Tổ chức Hợp tác Thượng Hải kết nạp Iran làm thành viên đầy đủ | Thế giới | Vietnam+ (VietnamPlus)

To chuc Hop tac Thuong Hai ket nap Iran lam thanh vien day du hinh anh 1Các nhà chỉ huy dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải ( SCO ) lần thứ 21, theo hình thức trực tuyến, tại Thành Phố Hà Nội Dushanbe của Tajikistan, ngày 17/9. ( Ảnh : THX / TTXVN )Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải ( SCO ) 2021 vừa bế mạc chiều 18/9 tại Thành Phố Hà Nội Dushanbe của Tajikistan, với sự tham gia theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến của nguyên thủ những vương quốc thành viên gồm Ấn Độ, Kazakhstan, Trung Quốc, Pakistan, Nga, Kyrgyzstan, Uzbekistan và chủ nhà Tajikistan .
Ngoài ra, Tổng thống Belarus, Tổng thống Iran và đại diện thay mặt những tổ chức quốc tế và khu vực cũng được mời tham gia Hội nghị cấp cao kỷ niệm 20 năm xây dựng SCO .

Hội nghị thông qua Tuyên bố chung Dushanbe (nhân 20 năm thành lập SCO), nhấn mạnh vai trò quan trọng của SCO trong việc duy trì hòa bình và ổn định khu vực, cũng như thúc đẩy sự phát triển và thịnh vượng của các quốc gia thành viên.

SCO cũng trải qua những quyết định hành động về việc liên tục lan rộng ra quy mô của tổ chức này bằng cách kết nạp Cộng hòa Hồi giáo Iran làm thành viên chính thức và trao quy định đối tác chiến lược đối thoại cho một số ít nước ở khu vực Trung Đông-Bắc Phi .
Giới quan sát cho rằng SCO có vẻ như đang muốn tìm kiếm vai trò lớn hơn ở khu vực vốn được coi là “ chảo lửa ” của quốc tế lúc bấy giờ .
Theo Tuyên bố chung Dushanbe, nguyên thủ những nước thành viên SCO liên tục khẳng định chắc chắn Trung Á vẫn là trọng tâm cốt lõi, là hạt nhân của SCO. Tổ chức này ủng hộ những nỗ lực của những vương quốc Trung Á nhằm mục đích bảo vệ độc lập, bảo mật an ninh và không thay đổi ở mỗi vương quốc cũng như trong toàn khu vực nói chung, hoan nghênh việc thực thi những cuộc họp tham vấn liên tục của nguyên thủ những vương quốc Trung Á và ủng hộ vai trò tích cực của SCO trong việc tăng cường không chỉ có vậy sự không thay đổi và tăng trưởng kinh tế-xã hội của khu vực này .
Để cải tổ những chính sách đối phó với những thử thách và mối rình rập đe dọa bảo mật an ninh, những vương quốc thành viên SCO đang xem xét một loạt sáng tạo độc đáo về thiết lập những cơ cấu tổ chức mới tại Trung Á như xây dựng Trung tâm Chống ma túy của SCO như một cơ quan thường trực, đóng tại thành phố Dushanbe ; xây dựng Trung tâm Đối phó với những thử thách và rình rập đe dọa bảo mật an ninh SCO trên cơ sở Cơ cấu Chống khủng bố khu vực ( RATS ) ở thành phố Tashkent ( Uzbekistan ) ; xây dựng Trung tâm An ninh thông tin SCO ; xây dựng Trung tâm Chống tội phạm quốc tế có tổ chức tại thành phố Bishkek ( Kyrgyzstan ) .
Với một loạt những ý tưởng sáng tạo được nêu tại hội nghị thượng đỉnh lần này, SCO muốn khẳng định chắc chắn vai trò không hề thiếu của mình trong những yếu tố an ninh Trung Á .

[Ngoại trưởng các nước SCO kêu gọi chấm dứt bạo lực ở Afghanistan]

Được xây dựng trên cơ sở những thỏa thuận hợp tác về củng cố lòng tin trong nghành nghề dịch vụ quân sự chiến lược và cắt giảm những lực lượng vũ trang ở khu vực biên giới, trong quá trình lúc bấy giờ, SCO chủ trương tăng cường hợp tác để duy trì và củng cố tự do, bảo mật an ninh và không thay đổi ở khu vực, cùng nhau chống lại những thử thách và mối rình rập đe dọa mới .
Các ưu tiên của SCO trong việc bảo vệ bảo mật an ninh và không thay đổi khu vực vẫn là chống khủng bố dưới mọi hình thức và bộc lộ của nó, chủ nghĩa ly khai, chủ nghĩa cực đoan, kinh doanh trái phép ma túy, vũ khí, đạn dược và chất nổ, tội phạm có tổ chức xuyên vương quốc, bảo vệ bảo mật an ninh thông tin quốc tế, tăng cường bảo mật an ninh biên giới, đấu tranh chống di cư phạm pháp và kinh doanh người, rửa tiền, tội phạm kinh tế tài chính, tham nhũng .
Hội nghị thượng đỉnh SCO lần này đã trải qua Chương trình hợp tác chống lại “ ba thế lực ” ( khủng bố, ly khai, cực đoan ) tiến trình 2022 – 2024 cũng như Kế hoạch quá trình 2021 – 2023 nhằm mục đích triển khai Chiến lược chống ma túy của SCO, Kế hoạch phối hợp hành vi trong bảo vệ bảo mật an ninh thông tin quốc tế quy trình tiến độ 2022 – 2023 .
Hiện nay, những vương quốc thành viên SCO đã thiết lập những chính sách hợp tác hiệu suất cao, ủng hộ việc liên tục tiến hành những văn bản đã được trải qua trong nghành này và cải tổ hơn nữa cơ sở pháp lý của SCO trong nghành nghề dịch vụ bảo mật an ninh .
SCO cho rằng hợp tác trong việc chống lại những thử thách và rình rập đe dọa bảo mật an ninh cần được thực thi đồng điệu, tuân thủ khắt khe những quy tắc của lao lý quốc tế và không sử dụng những tiêu chuẩn kép .
Đối với yếu tố Afghanistan, Tuyên bố Dushanbe dành riêng một mục lớn để biểu lộ quan điểm chung của SCO về diễn biến tình hình và khuynh hướng cũng như tương lai của quốc gia Tây Nam Á này .
Tuyên bố nêu rõ : ” Các nước thành viên tin rằng một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc duy trì, củng cố bảo mật an ninh và không thay đổi trong khoảng trống SCO là xử lý sớm nhất tình hình ở Afghanistan. Các nước thành viên SCO ủng hộ việc hình thành Afghanistan như một vương quốc độc lập, trung lập, đoàn kết, dân chủ và độc lập cũng như không có khủng bố, cuộc chiến tranh và ma túy. ”

Ngoài ra, các nước thành viên SCO cho rằng điều quan trọng là phải tạo ra một chính phủ đa thành phần ở Afghanistan, theo đó sẽ bao gồm đại diện của tất cả các nhóm sắc tộc, tôn giáo và chính trị.

Việc SCO đặc biệt quan tâm đến chủ đề Afghanistan là điều dễ hiểu không chỉ vì Afghanistan đang là nước quan sát viên SCO, mà còn vì những nguy cơ an ninh tiềm ẩn tại Afghanistan sau khi Mỹ rút quân có thể làm tình hình tại khu vực trách nhiệm của SCO trở nên phức tạp hơn. Đó cũng là lý do tổ chức này đã thiết lập cơ chế Nhóm tiếp xúc “SCO-Afghanistan” bên cạnh các định dạng khác để hỗ trợ ổn định tình hình Afghanistan trong thời gian sớm nhất.

Bên cạnh việc xác lập Trung Á là trọng tâm hoạt động giải trí của mình, SCO có vẻ như đang muốn tìm kiếm vai trò lớn hơn, gánh vác những nghĩa vụ và trách nhiệm lớn hơn và có những góp phần nhiều hơn so với độc lập và tăng trưởng của quốc tế, trước hết so với khu vực cận kề là Trung Đông-Bắc Phi .
Sau đợt lan rộng ra năm 2017 kết nạp thêm những nước khu vực Nam Á là Ấn Độ và Pakistan, Hội nghị thượng đỉnh SCO lần thứ 21 đã chính thức trải qua quyết định hành động kết nạp Cộng hòa Hồi giáo Iran làm thành viên không thiếu .
To chuc Hop tac Thuong Hai ket nap Iran lam thanh vien day du hinh anh 2Tổng thống Iran Ebrahim Raisi tham gia hội nghị thượng đỉnh lần thứ 21 những nhà chỉ huy SCO tại Dushanbe, Tajikistan ngày 17/9. ( Ảnh : IRNA / TTXVN )Các vương quốc thành viên coi việc kiên trì tiến hành Kế hoạch Hành động tổng lực chung về chương trình hạt nhân Iran là rất quan trọng và tương thích với Nghị quyết 2231 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, lôi kéo toàn bộ những bên tham gia thực thi khá đầy đủ và hiệu suất cao tổng thể những nghĩa vụ và trách nhiệm của mình được nêu trong văn kiện này .
Ngoài ra, SCO còn quyết định hành động trao quy định “ Đối tác đối thoại ” cho ba vương quốc nằm ở khu vực Trung Đông-Bắc Phi là Qatar, Saudi Arabia và Ai Cập. Mong muốn của SCO tăng cường hợp tác với những nước trong khu vực còn biểu lộ ở việc tổ chức này cũng đã quyết định hành động ký kết Bản ghi nhớ về hiểu biết lẫn nhau giữa Ban Thư ký SCO và Ban Thư ký Liên đoàn những vương quốc Arab .
Nếu tính đến vị trí địa lý của những thành viên chính thức, những nước quan sát viên và đối tác chiến lược đối thoại của SCO thì khoanh vùng phạm vi và khoảng trống hoạt động giải trí của SCO không chỉ gồm có hàng loạt khu vực Trung Á, Nam Á, khu vực ngoại Kabkaz mà hiện đã lan rộng ra sang cả Trung Đông .
Giới chuyên viên nhận định và đánh giá rằng yếu tố bảo mật an ninh ở Trung Á sẽ chỉ được bảo vệ một cách bền vững và kiên cố nếu duy trì được sự không thay đổi ở khu vực Trung Đông-Địa Trung Hải, bởi khoảng cách địa lý thân thiện của những nước SCO với những điểm trung tâm xung đột vũ trang tại Afghanistan, cũng như Syria và Iraq .
Xác định lúc bấy giờ là quá trình tăng trưởng quan trọng, SCO bày tỏ chuẩn bị sẵn sàng đón rước sự tham gia tiếp theo của những vương quốc chăm sóc nếu cung ứng những tiêu chuẩn và điều kiện kèm theo được nêu trong những văn bản lao lý của SCO và cam kết tuân thủ những tiềm năng và nguyên tắc của Hiến chương SCO.
Điều này tương thích với niềm tin của “ Chiến lược tăng trưởng SCO đến năm 2025, ” theo đó tổ chức này sẽ liên tục thôi thúc hợp tác nội khối và lan rộng ra hợp tác quốc tế .
Bên lề Hội nghị ngoại trưởng SCO tại Dushanbe ( 7/2021 ), Tổng Thư ký SCO Vladimir Norov cho biết SCO đã nhận được 16 đơn ý kiến đề nghị thiết lập quan hệ với tổ chức chiếm 60 % diện tích quy hoạnh lục địa Á-Âu và 50 % dân số toàn thế giới này. Tuy nhiên, SCO không có dự tính hình thành một liên minh chính trị-quân sự hoặc một tổ chức hội nhập kinh tế tài chính trải qua việc thiết lập những thể chế quản trị siêu quốc gia .
Các vương quốc thành viên sẽ tôn trọng quyền lựa chọn con đường tăng trưởng chính trị, kinh tế tài chính, xã hội và văn hóa truyền thống, có tính đến kinh nghiệm tay nghề lịch sử vẻ vang và đặc thù dân tộc bản địa của mỗi vương quốc, liên tục thôi thúc đối thoại giữa những nền văn minh, tự do, văn minh và hòa hợp, quan hệ đối tác chiến lược bình đẳng giữa những vương quốc .

Đối với tương lai của thế giới, các quốc gia thành viên chủ trương hình thành trật tự thế giới đa cực dựa trên các nguyên tắc được thừa nhận rộng rãi của luật pháp quốc tế, chủ nghĩa đa phương, an ninh bình đẳng, không thể chia cắt, toàn diện và bền vững, an ninh và ổn định toàn cầu và khu vực, từ bỏ đối đầu và xung đột.

Các quốc gia thành viên mong muốn phát triển hơn nữa hợp tác trong các lĩnh vực chính trị và an ninh, thương mại, kinh tế, tài chính và đầu tư, văn hóa và nhân đạo nhằm xây dựng một hành tinh hòa bình, an toàn, thịnh vượng và trong lành.

Có thể nói, SCO từ một tổ chức khu vực được xây dựng năm 2001 gồm sáu thành viên ( Trung Quốc, Nga, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Uzbekistan ), sau 20 năm tăng trưởng đã trở thành một tổ chức mang tầm quốc tế với chín thành viên chính thức, ba quan sát viên ( Afghanistan, Mông Cổ và Belarus ) và chín đối tác chiến lược đối thoại, bộc lộ rõ mong ước của SCO ngày càng tăng tác động ảnh hưởng và vị thế trên những forum quốc tế và trong xử lý những yếu tố khu vực và toàn thế giới .

Tuy nhiên, việc tìm kiếm mở rộng phạm vi ảnh hưởng và trách nhiệm sang vùng đất nóng Trung Đông chắc chắn sẽ mang lại nhiều khó khăn và thách thức cho SCO và sẽ khiến các nước đầu tàu của SCO như Nga, Trung Quốc và các thành viên, đối tác mới của SCO phải đầu tư nhiều nguồn lực hơn nữa cho sứ mệnh mới này./.

Hồng Quân (TTXVN/Vietnam+)