở thành Tổng thống tiên phong. Đó là trường hợp của Sri Lanka và Pakistan .Các nhà nước khác thì trở thành cộng hòa nghị viện sau khi giành được độc lập .

Danh sách những nước cộng hòa đại nghị lúc bấy giờ và những chính sách tương quan[sửa|sửa mã nguồn]

Lỗi chú thích: Đã tìm thấy thẻ với tên nhóm “note”, nhưng không tìm thấy thẻ tương ứng tương ứng, hoặc thẻ đóng

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Hỏi Đáp