Kiến Thức Cho Người lao Động Việt Nam > Thị Trường > Phát triển thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Phát triển thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

TCCTThS. Nguyễn Ngọc Tú Vân (Khoa Tài chính – Kế toán, Trường Đại học Văn Lang)

TÓM TẮT:

 Phát triển thị trường tài chính (TTTC) lành mạnh, hiện đại, bảo đảm cơ cấu hợp lý giữa thị trường tiền tệ, thị trường vốn và thị trường bảo hiểm, góp phần thực hiện tốt các đột phá chiến lược, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế là mục tiêu mà Chính phủ đang hướng tới. Bài viết nghiên cứu, đánh giá khách quan những thành tựu, hạn chế của TTTC; từ đó xây dựng hệ giải pháp phù hợp, thúc đẩy sự phát triển nhanh, bền vững của TTTC trong thời gian tới.

Từ khóa: Tài chính, thị trường tài chính, cạnh tranh, nền kinh tế.

1. Thị trường tài chính Việt Nam

TTTC là nơi diễn ra việc chuyển giao những nguồn tài chính một cách trực tiếp hoặc gián tiếp giữa những chủ thể kinh tế tài chính với nhau trải qua những phương pháp thanh toán giao dịch và công cụ tài chính nhất định nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu quan hệ cung và cầu về vốn và mục tiêu kiếm lời. Đối tượng mua và bán trên TTTC là những nguồn tài chính thời gian ngắn hay dài hạn, chúng được chuyển từ chủ thể thừa vốn sang chủ thể thiếu vốn trải qua những công cụ tài chính. Chủ thể tham gia TTTC là những pháp nhân hay thể nhân đại diện thay mặt cho những nguồn cung và cầu về vốn thảnh thơi tham gia trên TTTC, hầu hết là người tiết kiệm chi phí, những ngân hàng nhà nước thương mại ( NHTM ), công ty tài chính, công ty bảo hiểm, quỹ góp vốn đầu tư, công ty môi giới, những doanh nghiệp, chính phủ nước nhà, hộ mái ấm gia đình .

Từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đến nay, Việt Nam được xem là một trong những quốc gia chuyển đổi thành công và sau hơn 30 năm đổi mới đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trong đó có TTTC. Đến nay, TTTC Việt Nam đã được hình thành về cơ bản và có thể khẳng định sự phát triển của TTTC là động lực quan trọng góp phần phát triển các loại thị trường khác trong nền kinh tế như thị trường hàng hóa, dịch vụ; thị trường sức lao động; thị trường bất động sản; thị trường khoa học, công nghệ,.. Thực tiễn quá trình hình thành các thị trường trên thế giới và ở nước ta cho thấy TTTC là một trong những yếu tố cấu thành không thể thiếu được trong nền kinh tế thị trường, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc huy động tiết kiệm và phân bổ các nguồn vốn. TTTC phát triển lành mạnh là nhân tố thiết yếu đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế và thúc đẩy kinh tế phát triển bền vững.

2. Thực trạng phát triển thị trường tài chính Việt Nam trong những năm gần đây

Trong những năm gần đây, TTTC Việt Nam có bước tăng trưởng vượt bậc, đóng vai trò quan trọng, chủ chốt so với tăng trưởng kinh tế tài chính và không thay đổi kinh tế tài chính vĩ mô. Trong toàn cảnh kinh tế tài chính và TTTC quốc tế dịch chuyển khó lường, kinh tế tài chính Việt Nam năm 2018 đã đạt một số ít thành quả đáng ghi nhận. Đó là, không thay đổi kinh tế tài chính vĩ mô được duy trì, lạm phát kinh tế được trấn áp, tỷ giá không thay đổi, dự trữ ngoại hối tăng cao, tăng trưởng kinh tế tài chính đạt mức cao nhờ vào nỗ lực cải cách thể chế, cải tổ thiên nhiên và môi trường kinh doanh thương mại. Trong đó, mạng lưới hệ thống tài chính Việt Nam được nhìn nhận tăng trưởng khá lành mạnh và bảo đảm an toàn, bảo vệ tốt tính năng đáp ứng vốn cho nền kinh tế tài chính, tương hỗ tăng trưởng và khu vực doanh nghiệp, đồng thời Giao hàng hiệu suất cao tái cấu trúc nền kinh tế tài chính .
Thị trường vốn thời hạn qua đang dần ngày càng tăng mức góp phần vào đáp ứng vốn cho nền kinh tế tài chính. Giá trị vốn hóa thị trường CP so với GDP đã tăng từ 32 % năm năm ngoái lên 75 %, vượt tiềm năng đề ra cho năm 2020. Quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp so với GDP tăng gần gấp hai lần, từ 3,4 % năm năm ngoái lên 6,7 % năm 2018. Quy mô thị trường trái phiếu nhà nước so với GDP cũng tăng từ 16,1 % lên 27,4 % [ 4 ]. Thông qua thị trường vốn, công tác làm việc cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại những doanh nghiệp nhà nước ( DNNN ) đã thu về hàng trăm nghìn tỷ đồng cho ngân sách, góp thêm phần nâng cao dự trữ ngoại hối, điển hình như tại Sabeco, Vinamilk … Đồng thời, hiệu suất cao sản xuất, kinh doanh thương mại, chất lượng quản trị doanh nghiệp của doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa được cải tổ đáng kể. Đối với những doanh nghiệp tư nhân, thị trường vốn đã tạo nên kênh kêu gọi vốn linh động, trực tiếp, hiệu suất cao so với những nguồn vốn trong xã hội và từ những nhà đầu tư quốc tế, qua đó, giảm sự phụ thuộc vào vào vốn vay ngân hàng nhà nước .

Năm 2018, nền kinh tế thế giới có nhiều yếu tố tác động khó lường. Các chính sách thuế, thương mại của Mỹ, Cục Dự trữ liên bang Mỹ và các ngân hàng trung ương lớn có xu hướng dần thắt chặt chính sách tiền tệ, các tác động từ việc Anh rời EU… đã ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động thương mại và đầu tư, cũng như tới lãi suất và tỷ giá của thị trường các nước mới nổi châu Á, trong đó có Việt Nam. Chỉ số chứng khoán VN Index mặc dù chịu tác động mạnh từ các yếu tố bên ngoài nhưng gần như trở lại mức điểm số của năm 2007 là năm chỉ số đạt mức cao nhất kể từ khi ra đời thị trường chứng khoán Việt Nam. Thị trường chứng khoán Việt Nam trở thành điểm sáng thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài trong bối cảnh các dòng vốn quốc tế rút khỏi phần lớn thị trường chứng khoán mới nổi.

