Sự phát triển của thị trường trái phiếu chính phủ tại Việt Nam
TCCTTHS. VŨ THỊ ANH (Khoa Tài chính Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế – Kỹ thuật công nghiệp)
TÓM TẮT:
Thị trường trái phiếu chính phủ (TPCP) đóng vai trò then chốt trên thị trường trái phiếu, nhằm đáp ứng 2 mục tiêu (i) là kênh huy động vốn hiệu quả cho NSNN và (ii) là thị trường chuẩn cho thị trường tài chính. Thị trường TPCP được thành lập vào năm 2009, sau 12 năm hoạt động thị trường TPCP được đánh giá là làm tốt vai trò trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho ngân sách nhà nước (NSNN), gắn công tác phát hành TPCP với tái cơ cấu nợ Chính phủ thông qua việc tập trung phát hành các kỳ hạn dài và đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư. Bài viết phân tích sự phát triển của thị trường TPCP tại Việt Nam, từ đó đề xuất một số giải pháp phát triển trong thời gian tới.
Từ khóa: trái phiếu Chính phủ, thị trường sơ cấp, thị trường thứ cấp, phát hành.
Nội Dung Chính
1. Sự phát triển của thị trường trái phiếu Chính phủ tại Việt Nam
1.1. Thị trường sơ cấp
Sau 12 năm hoạt động giải trí và tăng trưởng, thị trường cơ bản đã cung ứng được những tiềm năng của lộ trình tăng trưởng thị trường trái phiếu quy trình tiến độ 2017 – 2020, tầm nhìn đến năm 2030 phát hành kèm theo Quyết định 1191 / QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã đặt ra cho thị trường trái phiếu Nước Ta, đó là tăng trưởng thị trường trái phiếu không thay đổi, lan rộng ra cơ sở nhà đầu tư, tăng quy mô và chất lượng hoạt động giải trí, đa dạng hóa những mẫu sản phẩm, bảo vệ thị trường hoạt động giải trí công khai minh bạch, minh bạch và hiệu suất cao, từng bước tiếp cận với những chuẩn mực và thông lệ quốc tế .
Đến cuối năm 2020, quy mô thị trường TPCP đạt 28,28 % GDP ; tăng 11 % về giá trị tuyệt đối so với năm 2019. Trong đó, dư nợ TPCP kỳ hạn còn lại trên 5 năm chiếm 61,14 %, tiếp theo là kỳ hạn 1/5 năm ( 27,4 % ), những kỳ hạn ≤ 1 năm chỉ chiếm 11,46 % .
Trên thị trường sơ cấp, trong vòng 12 năm, hơn 2,47 triệu tỷ đồng vốn đã được kêu gọi cho ngân sách nhà nước để ship hàng cho nhu yếu góp vốn đầu tư tăng trưởng kinh tế tài chính quốc gia. Con số này tương ứng với mức kêu gọi trung bình năm đạt hơn 206 nghìn tỷ đồng, chiếm giao động 10 % tổng vốn góp vốn đầu tư của toàn xã hội năm 2020, và 28,3 % tổng vốn góp vốn đầu tư của khu vực Nhà nước năm 2020. Để kêu gọi được lượng vốn hơn 2,47 triệu tỷ đồng này, đã có hơn 2.600 phiên đấu thầu được tổ chức triển khai tại HNX với tỷ suất kêu gọi thành công xuất sắc trung bình đạt 60-70 % trên tổng khối lượng gọi thầu .
