Vì sao Mỹ hai lần in tiền khủng nhưng chỉ một lần thổi bùng lạm phát?
Hai lần bơm tiền, hai kết quả
Trong cuộc khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính 2008, ngân hàng nhà nước TW Mỹ lần đầu sử dụng chủ trương thả lỏng định lượng ( Quantitative Easing – QE ) bằng cách mua sàn chứng khoán từ những ngân hàng nhà nước thương mại, từ đó bơm hàng nghìn tỷ USD vào mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính .Quy mô bảng cân đối kế toán của Fed nhảy vọt từ 900 tỷ USD vào tháng 9/2008 lên trên 2.200 tỷ USD vào tháng 11 cùng năm, tức là tăng hơn hai lần trong hai tháng .
Sau giai đoạn bảng cân đối kế toán đi ngang 2014 – 2018, Fed bắt đầu bán bớt tài sản trong nửa đầu năm 2019 và giảm cung tiền. Tuy nhiên, nền kinh tế Mỹ không chịu đựng nổi sự thắt chặt này và Fed phải đảo ngược chính sách, nới lỏng trở lại.
Sau đó, COVID-19 bùng phát và tiền từ Fed cuồn cuộn chảy vào mạng lưới hệ thống ngân hàng nhà nước và nền kinh tế tài chính trải qua những chương trình cho vay và mua trái phiếu quy mô lớn .
Bảng cân đối kế toán của Fed tăng sốc từ khoảng chừng 4.200 tỷ USD vào tháng 2/2020 lên 7.200 tỷ USD vào tháng 6 cùng năm. Sau đó, mỗi tháng Fed đều đặn bơm thêm hơn 100 tỷ USD ra thị trường và quy mô tổng tài sản của Fed đạt 8.757 tỷ USD vào cuối năm 2021 .Lạm phát lên cao trong những tháng đầu năm 2021 đã khiến nhiều chuyên viên lo ngại. Mặc dù vậy, quản trị Jerome Powell và những quan chức Fed khác cho rằng lạm phát chỉ là ” trong thời điểm tạm thời ” do những đứt gãy của đại dịch gây ra và Fed không cần phải kiểm soát và điều chỉnh chủ trương .
Lạm phát tháng 11/2021 của Mỹ lên tới 6,9 %, cao nhất 39 năm .Thực tế đã chứng tỏ quan điểm ” lạm phát trong thời điểm tạm thời ” là sai lầm đáng tiếc và Fed đã phải bắt tay hành vi : Trước hết là giảm vận tốc bơm tiền, sau đó là tăng lãi suất vay ba lần trong năm 2022 và nhiều năng lực sẽ giảm quy mô bảng cân đối kế toán để hút tiền về .Năm 2008 Fed cũng thả lỏng định lượng ( QE ) quy mô lớn nhưng lạm phát không lên cao tới gần 7 % như lúc bấy giờ .Vào tháng 7/2008, lạm phát của Mỹ đạt đỉnh 5,5 % nhưng lúc này QE vẫn chưa khởi đầu. Ngay cả khi Fed bơm tiền ra mạng lưới hệ thống ngân hàng nhà nước, lượng tiền mới này cũng phải mất khoảng chừng 6 tháng để lưu thông quanh nền kinh tế tài chính và đẩy Chi tiêu lên. Vì vậy không hề coi lạm phát vào tháng 7/2008 là do chủ trương thả lỏng của Fed .Sau khi những gói QE được tiến hành, lạm phát tại Mỹ chưa khi nào vượt quá 4 %. Tại sao lại có sự độc lạ lớn trong mức tăng của giá thành trong hai lần Fed thả lỏng định lượng ?
Năm 2008: Giải cứu ngân hàng khỏi khối tài sản độc hại
Trong cuộc khủng hoảng 2008, các ngân hàng tại Mỹ điêu đứng vì cho vay dưới chuẩn, tức là cấp khoản vay mua nhà cho những người không có thu nhập, không nghề nghiệp và không tài sản.
Khi giá nhà giảm sút và người vay không trả được nợ, những ngân hàng nhà nước nắm trong tay hàng nghìn tỷ USD sàn chứng khoán được bảo vệ bằng những khoản vay thế chấp ngân hàng ( MBS ) mà giá trị thị trường thấp hơn nhiều so với giá gốc .Ngân hàng muốn thanh lý những ngôi nhà được dùng làm gia tài bảo vệ cũng không ổn vì giá nhà lúc này thấp hơn nhiều so với khi định giá cho vay. Các ngân hàng nhà nước đương đầu với rủi ro tiềm ẩn thua lỗ trầm trọng, vốn chủ sở hữu bị quét sạch, và cho nên vì thế nên không hề liên tục cho vay, tín dụng thanh toán bị ngừng hoạt động .Fed tham gia giải cứu bằng cách mua lại đống ” gia tài ô nhiễm ” MBS từ những ngân hàng nhà nước, tái cấp vốn để những ngân hàng nhà nước kiến thiết xây dựng lại một bảng cân đối kế toán lành mạnh và từ đó hoàn toàn có thể cấp tín dụng thanh toán ra nền kinh tế tài chính .Giả sử một lô trái phiếu MBS có mệnh giá 100 triệu USD nhưng giá trị trong thực tiễn chỉ là 40 triệu USD. Fed lao vào và mua bằng với giá gốc là 100 triệu USD, tránh cho ngân hàng nhà nước phải ghi nhận khoản lỗ 60 triệu USD nếu bán trên thị trường .Fed không ngại thua lỗ khi nắm giữ MBS vì trách nhiệm của ngân hàng nhà nước TW không phải là tối đa hóa doanh thu và Fed có năng lực in tiền vô hạn .Sự can thiệp của Fed trải qua mua gia tài ô nhiễm vào năm 2008 chỉ có tính năng ngăn mạng lưới hệ thống ngân hàng nhà nước sụp đổ và không cho cung tiền thu hẹp chứ thực ra không tạo ra tiền mới trong nền kinh tế tài chính .Cung tiền sau khi Fed can thiệp rõ ràng lớn hơn so với trường hợp giả định mà Fed không giải cứu, nhưng không tăng so với trước khủng hoảng cục bộ. Vậy nên mặc dầu quy mô bảng cân đối kế toán của Fed tăng sốc vào năm 2008 vì hoạt động giải trí thu mua trái phiếu MBS nhưng cung tiền M2 không có dịch chuyển gì bất thần, như biểu lộ trong biểu đồ dưới đây .
Năm 2020: In tiền cho chính phủ chi tiêu
Đầu năm 2020 khi COVID-19 ập đến, mạng lưới hệ thống ngân hàng nhà nước Mỹ đang sống khỏe, không vật vã vì nợ xấu. Fed không phải mua gia tài ô nhiễm như năm 2008. Thay vào đó, ngân hàng nhà nước TW Mỹ hầu hết mua trái phiếu Kho bạc do Bộ Tài chính Mỹ phát hành .
Chính phủ và Quốc hội Mỹ tung ra ba gói chi tiêu lớn với tổng giá trị hơn 5.000 tỷ USD để giải quyết cuộc khủng hoảng y tế và kinh tế mà COVID-19 gây nên. Fed gián tiếp tài trợ cho các gói giải cứu này thông qua chính sách lãi suất thấp và chương trình nới lỏng định định lượng.
Fed bơm tiền cho những ngân hàng nhà nước, sau đó những ngân hàng nhà nước cho chính phủ nước nhà Mỹ vay để tiêu tốn. Lần này Fed in tiền ra không phải để bù lỗ ngân hàng nhà nước hay ngăn cung tiền thu hẹp mà là để đưa vào lưu thông trong nền kinh tế tài chính trải qua những tấm séc trợ cấp, những khoản tương hỗ thất nghiệp bổ trợ, …Vì vậy, cung tiền M2 của Mỹ tăng vọt theo quy mô bảng cân đối kế toán của Fed. Và khi cung tiền tăng nhanh hơn so với năng lượng sản xuất của nền kinh tế tài chính, lạm phát là điều tất yếu .Để kiềm chế đà tăng của Chi tiêu, Fed đã khởi đầu giảm mua trái phiếu và sẽ sớm tăng lãi suất vay cũng như hút bớt tiền về. Tuy nhiên, những chủ trương này tiềm ẩn nhiều rủi ro đáng tiếc với nền kinh tế tài chính. Khối nợ của cơ quan chính phủ cũng như doanh nghiệp Mỹ đang cao chưa từng thấy, nếu Fed nâng lãi suất vay và thắt chặt cung tiền, suy thoái và khủng hoảng rất hoàn toàn có thể sẽ xảy ra .
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường
