Nhìn lại những “cú sốc” trên thị trường tài chính – tiền tệ thế giới năm 2015
Nhìn lại những “cú sốc” trên thị trường tài chính – tiền tệ thế giới năm 2015
Thị trường chứng khoán Trung Quốc sụt giảm mạnh
Trong năm 2015, đầu tư và chứng khoán ( TTCK ) Trung Quốc ghi nhận sự sụt giảm mạnh nhất kể từ năm 2009 khi “ khủng hoảng bong bóng ” sàn chứng khoán ở Sở thanh toán giao dịch Chứng khoán ( SGDCK ) Thượng Hải và SGDCK Thâm Quyến khởi đầu vỡ từ sau khi đạt đỉnh vào ngày 12/6/2015 .
Trên thực tiễn, “ khủng hoảng bong bóng ” TTCK Trung Quốc mở màn hình thành từ tháng 6/2014 khi chỉ số sàn chứng khoán tổng hợp Thượng Hải ( SSEC ) tăng 153 % chỉ trong vòng 1 năm. Chỉ số sàn chứng khoán tổng hợp Thâm Quyến ( SZSC ) cũng tăng 180 % trong cùng tiến trình. Tuy nhiên, kể từ sau ngày 12/6/2015, TTCK Trung Quốc đã giảm điểm liên tục trên cả 2 SGDCK với khoản thiệt hại về vốn hóa thị trường gần 4.000 tỷ USD. Các chỉ số SSEC và chỉ số SZSC giảm hơn 40 % trong tháng 8/2015 so với mức đỉnh được thiết lập ngày 12/6/2015 .
Mặc dù những giải pháp tương hỗ thị trường của nhà nước Trung Quốc đã giúp thị trường hồi sinh trong 1 số ít thời gian ngắn ( 9/7 – 23/7 ), tuy nhiên, sự hồi sinh này thiếu vững chắc. TTCK Trung Quốc giảm điểm mạnh đã khiến cho hơn 1.400 công ty phải thông tin ngừng thanh toán giao dịch trên thị trường, chiếm khoảng chừng 50 % tổng số công ty đang niêm yết. Điều này có nghĩa khoảng chừng 2.600 tỷ USD bị ngừng hoạt động, tương tự gần 40 % vốn hóa thị trường trong thực trạng không được thanh toán giao dịch trong thời hạn tới .
Tính đến ngày 31/12/2015, chỉ số SSEC đạt 3.539 điểm, tăng 21 % so với mức đáy 2.927 điểm vào ngày 26/8 và chỉ số SZSC đạt 2.308 điểm, tăng 46 % so với mức đáy 1.580 điểm ( ngày 15/9 ). Tuy nhiên, so với mức đỉnh ( 12/6 ), chỉ số SSEC vẫn giảm 32 % trong khi chỉ số SZSC vẫn giảm 26 %. Mặc dù nhà nước Trung Quốc đã đưa ra nhiều giải pháp tương hỗ thị trường, chỉ số sàn chứng khoán tổng hợp Thượng Hải và chỉ số sàn chứng khoán tổng hợp Thâm Quyến vẫn liên tục đà sụt giảm sau những phiên hồi sinh ngắn .
Cùng với những không ổn định kinh tế tài chính vĩ mô trong năm 2015 ( tăng trưởng kinh tế tài chính suy giảm, xuất khẩu giảm sút, đồng NDT được kiểm soát và điều chỉnh phá giá mạnh … ), dịch chuyển trên TTCK Trung Quốc cho thấy sự tăng trưởng thiếu vững chắc của thị trường này trong nhiều năm .
Trung Quốc phá giá nhân dân tệ
Năm 2015 tận mắt chứng kiến những biến hóa can đảm và mạnh mẽ nhất về chính sách điều hành quản lý tỷ giá hối đoái của Trung Quốc trong vòng 10 năm qua trong toàn cảnh tình hình kinh tế tài chính nước này có nhiều khó khăn vất vả. Trung Quốc đạt vận tốc tăng trưởng kinh tế tài chính chậm nhất kể từ cuộc khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính 2008 – 2009 và đương đầu với nhiều khó khăn vất vả khi dòng vốn ngoại liên tục rút mạnh, xuất khẩu giảm nhiều tháng liên tục, kinh doanh thị trường chứng khoán sụt giảm. Trong toàn cảnh đó, Trung Quốc đã triển khai những kiểm soát và điều chỉnh can đảm và mạnh mẽ trong chính sách tỷ giá hối đoái, nhằm mục đích khuyến khích xuất khẩu, tận dụng cầu tiêu dùng ở quốc tế để tương hỗ tăng trưởng kinh tế tài chính trong nước .
Theo đó, khởi đầu từ ngày 11/8/2015, Cơ quan quản lý và điều hành thị trường tiền tệ Trung Quốc ( CFETS ) ấn định tỷ giá tham chiếu đầu mỗi phiên dựa trên tỷ giá ngoại hối đóng cửa liên ngân hàng nhà nước của ngày hôm trước và địa thế căn cứ theo mức cung – cầu trên thị trường tiền tệ và diễn biến của những đồng xu tiền chủ chốt. Biên độ xê dịch vẫn được giữ ở mức + / – 2 %. Cùng với việc đổi khác cách quản lý và điều hành tỷ giá, Trung Quốc đã gây giật mình cho thị trường khi tăng mức tỷ giá tham chiếu NDT / USD 3 ngày liên tục ( từ 11/8/2015 – 13/08/2015 ) với mức tăng giao động 4,6 %, đưa tỷ giá NDT / USD xuống mức thấp nhất 4 năm trở lại đây ( ngày 13/8/2015, tỷ giá NDT / USD là 6,4010 NDT ). Dự báo của 1 số ít tổ chức triển khai nghiên cứu và điều tra kinh tế tài chính của Trung Quốc cho rằng giá trị đồng NDT hoàn toàn có thể giảm về 8,0 NDT / USD vào cuối năm năm nay, tương ứng với việc đồng NDT hoàn toàn có thể sẽ bị phá giá khoảng chừng 20 % đến cuối năm nay .
Quyết định này của Trung Quốc hoàn toàn có thể giúp tăng năng lực cạnh tranh đối đầu về giá của những sản phẩm & hàng hóa Trung Quốc trên thị trường quốc tế, thôi thúc xuất khẩu và cải tổ tình hình kinh tế tài chính Trung Quốc trong toàn cảnh lạm phát kinh tế thấp. Đồng thời, sự kiểm soát và điều chỉnh này cũng bộc lộ những nỗ lực cải cách chính sách tỷ giá NDT theo hướng linh động với thị trường nhằm mục đích phân phối những nhu yếu được tham gia vào rổ tiền tệ SDR của Quỹ tiền tệ quốc tế ( IMF ) .
Ngày 30/11/2015, Hội đồng Giám đốc của IMF đã quyết định hành động sẽ đưa đồng NDT vào list những đồng xu tiền quy đổi của Quyền rút vốn đặc biệt quan trọng ( SDR ). Đây là lần tiên phong những thành phần của SDR biến hóa kể từ năm 1999, khi Euro thay thế sửa chữa Mác ( Đức ) và Franc ( Pháp ) trong rổ tiền tệ này. Như vậy, từ ngày 1/10/2016, đồng NDT của Trung Quốc sẽ chính thức trở thành đồng tiền dự trữ quốc tế thứ 5 trong SDR, bên cạnh đồng USD, Euro, Yên Nhật và đồng Bảng Anh. Với quyền số là 10,92 % NDT sẽ là đồng xu tiền có sức tác động ảnh hưởng lớn thứ 3 trong SDR, đứng sau USD ( 41,73 % ) và Euro ( 30,93 % ). Tỷ lệ phân chia này sẽ ảnh hưởng tác động đến lãi suất vay mà những nước thành viên phải trả khi vay mượn những đồng xu tiền khác nhau từ IMF cũng như tác động ảnh hưởng đến dòng chảy vốn trên quốc tế .
Mỹ tăng lãi suất lần đầu tiên trong vòng 10 năm
Ngày 16/12/2015, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ( Fed ) đã thực thi một quyết định hành động có đặc thù lịch sử dân tộc trong quản lý chủ trương tiền tệ của mình, đó là tăng lãi suất vay Dự trữ liên bang từ mức tiềm năng 0 – 0,25 % lên mức 0,25 – 0,5 %, chấm hết thời kỳ 7 năm duy trì lãi suất vay ở mức thấp kỷ lục gần 0 % nhằm mục đích tương hỗ tăng trưởng kinh tế tài chính. Đây cũng là lần tăng lãi suất vay tiên phong của Fed trong gần 10 năm qua ( 6/2006 – 12/2015 ) .
Lãi suất dự trữ liên bang là lãi suất vay mà những ngân hàng nhà nước trên toàn nước Mỹ sẽ vận dụng so với những khoản vay qua đêm dành cho những ngân hàng nhà nước khác. Thông qua việc tăng lãi suất vay Dự trữ liên bang tiềm năng, Fed hoàn toàn có thể phát tín hiệu cho thị trường về việc chủ trương tiền tệ sẽ được thắt chặt trong thời hạn tới. Quyết định tăng lãi suất vay được Fed đưa ra dựa trên cơ sở những tín hiệu khả quan của nền kinh tế tài chính, gồm : ( i ) Các hoạt động giải trí kinh tế tài chính liên tục diễn biến tích cực, tăng trưởng GDP trong thực tiễn của Mỹ liên tục tăng trưởng tích cực với vận tốc trung bình năm 2,1 % trong quý III / 2015 ; ( ii ) Chi tiêu của hộ mái ấm gia đình và góp vốn đầu tư của doanh nghiệp tăng đều nhờ lạm phát kinh tế thấp trong khi hàng tồn dư giảm ; ( iii ) Thị trường lao động có nhiều tín hiệu tích cực với số việc làm mới tăng đều và tỷ suất thất nghiệp giảm xuống còn 5 % vào tháng 10/2015 so với mức đỉnh 10 % của 6 năm trước ( tháng 10/2009 ) .
Dự báo, Fed hoàn toàn có thể sẽ liên tục tăng lãi suất vay nếu những điều kiện kèm theo kinh tế tài chính trong nước liên tục diễn biến theo khuynh hướng khả quan. Lãi suất của Mỹ hoàn toàn có thể sẽ liên tục tăng lên với những mức kiểm soát và điều chỉnh nhỏ ( 0,25 % ) và đạt mức 1,375 % vào cuối năm năm nay, hoàn toàn có thể lên mức 2,375 % vào cuối năm 2017 và lên mức 3,25 % trong dài hạn .
Việc Mỹ tăng lãi suất vay hoàn toàn có thể tác động ảnh hưởng đến thị trường những nước tăng trưởng và những nước mới nổi. Đối với những nước mới nổi, sự tác động ảnh hưởng của việc Mỹ tăng lãi suất vay cũng có sự độc lạ giữa những vương quốc và nhìn chung bộc lộ hầu hết trên những góc nhìn : ( i ) Các vương quốc vay nợ ngoại tệ nhiều ( bằng đồng USD ) sẽ phải chịu áp lực đè nén trả nợ lớn hơn ; ( ii ) Xuất khẩu những nước sang thị trường Mỹ sẽ có lợi thế cạnh tranh đối đầu cao hơn trong khi xuất khẩu sang những thị trường ngoài Mỹ hoàn toàn có thể sẽ chịu sức ép cạnh tranh đối đầu ( nếu đồng nội tệ của thị trường nhập khẩu giảm giá nhiều hơn đồng nội tệ của nước xuất khẩu ) ; ( iii ) Mâu thuẫn trong quản lý và điều hành chủ trương lãi suất vay ở những nước mới nổi khi phải đương đầu với áp lực đè nén tăng lãi suất vay ở những nền kinh tế tài chính mới nổi nhằm mục đích ngăn ngừa sự di dời dòng vốn quốc tế chảy ra do lãi suất vay Fed tăng, trong khi mặt phẳng lãi suất vay vẫn cần duy trì Fed thấp để tương hỗ tăng trưởng kinh tế tài chính tăng trưởng .
Trên thực tiễn, trong năm 2015, nhiều NHTW những nước đã hạ lãi suất vay chủ trương, thả lỏng tiền tệ nhằm mục đích kích thích, tương hỗ tăng trưởng kinh tế tài chính trong toàn cảnh lạm phát kinh tế thấp ( NHTW Ấn Độ, Nước Hàn, Nga, Na Uy, New Zealand, Hungary ). Trong đó, tiêu biểu vượt trội 1 số ít nước triển khai hạ lãi suất vay chủ trương nhiều lần trong năm 2015 như : Trung Quốc với 4 lần kiểm soát và điều chỉnh giảm lãi suất vay cơ bản nhằm mục đích giảm ngân sách vốn cho những doanh nghiệp, kích khích tiêu dùng ( lãi suất vay cho vay có kỳ hạn 1 năm giảm từ 5,6 % / năm xuống còn 4,6 % / năm ) ; New Zealand với 3 lần giảm lãi suất vay chủ trương ( từ 3,5 % / năm xuống 2,75 % / năm ) ; Nga 2 lần giảm lãi suất vay chủ trương ( từ 12,5 % / năm xuống còn 11 % / năm ) ; Hungary với 2 lần giảm lãi suất vay chủ trương ( từ 1,65 % / năm xuống còn 1,35 % / năm ) .
Tại những nền kinh tế tài chính tăng trưởng ( Anh, Nhật Bản, EU ), NHTW những nước vẫn liên tục giữ nguyên mức lãi suất vay thấp đã được duy trì trong nhiều năm do nền kinh tế tài chính vẫn còn phải đương đầu với một số ít khó khăn vất vả và lạm phát kinh tế chưa đạt mức tiềm năng. Ở trạng thái ngược lại, sau khi Fed tăng lãi suất vay, một số ít nước có đồng nội tệ neo với đồng USD đã thực thi kiểm soát và điều chỉnh tăng lãi suất vay nhằm mục đích giảm áp lực đè nén giảm giá đồng nội tệ, hạn chế sự hòn đảo chiều của dòng vốn ( Mexico tăng lãi suất vay liên ngân hàng nhà nước qua đêm từ 3 % lên 3,25 % ; Hồng Kông tăng lãi suất vay cơ bản từ 0,5 % lên 0,75 % ) .
Đồng USD tăng giá mạnh nhất trong vòng 12 năm
Kinh tế Mỹ tăng tưởng tốt với nhiều triển vọng và sự khởi sắc rõ rệt trong năm 2015 trong bối cảnh các nền kinh tế phát triển khác (Nhật, EU) tăng tưởng chậm và còn nhiều khó khăn là động lực chính hỗ trợ cho đà tăng giá của đồng USD. Trong năm 2015, chỉ số giá USD đã tăng 9,3% so với cuối năm 2014 và tăng 23% so với cuối năm 2013 và đóng cửa ở mức 98,7 điểm vào ngày 31/12/2015. Chỉ số giá đồng USD đã tăng lên mức cao kỷ lục trong vòng 23 năm (kể từ năm 1993). Trong khi đó, đồng EUR đã giảm giá hơn 10,5% so với đồng USD, đồng Bảng Anh giảm 4,3% và Yên Nhật giảm 2,4% so với USD.
Đồng USD tăng giá đã tác động ảnh hưởng mạnh tới nghành nghề dịch vụ xuất khẩu sản phẩm & hàng hóa và dịch vụ, làm cho cán cân thương mại của Mỹ thâm hụt nặng hơn và tăng lên mức kỷ lục 52.163 triệu USD vào cuối tháng 2/2015 và 41.863 triệu USD vào cuối tháng 7/2015 ( cao hơn nhiều so với mức thâm hụt thương mại trung bình 13.025 triệu USD của Mỹ trong quá trình 1950 – 2015 ). Đối với những nước đang tăng trưởng và mới nổi, đồng USD liên tục tăng giá hoàn toàn có thể khiến những khoản nợ USD của những nước này bị tác động ảnh hưởng nghiêm trọng .
Trong đó, Brazil, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Nga và Nam Phi hoàn toàn có thể sẽ rơi vào thời kỳ kinh tế tài chính khó khăn vất vả hơn trong năm năm nay, do ngân sách vay vốn tăng cao, đồng thời, tác động ảnh hưởng đến tăng trưởng. Mặc dù vậy, so với những nước có quan hệ thương mại nhiều với Mỹ, việc đồng USD tăng giá sẽ giúp sản phẩm & hàng hóa xuất khẩu của những nước này có lợi thế cạnh tranh đối đầu hơn khi xuất khẩu sang Mỹ .
Cùng với những tác nhân về suy giảm kinh tế tài chính Trung Quốc, sự dư thừa nguồn cung dầu, việc đồng USD tăng giá mạnh trong khi đồng NDT hoàn toàn có thể liên tục giảm giá sẽ đẩy nhanh đà giảm của giá dầu, thậm chí còn được dự báo hoàn toàn có thể về ngưỡng 20 USD / thùng nếu khuynh hướng tăng giá USD vẫn liên tục trong năm năm nay .
Đồng tiền giảm giá mạnh làm tăng nguy cơ khủng hoảng tiền tệ ở một số nền kinh tế
Theo số liệu thống kê tỷ giá của Reuters, trong năm 2015 đồng nội tệ của phần nhiều những nước mới nổi đã giảm giá đáng kể so với đồng USD. Đồng Real của Brazil đã giảm 25 %, đồng Lira của Thỗ Nhĩ Kỳ giảm 22 %, đồng Ringgit Malaysia giảm giá 23,4 % ; đồng Rupiah Indonesia giảm giá 13,1 % và Baht Thái giảm 9,9 %. Một số đồng xu tiền khác ở những nền kinh tế tài chính mới nổi khác ( Mexico, Nam Phi, Nga ) cũng giảm từ 12 đến 16 % .
Trong đó, một số ít đồng xu tiền ghi nhận mức thấp kỷ lục trong vòng 17-20 năm ( kể từ khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính châu Á 1998 ) như Nga ( 20 năm ), Thổ Nhĩ Kỳ ( 17 năm ), Indonesia ( 17 năm ) và Malaysia ( 17 năm ). Cảnh báo về rủi ro đáng tiếc khủng hoảng cục bộ tiền tệ diễn ra ở nhiều nền kinh tế tài chính mới nổi ( Indonesia, Nga … ) khi những đồng nội tệ của những nước này sụt giảm mạnh trong năm 2015 .
Sự sụt giảm cầu tiêu dùng từ Trung Quốc, giá dầu quốc tế giảm xuống mức thấp kỷ lục trong vòng 12 năm đã đặt áp lực đè nén lên tăng trưởng kinh tế tài chính và đồng nội tệ của 1 số ít nước mới nổi ( Indonesia, Malaysia, Nam Phi, Nga, Nigeria … ). Bên cạnh đó, kinh tế tài chính tăng trưởng chậm, không ổn định chính trị gia tăng và thâm hụt thông tin tài khoản vãng lai lớn, đã tận mắt chứng kiến sự lao dốc của đồng nội tệ lira của Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi những nước khác như Chile, Colombia và Mexico cũng trong thực trạng tương tự như. Ngoài ra, quyết định hành động tăng lãi suất vay của FED vào tháng 12/2015 và năng lực liên tục tăng lãi suất vay FED trong năm năm nay sẽ càng khiến đồng nội tệ những nước mới nổi và đang tăng trưởng giảm giá mạnh hơn .
Sự đảo chiều của dòng vốn quốc tế
Xu hướng di dời dòng vốn góp vốn đầu tư quốc tế, đặc biệt quan trọng dòng vốn góp vốn đầu tư gián tiếp, ra khỏi những nước mới nổi trở nên rõ ràng hơn trong năm 2015. Những năm trước đây, thiên nhiên và môi trường lãi suất vay thấp ở Mỹ và những nền kinh tế tài chính lớn khác là nguyên nhân tạo nên sự di dời dòng vốn góp vốn đầu tư quốc tế sang những thị trường mới nổi nhằm mục đích tìm kiếm mức lợi suất cao hơn, do đó đã góp thêm phần tương hỗ cho sự tăng trưởng của thị trường kinh tế tài chính những nước mới nổi ( Brazil, Philippine, Indonesia, Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ … ) .
Tuy nhiên, trong năm 2015, với sự giảm giá của những đồng xu tiền những nước mới nổi, đồng USD mạnh lên đã làm tăng rủi ro tiềm ẩn rút, thoái vốn tại những nền kinh tế tài chính mới nổi, khiến những nền kinh tế tài chính này phải tìm giải pháp ứng phó. Trên thực tiễn, xu thế rút vốn của khối ngoại trên TTCK mới nổi và đang tăng trưởng ngày càng bộc lộ rõ trong năm 2015 khi tăng trưởng ở những thị trường này tụt giảm và đồng nội tệ giảm giá mạnh so với USD.
Theo Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển UNCTAD ( 2015 ), dòng vốn FDI toàn thế giới có xu thế vận động và di chuyển góp vốn đầu tư từ khu vực châu Á sang khu vực Bắc Mỹ và EU. Dự báo của Viện Tài chính quốc tế ( IIF, 2015 ) cũng cho thấy, trong năm 2015, dòng vốn của khối ngoại rút khỏi những thị trường mới nổi ( 16 nước mới nổi : Brazil, Chile, Trung Quốc, Colombia, Cộng hoà Séc, Hong Kong, Hungary, Ấn Độ, Indonesia, Israel, Nước Hàn, Malaysia, the Philippines, Ba Lan, Thailand và Thổ Nhĩ Kỳ ) hoàn toàn có thể lên tới 541 tỷ USD sau khi hút ròng 32 tỷ trong năm năm trước. Đây sẽ là lần tiên phong những thị trường này bị rút vốn ròng kể từ năm 1998 .
Ứng phó của Việt Nam
Những dịch chuyển của thị trường kinh tế tài chính quốc tế đã có nhiều tác động ảnh hưởng đến Nước Ta trong năm 2015. Thị trường ngoại hối Nước Ta cũng chịu ảnh hưởng tác động mạnh với việc tỷ giá VND / USD được kiểm soát và điều chỉnh tăng giá mạnh ( 5,3 % ) sau gần 4 năm không thay đổi. TTCK Nước Ta dịch chuyển mạnh trong tháng 8/2015 mặc dầu tính chung cả năm vẫn bảo vệ có sự tăng trưởng ( tăng 6,1 % so với cuối năm năm trước ). Xu hướng bán ròng của nhà đầu tư quốc tế Open trên TTCK Nước Ta, đặc biệt quan trọng trong tháng 11 và liên tục tăng lên trong tháng 12/2015 với giá trị hơn 2.300 tỷ đồng trên cả 2 SGDCK TP. Hồ Chí Minh ( HSX ) và TP.HN ( HNX ) .
Trong khi đó, sức ép giảm lãi suất vay tiền gửi USD đã buộc Ngân hàng Nhà nước giảm lãi suất vay tiền gửi USD của cả cá thể và tổ chức triển khai về mức 0 % / năm nhằm mục đích không thay đổi thị trường ngoại hối và giảm kỳ vọng vào việc tăng tỷ giá VND / USD. Ngoài ra, viêc Fed nâng lãi suất vay cũng tạo sức ép tăng lãi suất vay tiền gửi VND trong toàn cảnh tỷ giá cũng chịu sức ép tăng. Do đó, trong thời hạn tới, xu thế kiểm soát và điều chỉnh lãi suất vay tiền gửi VND của những ngân hàng nhà nước hoàn toàn có thể sẽ diễn ra mạnh hơn với biên độ kiểm soát và điều chỉnh cao hơn .
Để giảm thiểu những rủi ro đáng tiếc từ dịch chuyển của thị trường kinh tế tài chính tiền tệ quốc tế trong năm năm nay và những năm tiếp theo, yếu tố không thay đổi thị trường, giám sát thận trọng dòng vốn và củng cố niềm tin vào đồng VND nên được ưu tiên ở Nước Ta. Trong khi đó, xét về dài hạn, những giải pháp về thương mại, tăng cường năng lực cạnh tranh đối đầu cho hàng xuất khẩu Nước Ta, hạn chế nhập siêu Trung Quốc nên đi cùng với những giải pháp tăng cường tính linh động của đồng VND khi vận dụng tỷ giá TT để giảm thiểu những ảnh hưởng tác động khi có dịch chuyển tiền tệ quốc tế .
Tài liệu tham khảo:
1. ADB (2015), “Asian Development Outlook 2015 Update”, Sep 2015;
2. IMF (2015), “World Economic Outlook 2015 Update”, July 2015 ;
3. UNCTAD (2015), “World Investment Report 2015”. June 2015;
4. The Economist (2015), “China’s stockmarket: A crazy casino”, May 26, 2015;
5. Lê Thị Thùy Vân (2015), “Biến động trên thị trường chứng khoán Trung Quốc và những tác động đến Việt Nam”, Tạp chí Tài chính tháng 9/2015;
6. http://thomsonreuters.com/en.html.
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường
