Chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường chứng khoán Việt Nam

Diễn đàn VNF

TTCK Việt Nam năm 2020 đã biểu lộ sức chống chịu can đảm và mạnh mẽ trước những tác động ảnh hưởng xấu đi của dịch bệnh Covid-19. Kết thúc năm 2020, chỉ số VN-Index đạt 1.103,87 điểm, tăng mạnh tới 67 % so với thời gian thấp nhất của năm 2020 và tăng 14,9 % so với thời gian cuối năm 2019. Trong nửa đầu năm 2021, TTCK Việt Nam liên tục thăng hoa và có mức tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất quốc tế. Chỉ số VN-Index đã liên tục lập đỉnh mới, đạt mức cao nhất tính đến thời gian hiện tại là 1.420,27 điểm, vốn hóa thị trường đạt 5.329.318 tỷ đồng vào ngày 2/7/2021 .

TTCK Việt Nam thay đổi cả về lượng và chất

Tăng trưởng về thanh khoản : Giá trị thanh toán giao dịch trung bình trên thị trường CP năm 2020 đạt 7.566 tỷ đồng / phiên, tăng 62,46 % so với trung bình năm 2019. Bước sang năm 2021, giá trị thanh toán giao dịch trung bình 7 tháng đầu năm đạt trung bình 18.775 tỷ đồng, tăng trưởng 148 % so với giá trị thanh toán giao dịch trung bình năm 2020 .

Tăng trưởng về quy mô: Đến cuối năm 2020, giá trị vốn hóa của TTCK Việt Nam đạt hơn 5,3 triệu tỷ đồng. Quy mô vốn hóa của thị trường đạt 81,11% GDP năm 2020, vượt mục tiêu Chính phủ đề ra (đến năm 2020 đạt 70% GDP). Lũy kế nửa đầu năm 2021, vốn hóa TTCK Việt Nam tiếp tục tăng 29,2% so với cả năm 2020, đạt mức 108,8% GDP. Tỷ lệ vốn hoá thị trường trên GDP của Việt Nam đã ở mức cao nếu so sánh với một vài nước châu Á như Thái Lan (99%), Hàn Quốc (89,5%), Trung Quốc (68,14%) vào cuối năm 2019.

Tăng trưởng về số lượng nhà đầu tư : Số lượng thông tin tài khoản thanh toán giao dịch nhà đầu tư trong nước mở mới tăng kỷ lục. Tính đến 31/8/2021, số thông tin tài khoản nhà đầu tư trong nước mở mới đạt 842.405 thông tin tài khoản, vượt gần 114 % so với số lượng thông tin tài khoản mở mới trong cả năm 2020 ( 393.659 thông tin tài khoản ). Lũy kế đến hết tháng 8/2021, tổng số lượng thông tin tài khoản chứng khoán Việt Nam đạt hơn 3,5 triệu thông tin tài khoản, một số lượng rất lớn gấp đến cả chục lần so với số lượng thông tin tài khoản ở thời kỳ bùng nổ năm 2007. Số lượng thông tin tài khoản thanh toán giao dịch của nhà đầu tư quốc tế cũng duy trì sự tăng trưởng đều đặn, luỹ kế đến hết tháng 8/2021 đạt 38.154 thông tin tài khoản, tăng 8,8 % so với thời gian cuối năm 2020 .

