Thị trường chứng khoán 2018 – Cơ hội trước, cạm bẫy sau

Lên xuống thất thường  

TS.Trương Văn Phước

Tại hội thảo tổng quan thị trường tài chính Việt Nam 2018 tổ chức ngày 20/12, ông Trương Văn Phước, quyền Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia (NFSC), dự báo GDP năm 2018 có thể đạt 6,9-7% (cao nhất trong 10 năm trở lại đây).

Cũng theo ông Phước, kinh tế tài chính Nước Ta hoàn toàn có thể liên tục duy trì trên 7 % trong năm 2019 với sự tương hỗ của những yếu tố quốc tế, như hưởng lợi từ khuynh hướng di dời sản xuất do ảnh hưởng tác động của cuộc chiến tranh thương mại, đặc biệt quan trọng từ những Hiệp định thương mại tự do ( FTA ) và Hiệp định Đối tác tổng lực và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương ( CPTPP ) .
Ngoài yếu tố vĩ mô, hoạt động giải trí sản xuất kinh doanh thương mại của những doanh nghiệp niêm yết ( DNNY ) cũng ghi nhận những số lượng khả quan. Theo thống kê, nếu loại trừ tác dụng kinh doanh thương mại của nhóm ngành kinh tế tài chính, tăng trưởng lệch giá và doanh thu sau thuế quý III của những DNNY tăng lần lượt 12 % và 9 % .
Tuy nhiên, những thông tin nội tại đã không hề giúp TTCK duy trì đà tăng trưởng không thay đổi như đã diễn ra trong năm 2017. Diễn biến của thị trường trong năm 2018 được chia ra làm 4 tiến trình khá rõ ràng. Giai đoạn 1, việt nam Index tăng mạnh 220,99 điểm ( tương tự 22,36 % ) từ mốc 984,24 cuối năm 2017 lên mốc 1.204,33 vào ngày 12/4 .
Giai đoạn 2, thị trường chịu áp lực đè nén chốt lời mạnh, cộng với việc khối ngoại bán ròng do quan ngại rủi ro đáng tiếc đến từ những thị trường mới nổi dưới tác động ảnh hưởng của việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ( FED ) tăng lãi suất vay, và cuộc chiến tranh thương mại Mỹ – Trung leo thang. Áp lực từ bên ngoài khiến việt nam Index đã giảm điểm liên tục, chạm đáy ở mức 893,16 điểm vào ngày 11/7, mất 311,17 điểm so với thời gian đỉnh vào 12-4 ( tương tự 34,84 % ) .
TTCK năm 2018 có sự tăng trưởng vượt bậc về quy mô với mức vốn hóa thị trường đạt 75 % GDP, vượt chỉ tiêu đề ra của năm 2020. Mặc dù khuynh hướng rút vốn diễn ra tại những nền kinh tế tài chính mới nổi, nhưng NĐT quốc tế vẫn mua ròng, biểu lộ niềm tin của những NĐT, góp thêm phần củng cố nền tảng kinh tế tài chính vĩ mô .

TS. Trương Văn Phước, 
Quyền Chủ tịch NFSC

Giai đoạn 3, tiếp nối cho đến phiên thanh toán giao dịch ở đầu cuối của quý III, lưu lại sự phục sinh của chỉ số việt nam Index, nhờ thông tin tác dụng kinh doanh thương mại quý II tích cực, đồng thời NĐT có vẻ như đã thích ứng với những diễn biến chính trị và kinh tế tài chính toàn thế giới. Trong quá trình này, việt nam Index phục sinh tăng trên mức 1.000 điểm ( tăng 32,89 điểm so với đầu năm, tương tự 3,34 % và 56,35 điểm so với cuối quý II ) .
Giai đoạn 4, thị trường giật mình kiểm soát và điều chỉnh mạnh, đặc biệt quan trọng là những phiên thanh toán giao dịch ở đầu cuối của năm 2018 sau khi FED có hành động nâng lãi suất vay lần thứ 4 trong năm 2018. Đối với những ngành, kể từ đầu năm tới nay, nhóm kinh tế tài chính và tiện ích hội đồng đi ngược chiều thị trường khi tăng lần lượt gần 18 % và 1,3 %, những nhóm khác đều theo khuynh hướng giảm .

Nhóm CP giảm mạnh nhất là dầu khí (giảm 29,3%), tiếp theo là nhóm ngành viễn thông, dược phẩm và y tế, công nghiệp. Tuy nhiên, trong bối cảnh đi xuống chung, vẫn có các nhóm tăng trưởng tốt ngay trong giai đoạn điều chỉnh cuối năm như: công nghiệp, công nghệ thông tin, tiện ích cộng đồng, dịch vụ tiêu dùng, ngân hàng.

Thao túng giá chưa được kiểm soát

Ở giai đoạn 2, khi VN Index tạo đáy tại vùng gần 900 điểm trong tháng 7, thanh khoản của thị trường ghi nhận mức thấp kỷ lục với chỉ 2.700 tỷ đồng giá trị khớp lệnh bình quân trên cả 2 sàn (thấp nhất trong vòng 18 tháng). Trong cùng giai đoạn, giá trị giao dịch trên thị trường phái sinh (TTPS) cũng ở mức cao nhất từ trước tới nay (đạt 13.700 tỷ đồng). Điều này cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt của dòng tiền từ thị trường cơ sở sang TTPS.

Trong nỗ lực tạo sự cân đối giữa 2 thị trường, ngày 18/7 Trung tâm Lưu ký chứng khoán Nước Ta ( VSD ) thông tin kiểm soát và điều chỉnh tỷ suất ký quỹ khởi đầu của Hợp đồng tương lai chỉ số VN30, từ mức 10 % lên 13 %. Ngay lập tức, chênh lệch thanh khoản trên 2 sàn được thu hẹp đáng kể .
Động thái này cho thấy những cơ quan quản trị cũng lo lắng việc dòng tiền chảy mạnh qua TTPS, sẽ ảnh hưởng tác động không tốt đến thị trường cơ sở. Tuy nhiên, với NĐT có kinh nghiệm tay nghề, hành động này chứng tỏ cơ quan quản trị nhà nước quan ngại sự thao túng giá trên TTPS để ảnh hưởng tác động ngược lại TTCK cơ sở .

TS. Đinh Thế Hiển

Có thể nói, hiện tượng kỳ lạ thao túng giá đang là “ căn bệnh ” khó trị trên TTCK, dù những cơ quan quản trị đã có nhiều giải pháp ngăn ngừa. Không chỉ gây thiệt hại cho NĐT, còn làm TTCK kém minh bạch. Theo TS. Đinh Thế Hiển, chuyên viên kinh tế tài chính, hiện nhiều CP có chỉ số cơ bản tốt xuống giá, trong khi CP có mức vốn hóa nhỏ, doanh thu trên CP ( EPS ) thấp lại tăng mạnh, xuất phát từ những chiêu thức làm giá CP ngày càng phức tạp. Theo ông Hiển, những “ đội lái ” thường nhắm đến 2 loại CP để làm giá .
Đầu tiên là CP có tiềm năng thực sự nhưng ít thông tin, nên giá vẫn ở mức vừa phải. Với nhóm CP này, “ đội lái ” sẽ cấu kết với chỉ huy Doanh Nghiệp để nhận được sự tương hỗ về mặt thông tin. Nhóm CP thứ 2 là những Doanh Nghiệp có quy mô nhỏ, giá thấp để thuận tiện tung ra những lệnh ảo và thao túng giá .

Trước hoạt động thao túng giá CP diễn biến phức tạp, nhiều chuyên gia cho rằng đã đến lúc cơ quan quản lý nhà nước cần tăng cường giám sát chặt chẽ hơn nữa, tăng mức xử phạt, thậm chí xử lý hình sự đối với một số trường hợp làm giá CP, để răn đe và góp phần làm tăng tính minh bạch trên TTCK.

Kênh thoái vốn nhà nước hiệu quả

Bỏ qua những yếu tố thao túng giá CP hay sự tăng giảm không bình thường, TTCK đang là kênh thoái vốn nhà nước hiệu suất cao nhất ở thời gian hiện tại. Có thể lấy dẫn chứng từ trường hợp của Tổng CTCP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Nước Ta ( VCG ). Cuối năm 2017, Tổng công ty Đầu tư – Kinh doanh vốn nhà nước ( SCIC ) chào bán 96,2 triệu CP VCG ( tương tự 22 % vốn điều lệ ) nhưng không thành công xuất sắc .
Bất ngờ đã xảy ra khi hàng loạt số CP mang ra đấu giá vào cuối tháng 11 đều được đặt mua, thậm chí còn giá đặt mua cao hơn 2000 tỷ đồng so với giá khởi điểm. Trước đó, việc thoái vốn của Bộ Công Thương tại Tổng CTCP Bia – Rượu – Nước giải khát Hồ Chí Minh ( SAB ) cũng gặp nhiều khó khăn vất vả. Thế nhưng, sau khi SAB niêm yết trên HOSE, việc thoái vốn trở nên thuận tiện, thậm chí còn số tiền thu về từ đợt thoái vốn đạt 110.000 tỷ đồng khiến nhiều người giật mình .
Dù thời cơ thoái vốn khi đưa CP trên TTCK khá rõ ràng, nhưng nhiều Doanh Nghiệp vẫn chưa mặn mà với việc đưa CP lên niêm yết. Theo số liệu thống kê từ Bộ Tài chính, đến thời gian cuối năm 2018, vẫn còn 667 DN chưa thực thi định kỳ ĐK thanh toán giao dịch trên TTCK ( số lượng DNNN sau cổ phần hóa chưa niêm yết trong năm 2017 là 747 Doanh Nghiệp ). Hiện mới có 231 / 747 Doanh Nghiệp ( tương tự 31 % ) đã ĐK công ty đại chúng với UBCKNN .
Trong đó, có 152 DN đã niêm yết, 56 DN chưa niêm yết, 23 DN đã hủy ĐK công ty đại chúng. Như vậy, chỉ có 152 / 747 Doanh Nghiệp ( tương tự 20,3 % ) thực thi nghĩa vụ và trách nhiệm ĐK niêm yết sau cổ phần hóa. Trong đó, TP.Hồ Chí Minh là địa phương có nhiều Doanh Nghiệp chưa niêm yết sau cổ phần hóa nhất, với 11 công ty mẹ và hàng trăm công ty con .

Theo nhận định của CTCK Vietcombank (VCBS), năm 2019 quy mô của TTCK sẽ có nhiều biến chuyển tích cực, với việc các tập đoàn lớn trong nước đã và đang tiếp tục thoái vốn như VEA, Lilama, Viglacera… có thể kéo nguồn tiền lớn quay lại thị trường.

Thanh khoản thị trường vì thế cũng được cải tổ, với khối lượng thanh toán giao dịch trung bình trong năm 2019 ước đạt 255 triệu CP trên cả 2 sàn, tương ứng với mức tăng 12 % so với 2018. Giá trị thanh toán giao dịch theo đó đạt mức tăng khoảng chừng 14 %, tương tự giá trị thanh toán giao dịch trung bình mỗi phiên đạt khoảng chừng 5.700 tỷ đồng trên cả 2 sàn .
Theo Nghị định 108 / 2013 / NĐ-CP, hành vi thao túng giá CP bị phạt tiền tối đa so với tổ chức triển khai đến 1,2 tỷ đồng, với cá thể đến 600 triệu đồng. Ngoài ra, đối tượng người tiêu dùng vi phạm còn bị tịch thu hàng loạt khoản thu lời phạm pháp ( nếu có ). Luật Hình sự ( sửa đổi năm ngoái ) có hiệu lực hiện hành kể từ năm 2018 cũng đưa ra nhiều chế tài xử phạt nặng, trong đó cao nhất là phạt tù tối đa 7 năm so với hành vi thao túng giá CP .
Theo Nghị định 108 / 2013 / NĐ-CP, hành vi thao túng giá CP bị phạt tiền tối đa so với tổ chức triển khai đến 1,2 tỷ đồng, với cá thể đến 600 triệu đồng. Ngoài ra, đối tượng người dùng vi phạm còn bị tịch thu hàng loạt khoản thu lời phạm pháp ( nếu có ). Luật Hình sự ( sửa đổi năm ngoái ) có hiệu lực thực thi hiện hành kể từ năm 2018 cũng đưa ra nhiều chế tài xử phạt nặng, trong đó cao nhất là phạt tù tối đa 7 năm so với hành vi thao túng giá CP .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường