Thị trường máy nông nghiệp Việt Nam: Thua ngay trên “sân nhà”

Để khám phá rõ hơn yếu tố này, Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Ngô Văn Tuyển, quyền Tổng giám đốc VEAM.

Thưa ông, hiện tình hình tiêu thụ máy móc nông nghiệp trong nước và xuất khẩu của công ty ngày càng sụt giảm, ông có thể chia sẻ rõ thông tin này và theo ông đâu là nguyên nhân của sự sụt giảm?

thi truong may nong nghiep viet nam thua ngay tren san nha
Ông Ngô Văn Tuyển phát biểu tại Hội nghị tổng kết năm 2018 của VEAM

Năm 2019, trong số mẫu sản phẩm của VEAM thì động cơ vẫn tăng trưởng khi tiêu thụ gần 40 ngàn chiếc. Riêng máy kéo, máy gặt, máy xay xát, bơm nước, hộp số thì sản lượng giảm từ 20 % đến gần 50 %.

Máy móc nông nghiệp do VEAM sản xuất chủ yếu là các máy kéo, máy cày, máy phay đất 2 bánh, máy xay xát, máy cắt lúa rải hàng, hộp số dùng cho nuôi trồng thủy sản và các loại động cơ. Nguyên nhân sụt giảm tiêu thụ có nhiều, nhưng trước hết theo tôi có yếu tố khó khăn chung do nhu cầu sụt giảm của thị trường, có sản phẩm thị trường biến động hàng năm theo chu kì, ngoài ra là do yếu tố cạnh tranh trong khi sức mua của nông dân còn hạn chế và thường lựa chọn sản phẩm giá rẻ.

Sản phẩm của VEAM có lợi thế về chất lượng và giao hàng, nhưng Chi tiêu lại khó cạnh tranh đối đầu với hàng nhập khẩu phân khúc giá rẻ và hàng nhập khẩu đã qua sử dụng. Giá bán ra của VEAM cao hơn so với loại sản phẩm cùng loại của Trung Quốc trên thị trường, mà nguyên do một phần là do chủ trương thuế lúc bấy giờ của Nhà nước.

Nói như vậy thì chính sách thuế đã ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiêu thụ sản phẩm, thưa ông?

Những năm gần đây, Chính phủ đã có nhiều chính sách hỗ trợ cơ giới hóa nông nghiệp, hiện đại hóa nông thôn, trong đó có hỗ trợ về nhu cầu máy nông nghiệp. Tuy nhiên, các sản phẩm trên thị trường máy nông nghiệp trong nước vẫn chủ yếu là hàng Trung Quốc với giá thành rẻ hơn so với sản phẩm trong nước sản xuất.

Tuy nhiên, so với những doanh nghiệp sản xuất máy nông nghiệp trong nước như VEAM thì chủ trương thuế Hóa Đơn đỏ VAT là một bất lợi so với máy nông nghiệp khi từ năm năm ngoái những mẫu sản phẩm này thuộc hạng mục không chịu thuế VAT. Khi loại sản phẩm không chịu thuế Hóa Đơn đỏ VAT thì hàng loạt ngân sách nguồn vào với thuế Hóa Đơn đỏ VAT 10 % sẽ phải hạch toán vào giá tiền loại sản phẩm. Như vậy, hàng sản xuất trong nước sẽ bị bất lợi về giá do chủ trương thuế Hóa Đơn đỏ VAT khoảng chừng 7 % giá bán. Chính sách này chỉ tương hỗ hàng nhập khẩu mà không khuyến khích sản xuất trong nước, cạnh tranh đối đầu rất không công minh. Việc tìm cách giảm chi phí sản xuất là việc làm tiếp tục như tiết kiệm ngân sách và chi phí vật tư, tăng hiệu suất, thống kê giám sát cẩn trọng khi góp vốn đầu tư thiết bị. Tuy nhiên, giảm giá bằng cách giảm chất lượng để tương ứng với mẫu sản phẩm nhập giá rẻ là không tương thích, không khả thi, do tại nhiều loại mẫu sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc vẫn là của những dây chuyền sản xuất sản xuất có sẵn cách đây vài chục năm. Vì vậy, mẫu sản phẩm của VEAM vẫn duy trì ở một phân khúc cao hơn, giá cao hơn và tiêu thụ với số lượng ít hơn.

thi truong may nong nghiep viet nam thua ngay tren san nha
Ông Ngô Văn Tuyển (ở giữa) đi khảo sát tình hình sản xuất tại doanh nghiệp thành viên

Theo ông, để các sản phẩm máy nông nghiệp nói riêng, các sản phẩm cơ khí Việt Nam nói chung phát triển và thúc đẩy các doanh nghiệp sản xuất đầu tư, đổi mới sáng tạo, chúng ta cần có những bước đi như thế nào?

Cơ khí sản xuất là công nghiệp nền tảng. Công nghiệp hóa không hề không có cơ khí. Phát triển một ngành sản xuất nào đó phụ thuộc vào vào chính thị trường của mẫu sản phẩm đó. Ví dụ, khi có thị trường xe máy hơn 3 triệu xe máy / năm, thì tự nhiên sẽ hình thành chuỗi đáp ứng, những doanh nghiệp sản xuất linh phụ kiện sẽ có điều kiện kèm theo góp vốn đầu tư tăng trưởng. Quy mô sản xuất sẽ quyết định hành động hiệu suất cao sản xuất và năng lực đầu tư sản xuất ( economies of scale ). Ngoài thị trường trong nước, còn có thị trường xuất khẩu.

thi truong may nong nghiep viet nam thua ngay tren san nha
Cán bộ kỹ thuật VEAM hướng dẫn kỹ thuật cho các hộ nông dân tỉnh Phú Yên

Như vậy, để thôi thúc sản xuất cơ khí, yếu tố chính là thị trường. Một mẫu sản phẩm nào muốn tăng trưởng phải khuyến khích tiêu dùng. Gánh nặng thuế như thuế tiêu thụ đặc biệt quan trọng, thuế Hóa Đơn đỏ VAT và phí khác, thậm chí còn thuế, phí chồng lên thuế làm giá bán mẫu sản phẩm cao thì không thôi thúc được thị trường. Đối với mẫu sản phẩm xuất khẩu thì những hiệp định thương mại tự do là điều kiện kèm theo để mẫu sản phẩm của Nước Ta hoàn toàn có thể đi ra quốc tế và cạnh tranh đối đầu ở quy mô thị trường to lớn hơn …

Xin cảm ơn ông!