Bên cạnh đó, TTCK phái sinh đã có những bước tăng trưởng nhanh gọn và bùng nổ trong quá trình 2020 – nửa đầu 2021. Năm 2020, khối lượng thanh toán giao dịch trung bình đạt 156.852 hợp đồng / phiên, tăng 77 % so với trung bình năm 2019. Trong 7 tháng năm 2021, kỷ lục thanh toán giao dịch mới liên tục được xác lập với 403.266 hợp đồng vào phiên thanh toán giao dịch ngày 12/7/2021 .
Song song với đó, thị trường chứng quyền có bảo vệ ( CW ) mới tiến hành từ năm 2019 đã quản lý và vận hành bảo đảm an toàn, không thay đổi. Tính đến ngày 30/6/2021, đã có 359 mã CW trên 26 CP cơ sở của 9 tổ chức triển khai phát hành được niêm yết và thanh toán giao dịch. Riêng tháng 6/2021, tổng khối lượng thanh toán giao dịch đạt 215 triệu CW với giá trị thanh toán giao dịch đạt trên 1.254 tỷ đồng .
Ngoài ra, mẫu sản phẩm ETF góp vốn đầu tư vào một rổ CP phong phú cũng tăng trưởng bùng nổ. Trong năm 2020, nhiều quỹ ETF như Vietnam Lending Financial, Vietnam Financial Select Sector Index và Vietnam Diamond Index dựa trên những chỉ số đại diện thay mặt theo ngành, nghành đơn cử mà trước đó đã được cho ra đời như : ETF MAFM VN30, ETF SSIAM VN30, ETF SSIAM VNFIN LEAD, ETF VFMVN DIAMOND, ETF VINACAPITAL VN100. Các quỹ ETF nội mặc dầu mới sinh ra nhưng đã nhanh gọn lôi cuốn được hàng nghìn tỷ đồng. Đơn cử quỹ ETF VFMVN Diamond khi mới IPO hồi tháng 5/2020 với hơn 4,5 triệu USD thì đến lần update gần nhất, quy mô quỹ đã đạt 522 triệu USD, trở thành quỹ ETF nội lớn nhất tại thị trường Việt Nam .

Tái cấu trúc TTCK Việt Nam theo hướng tinh gọn, hiệu quả, hướng tới chuẩn mực quốc tế

Luật Chứng khoán 2019 có hiệu lực hiện hành từ ngày 1/1/2021 với nhiều điểm mới như việc chào bán chứng khoán được thống nhất với Luật Doanh nghiệp, bổ trợ thêm nhiều hành vi bị nghiêm cấm, pháp luật ngặt nghèo điều kiện kèm theo bán CP của công ty … trong đó, có 2 điểm nhấn quan trọng về tái cấu trúc thị trường .
Thứ nhất là xây dựng Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam ( Vietnam Exchange ) theo quy mô công ty mẹ – con trên cơ sở sắp xếp lại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hà Nội ( HNX ) và Sở Giao dịch Chứng khoán TP. TP HCM ( HoSE ). Việc xây dựng được triển khai theo Quyết định số 37/2020 / QĐ-TTg của Thủ tướng nhà nước hiệu lực thực thi hiện hành từ ngày 20/2/2021. Vietnam Exchange có vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng, là công ty mẹ được tổ chức triển khai theo quy mô công ty TNHH MTV do nhà nước nắm giữ 100 % vốn điều lệ .
Thứ hai là xây dựng Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam theo khoản 1, Điều 52 Luật Chứng khoán 2019, theo đó : “ Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam là doanh nghiệp được xây dựng và hoạt động giải trí theo lao lý của Luật Chứng khoán và Luật Doanh nghiệp, do nhà nước nắm giữ trên 50 % vốn điều lệ hoặc tổng số CP có quyền biểu quyết ” .
Song song với việc tái cấu trúc thị trường, ngành chứng khoán cũng đã tăng cấp và vận dụng công nghệ tiên tiến thanh toán giao dịch mới nhằm mục đích xử lý những điểm nghẽn về thực trạng quá tải thanh toán giao dịch trên sàn HoSE cũng như những tính năng mẫu sản phẩm theo chuẩn mực của những thị trường quốc tế .

Cụ thể, sàn HoSE đã giải quyết tình trạng quá tải bằng hệ thống giao dịch cải tiến mới giúp nâng công suất tiếp nhận lệnh từ mức cũ 900.000 lệnh/ngày lên mức 3,5 – 4 triệu lệnh/ngày. Xa hơn nữa, dự kiến trong năm 2022 sẽ đưa hệ thống giao dịch mới hiện đại KRX trị giá hơn 600 tỷ đồng vào vận hành. Hệ thống KRX có thể giải quyết nhiều khó khăn mà hệ thống giao dịch hiện tại không làm được như lập một bảng riêng trên hệ thống mới cho nhà đầu tư giao dịch lô lẻ, giao dịch trong ngày (T+0), mô hình đối tác bù trừ thanh toán trung tâm (CCP) cho TTCK cơ sở…

Thị trường chứng khoán Việt Nam tăng trưởng vượt bậc cả về quy mô, chất lượng là sự xác nhận cho những đổi khác về chất tiến gần hơn với những chuẩn mực quốc tế. Tính đến thời gian đầu tháng 7/2021, TTCK Việt Nam đã có đến 15 công ty có vốn hoá thị trường hơn 5 tỷ USD, trong đó có đến 4 công ty có vốn hoá hơn 10 tỷ USD là Tập đoàn Vingroup ( VIC ), VCB ( VCB ), Vinhomes Riverside ( VHM ) và Tập đoàn Hòa Phát ( HPG ). Giá trị thanh toán giao dịch trung bình mỗi phiên năm 2020 là khoảng chừng 350 triệu USD và 6 tháng đầu năm 2021 là khoảng chừng 850 triệu USD. So sánh với Philippines, TTCK này hiện chỉ có 13 CP vốn hoá trên 5 tỷ USD và giá trị mỗi phiên thanh toán giao dịch khoảng chừng 228 triệu USD, điều này cho thấy quy mô TTCK Việt Nam đã tiệm cận đến quy mô của TTCK những nước nhóm đầu trong khu vực .

Tăng cường vai trò là kênh dẫn vốn trung dài hạn trên thị trường tài chính

Thị trường kinh tế tài chính Việt Nam có sự lệch sóng, đa phần tập trung chuyên sâu xoay quanh mạng lưới hệ thống ngân hàng nhà nước thay vì thị trường CP và thị trường trái phiếu như những nước tăng trưởng. Vì vậy, việc thôi thúc sự tăng trưởng TTCK trở thành một kênh dẫn vốn trung dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế tài chính bên cạnh kênh ngân hàng nhà nước là một khuynh hướng lớn của nhà nước .
Trong năm 2020, khuynh hướng này đã được hiện thực hoá dần trải qua việc phát hành Thông tư 08/2020 TT – NHNN về lộ trình siết tỷ suất sử dụng nguồn vốn thời gian ngắn cho vay trung và dài hạn của những ngân hàng nhà nước. Theo đó, những ngân hàng nhà nước được nhu yếu giảm dần tỷ suất tối đa sử dụng nguồn vốn thời gian ngắn để cho vay trung và dài hạn với lộ trình đến năm 2023 chỉ còn 30 %. Cùng với đó, Nghị định 81/2020 / NĐ-CP về trấn áp thị trường trái phiếu doanh nghiệp có hiệu lực thực thi hiện hành từ 1/9/2020 để bảo vệ bảo đảm an toàn cho nhà đầu tư và doanh nghiệp cũng được nhà nước phát hành .
Thị trường chứng khoán 2020 và nửa đầu năm 2021 bùng nổ đã biểu lộ được phần nào vai trò dẫn vốn trung dài hạn của thị trường so với những doanh nghiệp và nền kinh tế tài chính. Tổng giá trị kêu gọi vốn qua TTCK năm 2020 đạt 413.700 tỷ đồng, tăng 30 % so với cuối năm 2019. Theo số liệu của UBCKNN, trong quá trình năm nay – 2020, quy mô kêu gọi vốn qua TTCK ước đạt hơn 1,5 triệu tỷ đồng, tăng gấp gần 1,3 lần so với quy trình tiến độ 2011 – năm ngoái. Tính trong 6 tháng đầu năm 2021, tổng mức kêu gọi vốn trên thị trường cũng đạt số lượng ấn tượng khoảng chừng 176.745 tỷ đồng, tăng 65 % so với cùng kỳ .
Thị trường chứng khoán Việt Nam trong vai trò kênh dẫn vốn trung dài hạn cho những doanh nghiệp cũng như nền kinh tế tài chính theo đúng khuynh hướng tăng trưởng của nhà nước sẽ giúp thị trường kinh tế tài chính Việt Nam trở nên cân đối hơn, bám sát theo những quy mô thị trường kinh tế tài chính tiên tiến và phát triển của những nước tăng trưởng. Điều này sẽ giúp giảm thiểu gánh nặng cho ngành ngân hàng nhà nước cũng như giảm thiểu rủi ro đáng tiếc kinh tế tài chính cho cả nền kinh tế tài chính Việt Nam .

Xu hướng và động lực phát triển của TTCK Việt Nam giai đoạn 2020 – 2025

Theo dự báo của nhiều tổ chức triển khai trong và ngoài nước, 2021 – 2025 sẽ liên tục là tiến trình mà tăng trưởng GDP hằng năm của Việt Nam duy trì ở mức cao, đạt 6,3 % / năm và trong ngữ cảnh sáng sủa hơn là 6,8 % / năm .
Động lực tăng trưởng của kinh tế tài chính Việt Nam đến từ nhiều yếu tố nhưng hoàn toàn có thể kể ra một vài động lực chính như : chủ trương của nhà nước thôi thúc tăng trưởng hạ tầng trong vòng 5 năm tới đặc biệt quan trọng là mạng lưới hệ thống hạ tầng khu vực phía nam ; tác động ảnh hưởng tích cực của những hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA, RCEP ; góp vốn đầu tư công tăng trưởng dự báo cũng sẽ liên tục kéo theo dòng vốn FDI tăng trưởng mạnh và quay lại ảnh hưởng tác động tích cực lên nền kinh tế tài chính Việt Nam ; tiêu dùng trong nước tăng trưởng mạnh theo sự phục sinh sau dịch Covid-19 cũng như sự tăng lên của thu nhập trung bình đầu người dự báo ở mức 4.500 – 5.000 USD vào năm 2025 .
Thị trường chứng khoán với vai trò là kênh dẫn vốn, là “ hàn thử biểu ” của nền kinh tế tài chính tại mỗi vương quốc cũng sẽ có sự tăng trưởng tương ứng với vận tốc tăng trưởng của nền kinh tế tài chính của vương quốc đó. Việt Nam cũng không phải là một ngoại lệ và TTCK Việt Nam cũng nhiều năng lực sẽ liên tục duy trì được vận tốc tăng trưởng trung bình 2 số lượng trong tiến trình 2020 – 2025 .

Mặc dù có sự ngày càng tăng can đảm và mạnh mẽ của nhà đầu tư cá thể nội vào TTCK Việt Nam nhưng tính đến hết tháng 8/2021 cũng mới chỉ có hơn 3,5 triệu thông tin tài khoản thanh toán giao dịch, chiếm khoảng chừng hơn 3,5 % dân số Việt Nam. So sánh với lịch sử dân tộc tăng trưởng TTCK của những nước đã tăng trưởng trên quốc tế, TTCK Việt Nam cũng mới chỉ đang ở trong quá trình đầu của quy trình tăng trưởng lê dài với mức độ tham gia kênh góp vốn đầu tư chứng khoán của người dân còn rất nhỏ. Vì vậy, tiềm năng và khoảng trống tăng trưởng của TTCK Việt Nam còn rất lớn và lê dài trong nhiều năm tới .
nhà nước Việt Nam cũng đặt tiềm năng tỷ suất người dân tham gia kênh góp vốn đầu tư chứng khoán đạt 5 % vào năm 2025 và 10 % vào năm 2030. Đây là tiềm năng trọn vẹn khả thi dựa trên vận tốc tăng trưởng 2 số lượng của TTCK Việt Nam trong 20 năm trở lại đây. Quá trình tham gia TTCK của người dân sẽ được tần suất rất nhanh trong tiến trình 2020 – 2025 dựa trên nền tảng công nghệ thông tin, công nghệ tiên tiến số hoá của thời kỳ công nghệ tiên tiến 4.0. Trong năm 2021, nhờ vận dụng những công nghệ tiên tiến mới như mở thông tin tài khoản định danh trực tuyến eKYC và sự cộng hưởng ảnh hưởng tác động của dịch Covid-19 mà 8 tháng đầu năm 2021, lượng thông tin tài khoản mở mới còn lớn hơn cả 3 năm trước cộng lại .
Có thể thấy, mặc kệ những khó khăn vất vả do tác động ảnh hưởng xấu đi của dịch Covid-19, TTCK Việt Nam, với những đổi khác can đảm và mạnh mẽ cả về chất và lượng trong năm 2020 và nửa đầu năm 2021, đang cho thấy những tín hiệu của sự chuyển mình nâng tầm để bước vào một tiến trình tăng trưởng bùng nổ. Động lực của sự tăng trưởng này đến từ sự tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ của nền kinh tế tài chính dựa trên những cải cách sâu rộng của nhà nước cũng như những hiệp định thương mại được ví như những con đường cao tốc nối dài. Nếu như điều kiện kèm theo cần là sự tăng trưởng kinh tế tài chính ở vận tốc cao thì sức mạnh dòng tiền to lớn của nhà đầu tư nội sẽ là điều kiện kèm theo đủ để giúp cho TTCK Việt Nam bước vào một chu kỳ luân hồi tăng giá mới can đảm và mạnh mẽ và bền chắc .