Soạn bài Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả (chi tiết)>

Phần I

QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

Câu 1 (trang 27 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2): 

Hãy đọc các đoạn văn dưới đây:

Đoạn 1 :
a ) Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Đã người trẻ tuổi rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa sống lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê. Đôi càng bè bè, nặng nề, trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu và mặt mũi thì khi nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ .
( Tô Hoài )
Đoạn 2 :
Càng đổ dần về hướng mũi Cà Mau thì sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng chi chít như mạng nhện rác rưởi. Trên thì trời xanh, dưới thì nước xanh, chung quanh mình cũng chỉ toàn một sắc xanh cây lá. Tiếng rì rào bất tận của những khi rừng xanh bốn mùa, cùng tiếng sóng rì rào từ biển Đông và vịnh xứ sở của những nụ cười thân thiện ngày đêm không ngớt vọng về trong hơi gió muối [ … ]. Dòng sông Năm Căn bát ngát, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người ếch giữa những đầu sóng trắng. Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng hơn ngàn thước, trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận .
( Đoàn Giỏi )
Mùa xuân, cây gạo gọi đến bao nhiêu là chim ríu rít. Từ xa nhìn lại, cây gạo sừng sững như một tháp đèn khổng lồ : hàng ngàn bông hoa là hàng ngàn ngọn lửa hồng tươi, hàng ngàn búp nõn là hàng ngàn ánh nến trong xanh, tổng thể đều lóng lánh, lộng lẫy trong nắng. Chào mào, sáo sậu, sáo đen, … đàn đàn lũ luc bay đi bay về, lượn lên lượn xuống. Chúng nó gọi nhau, trò chuyện, trêu ghẹo và tranh cãi nhau, ồn mà vui không hề tưởn được. Ngày hội mùa xuân đấy !
( Vũ Tú Nam )

Câu 2 (trang 28 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2): 

Trả lời các câu hỏi

a) Mỗi đoạn văn trên giúp em hình dung được những đặc điểm nổi bật gì của sự vật và phong cảnh được miêu tả?

b) Những đặc điểm nổi bật đó thể hiện ở những từ ngữ và hình ảnh nào? Để viết được các đoạn văn trên, người viết cần có năng lực gì?

c) Hãy tìm những câu văn có sự liên tưởng và so sánh trong mỗi đoạn. Sự tưởng tượng và so sánh ấy có gì độc đáo?

a )
– Đoạn 1 : Tái hiện lại hình ảnh ốm yếu, tội nghiệp của chú Dế Choắt .

– Đoạn 2: Đặc tả quang cảnh vừa đẹp  thơ mộng vừa mênh mông, hùng vĩ của sông nước Cà Mau

– Đoạn 3 : Miêu tả hình ảnh đầy sức sống của cây gạo vào mùa xuân .
b ) Những đặc thù trên được biểu lộ qua những hình ảnh và từ ngữ trong mỗi đoạn :
– Đoạn 1 : gầy gò, lêu nghêu, bè bè, nặng nề, ngẩn ngẩn ngơ ngơ .
– Đoạn 2 : Giăng chi chít như mạng nhện rác rưởi, trời xanh, nước xanh, rừng xanh, rì rào bất tận, bát ngát, ầm ầm như thác .
– Đoạn 3 : Chim ríu rít, cây gạo – tháp đèn khổng lồ, ngàn hoa lửa, ngàn búp nõn là hàng ngàn ánh nến trong xanh .
=> Để viết được những đoạn văn trên người viết cần có năng lượng : quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét .
c ) Những câu văn có sự tưởng tượng và so sánh trong những đoạn văn :
– Như gã nghiện thuốc phiện, như người cởi trần mặc áo ghi-lê .
– Như mạng nhện rác rưởi, như thác, như người bơi ếch, như dãy trường thành vô tận .
– Như tháp đèn, như ngọn lửa, như nến xanh …
=> Các hình ảnh so sánh, tưởng tượng, liên tưởng trên đều rực rỡ vì nó bộc lộ đúng, rõ hơn về đối tượng người dùng và gây giật mình, lí thú cho người đọc .

Trả lời câu 3 (trang 27 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2): 

Đoạn văn sau đây của Đoàn Giỏi đã bị lược đi một số chữ:

Dòng sông Năm Căn bát ngát, nước ( … ) đổ ra biển ngày đêm ( … ), cá nước bơi hàng đàn đen trũi ( … ) giữa những đầu sóng trắng. Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng hơn ngàn thước, trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất ( … ) .

Em hãy so sánh với đoạn nguyên văn ở mục 1 đoạn 2 SGK- tr 27 để chỉ ra đoạn này đã bỏ đi những chữ gì? Những chữ bị bỏ đó đã ảnh hưởng đến đoạn văn miêu tả này như thế nào?

– Những chữ bị bỏ đi là : ầm ầm, như thác, nhô lên hụp xuống như người bơi ếch, như hai dãy trường thành vô tận .
– Những chữ bị bỏ đi đều là động từ, tính từ, những so sánh, liên tưởng và tưởng tượng, khi bỏ đi làm cho đoạn văn trở nên chung chung và khô khan, không sinh động, quyến rũ .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Hỏi Đáp