Thị trường tiền tệ ngày càng tăng trưởng và đi vào không thay đổi, phân phối tốt đáp ứng vốn cho nền kinh tế tài chính. Trong 5 năm qua ( năm trước – 2018 ), tổng tín dụng thanh toán tăng trung bình 17 % / năm, thanh khoản mạng lưới hệ thống ngân hàng nhà nước không thay đổi. Vốn đáp ứng từ mạng lưới hệ thống tổ chức triển khai tín dụng thanh toán ( TCTD ) lan tỏa tới tổng thể những thành phần kinh tế tài chính và ngành kinh tế tài chính, tương hỗ hiệu suất cao cho tăng trưởng và không thay đổi kinh tế tài chính vĩ mô. Vấn đề nợ xấu đã được xử lý cơ bản, tỷ suất nợ xấu giảm, nhất là sau khi Quốc hội phát hành Nghị quyết số 42/2017 / QH14 về thử nghiệm giải quyết và xử lý nợ xấu của những TCTD [ 4 ] .
Bên cạnh những thành tựu đạt được, TTTC Việt Nam vẫn sống sót sự mất cân đối giữa hai khu vực thị trường tiền tệ và thị trường vốn, theo đó mạng lưới hệ thống TCTD vẫn giữ vai trò chủ yếu trong mạng lưới hệ thống tài chính. Cung ứng vốn từ khu vực NH chiếm tỷ trọng chính trong tổng đáp ứng vốn cho nền kinh tế tài chính. Tổng tài sản của những TCTD chiếm 96 % tổng tài sản toàn mạng lưới hệ thống tài chính .
Tỷ trọng tín dụng thanh toán trên GDP hiện đã ở mức 1,34 lần, do đó cần được trấn áp và có lộ trình giảm dần [ 4 ]. Trong suốt những năm qua, mạng lưới hệ thống NHTM phải triển khai vai trò đáp ứng vốn cho cả nền kinh tế tài chính, nên hoàn toàn có thể tạo ra những rủi ro đáng tiếc kỳ hạn, rủi ro đáng tiếc thanh khoản mạng lưới hệ thống trong dài hạn .
Thị trường CP dù cải tổ về quy mô nhưng nguồn vốn đi vào khu vực kinh tế tài chính thực trải qua việc phát hành CP lần đầu ra công chúng ( IPO ) chưa lớn. Thị trường TPDN chưa phân phối những chuẩn mực về minh bạch do chưa có tổ chức triển khai định mức xếp hạng. Quy mô thị trường TPDN Việt Nam so với GDP ( 7 % GDP ) mới bằng 1/3 mức trung bình những vương quốc khu vực châu Á ( 21 % GDP ) [ 4 ] .
Cơ sở hạ tầng TTTC Việt Nam còn nhiều hạn chế, như loại sản phẩm tài chính còn sơ khai, thiếu phong phú ; cơ sở nhà đầu tư tổ chức triển khai còn nhỏ ; chất lượng cung ứng thông tin và minh bạch trên thị trường còn khoảng cách so với quốc tế ; khung pháp lý về hoạt động giải trí của thị trường chưa hoàn thành xong. Tổng tài sản mạng lưới hệ thống tài chính Việt Nam mới đạt khoảng chừng 203 % GDP, thấp hơn so với những vương quốc số 1 ASEAN ( trên 300 % GDP ) [ 4 ] .

3. Một số giải pháp phát triển thị trường tài chính Việt Nam thời gian tới

Nghị quyết số 142/2016/QH13 của Quốc hội khóa XIII đề ra mục tiêu tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2016 – 2020 đạt từ 6,5 đến 7%. Mục tiêu bao trùm cho những năm tới là tiếp tục ổn định vĩ mô, đổi mới mô hình tăng trưởng cao và bền vững hơn [3]. Theo đó, TTTC Việt Nam cũng phải phát triển tương xứng, tiếp tục hướng tới hài hòa hơn về cấu trúc, được vận hành theo các thông lệ quốc tế, phát triển an toàn lành mạnh, trở thành kênh huy động, dẫn vốn hiệu quả cho nền kinh tế. Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng vào thị trường quốc tế, phát triển một TTTC hiện đại và hài hòa hơn còn giúp bảo đảm an toàn, lành mạnh tài chính trước những biến động khó lường của TTTC quốc tế.

