Báo động ô nhiễm nước tại Việt Nam

Tình trạng ô nhiễm nguồn nước vượt khỏi khả năng kiểm soát do các hoạt động sản xuất, khai thác, kinh doanh, dịch vụ đang đòi hỏi Việt Nam phải khẩn trương xây dựng một khung pháp lý đủ mạnh và hiệu quả để ngăn ngừa ô nhiễm nước. Với nhiều hệ thống xử lý nước thải không đạt tiêu chuẩn, hoặc đã cũ không có khả năng đáp ứng được với yêu cầu xử lý thực tế.  Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Cộng đồng phối hợp với các tổ chức quốc tế có đánh giá tổng thể tình trạng ô nhiễm nguồn nước tại Việt Nam, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm giảm nguy cơ và kiểm soát tình trạng ô nhiễm.

Những con số đau lòng
Hệ thống nước mặt Việt Nam với hơn 2.360 con sông, suối dài hơn 10km và hàng nghìn hồ, ao. Nguồn nước này là nơi cư trú và nguồn sống của các loài động, thực vật và hàng triệu người. Tuy nhiên, những nguồn nước này đang bị suy thoái và phá hủy nghiêm trọng do khai thác quá mức và bị ô nhiễm với mức độ khác nhau. Thậm chí nhiều con sông, đoạn sông, ao, hồ đang “chết”. Lý do vì sao chắc bạn đã biết, với tình trạng đô thị hóa chóng mặt như hiện nay, cùng với khối lượng khổng lồ những chất thải, rác thải, nước thải đi vào môi trường. Các loại nước thải sinh hoạt, nước thải bệnh viện, nước thải công nghiệp khi vào môi trường mà không qua xử lý sẽ tàn phá nghiêm trọng môi trường, ảnh hướng trực tiếp tới cuộc sống của chính con người. Một số khác thì hệ thống xử lý nước thải chưa tốt, hiệu xuất không cao, không thường xuyên bảo trì hệ thống xử lý nước thải …. cũng là nguyên nhân,

Mức độ ô nhiễm nước đang ngày càng ngày càng tăng do không trấn áp nguồn gây ô nhiễm hiệu suất cao. Tình trạng này đang gây ra những ảnh hưởng tác động đến sức khỏe thể chất của người, làm tăng rủi ro tiềm ẩn ung thư, sảy thai và dị tật bẩm sinh, dẫn đến suy giảm nòi giống. Tại 1 số ít địa phương của Nước Ta, khi điều tra và nghiên cứu những trường hợp ung thư, viêm nhiễm ở phụ nữ, đã thấy 40 – 50 % là do từ sử dụng nguồn nước ô nhiễm .
Thống kê và nhìn nhận của Bộ Y tế và Bộ Tài Nguyên thiên nhiên và môi trường trung bình mỗi năm ở Nước Ta có khoảng chừng 9.000 người tử trận vì nguồn nước và điều kiện kèm theo vệ sinh kém và gần 200.000 trường hợp mắc bệnh ung thư mới phát hiện, mà một trong những nguyên do chính là sử dụng nguồn nước ô nhiễm .
Theo khảo sát của Trung tâm Quan trắc thiên nhiên và môi trường Quốc gia – Tổng cục Môi trường ( Bộ Tài nguyên và Môi trường ) cho thấy thực trạng thiên nhiên và môi trường nước mặt lục địa nhiều nơi bị ô nhiễm nghiêm trọng. Miền Bắc tập trung chuyên sâu đông dân cư ( đặc biệt quan trọng là Đồng bằng sông Hồng ) lượng nước thải đô thị lớn hầu hết của những thành phố đều chưa được giải quyết và xử lý và xả trực tiếp vào những kênh mương và chảy thẳng ra sông. Ngoài ra một lượng lớn nước thải công nghiệp, làng nghề cũng là áp lực đè nén lớn so với thiên nhiên và môi trường nước .
Một số sông ở vùng núi Đông Bắc như : Chất lượng sông Kỳ Cùng và những sông nhánh trong những năm gần đây giảm sút xuống loại A2, sông Hiến, sông Bằng Giang còn ở mức B1. Đầu nguồn ( Lai Châu, Tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang ) vài năm gần đây mùa khô Open hiện tượng kỳ lạ ô nhiễm không bình thường trong thời hạn ngắn 3 – 5 ngày. Sông Hồng qua Phú Thọ, Vĩnh Phúc hầu hết những thông số kỹ thuật vượt QCVN 08 : 2008 – A1, một số ít khu vực gần những nhà máy sản xuất thậm chí còn giao động B1 ( đoạn sông Hồng từ Cty Super Phốt phát và hóa chất Lâm Thao đến KCN phía nam TP.Việt Trì ), những thông số kỹ thuật vượt ngưỡng B1 nhiều lần. So với những sông khác trong vùng, sông Hồng có mức độ ô nhiễm thấp hơn .
Sông Cầu thời hạn qua nhiều đoạn đã bị ô nhiễm nghiêm trọng, nhất là những đoạn sông chảy qua những đô thị, KCN và những làng nghề thuộc tỉnh Thái Nguyên, Bắc Giang, Thành Phố Bắc Ninh. Sông Ngũ Huyện Khê là một trong những nổi bật ô nhiễm trên lưu vực sông Cầu và thực trạng ô nhiễm nặng gần như là không biến hóa. Lưu vực sông Nhuệ – Đáy nhiều đoạn bị ô nhiễm tới mức báo động, vào mùa khô giá trị những thông số kỹ thuật BOD5, COD, TSS … tại những điểm đo vượt QCVN 08 : 2008 loại A1 nhiều lần. Sông Nhuệ bị ô nhiễm nặng sau khi tiếp đón nước từ sông Tô Lịch. Lưu vực sông Mã riêng thông số kỹ thuật độ đục rất cao, do lượng phù sa lớn và hiện tượng kỳ lạ xói mòn từ thượng nguồn .

Miền Trung và Tây Nguyên có một số khu vực chất lượng nước giảm do việc đổi dòng phục vụ các công trình thủy lợi (hiện tượng ô nhiễm trên sông Ba vào mùa khô). Nguồn ô nhiễm chính khu vực Đông Nam Bộ là nguồn ô nhiễm nước mặt chủ yếu do nước thải công nghiệp và sinh hoạt. Sông Đồng Nai khu vực thượng lưu sông chất lượng nước tương đối tốt nhưng khu vực hạ lưu (đoạn qua TP. Biên Hòa) nước sông đã bị ô nhiễm.

Sông Hồ Chí Minh trong những năm gần đây mức độ ô nhiễm lan rộng ra hơn về phía thượng lưu. Sông Thị Vải những khu vực ô nhiễm trước đây đã từng bước được khắc phục 1 số ít điểm ô nhiễm cục bộ. Hệ thống sông ở Đồng bằng sông Cửu Long nước thải nông nghiệp lớn nhất nước ( 70 % lượng phân bón được cây và đất hấp thụ, 30 % đi vào môi trường tự nhiên nước ). Vì vậy chất lượng nước sông Tiền và sông Hậu đã có tín hiệu ô nhiễm hữu cơ ( mức độ ô nhiễm sông Tiền cao hơn sông Hậu ). Sông Vàm Cỏ bị ô nhiễm bởi nhiều yếu tố : Hoạt động sản xuất từ nhà máy sản xuất, khu dân cư tập trung chuyên sâu. Sông Vàm Cỏ Đông có mức độ ô nhiễm cao hơn sông Vàm Cỏ Tây .
Chia sẻ hiệu quả điều tra và nghiên cứu với những số lượng, hiện tượng kỳ lạ đáng báo động, PGS.TS Phạm Văn Lợi, Viện trưởng, Viện Khoa học Quản lý môi trường tự nhiên ( Tổng cục Môi trường ) san sẻ : “ Chất lượng nước bị ô nhiễm đến mức báo động do hàm lượng dinh dưỡng, chất hữu cơ, cặn lơ lửng vượt chuẩn được cho phép như sông Cầu, Thị Vải, Nhuệ – Đáy, Đồng Nai … Ô nhiễm nước không giảm mà ngày càng ngày càng tăng. Hiện chưa có văn bản đơn cử, chuyên biệt pháp luật về trấn áp ô nhiễm nước ” .

Cần có một Luật kiểm soát ô nhiễm nước

Có thể nói rằng, để khắc phục thực trạng ô nhiễm nguồn nước lúc bấy giờ còn gặp nhiều khó khăn vất vả về kinh tế tài chính, khi tiến hành những giải pháp khắc phục vẫn chưa có khung pháp lý đơn cử. Đây chính là những nguyên do dẫn tới làng nghề Bình Yên ( Tỉnh Nam Định ) có kênh “ bùn ” cao hơn mặt ruộng dài 700 m / tổng chiều dài 2 km đổ ra sông .
Hay sông Nhuệ ngay dưới chân cầu Diễn TP. Hà Nội rác ngập, cá chết nổi trắng sông Đồng Nai … Theo ông Đặng Ngọc Dĩnh – Liên minh Nước sạch : “ Các văn bản lao lý về ngăn ngừa và trấn áp ô nhiễm nước của Nước Ta còn nhiều chưa ổn : Khâu “ ngăn ngừa ” chưa được chăm sóc đúng mực ; khâu giải quyết và xử lý chưa triệt để, thông tin giám sát ô nhiễm và chất lượng nước chưa công khai minh bạch. Vai trò hội đồng trong “ giám sát ” mờ nhạt và đặc biệt quan trọng nội dung ngăn ngừa và trấn áp ô nhiễm nguồn nước trong văn bản chưa vừa đủ, cụ thể. Vì vậy cần phải có Luật ngăn ngừa và trấn áp ô nhiễm nước Nước Ta trong thời hạn tới ” .

Cùng chia sẻ về việc cần có một văn bản cụ thể, chuyên biệt quy định về kiểm soát ô nhiễm nước, PGS. TS Phạm Văn Lợi, Viện trưởng Viện Khoa học Quản lý môi trường – Tổng cục Môi trường cho rằng: “Do nội dung cụ thể về kiểm soát ô nhiễm nước chưa được quy định nên hiệu lực pháp lý về kiểm soát ô nhiễm nước chưa cao. Các nội dung liên quan kiểm soát ô nhiễm nước nằm rải rác trong một số văn bản. Công tác thi hành pháp luật về kiểm soát ô nhiễm nước ở địa phương chưa được triển khai, ví dụ như xử phạt hành chính đối với bảo vệ môi trường nước. Do đó cần có Luật riêng quy định về bảo vệ môi trường nước, kiểm soát ô nhiễm môi trường nước”.

Hơn 100 những nhà khoa học, chuyên viên điều tra và nghiên cứu đều cho rằng, cần có một luật riêng lao lý về ngăn ngừa và trấn áp ô nhiễm nguồn nước. Tuy nhiên trong toàn cảnh lúc bấy giờ bà Nguyễn Ngọc Lý, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Cộng đồng có quan điểm về giải pháp trước mắt được khá nhiều những chuyên viên đống ý như : “ Tình trạng ô nhiễm nước nghiêm trọng xảy ra đa phần ở hàng ngàn những khúc sông, suối nhỏ, những thủy vực gắn liền với khu cụm công nghiệp, những làng nghề và những khu đô thị. Các nguồn ô nhiễm khác gồm có từ những hoạt động giải trí nông nghiệp, những khu dân cư. Do đặc thù phong phú của những chất gây ô nhiễm và độ bao trùm xuyên biên giới của nước, trong khi chờ đón một Luật trấn áp ô nhiễm nước sinh ra những ưu tiên giải quyết và xử lý và Phục hồi triệt để nên tập trung chuyên sâu vào những sông suối nhỏ đang bị ô nhiễm ” .
Từ thực tiễn đến chủ trương còn khoảng cách khá xa. Thực tiễn đã xảy ra nhưng không có trong chủ trương, để có cơ sở kiến thiết xây dựng chủ trương sát trong thực tiễn, ông Hoàng Dương Tùng – Phó Tổng Cục trưởng, Tổng cục Môi trường chứng minh và khẳng định : “ Hiện nay, Luật bảo vệ Môi trường 2005 liên tục sửa đổi, dự kiến Luật Môi trường mới sẽ được trình vào kỳ họp tháng 5.2014. Qua đây, chúng tôi những nhà quản trị được nghe thêm quan điểm góp phần. Hiện nay Tổng cục đang tăng cường phối hợp với cơ quan nhà nước để thanh kiểm tra hạn chế thực trạng vi phạm gây ô nhiễm nguồn nước như trường hợp Nicotex Thanh Thái ” .
Để cho môi trường tự nhiên của tất cả chúng ta xanh sạch hơn, cần phải sớm có những khung lao lý chuẩn về giải quyết và xử lý nước thải hoạt động và sinh hoạt, giải quyết và xử lý nước thải bệnh viện hoặc những khu công nghiệp .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Chia Sẻ Kiến Thức