Covid: Sài Gòn – góc nhìn của một người ở lại – BBC News Tiếng Việt

Covid: Sài Gòn – góc nhìn của một người ở lại

  • Phạm Tường Vân
  • Tác giả hiện sống tại Sài Gòn

7 tháng 8 2021Sài Gòn vắng lặng những ngày phong tỏaNguồn hình ảnh, Pham Tuong Van

Chụp lại hình ảnh,

Sài Gòn yên lặng những ngày phong tỏa

Mấy tuần nay Facebook có nhiều chia rẽ, khiến cho tôi, một người nửa đời ở Hà Nội, nửa đời ở Sài Gòn, thấy cần phải chia sẻ đôi điều.

TP.HN là nơi ông bà tôi tạo dựng cơ nghiệp, nơi cha mẹ, anh chị em ruột thịt và bè bạn thân thiện từ ấu thơ đều đang sinh sống, nên nếu bảo có một nơi để nhớ trong xúc cảm ngọt ngào dịu êm thì luôn là Thành Phố Hà Nội .Nhưng khi Sài Gòn mở màn bùng dịch, dù bè bạn và người thân trong gia đình hối về TP.HN, việc làm thì vẫn làm trực tuyến, vé máy bay thì có sẵn, tôi vẫn quyết định hành động ở lại Sài GònTôi không hề bỏ lại Sài Gòn sau sống lưng được. Bởi chính ngày này 26 năm về trước, khi tôi hẫng hụt sợ hãi rời khỏi một toà soạn báo ở TP.HN, Sài Gòn đã chìa tay ra đón, mở màn cho một đời sống việc làm sôi động đầy thăng hoa. Tôi như mong muốn được trà dư tửu hậu cùng những tri thức tinh hoa Sài Gòn cũ và mới, vừa theo chân họ vào từng ngõ ngách, tìm hiểu và khám phá đời sống dân số. Bởi thực sự hoà mình vào dòng chảy đa sắc của Sài Gòn đương đại mà từ hai mươi năm trước, tôi đã được những tiền bối thân thương gọi là ” người Sài Gòn ” .Đây cũng là nơi mà tôi hoàn toàn có thể yên tâm sống một mình kể cả khi đau ốm. Cũng bởi duyên may năng lui tới phòng cấp cứu của tối thiểu 5 bệnh viện lớn mà tôi được làm bạn với 1 số ít bác sĩ đầu ngành. Đấy là những người mà mỗi lần nghĩ đến là lòng tôi tràn ngập sự mến phục cùng niềm hãnh diện. Thầy thuốc giỏi ở Sài Gòn phần nhiều không được ăn cơm tối cùng mái ấm gia đình. Họ miệt mài ở phòng mạch tới đêm khuya để khỏi phải sống bằng phong bì, người thì khám chữa không lấy phí cho quân nhân và nhà tu hành. Người bạn bác sĩ thân thương với mái ấm gia đình tôi còn dành tiền lương nuôi bệnh nhân cơ khổ .Nơi có những ngôi chợ dân số mà tôi dẫu có biến mất vài năm thì vẫn dư sức … mua chịu. Đó là chị kinh doanh nhỏ lẻ cả ngày chú mục vào phản thịt heo nhưng hiểu về giáo dục, thà cho con đi quốc tế học hè chứ nhất quyết không bỏ một đồng xin điểm. Đó là anh bán lá xông sẵn sàng chuẩn bị lao tới nhà người bệnh châm cứu bấm huyệt không lấy phí mà hỏi ra mới biết là bác sĩ đông y, trông hàng thay cụ thân sinh sau ca trực. Là vợ chồng chị bán cá khi biết tôi mua để phóng sinh thì trút nốt rổ còn lại xin góp công đức …Nơi có những thầy cô dành hết thời hạn nghỉ cuối tuần để dạy trẻ nhỏ đường phố hay trợ giúp cho trẻ sang chấn tâm ý .Nơi có những nữ người kinh doanh như đối tác chiến lược của tôi chuẩn bị sẵn sàng nhường suất tiêm vaccine đợt đầu cho nhân viên cấp dưới dù bản thân sắp lọt giữa khu phong toả. Có rich kid ưa mặc đồ bảo lãnh hơn xách túi Birkin, sáng tới khuya bươn bả giữa những bệnh viện dã chiến để cung ứng hàng cứu trợ .Saigon kindergartenNguồn hình ảnh, Getty ImagesNhiều người có định kiến người Sài Gòn ít tiết kiệm ngân sách và chi phí hơn người Thành Phố Hà Nội và trách họ không ” tích cốc phòng cơ “. Nhưng đây là một nhận xét khá cảm tính. Số liệu từ Deloitte 2019 – 2020 cho thấy : Sài Gòn tuy luôn có GDP đầu người cao hơn TP. Hà Nội ( 6.372 so với 5.000 ) nhưng người Sài Gòn dành gấp đôi tỷ trọng ngân sách tiêu tốn cho phúc lợi và tiết kiệm ngân sách và chi phí ( 2 % so với 1 % ). Họ cũng chi cho nhà hàng siêu thị ít hơn ( 40 % so với 43 % ) .Không phải người Sài Gòn ai cũng giàuThật ra, ngoài những tầng lớp ” nouveau riche ” ( nhà giàu mới ), trung lưu và giới cổ cồn trắng ra thì người sinh sống ở Sài Gòn còn lại đa phần là kinh doanh nhỏ và giới cần lao. Những người lao động vừa ráo mồ hôi là hết tiền. Dù thu nhập hoàn toàn có thể cao hơn nhiều vùng miền nhưng đây cũng là nơi phí hoạt động và sinh hoạt ở mức đắt đỏ nhất nước. Và thói quen tiêu dùng của giới tầm trung Sài Gòn thì thật cũng chẳng giống nơi nào trên toàn cầu .Bạn có quá bất ngờ không nếu biết rằng trong những chợ lớn, chợ nhỏ, hẻm hóc đều có tiệm chạp phô – nơi bán từng bịch gạo, muỗng dầu ăn, chút nước mắm, nước tương, đường, bột ngọt … chỉ đủ nấu một bữa ? Bạn có thấy ở đâu mà người ta chọn mua những gói dầu tắm dầu gội cỡ nhỏ của dân du lịch thay vì sắm cả chai dùng dần cho tiết kiệm chi phí ? Họ mua những món hàng cỡ nhỏ, được chia lẻ xài hết trong vài ngày thay vì mua sỉ vì nhiều khi không có đủ một khoản lớn hoặc nơi ở tạm bợ hành trang chỉ gói gọn trong một chiếc túi balo nên chẳng lấy đâu chỗ chứa. Nhưng nhờ vậy mà bà cụ chủ tiệm chạp phô mới có tiền chữa bệnh .Đường phố Sài Gòn trong thời gian phong tỏaNguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Đường phố Sài Gòn trong thời hạn phong tỏaHọ tiêu vào quán xá bên ngoài vì nhà trọ chừng năm chục – trăm ngàn một đêm thì chỉ vừa chỗ ngủ, bắc nhà bếp nấu mì có khi gây cháy nổ. Mà nhờ thế, con cháu của người bán hủ tiếu gõ, xe bánh mì đầu hẻm đủ đóng học phí .Họ gửi về quê ngoài Bắc, ngoài Trung để nuôi mẹ già, em nhỏ .Họ dốc hầu bao vào những khoản cứu trợ lũ lụt miền Trung dẫu bị chê là ” nông nổi “, góp mua áo lạnh, sữa, thuốc men cho vùng sâu vùng xa miền núi phía Bắc, góp quỹ vaccine ( như báo đã đưa là có bà cụ bán vé số hào hiệp trút toàn bộ 500 ngàn tích góp ) …Họ boa bà vé số, bé đánh giày, cô hớt tóc, người quét chợ, chị lao công gom rác khu nhà ở … Họ khước từ nhận tiền thừa khi mua hàng rồi có khi lại đem phân phát hết cho con nít long dong trên đường phố .Saigon streetNguồn hình ảnh, Pham Tuong VanHọ có những nếp sống đáng yêu và dễ thương của thị dân kiểu như phụ nữ ưa làm móng, xài nước hoa, tạo kiểu tóc, sắm đầm dạ hội mới để đi tiệc cưới. Ví dụ như cô lao công khu nhà tôi ở có lần khoe tôi đôi giày gót cao màu đỏ … Đàn ông thích quần jeans, áo phông thun và giày thể thao Âu Mỹ hơn đồ văn phòng trong nước, còn dân cổ cồn khi lên đồ văn phòng thì tóc và dầu thơm đi kèm cũng điệu ra trò. Thống kê cho thấy người Sài Gòn chi cho chăm nom cá thể và vệ sinh trong mái ấm gia đình nhiều hơn hẳn Thành Phố Hà Nội ( 10 % so với 6 % ) .Người Sài Gòn tiêu tốn cho đời sống ý thức và những loại sản phẩm vui chơi cũng nhỉnh hơn người TP. Hà Nội ( 9 % so với 8 % ). Họ đi xem phim, coi kịch, coi ca nhạc và có một tình yêu bồng bột đến khó tin với những nghệ sĩ mà hơn trăm tỷ tiền cứu trợ nhảy ào vô tài khoản của ca sĩ Thuỷ Tiên là một dẫn chứng .Họ còn có thói quen đáng yêu nữa của thị dân là ngồi cafe đọc báo. Mà nhờ mỗi chị tiểu thương nhỏ lẻ, mỗi anh xích lô, xe ôm, mua một tờ nhật trình đọc xong úp vô mặt ngủ mà số lượng báo in phát hành ở Sài Gòn vài thập niên qua luôn tiêu biểu vượt trội so với TP. Hà Nội và những tỉnh thành còn lại. Cũng chính họ đem lại lượng phát hành đủ thuyết phục đưa đến lệch giá quảng cáo khủng cho những tờ Thanh Niên, Tuổi trẻ, Công An, Pháp luật TP. Hồ Chí Minh, Saigon Tiếp Thị, An Ninh Thế giới … khiến nhiều anh chị em trong trong ngành truyền thông online, quảng cáo đủ tài lực mua đất mua nhà, thậm chí còn làm giàu .Thành phố gần 9 triệu dân và thêm khoảng chừng 3 triệu người nhập cư là tròm trèm 12 triệu. 12 triệu ấy đem đến hàng chục triệu thanh toán giao dịch mỗi ngày. Và chính vì sự ” hoang phí ” đó thôi thúc dòng chảy tiêu dùng, góp một nguồn không nhỏ vào ngân khố vương quốc mà mỗi tất cả chúng ta đều hưởng một phần quyền lợi .'Mọi sự đúng sai hơn kém cũng sắp trở nên vô nghĩa khi con virus quái ác đang đẩy tất cả vào thảm kịch', tác giả viếtNguồn hình ảnh, Getty ImagesChụp lại hình ảnh ,Thần Chết không phân biệt giai cấp, vùng miền. Thần Chết cũng chẳng quan tâm tới ý thức hệ., tác giả viếtTình cờ ngày hôm nay cũng là ngày lưu lại 67 năm Nam Tiến của hội đồng người Bắc 54 – cuộc di cư trọng đại trong sử Việt. Cuộc thiên di góp thêm phần mở ra hẳn một chương mới cho văn học nghệ thuật và thẩm mỹ miền Nam với những tên tuổi lớn : Hoạ sĩ Nguyễn Gia Trí, Tạ Tỵ, nhạc sĩ Phạm Duy, Cung Tiến, Lê Thương, Dương Thiệu Tước, Phạm Đình Chương, nhà văn Dương Nghiễm Mậu, nhà thơ Cung Trầm Tưởng …Người Sài Gòn đã chẳng ngại ngần cấp ngay căn cước văn hoá cho họ. Điều gì tạo ra sự một ” căn cước văn hoá Sài Gòn ” ? Tôi cho là niềm tin cởi mở, tôn trọng sự độc lạ, tiếp thu văn hóa truyền thống của mọi vùng đất để làm giàu truyền thống cho chính mình. Nó cũng khiến tôi hơi do dự khi vấp phải những cụm từ mà người bờ nam sông Bến Hải ám chỉ những đồng hương ” khó thương ” của tôi sau bê bối vaccine ” ông ngoại ” .

Cuộc tranh cãi vùng miền đó thật ra ẩn chứa bên trong là khác biệt lối sống và ý thức hệ, độ chênh về ý niệm tự do, bình đẳng xã hội cùng sự tôn trọng con người – những khác biệt mà hoà giải, hàn gắn không thể ngày một ngày hai bằng ý chí hay khẩu hiệu.

Nhưng mọi sự đúng sai hơn kém cũng sắp trở nên không có ý nghĩa khi con virus quái ác đang đẩy toàn bộ vào thảm kịch. Số ca tử trận mới nhất được công bố ở TP. Hồ Chí Minh trong ngày hôm qua là 213 và dự báo sẽ liên tục tăng nhanh. 300 bác sĩ bệnh viện Việt Đức TP.HN đã tình nguyện Nam tiến lập bệnh viện dã chiến tại điểm nhiều thương vong nhất TP.HCM.Cuộc chiến covid sẽ còn rất dài và gian truân. Thần Chết không phân biệt giai cấp, vùng miền. Thần Chết cũng chẳng chú ý quan tâm tới ý thức hệ. Nếu kém như mong muốn, Thành Phố Hà Nội và những tỉnh thành khác cũng sẽ không là ngoại lệ .

*Bài đã đăng trên Facebook cá nhân của nhà báo, nhà biên kịch điện ảnh Phạm Tường Vân hiện sống ở TP HCM. (https://www.facebook.com/van.phamtuong)