Để tăng trưởng TTTC Việt Nam theo hướng tân tiến, lành mạnh, với cơ cấu tổ chức hài hòa và hợp lý góp thêm phần thôi thúc tăng trưởng và không thay đổi kinh tế tài chính vĩ mô cho tới năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, cần tiến hành triển khai tốt một số ít giải pháp sau :
Thứ nhất, tập trung chuyên sâu hiện đại hóa, nâng cao năng lượng tài chính và hoạt động giải trí của khu vực ngân hàng nhà nước ; chú trọng nâng cao năng lượng tài chính của những NHTM. Theo đó, cần đa dạng hóa những công cụ và phương pháp thanh toán giao dịch trên thị trường tiền tệ, nhất là những công cụ phái sinh trên thị trường tiền tệ về tỷ giá và lãi suất vay ; đa dạng hóa những thành viên tham gia thị trường tiền tệ, nâng cao chất lượng hạ tầng về thông tin và thanh toán giao dịch của mạng lưới hệ thống ngân hàng nhà nước trải qua vận dụng công nghệ số, công nghệ tiên tiến tài chính ( Fintech ) … Đẩy mạnh tái cơ cấu tổ chức NHTM, tạo lập mạng lưới hệ thống hạ tầng tài chính để giải quyết và xử lý nợ xấu, trong đó, hình thành thị trường mua và bán nợ để tăng năng lực phân phối tín dụng thanh toán ra nền kinh tế tài chính thực. Nâng cao hiệu suất cao và năng lượng cạnh tranh đối đầu, năng lượng tài chính của những NHTM ; bảo vệ những TCTD có đủ vốn tự có theo chuẩn mực vốn của Basel II ; nâng cao năng lượng quản trị rủi ro đáng tiếc tại những NHTM, tương thích chuẩn mực và thông lệ quốc tế. Chú trọng hướng dòng vốn tín dụng thanh toán vào khu vực sản xuất, kinh doanh thương mại trong nước, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp trong những ngành, nghành hiệu suất cao, hiệu suất, công nghệ cao .

Thứ hai, tiếp tục mở rộng và phát triển thị trường vốn theo chiều sâu, tăng cường hội nhập. Sau nhiều năm vận hành, TTCK đã đạt được những thành tựu đáng kể, phát huy được vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn của nền kinh tế. Cấu trúc thị trường vốn còn chưa đa dạng, tính thanh khoản chưa đủ lớn, các cơ chế, công cụ phòng vệ rủi ro trên thị trường mới bắt đầu được hình thành cùng sự ra đời của thị trường phái sinh. Do vậy, dự thảo Luật Chứng khoán (sửa đổi) cần hướng tới các mục tiêu dài hạn sau:

Tự do hóa hoạt động giải trí thị trường theo hướng vô hiệu bớt những điều kiện kèm theo tiếp cận thị trường, được cho phép những tổ chức triển khai doanh nghiệp thuận tiện tiếp cận thị trường hơn. Giải pháp cho tiềm năng này, là vận dụng chính sách ĐK phát hành dựa trên chính sách công bố thông tin khá đầy đủ theo thông lệ quốc tế. Bản chất của chính sách này là bỏ bớt những điều kiện kèm theo định lượng và những thủ tục hành chính mà những doanh nghiệp phải cung ứng mới được phát hành CP, kêu gọi vốn trên TTCK. Với việc vô hiệu bớt những điều kiện kèm theo và tiết giảm thủ tục hành chính thì nhiều tổ chức triển khai phát hành, kể cả những doanh nghiệp khởi nghiệp cũng hoàn toàn có thể tiếp cận và kêu gọi vốn trên thị trường .
Mở rộng thị trường dưới hình thức vận dụng chính sách đại chúng hóa, phát hành ra công chúng gắn với niêm yết, ĐK thanh toán giao dịch. Đây là thông lệ quốc tế tốt mà Việt Nam chưa vận dụng được so với những doanh nghiệp tư nhân khi triển khai chào bán CP ra công chúng .
Tập trung tăng trưởng cơ sở nhà đầu tư có tổ chức triển khai, liên tục lôi cuốn vốn góp vốn đầu tư gián tiếp quốc tế. Trong đó, có những giải pháp như phấn đấu cải cách mạng lưới hệ thống thể chế và giải pháp kỹ thuật để cung ứng những tiêu chuẩn xếp hạng TTCK của MSCI, nhất là những tiêu chuẩn về mức độ tiếp cận thị trường so với nhà đầu tư quốc tế. Bên cạnh đó, liên tục triển khai xong khung pháp lý những lao lý hướng dẫn việc tiến hành những mô hình quỹ góp vốn đầu tư chuyên biệt, góp thêm phần xã hội hóa nguồn lực góp vốn đầu tư xã hội như : Quỹ Đầu tư cơ sở hạ tâng, Quỹ Đầu tư nguồn năng lượng, Quỹ Đầu tư bất động sản, Quỹ Đầu tư mạo hiểm …
Thúc đẩy thị trường trái phiếu Doanh Nghiệp và đa dạng hóa cấu trúc mẫu sản phẩm trên thị trường phái sinh. Đối với thị trường trái phiếu Doanh Nghiệp, cần điều tra và nghiên cứu và được cho phép tổ chức triển khai thị trường những loại sản phẩm trái phiếu Doanh Nghiệp dành cho nhà đầu tư tổ chức triển khai và những nhà đầu tư chuyên nghiệp, tạo thêm kênh dẫn vốn mới bên cạnh CP .

Thứ ba, ưu tiên thiết lập các cơ chế giám sát, cảnh báo sớm, đảm bảo hoạt động ổn định của khu vực tài chính quốc gia. Đồng thời, nghiên cứu học tập, ứng dụng các chuẩn mực giám sát tài chính quốc tế vào thị trường Việt Nam, đặc biệt là cơ chế giám sát hoạt động của NHTM thông qua các công cụ macro-prudential và cách thức quản lý dựa trên rủi ro. Việc liên tục cập nhật, theo dõi quá trình phát triển của các mô hình tài chính, tín dụng mới dựa trên yêu tố công nghệ phải xác định là một ưu tiên quan trọng trong quá trình giám sát an toàn hoạt động của TTTC. Nghiên cứu và cải cách các chính sách thuế theo các giải pháp mà nhiều quốc gia đang triển khai, nhằm tạo điều kiện bảo đảm sự cạnh tranh lành mạnh giữa hệ thống tín dụng và thị trường vốn, bảo đảm sự bình đẳng về thu nhập giữa nhà đầu tư trên thị trường vốn và người gửi tiết kiệm; bình đẳng trong việc sử dụng nguồn tài chính huy động từ thị trường vốn cổ phần và nguồn tài chính từ hệ thống tín dụng.

Thứ tư, song song với tăng trưởng TTTC tân tiến, với cơ cấu tổ chức hài hòa và hợp lý cần nâng cao năng lượng giám sát TTTC, tăng cường phối hợp, san sẻ thông tin giữa những cơ quan quản trị, giám sát tài chính như Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ủy ban Giám sát tài chính vương quốc …, hoàn toàn có thể trải qua hình thành chính sách Hội đồng không thay đổi tài chính để những cơ quan nêu trên cùng thống nhất nhận diện, nhìn nhận những rủi ro đáng tiếc của TTTC và phối hợp chủ trương ứng phó một cách có hiệu suất cao, kịp thời .

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

  1. Phạm Thế Đạt (2018), “Tái cấu trúc thị trường tài chính hướng tới phát triển bền vững”, Tạp chí Quản lý ngân quỹ quốc gia, số 193, tháng 7/2018, tr.5-9.
  2. Trương Văn Phước (2017), “Vai trò của hệ thống tài chính Việt Nam đối với tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2016-2020”, Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, số 9 – 2017, tr12-20.
  3. Quốc hội (2016) Nghị quyết số 142/2016/QH13, ngày 12/4/2016, về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2016 – 2020, Hà Nội.
  4. Ủy ban giám sát tài chính quốc gia (2018), “Báo cáo tóm tắt thị trường tài chính năm 2018” Hội thảo Tổng quan thị trường tài chính Việt Nam 2018, ngày 20/12/2018, Hà Nội.

THE CURRENT DEVELOPMENT OF VIETNAM’S FINANCIAL MARKET

Master. NGUYEN NGOC TU VAN

Faculty of Finance – Accounting, Van Lang University

ABSTRACT:

The current goals of the Vietnamese government is to develop a healthy, modern financial market and ensure a reasonable structure among the money market, capital market and insurance market, contributing to the implementation of strategic breakthroughs and the economic restructuring associated with the reform of growth Mã Sản Phẩm in order to improve the productivity and the national economic competitiveness. This study is to assess the achievements and limitations of Vietnam’s financial market, thereby drawing out appropriate solutions to tư vấn the financial market to growth sustainably in coming years .

Keywords: Finance, financial market, competition, economy.

Bài viết liên quan
Bài Mới Nhất