Giải mã những mánh khóe của thị trường chuyển nhượng bóng đá châu Âu

Kỳ chuyển nhượng bóng đá là một trong những khoảng thời gian tuyệt vời nhất, hoặc cũng có thể tồi tệ nhất đối với CĐV. Ví dụ như fan Barcelona và Real Madrid năm nay, họ may mắn được chứng kiến hàng loạt ngôi sao đổ bộ tới tấp xuống đội bóng. Một mùa hè thật tuyệt vời với những CĐV của 2 đội bóng này.

Nhưng có những CĐV chỉ biết thở dài ngán ngẩm khi nghĩ đến tình hình mua và bán của đội bóng thân yêu. Arsenal ví dụ điển hình, ngân quỹ mua người của CLB nằm ở phía Bắc TP. hà Nội London chỉ vỏn vẹn … 40 triệu bảng Anh. Thị trường chuyển nhượng là một nguồn tin béo bở. Vô số tin đồn thổi, những giả thuyết vui nhộn và những câu truyện dài vô tận trên những mặt báo. Ma trận thông tin đủ sức khiến tất cả chúng ta bồn chồn.

Ai là người quyết định phí chuyển nhượng? Một thương vụ chuyển nhượng tự do có thực sự miễn phí? Các CLB bù đắp chi phí mua sắm bằng cách nào? Những người môi giới làm gì và vì sao mọi CLB đều cần họ?

Hãy cùng xem cây viết gạo cội Gabriel Marcotti của ESPN làm sáng tỏ thị trường chuyển nhượng.

A: Chắc chắn có không ít những tin tức như thế. Một số khác không có mục đích câu view nhưng lại được lấy từ những nguồn không đáng tin cậy hoặc được dẫn lại. Khi bạn đọc một tin tức trên báo A nhưng tin này lấy nguồn từ báo B, điều đó có nghĩa báo A không thể kiểm chứng sự chính xác của thông tin.

Một số tờ báo có nguồn tin của riêng họ, đây là câu truyện rất mê hoặc. Ví dụ, đại diện thay mặt một CLB hoặc một người môi giới nói với phóng viên báo chí tờ X rằng họ đang chăm sóc tới cầu thủ Y của đội Z. Độ đúng chuẩn của thông tin ấy chỉ có trời biết đất biết, chẳng ai kiểm chứng nổi. Và nếu nó trọn vẹn là tin bịa đặt thì mục tiêu của hành vi phao tin này chắc như đinh để lôi cuốn sự quan tâm tập trung chuyên sâu vào cầu thủ Y. Một người đọc khôn ngoan cần biết mức độ đáng đáng tin cậy của tờ báo hoặc người đưa tin. Mọi nguồn tin đều có mức độ tin tưởng, phân thành những cấp ( tiếng Anh : tier ). Một trường hợp khác cũng tiếp tục xảy ra là một thông tin chuyển nhượng Open trên mặt báo ở quốc gia A vào hôm thứ ba, xong được dẫn lại ở vương quốc B vào ngày thứ tư, rồi quay trở lại Open tại vương quốc A vào hôm thứ năm nhưng theo dạng ” đã được xác nhận bởi nguồn tin uy tín “. Thực chất đấy là một trò úm ba la xì bùa, toàn bộ những gì cơ quan báo chí truyền thông ở vương quốc A làm chỉ đơn thuần là đăng lại thông tin đó thôi ! Chiêu trò này từng được sử dụng rất nhiều trong quá khứ. Xin cảm ơn internet và luồng thông tin xuyên suốt 24/7 đã khiến nó dần biến mất. Cái cũ biến mất, thay thế sửa chữa bởi cái mới. Thời đại thông tin bùng nổ nên mỗi lời đồn thổi đều có rất nhiều câu truyện đằng sau nó. A : Hầu hết mọi người không biết rằng trong hệ sinh thái chuyển nhượng, luôn có những người biết tổng thể mọi thứ đang quản lý và vận hành. Nguồn tin đơn thuần lắm, xung quanh cầu thủ có bè bạn, mái ấm gia đình và đồng đội. Họ trao đổi với nhau, thế là thành nguồn tin. Rồi thì những người môi giới ( hay còn gọi là ” cò ” ), tuyển trạch viên, chỉ huy những CLB, huấn luyện viên, họ chỉ cần ” xì ” tin cho phóng viên báo chí, lập tức có bài. A : Cũng tuỳ vào thực trạng. Các CLB đều có phát ngôn viên chuyên cung ứng thông tin cho báo chí truyền thông. Vị trí này được lập ra để trấn áp tin tức. Đôi lúc họ khước từ phản hồi trước những câu hỏi nhạy cảm và đôi lúc, họ nói dối trước báo chí truyền thông. Tất nhiên cũng có lúc họ kể cho bạn nghe thực sự. Hoặc kể cả khi phát ngôn viên của CLB không nói với bạn, sẽ có những thành viên khác của CLB làm điều ấy, vì thông tin họ nói ra chẳng có tác động ảnh hưởng đến thương vụ làm ăn. Hãy lấy câu truyện Manchester United chăm sóc đến Aaron Wan-Bissaka ( người giờ đây đã trở thành cầu thủ của MU ) làm ví dụ. Câu chuyện đáng bàn là liệu MU có gửi lời đề xuất tới Crystal Palace hay không thôi, còn cái giá MU đặt lên bàn đàm phán bao nhiêu chẳng quan trọng, vì nó không tác động ảnh hưởng đến việc đi hay ở của Wan-Bissaka. Tương tự như vậy với người đại diện thay mặt. Ai khôn ngoan đều biết khi nào cần nói và khi nào cần giữ yên lặng. Nhiều khi CLB ” xì ” tin cho truyền thông online chỉ vì muốn CĐV được cảm thấy niềm hạnh phúc. Tin đồn chứng tỏ CLB đang nỗ lực làm một điều có ích, tin đồn thổi giúp tên thương hiệu của CLB Open trên mặt báo và biết đâu đấy, lời đồn thổi còn giúp một thương vụ làm ăn chuyển nhượng diễn ra. Ví dụ nổi bật nhất là Gabriel Batistuta, tiền đạo nổi tiếng người Argentina. Mùa hè năm 2000, CLB AS Roma ( Italy ) đang tìm kiếm một tiền đạo cắm. AS Roma được báo chí truyền thông dẫn lời rằng họ nghĩ cái giá 40 triệu USD cho một tiền đạo 31 tuổi là quá cao. quản trị AS Roma khi đó, ông Franco Sensi quyết định hành động rằng cái giá này không hài hòa và hợp lý. Nhưng ngay lập tức, HLV của AS Roma hồi ấy, ông Fabio Capello nói với một tờ báo là thương vụ làm ăn mua Batistuta sắp hoàn tất dù quản trị Sensi nhất quyết nói không. Ngày hôm sau, khi phát biểu của Capello Open trên mặt báo, điện thoại thông minh của quản trị Sensi nóng bừng vì hoạt động giải trí không ngừng nghỉ. Người hâm mộ tới tấp gọi đến chúc mừng và cảm ơn tham vọng của ông. CĐV hô vang tên Sensi trên đường phố. Bỗng nhiên ngài quản trị trở thành người hùng vì dám phá két. Cuối cùng, Sensi chấp thuận đồng ý mua Batistuta. Ngay mùa giải sau, AS Roma vô địch Italy. Kể ra điều này để thấy, trong rất nhiều thương vụ làm ăn, luôn có tối thiểu một bên muốn giữ kín mọi chuyện. Thật như mong muốn vì trong bất kể thương vụ làm ăn nào cũng có rất nhiều bên tham gia, chắc như đinh sẽ có không ít tin tức bị lộ. Thực tế thị trường cho thấy, bên trung gian môi giới cầu thủ hay làm lộ thông tin nhất. A : Đơn giản vì điều này trọn vẹn trái luật. Chỉ có người đại diện thay mặt và CLB chủ quản mới được tiếp xúc với cầu thủ để bàn thảo hợp đồng. Người đại diện thay mặt hoàn toàn có thể làm những điều mà một CLB đơn thuần không hề làm. Trước khi CLB chính thức tiếp cận và đưa ra lời đề xuất ký hợp đồng, họ hoàn toàn có thể dò hỏi mức lương và thời hạn hợp đồng cầu thủ muốn có. Người đại diện thay mặt hoàn toàn có thể làm hộ CLB những việc này. Thậm chí, người đại diện thay mặt còn hoàn toàn có thể tiếp cận đội chủ quản để biết họ muốn bao tiền. Tương tự như vậy, nếu bạn muốn bán một cầu thủ để kiếm tiền hoặc để mua người mới tốt hơn, bạn sẽ phải cần đến người đại diện thay mặt cầu thủ để loan báo thông tin. Hoặc nhiều lúc, chính người đại diện thay mặt của cầu thủ sẽ dữ thế chủ động làm điều này. Nó giúp CLB duy trì hình ảnh trong mắt CĐV ( những người không muốn thấy những ngôi sao 5 cánh của đội phải cuốn gói ra đi ) và trong mắt chính cầu thủ, những người không khi nào muốn biết mình là người thừa hoặc không còn đủ năng lực chơi trong đội. Chưa kể đến việc bạn dán một tấm biển ” rao bán ” vào cầu thủ nào đó, giá của anh ta chắc như đinh giảm xuống. Không hẳn. Thực tế thì những khái niệm như ” giá cả ” hay ” giá thị trường ” gần như không có ý nghĩa. Có nhiều yếu tố quyết định hành động giá trị cầu thủ : năng lực, tuổi tác, quốc tịch ( cầu thủ có hộ chiếu châu Âu giá cao hơn ), yếu tố homegrown ( tăng giá lên cao ), mức lương hiện tại, thời hạn hợp đồng còn lại với đội chủ quản. Càng ở phân khúc hạng sang, những yếu tố phía sau kĩ năng càng bị xem nhẹ. Những cầu thủ xuất chúng luôn cực kỳ hiếm và được săn lùng, vì thế CLB luôn xếp xó những yếu tố còn lại khi đưa ra quyết định hành động mua những người như vậy. Ronaldo ví dụ điển hình. Tài năng trăm năm có một được Juventus đưa về với giá hơn 120 triệu USD, kỷ lục so với một cầu thủ ngoài 30 tuổi. Hoặc như Eden Hazard, người được Real Madrid mang về với giá 110 triệu USD cộng thêm khoản thưởng bổ trợ. Điều này không đồng nghĩa tương quan với việc Real Madrid sẵn sàng chuẩn bị chi 110 triệu USD mua 10 người nữa. Trên thị trường, cầu thủ đôi khi không phải món hàng.

Thêm một ví dụ nữa cho thấy giá chuyển nhượng phụ thuộc vào mức độ cần người của một CLB. Vào mùa hè 2017, sau cú sốc mang tên Neymar, Barcelona ngồi trên đống tiền 222 triệu euro và có nhu cầu mua gấp một tiền đạo cánh. Họ gây chấn động thế giới một lần nữa bằng cách rút 120 triệu euro mua tài năng trẻ Ousmane Dembele. 

Điều đáng bàn ở đây là Barcelona từng theo sát Dembele và hoàn toàn có thể mua chàng trai này với cái giá rẻ hơn nhiều. Hoặc nếu mua từ trước khi mất Neymar, giá cũng rẻ chỉ bằng 50%. Thời điểm tạo ra sự độc lạ, bạn bị đẩy vào thế đường cùng thì chắc như đinh sẽ bị chém đẹp. Kiểu mua và bán này diễn ra xuyên suốt lịch sử dân tộc bóng đá. Bài học rút ra rất đơn thuần : rất khó để những đội nhà giàu mua được người với giá rẻ. Giá chuyển nhượng cũng nhờ vào vào tên tuổi đội bóng. Hè năm nay, Rennes ( Pháp ) bán tiền vệ TT Abdoulaye Doucoure cho Watford ( Anh ) với giá 12 triệu USD. Trước đó, có 1 CLB lớn đưa ra lời ý kiến đề nghị mê hoặc hơn, trị giá 20 triệu USD, nhưng CLB này chỉ coi Doucoure là giải pháp B, đề phòng trường hợp không mua được giải pháp A. Rốt cuộc, đội nhà giàu kia mua được giải pháp A nên Watford hưởng lợi, sắm được cầu thủ ưa thích với giá rẻ hơn 40 %. A : Điều khoản giải phóng hợp đồng cũng là một trong những yếu tố bị thị trường làm méo mó. Ví dụ ở Tây Ban Nha, lao lý giải phóng hợp đồng bị biến tướng thành lao lý mua đứt. Trong khi với lao lý giải phóng tiêu chuẩn, chỉ cần một mức phí nhất định, cầu thủ hoàn toàn có thể ra đi. Cầu thủ sẽ nhu yếu cài pháp luật ấy vào hợp đồng, đổi lại anh ta sẽ phải đồng ý mức đãi ngộ thấp hơn. Nó là cách cầu thủ đánh cược vào bản thân mình, như muốn nói : ” Ok, tôi sẽ đặt một số tiền bảo lãnh. Sau này bất kể CLB nào muốn mua tôi sẽ không phải chi ra số tiền lớn hơn thực tiễn, vậy nên họ hoàn toàn có thể cho tôi mức đãi ngộ tốt hơn “. A : Đúng vậy, mặc dầu chuyển nhượng tự do là một cách hiểu sai. Khi Emre Can chuyển từ Liverpool sang Juventus theo dạng ” chuyển nhượng tự do “, Juventus không chỉ làm phình quỹ lương của mình lên để trả cho Emre Can, mà còn phải chi khoảng chừng 18 triệu USD cho cò chuyển nhượng. Tương tự như vậy với những bản hợp đồng của Aaron Ramsey hay Adrien Rabiot mùa hè năm nay. Một khoản trong số tiền đó được CLB trả để bôi trơn quy trình đàm phán – mặc dầu rõ ràng như vậy là xung đột quyền lợi – nhưng bóng đá vốn dĩ quản lý và vận hành theo cách đó. Cũng có khi khoản này được CLB trả để làm thỏa mãn nhu cầu cầu thủ. A : Phần lớn mọi người vẫn không hiểu cách những đội bóng tâm lý về ngân sách họ phải bỏ ra cho một cầu thủ. Trước khi hạ quyết định hành động mua người, họ giám sát trừ dần khoản ngân sách bỏ ra trong suốt thời hạn hợp đồng. Tức là với cầu thủ X, gia nhập đội bóng Y với mức giá 50 triệu USD, hưởng lương 5 triệu USD mỗi mùa, thì cầu thủ này khấu hao của đội bóng 15 triệu USD mỗi mùa ( 10 triệu USD tiền chuyển nhượng và 5 triệu USD tiền lương ). trái lại, nếu cầu thủ Z đến đội bóng Y theo dạng không lấy phí chuyển nhượng nhưng nhận lương tới 20 triệu USD mỗi mùa, anh ta sẽ khiến CLB tiêu tốn nhiều tiền hơn hẳn so với cầu thủ X. Nhưng cái gì cũng có mặt trái. Giả sử sau 2 năm, cả 2 người này đều chơi tồi nên CLB muốn tống khứ họ đi. Trong trường hợp của cầu thủ X, nếu bán với giá 30 triệu USD thì câu lạc bộ sẽ được hoàn tiền vì số tiền này là giá trị còn lại trong hợp đồng của anh ta. Còn so với cầu thủ Z, bất kể mức giá nào CLB cũng có lãi vì họ không mất tiền để mua anh ta về. Nhưng nên nhớ với mức lương 20 triệu USD mỗi mùa, sẽ rất khó có đội bóng nào dám xuống tay. Trường hợp của Alexis Sanchez ( Manchester United ) chính là ví dụ nổi bật. Chính vì yếu tố khấu hao, CLB chọn cách ký một bản hợp đồng dài hạn với cầu thủ, rồi sau 1, 2 năm lập tức triển khai gia hạn. Lại quay về cầu thủ X, sau 2 năm tranh tài, anh ta được gia hạn thêm 5 năm nữa, lương tăng lên 6 triệu USD mỗi mùa. Cầu thủ đó hẳn rất vui vì lương tăng 20 %. Nhưng CLB cũng vui vì họ hoàn toàn có thể phân chia giá trị còn lại trong bản hợp đồng của anh ta ( 30 triệu USD ) thêm nhiều năm hơn. Từ 15 triệu USD mỗi mùa, nay cầu thủ X chỉ còn tiêu tốn của đội bóng 12 triệu USD mỗi mùa. Hóa ra, đội Y tăng lương cho cầu thủ X thêm 20 % nhưng lại tự tiết kiệm chi phí cho mình 20 % ngân sách. Đây là game show đôi bên cùng có lợi. Bài viết : Minh Anh Ảnh: Internet Thiết kế: Jordy

Nguồn: ESPN