5 CHỨC NĂNG VÀ VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG LIÊN NGÂN HÀNG – Tài liệu text

22

Thứ nhất, Thị trường liên ngân hàng với vai trò là nơi điều tiết vốn giữa các ngân

hàng thương mại và định chế tài chính. Như chúng ta đã biết chức năng và vai trò

của các NHTM nói riêng và các TCTD nói chung là trung gian tài chính, đi vay để cho

vay lại đối với các khách hàng, nguồn vốn tự có của TCTD chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ

trong cơ cấu nguồn vốn. Như vậy, trong quá trình hoạt động của TCTD ln phát sinh

dòng tiền vào và dòng tiền ra. TCTD phải thực hiện cân đối để làm sao đảm bảo dòng

tiền vào và ra này có sự tương xứng hợp lý, vừa sử dụng hiệu quả nguồn vốn huy động,

vừa đảm bảo an toàn về thanh khoản và và khả năng chi trả lại vừa đảm bảo khơng

lãng phí nguồn vốn để có lợi nhuận. Tuy nhiên, trong nội bộ TCTD, khơng phải lúc

nào dòng tiền vào và ra cũng có sự cân đối mà thường xuyên xuất hiện tình trạng mất

cân đối cục bộ. Tại cùng một thời điểm có thể dòng tiền vào lớn hơn dòng tiền ra dẫn

đến dòng tiền thuần dương do nguồn vốn huy động tăng cao hoặc tiền thu hồi các

khoản nợ đến hạn của khách hàng nhưng nhu cầu cho vay và sử dụng vốn khác lại

chưa phát sinh; hoặc ngược lại cũng có thời điểm dòng tiền ra lớn hơn dòng tiền vào

dẫn đến dòng tiền thuần bị âm do nhu cầu sử dụng nguồn vốn để cho vay hoặc đầu tư

hay sử dụng khác phát sinh nhưng TCTD chưa huy động kịp hoặc các khoản nợ chưa

đến hạn thu hồi,…dòng tiền thuần dương hoặc âm vượt quá giới hạn đều không tốt đối

với hoạt động của TCTD, nó sẽ gây nên tình trạng trong nội bộ TCTD sẽ dư thừa hoặc

thiếu nguồn vốn trong một khoảng thời gian nhất định nào đó, tùy vào kỳ hạn của các

khoản mục nguồn vốn và sử dụng vốn. Để giải quyết vấn đề này, TCTD phải tổ chức

ra một bộ phận cân đối và quản lý nguồn vốn, thực hiện nhiệm vụ cân đối giữa nguồn

vốn huy động và nguồn vốn cho vay, giữa tổng nguồn vốn và sử dụng vốn của TCTD;

đồng thời tham gia hoạt động giao dịch trên Thị trường liên ngân hàng để vay hoặc cho

vay (nhận hoặc ký gửi) nguồn vốn đối với các đối tác khác nhằm cân bằng nguồn vốn,

cân bằng dòng tiền ra và vào. Việc cân đối nguồn vốn và tham gia thị trường tiền tệ là

một nghiệp vụ cơ bản và phải được thực hiện thường xuyên liên tục nhằm đảm bảo khả

năng thanh khoản và sử dụng nguồn vốn hiệu quả của ngân hàng. Chính vì vậy,

TTLNH chính là nơi điều tiết cung cầu về nguồn vốn giữa các TCTD tham gia, điều

23

hòa giữa ngân hàng thừa vốn và ngân hàng thiếu vốn, các nội dung cụ thể thì do các

bên tham gia thỏa thuận theo các quy định, thị trường có tác dụng làm cho các ngân

hàng sử dụng hiệu quả nhất nguồn vốn của mình và đảm bảo khả năng thanh khoản, an

toàn trong hoạt động.

Thứ hai, Thị trường liên ngân hàng với vai trò tạo ra một công cụ kinh doanh vốn

hiệu quả cho các ngân hàng thương mại và định chế tài chính. Nghiệp vụ kinh

doanh của một NHTM hiện đại thì khá đa dạng, ngoài các nghiệp vụ truyền thống như

huy động vốn và cho vay đối khách hàng, NHTM còn tham gia các hoạt động kinh

doanh tiền tệ và thực hiện các dịch vụ ngân hàng khác. Không chỉ tham gia Thị trường

liên ngân hàng với mục đích cân đối, điều hòa cung cầu về nguồn vốn, các ngân hàng

thương mại và định chế tài chính còn tham gia thị trường nhằm mục đích kinh doanh

nguồn vốn nhằm mục tiêu kiếm lợi nhuận. Với vai trò là trung gian tài chính, ngân

hàng kinh doanh trên TTLNH thông qua thông qua các thỏa thuận tiền gửi có chênh

lệch lãi suất giữa vai trò là người đi vay và người cho vay lại đối với các đối tác trên

thị trường. Việc kinh doanh vốn hay mơi giới tiền tệ trên thị trường có tác dụng làm

cho nguồn vốn luân chuyển liên tục trên thị trường, tăng nhanh vòng quay vốn và nâng

cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn. Một hình thức kinh doanh khác là ngân hàng có thể

tận dụng những biến động lãi suất thị trường để kiếm lợi nhuận từ việc mua đi bán lại

các cơng cụ nợ và các giấy tờ có giá; ngồi ra, các ngân hàng cũng có thể thực hiện

kinh doanh theo hình thức chênh lệch kỳ hạn trên cơ sở dự đốn tình hình biến động

của thị trường. Tuy nhiên, ngân hàng phải gánh chịu rủi ro khi tình hình thực tế diễn

biến khác với các dự đốn ban đầu. Vì vậy, TTLNH cũng là một cơng cụ thể các

NHTM và định chế tài chính kinh doanh tiền tệ cùng với các công cụ kinh doanh khác

của ngân hàng.

Thứ ba, Thị trường liên ngân hàng với vai trò phản ánh khả năng thanh khoản, sức

khỏe của các đối tượng tham gia thị trường. Căn cứ vào lượng cung cầu vốn trên thị

trường và khối lượng giao dịch thực tế phát sinh sẽ cho thấy được khả năng thanh

khoản của các NHTM và các định chế tài chính. Khi lượng cung vốn lớn và nhu cầu

24

vốn ít thì có thể khả năng thanh khoản của các NHTM tốt, nguồn vốn đang dư thừa và

lãi suất thị trường có xu hướng sẽ giảm xuống; và ngược lại khi nhu cầu vốn trên thị

trường cao hơn lượng cung vốn, các ngân hàng thiếu vốn, lúc này các NHTM và định

chế tài chính có nhu cầu thanh khoản cao, lãi suất thị trường sẽ có xu hướng đi lên. Sự

quá dư thừa về nguồn vốn hoặc quá khan hiếm về nguồn vốn trên thị trường đều ẩn

chứa những nguyên nhân và rủi ro. TTLNH là nơi đáp ứng nhanh nhất các nhu cầu về

vốn của các NHTM và các định chế tài chính, vì vậy thị trường cũng có phản ứng và

biến động rất nhanh khi tiếp nhận các nhu cầu từ các đối tượng tham gia, bất cứ một sự

đột biến nào về nhu cầu giao dịch thì đều phản ánh tình hình thực tế của các đối tượng

tham gia và những bất thường nếu có. Khi tham gia thị trường, các TCTD thường phải

có phát sinh nhu cầu và đáp ứng được một số điều kiện nhất định do các đối tác tác đặt

ra. Chính vì vậy, để tham gia vào TTLNH, các TCTD cũng phải nâng cao hiệu quả

hoạt động kinh doanh, nâng cao khả năng quản lý và khả năng phòng ngừa quản lý rủi

ro. Các TCTD tham gia thị trường hiệu quả là các TCTDT có tình hình tài chính tốt,

được đối tác đánh giá cao. Ngược lại, những TCTD có tình hình tài chính chưa lành

mạnh thì sẽ bị hạn chế trong các giao dịch liên ngân hàng, các đối tác sẽ rất hạn chế

trong việc cấp hạn mức giao dịch.

Thứ tư, Thị trường liên ngân hàng là công cụ, là nơi để NHNN thực hiện chính

sách điều tiết và quản lý thị trường tiền tệ, đảm bảo cho thị trường tiền tệ vận hành

và hoạt động một cách lành mạnh và hiệu quả. NHHN tham gia Thị trường liên ngân

hàng với vai trò là người điều tiết thị trường, điều tiết dòng vốn đang lưu thơng trên thị

trường và thực hiện vai trò là người cho vay cuối cùng trên thị trường tiền tệ thông

qua các nghiệp vụ cơ bản như chiết khấu, tái chiết khấu, tái cấp vốn, thị trường mở,

cho vay cầm cố, hốn đổi,…bằng các cơng cụ này, NHNN có thể bơm tiền ra thị

trường khi thị trường khan hiếm nguồn vốn hoặc hút tiền khỏi thị trường khi thị trường

đang dư thừa vể nguồn vốn nhằm điều chỉnh cung cầu về nguồn vốn tạo ra sự cân bằng

và ổn định cho thị trường, duy trì mức lãi suất liên ngân hàng ở mức độ hợp lý, phù

hợp với chính sách của nhà nước trong từng thời kỳ. Việc bơm và hút tiền ra khỏi thị

25

trường đồng nghĩa với việc NHNN sẽ mua vào hoặc bán ra các GTCG, các GTCG này

nằm trong danh mục do NHNN quy định. Vai trò điều tiết của NHNN trên TTLNH

được thực hiện một cách thường xuyên, liên tục trong suốt quá trình hoạt động của hệ

thống ngân hàng. Ngoài ra, khi tham gia vào thị trường, NHNN cũng nắm được tình

trạng của các TCTD trên thị trường để có biện pháp kịp thời hỗ trợ hoặc chấn chỉnh.

NHNN cũng cần có biện pháp và thống kê chi tiết về lượng vốn khả dụng của các

TCTD để quyết định lượng tiền bơm ra hoặc hút vào cho phù hợp; đồng thời cũng có

biện pháp kiểm tra kiểm soát việc sử dụng nguồn vốn do NHNN bơm ra thị trường tại

các TCTD để đảm bảo hạn chế các rủi ro phát sinh do các TCTD lạm dụng nguồn vốn

này vào kinh doanh, không phát huy tác dụng vai trò điều tiết và ổn định thị trường.

1.6 CÁC CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA THỊ TRƯỜNG LIÊN

NGÂN HÀNG.

Thị trường liên ngân hàng là một thành phần trong thị trường tiền tệ, nếu TTLNH hoạt

động hiệu quả và lành mạnh thì góp phần quan trọng làm cho hoạt động của các

NHTM và định chế tài chính và thị trường tiền tệ ngân hàng thêm lành mạnh, ngược lại

nếu TTLNH có những xáo trộn và bất ổn thì cũng có ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt

động của các NHTM, các định chế tài chính và thị trường tiền tệ ngân hàng nói chung.

Để đánh giá tính hiệu quả của TTLNH ta phải dùng các chỉ tiêu định lượng và các chỉ

tiêu định tính.

1.6.1 Các chỉ tiêu định lượng.

–

Doanh số giao dịch: là tổng khối lượng giao dịch thành công của thị trường

được thống kê trong một khoảng thời gian nhất định, hay trong một thời kỳ nhất

định.

–

Đối tượng tham gia thị trường: là số thành viên tham gia giao dịch trên thị

trường, thành phần và số lượng, mức độ tham gia thường xuyên và ảnh hưởng

của các đối tượng tham gia giao dịch đến thị trường.

26

–

Các sản phẩm, hàng hóa và cơng cụ của thị trường: thể hiện qua việc thị trường

đã có đầy đủ các sản phẩm, hàng hóa, cơng cụ giao dịch hay chưa.

–

Tốc độ tăng trưởng, phát triển của thị trường, thể hiện qua quy mô về doanh số

giao dịch qua các thời kỳ, các giai đoạn so sánh.

1.6.2 Các chỉ tiêu định tính.

–

Sự ổn định và an toàn của thị trường, thể hiện qua việc thị trường có hoạt động

thơng suốt, an tồn và hiệu quả cho các đối tượng tham gia.

–

Cơ chế vận hành, quy trình, quy chế liên quan và sự quản lý, điều tiết của cơ

quan quản lý, thể hiện qua việc thị trường có được điều hành bởi một cơ chế

thống nhất hay khơng, có đầy đủ quy trình, quy chế về nghiệp vụ nhằm tạo hành

lang pháp lý và thông suốt trong hoạt động hay khơng, có đảm bảo các nghiệp

vụ được diễn ra đúng quy định hay không,…hiệu quả quản lý và điều tiết của cơ

quan quản lý đến mức độ nào để nhằm làm cho thị trường ngày càng lành mạnh

và hiệu quả.

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường