Những cuộc khủng hoảng kinh tế lịch sử, mối lo lớn cho Việt Nam

Quy luật đáng ngại

Quan sát cả những khủng hoảng kinh tế diễn ra tại Việt Nam thời hạn qua, giới trình độ nhận ra rằng, khi chịu ảnh hưởng tác động lớn từ những dịch chuyển bên ngoài, GDP không bị suy thoái ngay, mà thường tăng chậm lại trong những năm sau đó .
Cụ thể, với cuộc khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính – tiền tệ khu vực xảy ra vào năm 1997, khi đó Việt Nam đang đạt mức tăng trưởng cao trên 8 % / năm, trong 6 năm liên tục trước. Việt Nam không bị rơi vào “ vòng xoáy ” của cuộc khủng hoảng cục bộ này, nhưng tăng trưởng đã bị chậm lại. Năm 1998 tăng trưởng giảm còn 5,76 %, năm 1999 còn 4,77 % .

Với cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu xảy ra vào năm 2008 cũng tương tự. Trước đó, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam cũng đạt mức khá cao, liên tục trong một số năm từ 7% trở lên. Việt Nam cũng không bị rơi vào “vòng xoáy” của cuộc khủng hoảng này, nhưng tăng trưởng đã chậm lại. Năm 2009 tăng trưởng giảm xuống còn 5,32%.

Năm 2019, kinh tế Việt Nam đạt mức tăng trưởng 7,02 % thì năm 2020 đại dịch Covid bùng phát. Việt Nam cũng không bị rơi vào suy thoái, nhưng tăng trưởng chỉ còn 2,91 %. Ngân hàng Thế giới ( WB ) dự báo tăng trưởng GDP năm 2021 của Việt Nam chỉ đạt từ 2-2, 5 % .

{keywords}
Trong khi tiêu thụ giảm sâu, nguyên liệu đầu vào sản xuất kinh doanh lại tăng chóng mặt.

Điều đáng quan ngại là sau những cuộc khủng hoảng cục bộ, Việt Nam phải mất rất nhiều năm mới vực nền kinh tế lên được và mức tăng trưởng rất ì ạch, chỉ lên được từ 1-2 % / năm. Chuyên gia Nguyễn Đình Cung dự báo, với đà tăng trưởng như lúc bấy giờ, năm 2022 nếu tăng trưởng tốt, GDP cao nhất cũng chỉ hoàn toàn có thể đạt 5 % / năm .
Hiện tại, nền kinh tế đang gặp thử thách khi tiêu thụ trong nước bị giảm sâu, trong khi đầu vào của sản xuất kinh doanh thương mại như xăng dầu, sắt thép, than đá, phân bón, tôm cá nguyên vật liệu, … đều tăng chóng mặt, dễ tưởng tượng về rủi ro tiềm ẩn lạm phát kinh tế đang rình rập … Với thực tiễn như vậy, để thôi thúc tăng trưởng kinh tế, giới trình độ cho rằng, cần có giải pháp kinh khủng, phải có gói kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ sản xuất .

Hỗ trợ còn thấp

Mới đây, Quốc hội đã phát hành Nghị quyết số 406 / NQ-UBTVQH15 về một số ít giải pháp nhằm mục đích tương hỗ Doanh Nghiệp, người dân chịu ảnh hưởng tác động của dịch Covid, trong đó có giảm 30 % thuế thu nhập Doanh Nghiệp cho những Doanh Nghiệp có lệch giá năm 2021 không quá 200 tỷ đồng, giảm 30 % thuế giá trị ngày càng tăng ( Hóa Đơn đỏ VAT ) với 1 số ít mẫu sản phẩm đến hết 31/12/2021 …
Ông Nguyễn Quốc Kỳ, quản trị HĐQT Công ty Vietravel, cho rằng, dù Nghị quyết 406 đưa ra 1 số ít chủ trương tương hỗ, nhưng nhiều Doanh Nghiệp đã ngừng hoạt động giải trí, không có lệch giá thì việc giảm thuế thu nhập Doanh Nghiệp hay giảm thuế Hóa Đơn đỏ VAT cũng không giúp được gì để Phục hồi hoạt động giải trí. Hơn nữa, những chủ trương tương hỗ này chỉ thực thi đến hết 2021, chỉ hơn 2 tháng là quá ngắn, chưa kịp ngấm so với những Doanh Nghiệp có hoạt động giải trí trở lại .

“Một cơ thể đã ốm nặng, giờ còn chưa ngồi dậy nổi thì không thể trong vòng 2 tháng khỏe mạnh bình thường. Các DN cần có giải pháp hỗ trợ quyết liệt, dứt khoát hơn mới có thể trở lại hoạt động được”, ông Kỳ nhấn mạnh.

Theo ông, khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính và suy thoái kinh tế toàn thế giới năm 2008, Quốc hội có chủ trương giảm 50 % thuế Hóa Đơn đỏ VAT và lê dài trong vòng 2 năm. Hiện những Doanh Nghiệp vừa bị ảnh hưởng tác động của đại dịch Covid kéo theo kinh tế suy thoái thì chủ trương tương hỗ lại thấp hơn, chỉ giảm 30 % thuế Hóa Đơn đỏ VAT và thời hạn ngắn hơn là chưa hài hòa và hợp lý .

{keywords}
Các gói hỗ trợ đa số vẫn mang tính hình thức, kém hiệu quả hoặc thậm chí không khả thi.

Trong khi đó, ông Phạm Tấn Công, quản trị Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam ( VCCI ), cho rằng, quy mô những gói tương hỗ hiện mới đạt hơn 2 % GDP là mức khá thấp so với những nước trong khu vực. Xứ sở nụ cười Thái Lan đã dành 15,6 % GDP, Malaysia 8,8 % GDP, Indonesia 5,4 % GDP. .. để tương hỗ Doanh Nghiệp và người dân bị ảnh hưởng tác động dịch Covid .
Dẫn số liệu về những gói tương hỗ của những vương quốc trên quốc tế kể từ khi đại dịch Covid bùng phát, chuyên viên Lê Xuân Nghĩa cho biết : Mỹ đã đưa ra những gói tương hỗ với tổng giá trị 5.838 tỷ USD, tương tự khoảng chừng 28 % GDP năm 2020 ; Nhật Bản chi tới 61 % GDP ; châu Âu chi khoảng chừng 20 % GDP. .. Nguồn tương hỗ được những nước dùng để hỗ trợ vốn thất nghiệp, hỗ trợ vốn việc làm bằng phát tiền mặt ; cho vay những Doanh Nghiệp lớn mà ngân hàng nhà nước không hề cho vay, bảo lãnh cho những Doanh Nghiệp vừa và nhỏ vay vốn .
Việt Nam hiện mới chi tương hỗ có 2,94 % GDP. Việc giảm hay tặng thêm lãi suất vay không giúp những Doanh Nghiệp tiếp cận được vốn trong thực trạng này. Bởi Doanh Nghiệp đang gặp khó khăn vất vả sẽ không đủ điều kiện kèm theo vay vốn ngân hàng nhà nước. Việc tương hỗ phải bằng “ tiền tươi thóc thật ”, theo ông Nghĩa .

Nỗi lo ì ạch kéo dài

Trong khi đó, khảo sát của VCCI vào tháng 9/2021 cho thấy, những gói tương hỗ lớn trong thời hạn dịch Covid gồm có : Chính sách tài khóa với trọng tâm là gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất ; Chính sách tiền tệ với trọng tâm là cơ cấu tổ chức lại nợ, miễn, giảm lãi suất vay, tương hỗ tín dụng thanh toán ; Chính sách tương hỗ bảo vệ phúc lợi xã hội … đa phần vẫn mang tính hình thức, kém hiệu suất cao hoặc thậm chí còn không khả thi .

Chẳng hạn, chính sách giảm thuế thu nhập cho DN không giúp được gì cho những DN bị ảnh hưởng nặng, thua lỗ.

Theo khảo sát của Bộ KH-ĐT, tỷ suất Doanh Nghiệp tiếp cận được với 1 số ít chủ trương tương hỗ về thuế, tín dụng thanh toán, cho vay khuyến mại còn thấp do thủ tục phức tạp, những điều kiện kèm theo chưa tương thích. Các xích míc còn sống sót giữa những luật kiểm soát và điều chỉnh hoạt động giải trí sản xuất kinh doanh thương mại vẫn chưa xử lý triệt để, gây khó khăn vất vả cho Doanh Nghiệp .
VCCI cho biết tổng nợ công trên GDP của Việt Nam đang ở mức thấp, vì thế cần xem xét lan rộng ra quy mô những gói tương hỗ cho DN. ” Với GDP ước tính năm 2020 của Việt Nam là gần 6,3 triệu tỷ đồng, những gói tương hỗ hoàn toàn có thể lan rộng ra tới 4 %, tương tự 250.000 tỷ “, quản trị VCCI đề xuất kiến nghị. Tiếp theo là giảm thuế thu nhập Doanh Nghiệp, thuế Hóa Đơn đỏ VAT, tiền thuê đất ở mức 50 %, thay vì 30 % như lúc bấy giờ trong 2021 – 2022. Nếu không có những gói tương hỗ đủ mạnh, thì tăng trưởng kinh tế rủi ro tiềm ẩn sẽ lặp lại quy luật của những lần khủng hoảng cục bộ trước, đó là tăng trưởng rất ì ạch .

Trần Thủy