Bên cạnh đó, lãi suất vay kêu gọi vốn trên thị trường TPCP đã giảm đáng kể, giúp tiết kiệm ngân sách và chi phí cho NSNN hàng nghìn tỷ đồng xu tiền trả lãi và tương hỗ tích cực trong điều tiết kinh tế tài chính vĩ mô. Lãi suất kêu gọi vốn trung bình đã giảm từ 4 đến 6 % / năm trên toàn bộ những kỳ hạn. Trong đó, đặc biệt quan trọng giảm mạnh tại kỳ hạn 5 năm ( giảm từ 10,49 % / năm trong 2009 xuống còn 1 % / năm trong 2021 ; kỳ hạn 10 năm ( giảm từ mức 9,7 % / năm trong 2009 xuống còn 2,06 % / năm trong 2021 ). ( Hình 2 )
Hiện nay, thị trường TPCP được nhìn nhận là đa dạng hóa loại sản phẩm và kỳ hạn phát hành. Theo đó, trên thị trường sơ cấp, ngoài mẫu sản phẩm cơ bản là trái phiếu trả lãi định kỳ ( standard / long / short coupon ), còn có những mẫu sản phẩm trái phiếu không trả lãi định kỳ. Việc đa dạng hóa những kỳ hạn phát hành từ 3 tháng đến 3 năm, 5 năm, 7 năm, 10 năm, 15 năm, 20 năm và 30 năm đã góp thêm phần nâng cao năng lực kêu gọi vốn cho NSNN, tái cơ cấu tổ chức hạng mục TPCP theo hướng bền vững và kiên cố, góp thêm phần tái cơ cấu tổ chức nợ Chính phủ trải qua việc tập trung chuyên sâu phát hành những kỳ hạn dài và đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư. ( Hình 3 )
1.2. Thị trường thứ cấp
Trên thị trường thứ cấp, thanh toán giao dịch TPCP không ngừng tăng về quy mô và độ sâu, tiệm cận với những nước có thị trường TPCP tăng trưởng trong khu vực và trên quốc tế. Tổng dư nợ thị trường TPCP tại HNX tính đến hết tháng 8/2021 đạt 1,4 triệu tỷ đồng, gấp 8,7 lần quy mô năm 2009. Thanh khoản trái phiếu năm 2021 đạt mức 10,8 nghìn tỷ đồng / phiên, gấp 29,7 lần so với năm 2009. Giá trị thanh toán giao dịch Repos theo đó cũng tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ từ quy mô nhã nhặn với tỷ trọng 6,5 % trên tổng giá trị thanh toán giao dịch năm 2009 lên mức 33 % tổng giá trị thanh toán giao dịch toàn thị trường năm 2021. ( Hình 4 )
Trên thị trường thứ cấp, ngoài 2 mẫu sản phẩm cơ bản là Outright và Repos, trước xu thế tăng trưởng mạnh của thanh toán giao dịch Repos, vào cuối năm 2018, đã có thêm 2 loại sản phẩm Repos gồm Vay trái phiếu, Bán kết hợp mua lại được trình làng ra thị trường. Sản phẩm phái sinh hợp đồng tương lai TPCP 5 năm khởi đầu hoạt động giải trí từ tháng 7/2019 và mới gần đây là hợp đồng tương lai TPCP 10 năm ra đời vào tháng 6/2021 đã bổ trợ thêm công cụ phòng vệ rủi ro đáng tiếc cho nhà đầu tư. Tháng 7/2021, loại sản phẩm mua lại có kỳ hạn TPCP từ nguồn NSNN trong thời điểm tạm thời thư thả của Kho bạc Nhà nước đã được tiến hành chính thức, tạo thêm một kênh mới, giúp những chủ sở hữu hoàn toàn có thể bán lại TPCP cho Kho bạc Nhà nước, lần tiên phong mở ra chính sách được cho phép Kho bạc Nhà nước trở thành nhà đầu tư hoàn toàn có thể mua lại trái phiếu Chính phủ trên thị trường thứ cấp do chính tổ chức triển khai này phát hành .
Lãi suất TPCP trên thị trường thứ cấp năm 2020 tăng trong tháng 3 – tháng 4/2020 do tại thời gian này dịch bệnh Covid bùng phát. Tuy nhiên, do thanh khoản thị trường tiền tệ không thay đổi, lãi suất vay TPCP trên thị trường thứ cấp có xu thế giảm dần từ tháng 5/2020 đến cuối tháng 12/2020, lãi suất vay kỳ hạn 5 năm, 7 năm, 10 năm, 15 năm ở mức 1,12 %, 1,37 %, 2,34 %, 2,56 % ( mức lãi suất vay thanh toán giao dịch thấp nhất từ trước đến nay ). So với thời gian đầu năm 2020, lãi suất vay TPCP Nước Ta trên thị trường thứ cấp tại thời gian cuối năm giảm trung bình khoảng chừng 100 điểm cơ bản ở hầu hết những kỳ hạn, là mức giảm mạnh nhất so với lãi suất vay TPCP của những nước trong khu vực. ( Bảng 1 )
Các nguyên nhân giúp giảm lợi suất trái phiếu bao gồm: (1) Thanh khoản của toàn hệ thống ngân hàng năm 2020 tương đối dồi dào, lãi suất liên ngân hàng duy trì mức thấp đã giúp tăng nhu cầu đầu tư vào các tài sản phi rủi ro, trong đó có TPCP. (2) Nền tảng vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được đảm bảo, nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng ở mức cao so với các nước trong khu vực và thế giới đã củng cố niềm tin của thị trường vào các định hướng, giải pháp của Chính phủ trong việc thực hiện mục tiêu kép “vừa kiểm soát dịch bệnh, vừa phát triển kinh tế”. (Hình 5)
2. Một số giải pháp phát triển thị trường trái phiếu Chính phủ
Một là, tăng trưởng thị trường trái phiếu Chính phủ theo hướng bền vững và kiên cố theo thông lệ quốc tế, tạo điều kiện kèm theo thuận tiện cho những chủ thể tham gia hoạt động giải trí trên thị trường ; thực thi đồng điệu những giải pháp theo Lộ trình tăng trưởng thị trường trái phiếu đến năm 2020 lao lý tại Quyết định số 261 / QĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính .
Hai là, phát hành khuôn khổ pháp lý về quyền lợi và nghĩa vụ và nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà tạo lập thị trường, theo đó nâng cao nghĩa vụ và trách nhiệm của những thành viên đấu thầu trên thị trường sơ cấp, đặc biệt quan trọng là những ngân hàng nhà nước thương mại .
Ba là, liên tục điều tra và nghiên cứu phát hành chính sách chủ trương về chính sách tương hỗ thanh khoản trên thị trường để tiến tới lao lý thêm nghĩa vụ và trách nhiệm so với những nhà tạo lập thị trường trên thị trường thứ cấp là chào giá cam kết 2 chiều .
Bốn là, cần thôi thúc nhanh quy trình ĐK, lưu ký, niêm yết thanh toán giao dịch, nhiệm vụ repo, phân phối thông tin Chi tiêu nhằm mục đích tương hỗ sự tham gia của những nhà tạo lập thị trường trên thị trường thứ cấp .
Năm là, liên tục đa dạng hóa những loại sản phẩm trái phiếu mới tương thích với sự tăng trưởng của thị trường và nhu yếu của nhà đầu tư như trái phiếu xanh, trái phiếu có lãi suất vay thả nổi, trái phiếu có gốc, lãi được thanh toán giao dịch tách biệt ( strip bond ), trái phiếu gắn với chỉ số lạm phát kinh tế, …
Sáu là, đa dạng hóa những kỳ hạn phát hành, tập trung chuyên sâu phát hành trái phiếu có kỳ hạn dài trên 5 năm, đồng thời linh động phát hành những kỳ hạn ngắn ( tín phiếu, trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 1-3 năm ) nhằm mục đích tạo đường cong lãi suất vay tham chiếu trên thị trường với rất đầy đủ những kỳ hạn .
Bảy là, HNX tập trung chuyên sâu tiềm năng thực thi nhiệm vụ hoán đổi, mua lại để tái cơ cấu tổ chức hạng mục nợ trái phiếu Chính phủ nhằm mục đích lê dài kỳ hạn còn lại và giảm đỉnh nợ, giãn áp lực đè nén trả nợ cho ngân sách nhà nước. Trên thị trường thanh toán giao dịch thứ cấp, HNX nghiên cứu và điều tra tăng cường vai trò của nhà tạo lập thị trường TPCP trên cả thị trường sơ cấp và thứ cấp, đồng thời tăng cường tăng trưởng cơ sở nhà đầu tư dài hạn như quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ bảo hiểm link, lôi cuốn sự tham gia của nhà đầu tư quốc tế, những định chế góp vốn đầu tư chuyên nghiệp trên quốc tế tham gia góp vốn đầu tư vào TPCP Nước Ta nói chung, TPCP xanh nói riêng .
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
- Quốc hội (2019), Luật Chứng khoán năm 2019.
- Chính phủ (2018), Nghị định số 95/2018/NĐ-CP ngày 30/6/2018 hướng dẫn phát hành, đăng ký, lưu ký, niêm yết và giao dịch công cụ nợ của Chính phủ trên thị trường chứng khoán.
- Chính phủ (2011), Nghị định số 58/2012/NĐ-CP ngày 20/7/2012 hướng dẫn một số điều của Luật Chứng khoán và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.
- Bộ Tài chính (2018), Thông tư số 110/2018/TT-BTC ngày 15/11/2018 hướng dẫn mua lại, hoán đổi công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương tại thị trường trong nước.
The development of government bond market in Vietnam
Master. Vu Thi Anh
Faculty of Finance and Banking
University of Economics – Technology for IndustriesABSTRACT:
The government bond plays a key role in the bond market. The government bond is considered as ( i ) an effective capital mobilization channel for the state budget and ( ii ) a standard market for the financial market. Since its establishment in 2009, the government bond market has become an important medium and long-term capital mobilization channel for the state budget. It has also supported the with government debt restructuring process by issuing long-term bonds and diversifying investors. This paper analyzes the development of the government bond market in Vietnam, thereby proposing some development solutions in the coming time .
Keywords: government bonds, primary market, secondary market, issuance.
[Tạp chí Công Thương – Các kết quả nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ, Số 28, tháng 12 năm 2021]
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường
