Soạn bài Thực hành một số phép tu từ ngữ âm (chi tiết)>

Phần I

Video hướng dẫn giải

Lời giải chi tiết:

I – TẠO NHỊP ĐIỆU VÀ ÂM HƯỞNG CHO CÂU

1. Nhận xét về nhịp điệu, sự phối hợp âm thanh (cùng với phép lặp cú pháp, lặp từ ngữ) trong đoạn văn trích trong Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh).

Trả lời:

– Sự phối hợp nhịp ngắn và dịp dài :
+ Một dân tộc bản địa – đã gan góc – chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay : 3 – 3 – 11 .
+ Dân tộc đó – phải được tự do : 3 – 4
+ Dân tộc đó – phải được độc lập : 3 – 4
Nhận xét :
+ Hai nhịp dài biểu lộ lòng kiên trì và ý nghĩa quyết tâm của dân tộc bản địa ta trong việc đấu tranh vì tự do ( gan góc ) với một thời hạn dài ( hơn 80 năm nay, mấy năm nay ) .
+ Hai nhịp cuối chứng minh và khẳng định dứt khoát và đanh thép về quyền tự do và dân tộc bản địa của dân tộc bản địa ta ( phải được ) .
– Sự biến hóa thanh bằng, thanh trắc cuối mỗi nhịp :
+ tộc ( T ), góc ( T ) ( hai bộ phận câu này đều giống nhau, đều phù hợp với nhau ) .

  + đó (T), do (B)

+ đó ( T ), lập ( T )
– Tính chất mở hay đóng của âm tiết kết thúc mỗi nhịp :
+ tộc, góc ( đóng ) ; nay ( mở )
+ đó ( đóng ) ; do ( mở )
+ đó ( đóng ) ; lập ( mở )

2. Phân tích tác dụng của âm thanh, nhịp điệu, có sự phối hợp với phép lặp từ ngữ và kết hợp cú pháp trong đoạn trích Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chí Minh (chú ý vần, nhịp và tính chất đối xứng)

Trả lời:

Để tạo ra sắc thái hùng hồn, thiêng liêng của lời lôi kéo cứu nước, đoạn văn đã có sự phối hợp của nhiều yếu tố sau :
– Đoạn văn có sự phối hợp vần bằng và vần trắc tạo sự hài hoà về thanh điệu cuối mỗi nhịp và sắc thái thiêng liêng, sang trọng và quý phái cho lời văn .
– Phép điệp phối hợp với phép đối. Không chỉ điệp ( lặp ) từ ngữ mà cả lặp cấu trúc ngữ pháp và nhịp điệu. Ở câu đầu được lặp lại là : 4/2/4 / 2. Đối xứng về nhịp điệu và cấu trúc ngữ pháp ( ” Ai có súng dùng súng. Ai có gươm dùng gươm “. Nhịp 3/2, 3/2 ) .
– Sự phối hợp giữa những nhịp điệu ngắn ( đầu câu 1,2,3 ) với những nhịp giàn trải ( vế cuối câu 1,4 ) tạo nên âm hưởng khi khoan thai, khi dồn dập can đảm và mạnh mẽ. Điều đó thích hợp với một lời lôi kéo cứu nước thiêng liêng .

3. Nhịp điệu và âm hưởng trong đoạn trích Cây tre Việt Nam của Thép Mới.

“Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hi sinh để bảo vệ con người. Tre anh hùng lao động. Tre anh hùng chiến đấu”.

Trả lời:

– Nhịp điệu lời văn khi nhanh khi chậm thể hiện những tình cảm say sưa, tự hào của tác giả đối với cây tre, đối với đất nước thân thương, tươi đẹp.

– Nhiều nhịp ngắn, dứt khoát, can đảm và mạnh mẽ, đanh thép, tương thích với không khí và ý thức của nhân dân ta trong những năm kháng chiến .
– Phép nhân hoá về từ vựng và việc sử dụng nhiều động từ với nghĩa hoạt động giải trí ( ” chống “, ” xung phong “, ” giữ hi sinh “, ” bảo vệ ” ) .
– Hai câu cuối vừa lặp từ ngữ vừa lặp cấu trúc ngữ pháp, ngắn gọn, không dùng động từ, ngắt nhịp sau từ ” tre ” đầu câu, đã tạo ấn tượng rõ ràng về một lời tuyên dương công trạng với tre : làm cho câu văn càng trở nên hùng hồn, can đảm và mạnh mẽ.

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Chia Sẻ Kiến Thức