Soạn bài Bố cục của văn bản sgk Ngữ văn 8 tập 1

I – BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi.

NGƯỜI THẦY ĐẠO CAO ĐỨC TRỌNG

Ông Đường Chu Văn An đời Trần nổi tiếng là một thầy giáo giỏi, tính tình cứng cỏi, không màng danh lợi .
Học trò theo ông rất đông. Nhiều người đỗ cao và sau này giữ những trách nhiệm trong triều đình như những ông Phạm Sư Mạnh, Lê Bá Quát, cho nên vì thế vua Trần Minh Tông vời ông ra dạy thái tử học. Đến đời Dụ Tông, vua thích đi dạo, không coi sóc tới việc triều đình, lại tin dùng bọn nịnh thần. Ông nhiều lần can ngăn nhưng vua không nghe. Cuối cùng ông trả lại mũ áo cho triều đình, từ quan về làng .
Học trò của ông, từ người làm quan to tới những người thông thường, khi có dịp thăm thầy cũ, ai cũng giữ lễ. Nếu họ có điều gì không phải, ông trách mắng ngay, có khi không cho vào thăm .
Khi ông mất, mọi người đều thương tiếc. Ông được thờ tại Văn Miếu ở kinh đô Thăng Long .
( Theo Phan Huy Chú )

Câu hỏi:

1. Câu 1 trang 24 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Văn bản trên hoàn toàn có thể chia làm mấy phần ? Chỉ ra những phần đó .

Trả lời:

Văn bản trên có 3 phần :
– Mở bài ( từ đầu đến “ danh lợi ” ) : ra mắt khái quát về nhân vật Đường Chu Văn An .
– Thân bài ( “ Học trò theo ông ” đến “ không cho vào thăm ” ) : những biểu lộ chứng tỏ “ đạo cao đức trọng ” của thầy Đường Chu Văn An .
– Kết bài ( “ Khi ông mất ” đến hết ) : tình cảm của người đời dành cho Đường Chu Văn An khi ông mất .

2. Câu 2 trang 24 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Hãy cho biết trách nhiệm của từng phần trong văn bản trên .

Trả lời:

– Phần 1 ( mở bài ) : ra mắt về thầy Đường Chu Văn An– Phần 2 ( thân bài ) : Thầy Đường Chu Văn An vừa là người thầy giỏi, nghiêm khắc có nhiều học trò theo học thành tài. Thầy lại là bậc trung thần, đức trọng
– Phần 3 ( kết bài ) : Niềm tiếc thương và kính trọng so với thầy Đường Chu Văn An .

3. Câu 3 trang 24 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Phân tích mối quan hệ giữa những phần trong văn bản trên .

Trả lời:

Phân tích mối quan hệ giữa những phần trong văn bản trên
– Phẩn mở màn : trình làng về chủ đề văn bản ( người thầy Đường Chu Văn An – tài cao đức trọng )
– Phần thân bài : Trình bày những góc nhìn tương quan tới chủ đề của văn bản. Giải quyết chủ đề đã nêu ở phần mở bài .
– Phần kết : Tổng kết những chủ đề của văn bản
→ Cả ba phần có mối quan hệ ngặt nghèo với nhau, những phần được sắp xếp theo trình tự hài hòa và hợp lý để bộc lộ chủ đề của văn bản .

4. Câu 4 trang 24 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Từ việc nghiên cứu và phân tích trên, hãy cho biết một cách khái quát : Bố cục của văn bản gồm mấy phần ? Nhiệm vụ của từng phần là gì ? Các phần của văn bản quan hệ với nhau như thế nào ?

Trả lời:

Bố cục của văn bản gồm 3 phần :
– Phần mở bài : Giới thiệu nội dung, lôi cuốn sự chú ý quan tâm của người đọc .
– Phần thân bài : Phát triển và xử lý một cách đơn cử yếu tố đã nêu ở phần mở bài .
– Phần kết bài : Tóm tắt Tóm lại và phân phối sự chờ đón của người đọc .

II – CÁCH BỐ TRÍ, SẮP XẾP NỘI DUNG PHẦN THÂN BÀI CỦA VĂN BẢN

Trong ba phần của văn bản, phần Mở bài, Kết bài thường ngắn gọn, được tổ chức triển khai tương đối không thay đổi. Thân bài là phần phức tạp nhất, được tổ chức triển khai theo nhiều kiểu khác nhau. Chúng ta sẽ khám phá 1 số ít phương pháp sắp xếp nội dung phần Thân bài .
Trả lời những câu hỏi sau :

1. Câu 1 trang 25 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Phần Thân bài văn bản Tôi đi học của Thanh Tịnh kể về những sự kiện nào ? Các sự kiện ấy được sắp xếp theo thứ tự nào ?

Trả lời:

Phần thân bài của văn bản “ Tôi đi học ” của Thanh Tịnh được sắp xếp dựa trên cơ sở là hồi kí : nhớ lại những vấn đề, diễn biến diễn ra vào buổi đầu đi học .

2. Câu 2 trang 25 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Văn bản Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng đa phần trình diễn diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng. Hãy chỉ ra những diễn biến của tâm trạng cậu bé trong phần Thân bài .

Trả lời:

Văn bản Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng hầu hết trình diễn diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng .

3. Câu 3 trang 25 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Khi tả người, vật, con vật, cảnh sắc, … em sẽ lần lượt miêu tả theo trình tự nào ? Hãy kể một số ít trình tự thường gặp mà em biết .

Trả lời:

Tuỳ theo từng đối tượng người dùng và mục tiêu miêu tả, người ta hoàn toàn có thể miêu tả theo trình tự từ khái quát đến đơn cử hoặc ngược lại .
– Khi miêu tả người trình diễn lần lượt : hình dáng, cử chỉ, nét mặt, giọng nói, sở trường thích nghi, tình cảm .
– Khi miêu tả con vật lần lượt theo trình tự : tả bao quát hình dáng, tả cụ thể những bộ phận, quan tâm đến tiếng kêu, màu lông, thói quen, quan hệ của con vật với người .

4. Câu 4 trang 25 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Phần Thân bài của văn bản Người thầy đạo cao đức trọng nêu những vấn đề để bộc lộ chủ đề “ người thầy đạo cao đức trọng ”. Hãy cho biết cách sắp xếp những vấn đề ấy .

Trả lời:

Phần thân bài trong bài văn Người thầy đạo cao đức trọng trình bày các ý làm sáng tỏ luận đề trên, các ý này được sắp xếp theo trình tự nhất định.

Phân tích trình diễn làm sáng tỏ luận đề “ Đường Chu Văn An là người thầy đạo cao đức trọng ” .

5. Câu 5 trang 25 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Từ những bài tập trên và bằng những hiểu biết của mình, hãy cho biết cách sắp xếp nội dung phần Thân bài của văn bản .

Trả lời:

– Người ta thường sắp xếp nội dung phần Thân bài của văn bản theo 1 số cách sau : ( khoảng trống – thời hạn, khái quát – đơn cử, mạch tăng trưởng của yếu tố, mạch suy luận, liên tưởng, … )
– Nhìn chung, người ta hoàn toàn có thể linh động trong việc sắp xếp, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản miễn sao bảo vệ tính thống nhất chủ đề, sự mạch lạc trong tiến hành chủ đề, giúp người đọc đảm nhiệm được nội dung muốn miêu tả .

III – LUYỆN TẬP

1. Câu 1 trang 26 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Phân tích cách trình diễn ý trong những đoạn trích sau :
a ) Tôi vội ra khoang trước nhìn. Xa xa từ vệt rừng đen, chim cất cánh tua tủa bay lên, giống hệt đàn kiến từ lòng đất chui ra, bò li ti đen ngòm lên da trời .
Càng đến gần, những đàn chim đen bay kín trời, cuốn theo sau những luồng gió vút làm tôi rối lên, hoa cả mắt. Mỗi lúc, tôi càng nghe rõ tiếng chim kêu náo động như tiếng xóc những rổ tiền đồng. Chim đậu chen nhau trắng xóa trên những đầu cây mắm, cây chà là, cây vẹt rụng trụi gần hết lá. Cồng cộc đứng trong tổ vươn cánh như tượng những người vũ nữ bằng đồng đen đang vươn tay múa. Chim già đẫy, đầu hói như những ông thầy tu mặc áo xám, trầm tư rụt cổ nhìn xuống chân. Nhiều con chim rất lạ to như con ngỗng đậu đến quằn nhánh cây .
Chim tập trung chuyên sâu về đây nhiều không hề nói được. Chúng đậu và làm tổ thấp lắm, đứng dưới gốc cây hoàn toàn có thể thò tay lên tổ nhặt trứng một cách thuận tiện. Xa xa thấp thoáng có người quảy giỏ, cầm sáo trúc để bắt chim, coi bộ dễ hơn bắt gà trong chuồng .
Tiếng chim kêu vang động bên tai, chuyện trò không nghe nhau được nữa. Thuyền chúng tôi liên tục chèo, đi tới ba nghìn thước rồi mà vẫn thấy chim đậu trắng xóa trên những cành cây gie sát ra sông .
( Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam )
b ) Vẻ đẹp của Ba Vì biến ảo lạ lùng từng mùa trong năm, từng giờ trong ngày. Thời tiết thanh tịnh, trời trong trẻo, ngồi phóng tầm mắt qua những thung lũng xanh lè, Ba Vì hiện lên như hòn ngọc bích. Về chiều, sương mù tỏa biếc, Ba Vì nổi bồng bềnh như vị thần bất tử ngự trên sóng. Những đám mây nhuộm màu biến hóa muôn hình, nghìn dạng tựa như nhà ảo thuật có phép tạo ra một chân trời bùng cháy rực rỡ. Khi vầng sáng nan quạt khép lại dần, trăng vàng mịn như một nốt nhạc bay lên khung trời, ru ngủ muôn đời truyền thuyết thần thoại .
( Võ Văn Trực, Vời vợi Ba Vì )
c ) Lịch sử thường sẵn những trang đau thương, mà hiếm những trang vui tươi : bậc anh hùng hay gặp bước nguy hại, kẻ trung nghĩa thường lâm cảnh khốn đốn. Những khi ấy, trí tưởng tượng dân chúng tìm cách chữa lại thực sự, để khỏi phải công nhận những tình thế đáng ưu uất .
Ta thử lấy truyện Hai Bà Trưng mà xét. Tuy trong lịch sử dân tộc có chép rõ ràng Hai Bà phải tự vẫn sau khi đã thất trận, nhưng ngay ở làng Đồng Nhân nơi thờ Hai Bà vẫn chép rằng Hai Bà đều hóa đi, chứ không phải tử trận. Đối với những nữ tướng của Hai Bà cũng vậy, ta chỉ thấy những vị anh hùng đó hóa lên trời .
Nghe truyện Phù Đổng Thiên Vương, tôi thường tưởng tượng đến một trang đàn ông, sức vóc khác người, với tâm hồn chất phác và đơn giản và giản dị, như tâm hồn người thuở xưa. Tráng sĩ ấy gặp lúc nước nhà lâm nguy đã xông pha ra trận, đem sức khỏe thể chất mà đánh tan giặc, nhưng bị thương nặng. Tuy thế người trai làng Phù Đổng vẫn còn ăn một bữa cơm ( chỗ ấy nay lập đền thờ ở làng Xuân Tảo ) rồi nhảy xuống Hồ Tây tắm, xong mới ôm vết thương lên ngựa đi tìm một rừng cây âm u nào, ngồi dựa một gốc cây to, giấu kín nỗi đau đớn của mình mà chết .
( Nguyễn Đình Thi, Sức sống của dân Nước Ta trong ca dao và cổ tích )
( Gợi ý : Trước hết tìm những từ ngữ hoặc câu văn bộc lộ chủ đề, sau đó nghiên cứu và phân tích cách tiến hành chủ đề ấy trong đoạn trích. )

Trả lời:

a) Đoạn văn (a) nói tới chủ đề cánh rừng chim ở phương Nam: Miêu tả cảnh sân chim đông đúc, náo động.

Cách sắp xếp theo trình tự : từ xa đến gần, từ trong ra ngoài, từ gần ra xa .

b) Đoạn (b) trình bày chủ đề vẻ đẹp của Ba Vì theo mùa trong năm.

Trình bày ý theo thứ tự khoảng trống : Tác giả tập trung chuyên sâu tả vẻ đẹp của Ba Vì theo thời gian đa phần là buổi chiều và đêm hôm khi có trăng lên .

c) Đoạn (c) chủ đề nói về trí tưởng tượng của dân gian trong truyện truyền thuyết. Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần chứng minh:

– “ Lịch sử thường sẵn những trang đau thương … Ta thử lấy truyện Hai Bà Trưng mà xét … ”
– “ Nghe Truyện Phù Đổng Thiên Vương, tôi thường tưởng tượng đến một trang đàn ông … ” ( Nhảy xuống Hồ Tây tắm, xong mới ôm vết thương lên ngựa … )

2. Câu 2 trang 27 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Nếu phải trình diễn về lòng thương mẹ của chú bé Hồng ở văn bản Trong lòng mẹ, em sẽ trình diễn những ý gì và sắp xếp chúng ra làm sao ?

Trả lời:

Nếu phải trình diễn về lòng thương mẹ của chú bé Hồng ở văn bản Trong lòng mẹ, em sẽ trình diễn và sắp xếp chúng như sau :
– Nêu bật tình cảm, thái độ của chú bé Hồng khi trò chuyện ( đối thoại ) với bà cô về mẹ .
– Vì thương mẹ, bé Hồng ghét những hủ tục phong kiến phi lí. Nêu lên câu nói đầy căm phận với hủ tục đó .
– Vì nỗi mong nhớ, thương mến mẹ thường trực nên thoáng thấy bóng người trên xe kéo là bé Hồng chạy theo .
– Kể lại những phút bé Hồng sung sướng được ở bên mẹ .

3. Câu 3 trang 27 sgk Ngữ văn 8 tập 1

Để chứng tỏ tính đúng đắn của câu tục ngữ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn, có bạn dự đinh sắp xếp trong phần Thân bài những ý sau :
a ) Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ :
– Các vị lãnh tụ dạt dẹo tìm đường cứu nước .
– Những người liên tục chịu khó hòa mình vào đời sống sẽ nắm chắc tình hình, học hỏi được nhiều điều hữu dụng .
– Trong thời kì thay đổi, nhờ giao lưu với quốc tế, ta học tập được công nghệ tiên tiến tiên tiến và phát triển của quốc tế .
b ) Giải thích câu tục ngữ :
– Nghĩa đen và nghĩa bóng của vế đi một ngày đàng .
– Nghĩa đen và nghĩa bóng của vế học một sàng khôn .
Theo em, cách sắp xếp trên đã hài hòa và hợp lý chưa ? Nếu chưa hài hòa và hợp lý thì nên sửa lại như thế nào ?

Trả lời:

Cách sắp xếp phần thân bài như trên là không hài hòa và hợp lý .
⇒ Có thể sắp xếp những ý theo hai nhóm : lý giải câu tục ngữ và chứng tỏ tính đúng đắn của câu tục ngữ .
– Nghĩa đen và nghĩa bóng của vế Đi một ngày đàng ;
– Nghĩa đen và nghĩa bóng của vế học một sàng khôn ;
– Các vị lãnh tụ dạt dẹo tìm đường cứu nước ;
– Những người liên tục chịu khó hoà mình vào đời sống sẽ nắm chắc tình hình, học hỏi được nhiều điều có ích ;
– Trong thời kì thay đổi, nhờ giao lưu với quốc tế, ta học tập được công nghệ tiên tiến tiên tiến và phát triển của quốc tế .

Bài trước:

Bài tiếp theo:

Xem thêm :
Trên đây là phần Hướng dẫn Soạn bài Bố cục của văn bản sgk Ngữ văn 8 tập 1 rất đầy đủ và ngắn gọn nhất. Chúc những bạn làm bài Ngữ văn tốt !
“ Bài tập nào khó đã có giaibaisgk.com “

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thủ Tục