Thị trường chứng khoán phi tập trung (Over the counter market – OTC) là gì?

Thị trường sàn chứng khoán phi tập trung ( tiếng Anh : Over the counter market, viết tắt : OTC ) là loại đầu tư và chứng khoán Open sớm nhất trong lịch sử dân tộc hình thành và tăng trưởng của kinh doanh thị trường chứng khoán. Thị trường này được mang tên OTC có nghĩa là ” Thị trường qua quầy ” .overthecountermarketHình minh hoạ ( Nguồn : investopedia )

Thị trường chứng khoán phi tập trung (OTC)

Khái niệm

Thị trường chứng khoán phi tập trung hay thị trường mạng hay thị trường báo giá điện tử trong tiếng Anh được gọi là over the counter market, viết tắt là OTC.

Thị trường OTC là thị trường không có TT thanh toán giao dịch sàn chứng khoán tập trung, đó là một mạng lưới những nhà môi giới và tự doanh sàn chứng khoán mua và bán với nhau và với những nhà đầu tư, những hoạt động giải trí thanh toán giao dịch của thị trường OTC được diễn ra tại những quầy ( sàn thanh toán giao dịch ) của những ngân hàng nhà nước và những công ty sàn chứng khoán .Đặc điểm quan trọng nhất của đầu tư và chứng khoán OTC để phân biệt với kinh doanh thị trường chứng khoán tập trung ( tại những Sở thanh toán giao dịch sàn chứng khoán ) là chính sách lập giá bằng hình thức thương lượng và thoả thuận song phương giữa người bán và người mua là đa phần, còn hình thức xác lập giá bằng đấu lệnh chỉ được vận dụng hạn chế và hầu hết là những lệnh nhỏ .Thị trường OTC đóng vai trò của một thị trường thứ cấp, tức là thực thi vai trò điều hoà, lưu thông những nguồn vốn, bảo vệ chuyển hoá những nguồn vốn thời gian ngắn thành dài hạn để góp vốn đầu tư tăng trưởng kinh tế tài chính .Hiện nay, thị trường OTC được coi là kinh doanh thị trường chứng khoán bậc cao, có mức độ tự động hoá cao độ .

Những đặc điểm cơ bản của thị trường OTC

Thị trường OTC ở mỗi nước có những đặc thù riêng, tương thích với điều kiện kèm theo và đặc trưng mỗi nước. Tuy nhiên, mạng lưới hệ thống thị trường OTC trên quốc tế lúc bấy giờ được thiết kế xây dựng theo quy mô thị trường NASDAQ của Mỹ. Vì vậy, hoàn toàn có thể khái quát một số ít đặc thù chung ở những nước như sau :

– Về hình thức tổ chức thị trường: Thị trường OTC được tổ chức theo hình thức phi tập trung, không có địa điểm giao dịch mang tính tập trung giữa bên mua và bán. Thị trường sẽ diễn ra tại các điểm giao dịch của các ngân hàng, các công ty chứng khoán, và các địa điểm thuận lợi cho người mua và bán.

– Chứng khoán giao dịch trên thị trường OTC bao gồm hai loại

+ Thứ nhất, chiếm phần đông là những sàn chứng khoán chưa đủ điều kiện kèm theo niêm yết trên Sở thanh toán giao dịch tuy nhiên cung ứng những điều kiện kèm theo về tính thanh toán và nhu yếu kinh tế tài chính tối thiểu của thị trường OTC, trong đó hầu hết là những sàn chứng khoán của những công ty vừa và nhỏ, công ty công nghệ cao và có tiềm năng tăng trưởng .+ Thứ hai là những loại sàn chứng khoán đã niêm yết trên sở giao dịch sàn chứng khoán .Như vậy, sàn chứng khoán niêm yết và thanh toán giao dịch trên thị trường OTC rất phong phú và có độ rủi ro đáng tiếc cao hơn so với những sàn chứng khoán niêm yết trên sở giao dịch sàn chứng khoán .

– Cơ chế lập giá trên thị trường OTC chủ yếu được thực hiện qua phương thức thương lượng và thoả thuận song phương giữa bên bán và bên mua, khác với cơ chế đấu giá chứng khoán trên Sở giao dịch chứng khoán. 

Hình thức khớp lệnh trên thị trường OTC rất ít phổ cập và chỉ được vận dụng so với những lệnh nhỏ. Giá sàn chứng khoán được hình thành qua thương lượng và thoả thuận riêng không liên quan gì đến nhau nên sẽ nhờ vào vào từng nhà kinh doanh đối tác chiến lược trong thanh toán giao dịch và như vậy sẽ có nhiều mức giá khác nhau so với một loại sàn chứng khoán tại một thời gian .Tuy nhiên, với sự tham gia của những nhà tạo lập thị trường và chính sách làm giá tập trung qua mạng máy tính điện tử như thời nay dẫn đến sự cạnh tranh đối đầu giá can đảm và mạnh mẽ giữa những nhà kinh doanh sàn chứng khoán và vì thế, khoảng cách chênh lệch giữa những mức giá sẽ thu hẹp do diễn ra sự ” đấu giá ” giữa những nhà tạo lập thị trường với nhau, nhà đầu tư chỉ việc lựa chọn giá tốt nhất trong những làm giá của những nhà tạo lập thị trường .

– Thị trường có sự tham gia của các nhà tạo lập thị trường đó là các công ty giao dịch – môi giới. 

Các công ty này hoàn toàn có thể hoạt động giải trí thanh toán giao dịch dưới hai hình thức+ Thứ nhất là mua và bán sàn chứng khoán cho chính mình bằng nguồn vốn của công ty – đó là hoạt động giải trí thanh toán giao dịch .+ Thứ hai là làm môi giới đại lí cho người mua để hưởng hoa hồng – đó là hoạt động giải trí môI giới .

– Là thị trường sử dụng hệ thống mạng máy tính điện tử diện rộng liên kết tất cả các đối tượng tham gia thị trường.Hệ thống mạng của thị trường được các đối tượng tham gia trên thị trường sử dụng để đặt lệnh giao dịch, đàm phán, thương lượng giá, truy cập và thông báo các thông tin liên quan đến các giao dịch chứng khoán … 

Chức năng của mạng được sử dụng thoáng đãng trong thanh toán giao dịch mua và bán và quản lí trên thị trường OTC .

– Quản lí thị trường OTC: Cấp quản lí trên thị trường OTC tương tự như quản lí hoạt động của thị trường chứng khoán tập trung và được chia làm hai cấp

+ Cấp quản lí Nhà nước : do cơ quan quản lí kinh doanh thị trường chứng khoán trực tiếp quản lí theo pháp lý về sàn chứng khoán và những luật có tương quan, cơ quan này thường gọi là Uỷ quan chứng khoán nhà nước .

+ Cấp tự quản: có thể do hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán quản lí như ở Mỹ, Nhật, Thái Lan, Hàn Quốc… hoặc do trực tiếp sở giao dịch đồng thời quản lí mhư ở Anh, Pháp,Canada…

– Cơ chế thanh toán trên thị trường OTC là linh hoạt và đa dạng. Do phần lớn các giao dịch mua bán trên thị trường OTC đều thực hiện trên cơ sở thương lượng và thoả thuận nên phương thức thanh toán trên thị trường OTC linh hoạt gữa người mua và bán. 

Thời hạn giao dịch thanh toán không cố định và thắt chặt như trên thị trường tập trung mà rất phong phú T + 0, T + 1, T + 2, T + x trên cùng một thị trường, tuỳ theo thương vụ làm ăn và sự tăng trưởng của thị trường .

(Tài liệu tham khảo: Giáo trình Thị trường Chứng khoán, Trường ĐH Kinh tế Quốc dân, 2018, NXB Tài chính)