Thị trường điện cạnh tranh đang đúng lộ trình

Theo đề án đề xuất kiến nghị quy mô thị trường bán lẻ điện cạnh tranh mà Bộ Công thương vừa phê duyệt, dự kiến trong quá trình từ 2022 – 2024, người mua sử dụng điện được mua điện trên thị trường điện giao ngay và sau năm 2024 sẽ được lựa chọn đơn vị chức năng bán lẻ điện .
Đó là một trong những nội dung đáng quan tâm tại báo cáo giải trình của Bộ Công thương sẵn sàng chuẩn bị cho phiên báo cáo giải trình trước Uỷ ban Thường vụ Quốc hội diễn ra sáng nay ( 7.9 ) .

EVN không còn là đơn vị mua buôn điện duy nhất

Báo cáo về thị trường điện cạnh tranh, Bộ Công thương cho hay ” đang tiến hành theo đúng lộ trình đã được phê duyệt ” .

Cu thể, thị trường phát điện cạnh tranh đã được chính thức vận hành từ tháng 7.2012 và đang ngày càng hoàn thiện, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành điện, giúp hệ thống điện và thị trường điện được vận hành an toàn, ổn định. Nếu như năm 2012 mới chỉ có 32 nhà máy với tổng công suất 9.200 MW tham gia thị trường phát điện cạnh tranh thì đến ngày 31.3.2020 đã có 98 nhà máy điện trực tiếp tham gia cạnh tranh trên thị trường với tổng công suất 26.895 MW.

Tới đầu năm 2019, thị trường bán sỉ điện cạnh tranh chính thức quản lý và vận hành. Từ đây, Tập đoàn Điện lực việt nam ( EVN ) không còn là đơn vị chức năng mua buôn điện duy nhất như trước kia mà đã có thêm 5 tổng công ty điện lực trực tiếp tham gia mua điện trên thị trường giao ngay cũng như ký hợp đồng song phương với những nhà máy sản xuất điện .
Đây cũng là một trong những giải pháp để tạo điều kiện kèm theo cho những thành phần kinh tế tài chính tham gia góp vốn đầu tư vào những nghành Nhà nước không cần nắm giữ độc quyền như phát điện, kinh doanh thương mại bán lẻ điện … Cùng với đó, giá khâu phát điện, mua buôn điện được xác lập theo cơ chế thị trường, phản ánh cân đối cung và cầu điện tại những thời gian, phản ánh dịch chuyển của những ngân sách nguyên vật liệu nguồn vào .
Đáng chú ý quan tâm, về thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, báo cáo giải trình cho biết, ngày 9.6.2020, Thủ tướng đã phê duyệt chủ trương thiết kế xây dựng thị trường bán lẻ điện cạnh tranh. Đến ngày 7.8, Bộ Công thương đã phát hành quyết định hành động phê duyệt đề án phong cách thiết kế quy mô thị trường bán lẻ điện cạnh tranh. Đề án đề xuất kiến nghị quy mô thị trường bán lẻ điện cạnh tranh với 3 quy trình tiến độ, gồm : tiến trình 1 ( đến hết năm 2021 ) là tiến trình chuẩn bị sẵn sàng ; tiến trình 2 ( từ 2022 đến 2024 ) được cho phép người mua sử dụng điện được mua điện trên thị trường điện giao ngay. Giai đoạn 3 ( từ sau năm 2024 ) được cho phép những người mua được lựa chọn đơn vị chức năng bán lẻ điện .
Bộ Công thương đang kiến thiết xây dựng đề án tái cơ cấu tổ chức ngành điện ship hàng thị trường bán lẻ điện cạnh tranh và sẽ trình Thủ tướng trong năm 2020 .

Tốc động tăng trưởng nguồn điện đang chậm lại đáng kể

Trong khi đó, báo cáo giải trình về cân đối cung và cầu điện, Bộ Công thương cho biết vận tốc tăng trưởng trung bình của nguồn điện 4 năm lại đây đã sụt giảm còn 8 % / năm, thua xa số lượng 13 % / năm của tiến trình 2011 – năm ngoái. Trong đó giảm nhiều nhất là thủy điện ( còn trung bình 5 % / năm so với 15 % của tiến trình trước ) và nhiệt điện than ( còn trung bình 10 % / năm so với mức 27 % trước đó ) .
Nguyên do là thủy điện đã khai thác hầu hết tiềm năng ; nhiệt điện than gặp nhiều khó khăn vất vả trong công tác làm việc kiến thiết xây dựng. Nhiệt điện khí và dầu phần đông không tăng trưởng mới trong suốt tiến trình 2011 – 2019 .

Trong tiến trình 2011 – năm ngoái, tỷ suất triển khai xong góp vốn đầu tư nguồn điện theo hiệu suất trên toàn nước chỉ đạt 81,4 % ; trong đó cao nhất là miền Trung đạt 95,9 %, còn miền Nam đạt thấp nhất với 62,7 % .
Giai đoạn năm nay – 2020 tỷ suất triển khai xong được nâng lên, đạt 93,7 %. Thế nhưng, cơ cấu tổ chức tỷ suất hiệu suất đưa vào quản lý và vận hành lại rất độc lạ. Theo đó, những nguồn điện truyền thống lịch sử là nhiệt điện ( đa phần là nhiệt điện than ) triển khai được khá thấp, chỉ đạt khoảng chừng 60 % so với quy hoạch. Có 10 dự án Bất Động Sản nguồn điện lớn dự kiến đưa vào quản lý và vận hành quy trình tiến độ năm nay – 2020 theo Quy hoạch điện 7 kiểm soát và điều chỉnh nhưng bị chậm quá trình sau năm 2020 với tổng hiệu suất khoảng chừng 7.000 MW, như Sông Hậu 1 ( 1.200 MW ), Tỉnh Thái Bình 2 ( 1.200 MW ), Long Phú 1 ( 1.200 MW ), Na Dương 2 ( 110MW ), Cẩm Phả 3 ( 440MW ) …
Dẫn giám sát update của EVN, Bộ Công thương cho hay nhu yếu phụ tải điện của mạng lưới hệ thống điện vương quốc trong năm 2020 dự kiến đạt 255,6 tỉ kWh, tăng 6,5 % so với năm 2019, thấp hơn khoảng chừng 4 tỉ kWh ( do ảnh hưởng tác động của dịch Covid-19 ) so với mức dự báo của Bộ Công thương hồi cuối năm 2019 về kế hoạch cung ứng điện và quản lý và vận hành mạng lưới hệ thống điện năm 2020. Vì vậy, việc đáp ứng điện năm 2020 của toàn mạng lưới hệ thống điện vương quốc về cơ bản được bảo vệ và không phải triển khai tiết giảm điện nếu không có những diễn biến quá không bình thường xảy ra .
Tuy nhiên, theo dự báo mới nhất do Viện Năng lượng thống kê giám sát, ở ngữ cảnh cơ sở, nhu yếu điện thương phẩm sẽ duy trì mức tăng khoảng chừng 8 % trong tiến trình 2021 – 2030 và dự kiến đạt khoảng chừng 337,5 tỉ kWh vào năm 2025, năm 2030 khoảng chừng 478,1 tỉ kWh. Với việc nhiều nguồn điện lớn bị chậm quy trình tiến độ nên tiềm ẩn nhiều rủi ro đáng tiếc so với công tác làm việc đáp ứng điện trong quy trình tiến độ 2021 – 2025 .
Theo Quy hoạch điện 7 kiểm soát và điều chỉnh, tổng hiệu suất những nguồn điện cần đưa vào quản lý và vận hành trong 15 năm năm nay – 2030 là 96.500 MW ( trung bình 6.430 MW / năm ). Trong đó có tổng số 116 dự án Bất Động Sản nguồn điện cần được góp vốn đầu tư và đưa vào quản lý và vận hành ( chưa gồm có những dự án Bất Động Sản nguồn năng lượng tái tạo ). Sau 4 năm triển khai, nhiều dự án Bất Động Sản đã không được triển khai như : Điện hạt nhân tại Ninh Thuận ( 4.600 MW ) ; những dự án Bất Động Sản điện than ở Bạc Liêu, Quảng Ninh, thành phố Hà Tĩnh, Long An, Tiền Giang. Nhiều dự án Bất Động Sản điện BOT bị chậm quá trình do thời hạn chuẩn bị sẵn sàng góp vốn đầu tư, đàm phán bộ hợp đồng BOT lê dài ( Vân Phong I, Vĩnh Tân III, Nghi Sơn II, Vũng Áng II, Tỉnh Nam Định I … ) .
“ Quy hoạch tăng trưởng điện lực vương quốc là quy hoạch được Thủ tướng phê duyệt. Việc những địa phương không tuân thủ tráng lệ quy hoạch tăng trưởng điện lực vương quốc sẽ làm cho mạng lưới hệ thống điện tăng trưởng mất cân đối, tác động ảnh hưởng tới độ an toàn và đáng tin cậy, không thay đổi và hiệu suất cao của ngành điện ”, Bộ Công thương lo lắng .

Kiến nghị chính sách thí điểm cho các dự án lớn

Trước tình hình đó, Bộ Công thương kiến nghị Quốc hội xem xét ban hành một nghị quyết cho phép ngành điện thực hiện thí điểm một số chính sách chưa có luật điều chỉnh hoặc khác với quy định của luật hiện hành để hỗ trợ các chủ đầu tư dự án điện đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư xây dựng, hạn chế nguy cơ thiếu điện trong giai đoạn từ nay đến 2030. Cụ thể: bổ sung thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư đối với dự án nhóm A có tổng mức đầu tư từ 2.300 tỉ đồng đến dưới 5.000 tỉ đồng sử dụng vốn nhà nước ngoài ngân sách do các doanh nghiệp nhà nước làm chủ đầu tư. Kiến nghị thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư các dự án này thuộc về Thủ tướng.

Đối với dự án Bất Động Sản góp vốn đầu tư thiết kế xây dựng khu công trình điện nhóm A đã nằm trong quy hoạch tăng trưởng điện lực được Thủ tướng phê duyệt, yêu cầu được cho phép chủ góp vốn đầu tư không phải lập báo cáo giải trình nghiên cứu và điều tra tiền khả thi mà được lập ngay báo cáo giải trình điều tra và nghiên cứu khả thi để quyết định hành động góp vốn đầu tư dự án Bất Động Sản. Cho phép vận dụng chính sách Nhà nước cho vay với lãi suất vay vay tín dụng thanh toán góp vốn đầu tư khuyễn mãi thêm từ nguồn tín dụng thanh toán góp vốn đầu tư của Nhà nước hoặc được cấp bảo lãnh nhà nước về vốn vay theo lao lý của pháp lý về quản trị nợ công so với góp vốn đầu tư tăng trưởng dự án Bất Động Sản công nghiệp điện .
Đối với những dự án Bất Động Sản công nghiệp điện, kỹ thuật điện được cho phép việc lập báo cáo giải trình nhìn nhận tác động ảnh hưởng thiên nhiên và môi trường sẽ được thực thi lùi sang tiến trình lập báo cáo giải trình điều tra và nghiên cứu khả thi. Các dự án Bất Động Sản được thiết kế xây dựng theo lệnh khẩn cấp hoặc những khu công trình điện thiết kế xây dựng nhằm mục đích bảo vệ bảo mật an ninh cung ứng điện thì chỉ phải xin chủ trương kiểm soát và điều chỉnh quy hoạch của Thủ tướng mà không phải triển khai những thủ tục kiểm soát và điều chỉnh quy hoạch .