Cộng hòa Ireland – Wikipedia tiếng Việt
Ireland (phiên âm: “Ai-len”; phát âm tiếng Anh: ; tiếng Ireland: Éire [ˈeːɾʲə] (nghe)), còn gọi là Cộng hòa Ireland (tiếng Ireland: Poblacht na hÉireann, tiếng Anh: Republic of Ireland), là một quốc gia ở tây bắc châu Âu, chiếm khoảng 5/6 diện tích đảo Ireland về phía nam. Thủ đô và thành phố lớn nhất Cộng hòa Ireland là Dublin, thành phố nằm trên phần phía đông của đảo, có dân số vùng đô thị chiếm khoảng một phần ba trong số 4,75 triệu dân toàn quốc. Quốc gia có chủ quyền này có biên giới trên bộ duy nhất với Bắc Ireland thuộc Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Bao quanh Cộng hòa Ireland là Đại Tây Dương, trong đó biển Celtic nằm về phía nam, eo biển Saint George nằm về phía đông nam, và biển Ireland nằm về phía đông. Đây là một nước cộng hòa nhất thể, theo thể chế nghị viện.[9]
Nhà nước Tự do Ireland được hình thành vào năm 1922 do kết quả từ Hiệp định Anh-Ireland, khiến khoảng 5/6 diện tích đảo Ireland về phía nam tách ra và độc lập khỏi Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland. Ireland có vị thế quốc gia tự trị cho đến khi thông qua hiến pháp mới vào năm 1937, theo đó quốc hiệu là “Ireland” và thực tế trở thành một nước cộng hòa, có một tổng thống dân cử đóng vai trò là nguyên thủ quốc gia. Ireland chính thức được tuyên bố là một nước cộng hòa vào năm 1949. Ireland trở thành một thành viên của Liên Hợp Quốc vào tháng 12 năm 1955, gia nhập Cộng đồng Kinh tế châu Âu (EEC) vào năm 1973. Cộng hòa Ireland không có quan hệ chính thức với Bắc Ireland trong hầu hết thời gian của thế kỷ XX, song vào thập niên 1980 và 1990 hai chính phủ Anh Quốc và Ireland làm việc với các phái Bắc Ireland nhằm tìm giải pháp cho xung đột vũ trang tại Bắc Ireland. Kể từ khi ký kết Hiệp định Thứ Sáu Tốt lành vào năm 1998, chính phủ Ireland và cơ quan hành pháp Bắc Ireland hợp tác trong một số lĩnh vực chính sách trong khuôn khổ Hội đồng Bộ trưởng Bắc-Nam.
Bạn đang đọc: Cộng hòa Ireland – Wikipedia tiếng Việt
Ireland được xếp vào hàng 25 vương quốc thịnh vượng nhất quốc tế theo GDP trung bình, và là vương quốc thịnh vượng thứ mười quốc tế theo một xếp hạng vào năm năm ngoái. [ 10 ] Sau khi gia nhập EEC, Ireland phát hành một loạt chủ trương kinh tế tài chính tự do, hiệu quả là tăng trưởng nhanh gọn. Quốc gia đạt được thịnh vượng đáng kể trong quá trình ” Con hổ Celtic ” 1995 – 2007. Giai đoạn này bị ngưng lại do khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính khởi đầu vào năm 2008, tích hợp với khủng hoảng kinh tế toàn thế giới. [ 11 ] [ 12 ] Tuy nhiên, Ireland có nền kinh tế tài chính tăng trưởng nhanh nhất Liên minh châu Âu trong năm năm ngoái, [ 13 ] và nhanh gọn trở lại đứng số 1 trong những xếp hạng về của cải và phồn vinh quốc tế. Năm năm ngoái, Ireland được xếp đồng hạng sáu ( cùng Đức ) theo chỉ số tăng trưởng con người của Liên Hiệp Quốc. [ 14 ] Ireland cũng đạt thành tích tốt trong 1 số ít thước đo như tự do báo chí truyền thông, tự do kinh tế tài chính và tự do dân sự. Ireland là một thành viên của Liên minh châu Âu và là thành viên sáng lập của Ủy hội châu Âu và OECD. nhà nước Ireland theo chủ trương trung lập về quân sự chiến lược trải qua không link, chủ trương này có từ ngay trước Chiến tranh quốc tế thứ hai, và Ireland sau đó không gia nhập NATO, [ 15 ] tuy nhiên là một thành viên trong chương trình Quan hệ đối tác chiến lược vì Hòa bình của NATO .
Tên gọi Ireland bắt nguồn từ tiếng Ireland cổ Eriu. Từ này lại có nguồn gốc từ tiếng Celt nguyên thuỷ *Iveriu (tương đương với Iwerddon trong tiếng Wales), nó cũng là nguồn gốc của từ Hibernia trong tiếng La Tinh. Iveriu bắt nguồn từ một gốc từ nghĩa là “béo, thịnh vượng.”[16]
Hiến pháp Ireland quy định rằng “tên nước là Éire, hoặc Ireland trong tiếng Anh, “. Theo luật thành văn Ireland, Cộng hòa Ireland (hay Poblacht na hÉireann) là “sự miêu tả quốc gia”[17] song không phải là tên gọi chính thức. Miêu tả chính thức này được đề ra trong Đạo luật Cộng hòa Ireland 1948, theo đó chuyển những nhiệm vụ còn lại của quân chủ cho một tổng thống được bầu cử. Tuy nhiên, tên nước trong tiếng Anh vẫn là Ireland. Một thay đổi về tên nước cần phải có một sửa đổi hiến pháp. Tuy nhiên, tại Anh Quốc, Đạo luật Ireland 1949 quy định rằng Cộng hòa Ireland có thể được sử dụng để chỉ nhà nước Ireland.[18]
Mặc dù ban đầu được chính phủ Anh Quốc chấp thuận,[19] song tên gọi Ireland trở thành một nguồn gây tranh chấp giữa hai chính phủ Anh Quốc và Ireland. Những lo ngại này phát sinh do một bộ phận của đảo Ireland thuộc về Anh Quốc và do đó chính phủ Anh Quốc nhận định rằng tên gọi này không thích hợp. Trong một vụ tố tụng vào năm 1989, một đa số trong Tòa án Tối cao Ireland biểu thị quan điểm rằng nhà cầm quyền Ireland không cần phải thi hành trát dẫn độ khi nó đề cập đến quốc gia bằng một tên gọi khác ngoài Ireland (trong trường hợp này các trát đã sử dụng tên gọi Éire).[20] Trong Hiệp định Thứ sáu Tốt lành 1998, chính phủ Ireland từ bỏ yêu sách quyền tài phán với toàn đảo Ireland. Sau hiệp định, Anh Quốc chấp thuận và sử dụng tên gọi Ireland.
Các thuật ngữ Republic of Ireland, the Republic, Southern Ireland hay the South thường được sử dụng khi cần thiết phải phân biệt quốc gia này với đảo hoặc khi thảo luận về Bắc Ireland (the North).[21] Nhiều người Ireland theo chủ nghĩa cộng hòa, và những người khác phản đối phân chia đảo, tránh gọi là quốc gia là Ireland. Họ cho rằng điều đó củng cố phân chia và thúc đẩy nhận thức rằng ‘Ireland’ và ‘tính chất Ireland’ bị giới hạn trong nước cộng hòa. Thay vào đó, họ thường gọi quốc gia là “26 hạt” (còn Bắc Ireland là Sáu hạt) hoặc đôi khi là Quốc gia Tự do (ám chỉ quốc gia trước 1937).[22]
Nội Dung Chính
Phong trào tự quản[sửa|sửa mã nguồn]
Từ khi Đạo luật Liên hiệp có hiệu lực hiện hành vào ngày 1 tháng 1 năm 1801, cho đến ngày 6 tháng 12 năm 1922, hòn đảo Ireland là bộ phận của Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland. Trong nạn đói lớn từ năm 1845 đến năm 1849, dân số hòn đảo giảm 30 % từ mức trên 8 triệu người. Trong đó, một triệu người Ireland thiệt mạng do thiếu ăn và / hoặc dịch bệnh và có thêm 1,5 triệu người khác di cư, hầu hết là đến Hoa Kỳ. [ 23 ] Sự kiện này định ra quy mô xuất cư trong một thế kỷ sau, khiến dân số suy giảm liên tục cho đến thập niên 1960 .Từ năm 1874, và đặc biệt quan trọng là dưới quyền Charles Stewart Parnell từ năm 1880, Đảng Nghị viện Ireland trở nên điển hình nổi bật. Trước tiên là trải qua kích động về ruộng đất với hiệu quả là cải cách ruộng đất cho người thuê, và thứ hai là trải qua những nỗ lực nhằm mục đích đạt được tự quản trải qua hai dự luật tuy nhiên bất thành. Điều này dẫn đến ” thường dân ” trấn áp quốc sự theo Đạo luật Chính quyền địa phương 1898, dù trước đó nằm trong tay những bồi thẩm đoàn Tin Lành đa phần là địa chủ .Quyền tự quản có vẻ như là chắc như đinh khi Đạo luật Nghị viện 1911 bãi bỏ quyền phủ quyết của Quý tộc viện, và John Redmond đạt được luật đạo tự quản thứ ba vào năm 1914. Tuy nhiên, trào lưu liên hiệp tăng trưởng từ năm 1886 trong hội đồng Tin Lành Ireland thì lo lắng tẩy chay và mất đi những độc quyền kinh tế tài chính và xã hội nếu người Công giáo Ireland giành được quyền lực tối cao chính trị thực sự. Vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa liên hiệp đặc biệt quan trọng mạnh tại nhiều nơi thuộc Ulster, là nơi công nghiệp hóa cao hơn phần còn lại của hòn đảo. Tồn tại quan ngại rằng bất kể hàng rào thuế quan nào cũng sẽ tác động ảnh hưởng nặng nề đến khu vực. Ngoài ra, dân cư Tin Lành chiếm lợi thế hơn tại Ulster, ở thế đa phần tại bốn hạt. [ 24 ] Những người liên hiệp trở thành chiến sỹ nhằm mục đích phản đối ” áp bức Ulster “. Sau khi dự luật tự quản được nghị viện trải qua vào tháng 5 năm 1914, nhằm mục đích tránh khởi nghĩa tại Ulster, Thủ tướng Anh H. H. Asquith đưa ra một dự luật sửa đổi, theo đó trong thời điểm tạm thời loại trừ Ulster khỏi hiệu lực thực thi hiện hành của dự luật trong thời hạn sáu năm .
Cách mạng và những bước tiến đến độc lập[sửa|sửa mã nguồn]
Việc thi hành đạo luật tự quản bị đình chỉ cho đến sau Chiến tranh quốc tế thứ nhất, làm dịu rủi ro tiềm ẩn nội chiến tại Ireland. Với kỳ vọng bảo vệ thi hành đạo luật khi đại chiến kết thúc bằng cách Ireland tham gia cuộc chiến tranh, Redmond và Quân tình nguyện Ireland tương hỗ Anh và những Đồng Minh. 175.000 người tham gia những trung đoàn Ireland. [ 25 ]Phần còn lại trong Quân tình nguyện Ireland phản đối bất kể tương hỗ nào cho Anh, họ phát động khởi nghĩa vũ trang chống Anh quản lý vào dịp Phục sinh năm 1916, cùng với Quân đội Công dân Ireland. Khởi nghĩa mở màn vào ngày 24 tháng 4 năm 1916 với tuyên ngôn độc lập. Sau một tuần giao tranh ác liệt hầu hết tại Dublin, những phiến quân sống sót buộc phải đầu hàng. Đa số bị cầm tù tuy nhiên có 15 tù nhân ( gồm hầu hết thủ lĩnh ) bị hành quyết vì tội phản quốc so với Anh. Các sự kiện này cùng với khủng hoảng cục bộ quân dịch năm 1918 gây tác động ảnh hưởng thâm thúy, làm biến hóa quan điểm công chúng tại Ireland .Trong tháng 1 năm 1919, những thành viên Sinn Féin thắng đa phần ghế sau tổng tuyển cử tháng 12 năm 1918 tuy nhiên phủ nhận nhậm chức tại Thứ dân viện. Thay vào đó, họ lập ra một nghị viện Ireland và đặt tên cho nó là Dáil Éireann. Dáil khóa I này vào tháng 1 năm 1919 phát hành tuyên ngôn độc lập và công bố Cộng hòa Ireland. Tuyên ngôn này hầu hết là lặp lại tuyên ngôn năm 1916, có thêm pháp luật là Ireland không còn là bộ phận của Anh Quốc. Cộng hòa Ireland mới xây dựng này chỉ được công nhận quốc tế từ nước Nga Xô viết. [ 26 ] Nội các của Cộng hòa Ireland cử một phái đoàn đến Hội nghị tự do Paris năm 1919, tuy nhiên không được thừa nhận .
Sau chiến tranh độc lập và đình chiến vào tháng 7 năm 1921, các đại biểu của chính phủ Anh và đoàn đại biểu thương lượng Ireland dưới quyền lãnh đạo của Arthur Griffith, Robert Barton và Michael Collins, đàm phán Hiệp định Anh-Ireland tại Luân Đôn từ ngày 11 tháng 10 đến ngày 6 tháng 12 năm 1921. Dáil Éireann khóa II thông qua hiệp định với chênh lệch phiếu thấp. Theo hiệp định, vào ngày 6 tháng 12 năm 1922, toàn đảo Ireland trở thành một quốc gia tự trị mang tên Nhà nước Tự do Ireland (Saorstát Éireann). Chiểu theo Hiến pháp Nhà nước Tự do Ireland, Nghị viện Bắc Ireland lựa chọn rời Nhà nước Tự do Ireland một tháng sau đó và trở về Anh Quốc. Nhà nước Tự do Ireland theo chế độ quân chủ lập hiến, có cùng quân chủ với Anh Quốc và các quốc gia tự trị khác trong Thịnh vượng chung Anh. Quốc gia này có một toàn quyền đại diện cho quân chủ, một nghị viện có hai viện, một nội các mang tên “hội đồng hành pháp”, và một thủ tướng gọi là “chủ tịch hội đồng hành pháp”.
Nội chiến Ireland[sửa|sửa mã nguồn]
Nội chiến Ireland là hậu quả từ việc xây dựng Nhà nước Tự do Ireland. Lực lượng chống đối hiệp định do Éamon de Valera chỉ huy phản đối việc đồng ý chấp thuận hiệp định khiến bãi bỏ Cộng hòa Ireland năm 1919 mà họ từng tuyên thệ trung thành với chủ. [ 27 ] Họ bác bỏ hầu hết việc vương quốc vẫn là bộ phận của Đế quốc Anh và những thành viên của nghị viện phải tuyên thệ điều mà họ cho là tuyên thệ trung thành với chủ với quốc vương của Anh. Lực lượng ủng hộ hiệp định do Michael Collins chỉ huy, lập luận rằng hiệp định không phải là tự do ở đầu cuối, tuy nhiên là tự do để đạt được nó. [ 28 ]Vào lúc đầu cuộc chiến tranh, Quân đội Cộng hòa Ireland ( IRA ) tách thành hai phái trái chiều : IRA ủng hộ hiệp định và IRA phản đối hiệp định. IRA ủng hộ hiệp định giải tán và tham gia Quân đội Quốc gia mới xây dựng. Tuy nhiên, do phái IRA phản đối hiệp định thiếu cấu trúc chỉ huy hiệu quả và do lực lượng ủng hộ hiệp ước có giải pháp phòng thủ trong suốt cuộc chiến tranh, Michael Collins và lực lượng của mình hoàn toàn có thể kiến thiết xây dựng quân đội gồm hàng chục nghìn cựu chiến binh Thế chiến I, có năng lượng áp đảo phái phản đối hiệp định. Anh Quốc phân phối vũ khí cho phái ủng hộ hiệp định, và rình rập đe dọa đưa quân trở lại Nhà nước Tự do Ireland. Do lực lượng phản đối hiệp định thiếu sự ủng hộ quần chúng, và do chính phủ quyết tâm thắng lợi nên lực lượng này thất bại .
Hiến pháp 1937[sửa|sửa mã nguồn]
Sau trưng cầu dân ý năm vào ngày 29 tháng 12 năm 1937, Hiến pháp Ireland có hiệu lực. Nó thay thế Hiến pháp Nhà nước Tự do Ireland và định quốc hiệu là Ireland, hay Éire trong tiếng Ireland.[29] Điều 2 và 3 trong hiến pháp khẳng định yêu sách lãnh thổ danh nghĩa đối với toàn đảo, nhìn nhận việc phân chia Ireland theo Hiệp định Anh-Ireland năm 1922 là bất hợp pháp. Chính phủ Nhà nước Tự do Ireland cũng tiến hành các bước nhằm bãi bỏ chức vụ toàn quyền vài tháng trước khi hiến pháp mới có hiệu lực.[30] Mặc dù hiến pháp thiết lập chức vụ tổng thống Ireland, song vấn đề Ireland là một quốc gia cộng hòa vẫn còn bỏ ngỏ. Các nhà ngoại giao được ủy nhiệm của quốc vương, song tổng thống thi hành các chức năng nội bộ với vị thế nguyên thủ quốc gia.[31] Chẳng hạn, tổng thống phê chuần các luật mới theo quyền hạn của mình mà không phải chuyển đến Quốc vương George VI.
Ireland duy trì trung lập trong Chiến tranh quốc tế thứ hai – là thành viên duy nhất trong Khối Thịnh vượng chung không tham chiến. [ 32 ] Liên kết giữa Ireland và Thịnh vượng chung kết thúc khi trải qua Đạo luật Cộng hòa Ireland năm 1948, có hiệu lực hiện hành từ ngày 18 tháng 4 năm 1949 và công bố rằng nhà nước là một cộng hòa. Ireland không tái gia nhập Thịnh vượng chung khi tổ chức triển khai này sau đó được cho phép những nước cộng hòa gia nhập .
Lịch sử gần đây[sửa|sửa mã nguồn]
Ireland gia nhập Cộng đồng Kinh tế châu Âu vào năm 1973 cùng với Anh Quốc và Đan Mạch .Ireland trở thành một thành viên của Liên Hiệp Quốc vào tháng 12 năm 1955, sau khi từng bị phủ nhận do có lập trường trung lập và không tương hỗ Đồng Minh trong Thế chiến II. [ 33 ] Vào thời gian đó, gia nhập Liên Hợp Quốc liên quan đến cam kết sử dụng vũ lực để ngăn cản xâm lược của một vương quốc chống lại vương quốc khác nếu Liên Hiệp Quốc cho là thiết yếu. [ 34 ]Người Ireland ngày càng tăng chăm sóc đến quyền thành viên của Cộng đồng Kinh tế châu Âu ( EEC ) trong thập niên 1950, và cân chắc cũng làm thành viên của Khu vực Mậu dịch tự do châu Âu. Do Anh Quốc dự tính là thành viên của EEC, Ireland nộp đơn làm thành viên vào tháng 7 năm 1961 do có link kinh tế tài chính lớn với Anh Quốc. Tuy nhiên, những thành viên sáng lập của EEC vẫn thiếu tín nhiệm về năng lượng kinh tế tài chính, tính trung tập, và chủ trương bảo lãnh ít mê hoặc của Ireland. [ 35 ] Nhiều nhà kinh tế tài chính học và chính trị gia Ireland nhận thấy cần cải cách chủ trương kinh tế tài chính. Triển vọng làm thành viên EEC trở nên không chắc như đinh vào năm 1963 khi Tổng thống Pháp Charles de Gaulle phát biểu rằng Pháp phản đối Anh gia nhập, đồng nghĩa tương quan ngừng đàm phán với mọi ứng viên khác. Tuy nhiên, đến năm 1969 người tiếp sau ông ta là Georges Pompidou không phản đối tư cách thành viên cho Anh và Ireland. Các cuộc đàm phán mở màn và Ireland ở đầu cuối gia nhập EEC vào năm 1973. [ 36 ]Khủng hoảng kinh tế tài chính vào cuối thập niên 1970 bắt nguồn từ ngân sách cơ quan chính phủ của đảng Fianna Fáil, bãi bỏ thuế xe, vay mượn quá mức, và không ổn định kinh tế tài chính toàn thế giới như khủng hoảng cục bộ dầu mỏ năm 1979. [ 37 ] Có những biến hóa đáng kể về chủ trương kể từ năm 1989, với cải cách kinh tế tài chính, giảm thuế, cải cách phúc lợi, ngày càng tăng cạnh tranh đối đầu, và cấm chỉ vay mượn để cung ứng cho tiêu tốn hiện tại. Chính sách này khởi đầu vào năm 1989 – 1992 dưới quyền cơ quan chính phủ Fianna Fáil / Dân chủ Tiến bộ, và liên tục dưới thời cơ quan chính phủ Fianna Fáil / Công đảng và Fine Gael / Công đảng / Dân chủ cánh Tả. Ireland trở thành một trong những nền kinh tế tài chính tăng trưởng nhanh nhất quốc tế vào cuối thập niên 1990 và lê dài cho đến khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính toàn thế giới 2007 – 2008, tiến trình này được gọi là Con hổ Celtic. Và kể từ năm năm trước, Ireland lại đạt được tăng trưởng kinh tế tài chính can đảm và mạnh mẽ .Trong yếu tố Bắc Ireland, hai chính phủ nước nhà Anh và Ireland khởi đầu tìm kiếm một giải pháp tự do so với xung đột đấm đá bạo lực. Một dàn xếp độc lập cho Bắc Ireland mang tên Hiệp định Thứ sáu Tốt lành được phê chuẩn vào năm 1998 trong những cuộc trưng cầu dân ý trên hai phần của hòn đảo. Theo dàn xếp này, yêu sách chủ quyền lãnh thổ so với Bắc Ireland trong Hiến pháp Ireland bị vô hiệu .
Cộng hòa Ireland có diện tích quy hoạnh 70.273 km2 hay 27.133 dặm vuông Anh, chiếm khoảng chừng 5/6 diện tích quy hoạnh hòn đảo Ireland ( 84.421 km2 hay 32.595 dặm vuông Anh ), phần còn lại của hòn đảo là Bắc Ireland. Phía bắc và phía tây của hòn đảo Ireland là Đại Tây Dương, phía đông bắc là eo biển Bắc. Về phía đông, biển Ireland link với Đại Tây Dương qua eo biển St George và biển Celtic về phía tây-nam .
Ireland nhìn từ khoảng trống, tháng 12 năm 2007Cảnh quan phía tây đa phần gồm những vách đá, đồi núi không nhẵn. Vùng đất thấp TT được bao trùm bằng những lớp trầm tích băng hà gồm sét và cát, và còn có những khu vực đầm lầy rộng cùng 1 số ít hồ. Đỉnh cao nhất là Carrauntoohil ( 1.038 m hay 3.406 ft ), nằm trên dãy Macgillycuddy’s Reeks thuộc miền tây-nam. Sông Shannon bắt nguồn từ vùng đất thấp TT và là sông dài nhất tại Ireland với 386 kilômét hay 240 dặm. Bờ biển phía tây không nhẵn hơn so với phía đông, và có nhiều hòn đảo, bán đảo, mũi đất và vịnh .Trước khi những người định cư tiên phong đến hòn đảo vào khoảng chừng 9.000 năm trước, đất đai trên hòn đảo phần đông có rừng bao trùm với những loại cây như sồi, tần bì, đu, phỉ, thủy tùng. [ 38 ] Nguyên nhân chính khiến rừng bị mất đi trong những thế kỷ tiếp theo được cho là do đầm lầy tăng trưởng và phát quang đất rừng quy mô lớn để thuận tiện cho nông nghiệp. Hiện nay, khoảng chừng 12 % diện tích quy hoạnh Ireland có rừng bao trùm, đa phần đáng kể gồm những đồn điền hầu hết trồng tùng bách phi địa phương nhằm mục đích mục tiêu thương mại. [ 39 ] Điều kiện đất lý tưởng, lượng mưa lớn và khí hậu ôn hòa khiến Ireland có vận tốc tăng trưởng rừng cao nhất tại châu Âu. Các hàng rào bằng cây là nơi sửa chữa thay thế quan trọng cho thiên nhiên và môi trường sống đất rừng, cung ứng nơi ẩn náu cho những loài thực vật hoang dã địa phương và nhiều loài côn trùng nhỏ, chim và thú. [ 40 ]Đất nông nghiệp chiếm khoảng chừng 64 % tổng diện tích quy hoạnh đất. [ 41 ] Điều này dẫn đến hạn chế về đất để bảo tồn môi trường tự nhiên sống tự nhiên, đặc biệt quan trọng là cho những loài thú hoang cỡ lớn có nhu yếu chủ quyền lãnh thổ rộng. [ 42 ] Lịch sử sản xuất nông nghiệp vĩnh viễn đi cùng với phương pháp nông nghiệp văn minh, như sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón, tạo áp lực đè nén lên đa dạng sinh học. [ 43 ]Đại Tây Dương và ảnh hưởng tác động ấm từ Hải lưu Gulf Stream ảnh hưởng tác động đến quy mô khí hậu tại Ireland. [ 44 ] Nhiệt độ độc lạ theo vùng, những vùng miền trung và miền đông có khuynh hướng cực đoan hơn. Tuy nhiên, do có khí hậu đại dương ôn hòa, nhiệt độ hiếm khi thấp dưới − 5 °C ( 23 °F ) vào mùa đông và cao hơn 26 °C ( 79 °F ) vào mùa hè. [ 45 ] Nhiệt độ cao kỷ lục tại Ireland là 33,3 °C ( 91,9 °F ) vào năm 1887 tại Lâu đài Kilkenny thuộc Kilkenny, trong khi nhiệt độ thấp kỷ lục là − 19,1 °C ( − 2,4 °F ) tại Lâu đài Markree thuộc Sligo. [ 46 ] Mưa phổ cập hơn vào mùa đông và ít Open hơn vào những tháng đầu mùa hè. Khu vực tây nam có mưa nhiều nhất do tác động ảnh hưởng từ gió tây nam, trong khi Dublin có ít mưa nhất. Thời gian nắng nhiều nhất là tại miền đông nam của Ireland. [ 44 ] Cực bắc và tây của hòn đảo Ireland là hai trong số những khu vực nhiều gió nhất tại châu Âu, có tiềm năng lớn về nguồn năng lượng gió. [ 47 ] Ireland thường có từ 1.100 đến 1.600 giờ nắng mỗi năm, hầu hết những khu vực có trung bình 3,25 đến 3,75 giờ nắng mỗi ngày. Các tháng nhiều nắng nhất là tháng 5 và tháng 6, có trung bình từ 5 đến 6,5 giờ nắng mỗi ngày tại hầu khắp quốc gia. Cực đông nam là nơi có nhiều nắng nhất, trung bình có trên 7 giờ nắng mỗi ngày vào đầu mùa hè. Tháng 12 là tháng âm u nhất, có số giờ nắng trung bình giao động từ khoảng chừng 1 giờ ở phía bắc đến gần hai giờ ở cực đông nam. Mùa hè nóng nhất trong 100 năm từ 1881 đến 1980 là năm 1887 ; 1980 là năm âm u nhất. [ 48 ]
Ireland là một nước cộng hòa lập hiến, có hệ thống chính phủ nghị viện. Oireachtas là quốc hội lưỡng viện, bao gồm tổng thống và hai viện: Seanad Éireann (thượng viện) và Dáil Éireann (hạ viện).[49] Áras an Uachtaráin là dinh thự chính thức của tổng thống Ireland, còn nơi họp của Oireachtas là Tòa nhà Leinster tại Dublin.
Tổng thống có vai trò là nguyên thủ vương quốc, được bầu ra với nhiệm kỳ bảy năm và hoàn toàn có thể tái cử một lần. Tổng thống hầu hết là nhân vật mang tính tượng trưng, tuy nhiên được giao cho một số ít quyền lực tối cao hiến pháp nhất định theo khuyến nghị của Hội đồng Nhà nước. Chức vụ này có quyền quyết định hành động tuyệt đối trên một số ít nghành, như trình một dự luật lên Tòa án Tối cao để phân xử về tính hợp hiến. [ 50 ] Michael D. Higgins trở thành tổng thống thứ chín của Ireland vào ngày 11 tháng 11 năm 2011. [ 51 ]
Taoiseach (thủ tướng) có vai trò là người đứng đầu chính phủ, do tổng thống bổ nhiệm theo đề cử của hạ viện. Hầu hết Taoisigh là thủ lĩnh của chính đảng giành nhiều ghế nhất trong tổng tuyển cử. Việc các liên minh thành lập chính phủ đã trở thành điều thông thường, do không có chính phủ một đảng nào kể từ năm 1989.[52]
Seanad gồm có 60 thành viên, 11 người trong đó do Taoiseach chỉ định, sáu người do hai đại học bầu ra, và 43 người do các đại biểu cộng đồng bầu ra dựa theo cơ sở nghề nghiệp. Dáil có 158 thành viên (Teachtaí Dála) được bầu ra để đại diện cho các khu vực bầu cử nhiều đại biểu theo hệ thống đại diện tỷ lệ và phương thức lá phiếu khả nhượng đơn.
Chính phủ bị hạn chế trong 15 thành viên theo quy định trong hiến pháp. Trong đó, không có hơn hai thành viên được chọn từ Seanad, và Taoiseach, Tánaiste (phó thủ tướng) và bộ trưởng tài chính cần phải là thành viên của Dáil. Dáil phải bị giải thể trong vòng 5 năm kể từ phiên họp đầu tiên sau cuộc bầu cử trước đó,[53] và tổng tuyển cử các thành viên của Dáil cần phải được tiến hành không chậm hơn 30 ngày sau khi giải thể. Theo Hiến pháp Ireland, các cuộc bầu cử nghị viện cần phải tổ chức ít nhất bảy năm một lần, song các luật có thể áp đặt hạn chế thấp hơn.
Ireland là một vương quốc thành viên Liên minh châu Âu từ năm 1973, tuy nhiên lựa chọn duy trì bên ngoài khu vực Schengen. Công dân Anh Quốc hoàn toàn có thể tự do nhập cư Cộng hòa Ireland mà không cần hộ chiếu do hai bên có biên giới mở. Tuy nhiên, có một số ít nhu yếu nhận dạng tại trường bay và hải cảng .
Chính quyền địa phương[sửa|sửa mã nguồn]
Đạo luật Chính quyền địa phương 1898 [ 54 ] là văn kiện hình thành mạng lưới hệ thống chính quyền sở tại địa phương lúc bấy giờ, trong khi Tu chính án 23 Hiến pháp vào năm 1999 công nhận hiến pháp so với luật đạo. 26 hạt truyền thống lịch sử của Ireland không phải luôn cùng ranh giới với những đơn vị chức năng hành chính tuy nhiên về toàn diện và tổng thể chúng được dân cư Ireland sử dụng để làm khung tham chiếu địa lý. Đạo luật Cải cách chính quyền sở tại địa phương năm năm trước tạo ra một mạng lưới hệ thống 31 chính quyền sở tại địa phương, gồm 26 hội đồng hạt, hai hội đồng thành phố-hạt, ba hội đồng thành phố. [ 54 ]
Chính quyền địa phương chịu nghĩa vụ và trách nhiệm về những yếu tố như quy hoạch, đường cấp địa phương, vệ sinh và thư viện. Các khu vực bầu cử Dáil tuân theo ranh giới hạt nhiều nhất hoàn toàn có thể. Các hạt có dân số lớn có nhiều khu vực bầu cử, tuy nhiên thường không vượt qua ranh giới hạt. Các hạt được nhóm lại thánh tám khu vực, mỗi khu vực có một cơ quan gồm thành viên được ủy nhiệm từ những hội đồng hạt và thành phố trong khu vực. Các khu vực không có bất kể vai trò hành pháp trực tiếp nào, tuy nhiên chúng Giao hàng mục tiêu kế hoạch, hợp tác và thống kê .
Ireland có mạng lưới hệ thống pháp lý thông luật, có một hiến pháp thành văn lao lý chính sách dân chủ nghị viện. Hệ thống tòa án nhân dân gồm có TANDTC tối cao, TANDTC phúc thẩm, tòa án nhân dân cấp cao, TANDTC lưu động và tòa án nhân dân khu vực, hàng loạt đều vận dụng pháp lý Ireland. Các vụ án nghiêm trọng theo thường lệ cần phải được tổ chức triển khai trước một bồi thẩm đoàn. Tòa án cấp cao và TANDTC tối cao có thẩm quyền quyết định tính tương thích của pháp lý và những hoạt động giải trí của những thể chế nhà nước khác so với hiến pháp và pháp lý. Ngoại trừ những trường hợp đặc biệt quan trọng, những phiên tòa xét xử phải công khai minh bạch. Tòa án Hình sự Tư pháp là tòa nhà chính của những phiên tòa xét xử hình sự. [ 55 ] [ 56 ]
Garda Síochána na hÉireann (Những người bảo vệ hòa bình của Ireland), thường gọi là Gardaí, là lực lượng cảnh sát dân sự của Cộng hòa Ireland. Lực lượng này chịu trách nhiệm về toàn bộ các khía cạnh kiểm soát dân sự, cả về lãnh thổ và hạ tầng. Hầu hết các thành viên mặc đồng phục thường không mang vũ khí, việc khống chế tiêu chuẩn theo truyền thống được tiến hành chỉ với dùi cui và bình xịt hơi cay.[57]
Quân cảnh là một quân đoàn của Lục quân Ireland, chịu nghĩa vụ và trách nhiệm phân phối nhân viên cấp dưới ship hàng cưỡng chế và cung ứng hiện hữu quân cảnh cho những lực lượng khi diễn tập và tiến hành. Trong thời chiến, những trách nhiệm bổ trợ gồm có trấn áp giao thông vận tải để cho đội ngũ quân sự chiến lược chuyển dời nhanh gọn đến khu vực làm trách nhiệm. Các vai trò thời chiến khác gồm có trấn áp tù binh cuộc chiến tranh và nạn dân. [ 58 ]Pháp luật công dân của Ireland tương quan đến ” hòn đảo Ireland “, gồm có hòn đảo và những vùng biển, do đó lan rộng ra khoanh vùng phạm vi đến Bắc Ireland. Vì thế, bất kể ai sinh tại Bắc Ireland và cung ứng những điều kiện kèm theo để trở thành công dân Ireland, như có một cha / mẹ là công dân Ireland hoặc Anh hoặc một cha / mẹ được phép cư trú tại Bắc Ireland hoặc Cộng hòa Ireland, [ 59 ] hoàn toàn có thể thực thi quyền có quốc tịch Ireland, như có hộ chiếu Ireland. [ 60 ]
Quan hệ đối ngoại[sửa|sửa mã nguồn]
Quan hệ đối ngoại chịu ảnh hưởng tác động lớn từ tư cách thành viên của Ireland trong Liên minh châu Âu, tuy nhiên những quan hệ song phương với Anh Quốc và Hoa Kỳ cũng quan trọng. [ 61 ] Ireland hướng tới độc lập trong chủ trương đối ngoại, do đó vương quốc này không phải là thành viên của NATO và có chủ trương trung lập quân sự chiến lược lê dài. Chính sách này giúp Lực lượng vũ trang Ireland thành công xuất sắc trong những góp phần về gìn giữ tự do trong khuôn khổ Liên Hiệp Quốc từ năm 1960, như trong Xung đột Congo, tại Síp, Liban và Bosnia và Herzegovina. [ 62 ] Bản mẫu : Disputed inlineMặc dù trung lập trong Chiến tranh quốc tế thứ hai, tuy nhiên Ireland có hơn 50.000 người tham chiến khi họ đăng lính trong quân đội của Anh. Trong Chiến tranh Lạnh, chủ trương quân sự chiến lược của Ireland tuy vẻ bên ngoài là cân đối tuy nhiên thiên về NATO. [ 63 ] Trong Khủng hoảng tên lửa Cuba, Thủ tướng Seán Lemass cho phép khám xét máy bay Cuba và Tiệp Khắc bay qua Shannon và truyền thông tin cho CIA. [ 64 ] Hạ tầng hàng không của Ireland được Quân đội Mỹ sử dụng để chuyển quân nhân tham gia xâm lăng Iraq năm 2003, trải qua trường bay Shannon. Trước đó, trường bay này được sử dụng cho cuộc lấn chiếm Afghanistan năm 2001, cũng như Chiến tranh vùng Vịnh. [ 65 ]Từ năm 1999, Ireland là một thành viên trong chương trình Quan hệ đối tác chiến lược vì Hòa bình của NATO và Hội đồng Quan hệ đối tác chiến lược châu Âu-Đại Tây Dương của NATO, có tiềm năng tạo sự tin yêu giữa NATO và những vương quốc khác tại châu Âu và Liên Xô cũ. [ 66 ] [ 67 ]
Quân đội Ireland gồm có lục quân, thủy quân, không quân và lực lượng dự bị ; với quy mô nhỏ tuy nhiên được trang bị tốt với gần 10.000 quân nhân chuyên nghiệp và trên 2 nghìn quân dự bị. [ 68 ] [ 69 ] Ireland là một vương quốc trung lập, [ 70 ] và có quy tắc ” ba nấc khóa ” trong việc binh sĩ Ireland tham gia tại những vùng xung đột, đó là cần được Liên Hiệp Quốc, hạ viện và chính phủ nước nhà phê chuẩn. [ 71 ] Triển khai thường nhật của lực lượng vũ trang gồm có tương hỗ quyền lực tối cao dân sự, bảo vệ và tuần tra lãnh hải và vùng độc quyền kinh tế tài chính của Ireland, và những thiên chức của Liên Hiệp Quốc, Liên minh châu Âu, và Đối tác vì Hòa bình. Đến năm 1996, có hơn 40.000 nhân viên cấp dưới Ireland từng ship hàng trong những thiên chức duy trì tự do quốc tế của Liên Hiệp Quốc. [ 72 ] Tổng thống là tư lệnh tối cao trên danh nghĩa của những lực lượng vũ trang, tuy nhiên trên trong thực tiễn họ theo lệnh nhà nước trải qua Bộ Quốc phòng .
Ireland là bộ phận của Liên minh châu Âu ( lam đậm và nhạt ) và Eurozone ( lam nhạt ) .
Kinh tế Ireland quy đổi kể từ thập niên 1980, từ một nền kinh tế tài chính hầu hết là nông nghiệp trở thành một nền kinh tế tài chính tri thức tân tiến tập trung chuyên sâu vào những ngành công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ. Ireland sử dụng tiền euro vào năm 2002 cùng nhiều vương quốc khác là thành viên Liên minh châu Âu. [ 43 ] Quốc gia này dựa nhiều vào góp vốn đầu tư trực tiếp quốc tế và lôi cuốn 1 số ít tập đoàn lớn đa vương quốc do có lực lượng lao động được giáo dục cao và có mức thuế doanh nghiệp thấp. [ 73 ] Các công ty như Intel góp vốn đầu tư tại Ireland vào cuối thập niên 1980, theo sau là Microsoft và Google. Ireland được xếp hạng 8 trong số những nền kinh tế tài chính tự do nhất quốc tế theo Chỉ số tự do kinh tế tài chính ( năm nay ). Xét theo GDP trung bình, Ireland là một trong những vương quốc thịnh vượng nhất của OECD và EU. Tuy nhiên, Ireland xếp hạng dưới trung bình OECD về GNP trung bình. GDP lớn hơn đáng kể so với GNP vì có nhiều công ty đa vương quốc đặt trụ sở tại Ireland. [ 73 ]Từ đầu thập niên 1990, Cộng hòa Ireland trải qua tăng trưởng kinh tế tài chính chưa từng thấy do ngày càng tăng can đảm và mạnh mẽ trong tiêu dùng, kiến thiết xây dựng và góp vốn đầu tư, được gọi là tiến trình Con hổ Celtic. Nhịp độ tăng trưởng chậm lại vào năm 2007 và dẫn đến nổ tung khủng hoảng bong bóng bất động sản quy mô lớn vốn đã tăng trưởng trong nhiều năm. [ 74 ] Sụt giảm bất ngờ đột ngột giá bất động sản trình diện tập trung chuyên sâu quá độ của nền kinh tế tài chính vào kiến thiết xây dựng và góp thêm phần dẫn đến khủng hoảng cục bộ ngân hàng nhà nước Ireland. Ireland chính thức bước vào suy thoái và khủng hoảng trong năm 2008. [ 75 ] GNP suy giảm đến 11,3 % chỉ trong năm 2009, mức giảm GNP lớn nhất hàng năm kể từ 1950. [ 76 ]Ireland chính thức thoát khỏi suy thoái và khủng hoảng vào năm 2010 nhờ tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ trong xuất khẩu. [ 77 ] Tuy nhiên, do ngày càng tăng đáng kể ngân sách vay nợ công vì cơ quan chính phủ bảo vệ nợ ngân hàng nhà nước tư nhân, cơ quan chính phủ Ireland đồng ý chấp thuận một chương trình trợ giúp 85 tỷ euro từ EU, IMF và những khoản vay song phương từ Anh, Thụy Điển và Đan Mạch. [ 78 ] Sau ba năm suy thoái và khủng hoảng, kinh tế tài chính tăng trưởng 0,7 % trong năm 2011 và 0,9 % trong năm 2012. [ 79 ] Tỷ lệ thất nghiệp đạt 14,7 % vào năm 2012, gồm có 18,5 % trong những tân di dân. [ 80 ] Đến tháng 3 năm năm nay, tỷ suất thất nghiệp được ghi nhận là 8,6 %, giảm từ mức kỷ lục là 15,1 % trong tháng 2 năm 2012. [ 81 ] Di cư ròng từ Ireland từ năm 2008 đến năm 2013 là 120.100 người, [ 82 ] tức khoảng chừng 2,6 % tổng dân số theo tìm hiểu năm 2011. Một phần ba số người xuất cư trong độ tuổi 15-24. [ 82 ] Năm 2013, Ireland được Forbes ca tụng là ” vương quốc tốt nhất để kinh doanh thương mại “. [ 83 ] Ireland ra khỏi chương trình cứu trợ kinh tế tài chính của EU-IMF vào ngày 15 tháng 12 năm 2013. [ 84 ]
Mặc dù những công ty đa vương quốc chi phối nghành nghề dịch vụ xuất khẩu của Ireland, tuy nhiên xuất khẩu từ những nguồn khác cũng góp phần đáng kể vào thu nhập quốc dân. Hoạt động của những công ty đa vương quốc đặt tại Ireland khiến nước này nằm vào hàng đứng đầu về xuất khẩu dược phẩm, thiết bị y tế và sản phẩm & hàng hóa cùng dịch vụ tương quan đến ứng dụng. Xuất khẩu của Ireland cũng có góp phần từ những công ty quốc nội lớn ( như Ryanair, Kerry Group và Smurfit Kappa Group ) và xuất khẩu tài nguyên tài nguyên : Ireland là nước sản xuất kẽm cô lớn thứ bảy, và đứng thứ 12 về chì cô. Ireland cũng có trữ lượng đáng kể về thạch cao, đá vôi, và trên mức độ thấp hơn là đồng, bạc, vàng, barit và dolomit. [ 43 ]Các mẫu sản phẩm xuất khẩu khác gồm có nông sản và nhôm. Các loại sản phẩm nhập khẩu lớn của Ireland gồm thiết bị giải quyết và xử lý tài liệu, hóa chất, dầu hỏa và mẫu sản phẩm dầu hỏa, hàng dệt và quần áo. Dịch Vụ Thương Mại kinh tế tài chính của những công ty đa vương quốc đặt tại Trung tâm Thương Mại Dịch Vụ Tài chính Ireland cũng góp phần cho xuất khẩu của Ireland. Khác biệt giữa xuất khẩu ( € 89,4 tỷ ) và nhập khẩu ( € 45,5 tỷ ) tạo ra thặng dư mậu dịch € 43,9 tỷ trong năm 2010, mức thặng dư mậu dịch cao nhất so với GDP trong những thành viên EU. [ 85 ]EU là đối tác chiến lược mậu dịch lớn nhất của Ireland, chiếm 57,9 % xuất khẩu và 60,7 % nhập khẩu. Anh Quốc là đối tác chiến lược mậu dịch quan trọng nhất trong EU, chiếm 15,4 % xuất khẩu và 32,1 % nhập khẩu. Bên ngoài EU, Hoa Kỳ chiếm 23,2 % xuất khẩu và 14,1 % nhập khẩu vào năm 2010. [ 85 ]
ESB, Ervia và Airtricity là ba nhà cung ứng điện và khí đốt chính tại Ireland. Ireland có 19,82 triệu m³ trữ lượng khí đốt được chứng tỏ. [ 43 ] [ 86 ] khai thác khí đốt tự nhiên trước đây diễn ra tại Kinsale Head đến khi mỏ hết sạch. Mỏ khí đốt Corrib đi vào hoạt động giải trí năm 2013 / 14. Năm 2012, mỏ Barryroe được xác nhận có trữ lượng 1,6 tỷ thùng khí, với từ 160 đến 600 triệu thùng hoàn toàn có thể khai thác. [ 87 ] Mỏ hoàn toàn có thể cung ứng cho hàng loạt nhu yếu nguồn năng lượng của Ireland trong đến 13 năm khi nó được tăng trưởng vào năm năm ngoái / 16. Diễn ra những nỗ lực đáng kể nhằm mục đích tăng cường sử dụng những dạng nguồn năng lượng tái tạo và vững chắc tại Ireland, đặc biệt quan trọng là nguồn năng lượng gió, với những trang trại gió 3.000 MW, 1 số ít trong đó có mục tiêu để xuất khẩu. [ 88 ] SEAI ước tính rằng 6,5 % nhu yếu nguồn năng lượng năm 2011 của Ireland được lấy từ những nguồn tái tạo. [ 89 ] SEAI cũng báo cáo giải trình về ngày càng tăng tính hiệu suất cao nguồn năng lượng tại Ireland khi giảm được 28 % khí thải carbon của mỗi hộ mái ấm gia đình trong quá trình 2005 – 2013. [ 90 ]
Ba cảng hàng không quốc tế chính của Cộng hòa Ireland là Dublin, Shannon và Cork. Đường bay giữa Luân Đôn và Dublin là đường bay quốc tế sinh động thứ nhì tại châu Âu, với 3,6 triệu lượt người qua lại vào năm 2013 [ 91 ] tuy nhiên giảm so với 4,4 triệu lượt người vào năm 2003. [ 92 ] [ 93 ] Aer Lingus là hãng hàng không vương quốc của Ireland, tuy nhiên Ryanair là hãng hàng không lớn nhất nước. Ryanair là hàng hàng không giá rẻ lớn nhất châu Âu, [ 94 ] và lớn thứ hai về lượng hành khách, và lớn nhất quốc tế về số lượng hành khách quốc tế ( 2007 ). [ 95 ]Dịch Vụ Thương Mại đường tàu do Iarnród Éireann phân phối, hãng này quản lý và vận hành hàng loạt những tuyến đường sắt liên thành thị, đô thị và chở hàng trong nước. Dublin là TT của mạng lưới với hai ga lớn là Heuston và Connolly, link tới những thành thị trong nước. Thương Mại Dịch Vụ Enterprise link Dublin với Belfast và do hãng này và Đường sắt Bắc Ireland cùng quản lý và điều hành. Mạng lưới đường tàu chính của toàn hòn đảo Ireland hoạt động giải trí trên khổ 1,6 mét, đây là một điểm độc lạ tại châu Âu. Dublin đang dần cải tổ mạng lưới luân chuyển công cộng, gồm có DART, Luas, Dublin Bus và dublinbikes .
Xa lộ, các quốc lộ chính và quốc lộ phụ nằm dưới quyền quản lý của Cơ quan Đường bộ Quốc gia, còn các đường khu vực và địa phương do nhà đương cục địa phương quản lý. Mạng lưới đường bộ chủ yếu tập trung tại thủ đô, song các xa lộ được kéo dài đến các thành phố khác theo chương trình đầu tư Transport 21, nhờ đó các xa lộ được hoàn thiện liên kết Dublin và một số thành phố lớn khác của Ireland như Cork, Limerick, Waterford và Galway.[96]
Dân số Ireland từ năm 1951 .Nghiên cứu di truyền học cho thấy những người định cư bắt đầu tại Ireland đã di cư từ bán đảo Iberia sau kỷ băng hà gần đây nhất. [ 97 ] Sau thời kỳ đồ đá giữa, đồ đá mới, và đồ đồng, những di dân đưa ngôn từ và văn hóa truyền thống Celt đến hòn đảo. Các di dân trong hai thời kỳ sau vẫn được đại diện thay mặt trong di sản di truyền học của hầu hết người Ireland. [ 98 ] [ 99 ] Người Ireland được phối hợp từ những nguồn gốc Gael, Norse, Anh-Norman, Pháp và Anh Quốc .
Dân số Ireland đạt 4.588.252 vào năm 2011, tăng trưởng 8,2% so với năm 2006.[100] Tính đến năm 2011, Ireland có mức sinh cao nhất trong Liên minh châu Âu (16 ca sinh/1.000 người).[101] Năm 2014, 36,3% số ca sinh là của các bà mẹ chưa kết hôn.[102] Mức tăng dân số hàng năm vượt quá 2% trong giai đoạn 2002-2006, do có tỷ lệ cao trong gia tăng tự nhiên và nhập cư.[103] Mức này giảm sút phần nào trong giai đoạn 2006-2011, với mức tăng trung bình hàng năm là 1,6%.
Vào thời gian tìm hiểu nhân khẩu năm 2011, số lượng ngoại kiều được ghi nhận là 544.357, chiếm 12 % tổng dân số. Con số này gấp gần 2,5 lần so với số ngoại kiều ghi nhận trong tìm hiểu nhân khẩu năm 2002 ( 224.261 ), khi lần đầu có câu hỏi về quốc tịch. Năm nhóm ngoại kiều phần đông nhất lần lượt là người Ba Lan ( 122.585 ), Anh Quốc ( 112.259 ), Litva ( 36.683 ), Latvia ( 20.593 ) và Nigeria ( 17.642 ). [ 104 ]
| Các trung tâm đô thị lớn nhất Ireland theo dân số | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
# | Khu dân cư | Dân số | # | Khu dân cư | Dân số |
|
| 1 | Dublin | 1.110.627[105] | 11 | Ennis | 25.360 | ||
| 2 | Cork | 198.582[106] | 12 | Kilkenny | 24,423 | ||
| 3 | Limerick | 91.454[107] | 13 | Tralee | 23.693 | ||
| 4 | Galway | 76.778[108] | 14 | Carlow | 23.030 | ||
| 5 | Waterford | 51.519[109] | 15 | Newbridge | 21.561 | ||
| 6 | Drogheda | 38.578[110] | 16 | Naas | 20.713 | ||
| 7 | Dundalk | 37.816[111] | 17 | Athlone | 20.153 | ||
| 8 | Swords | 36.924[112] | 18 | Portlaoise | 20.145 | ||
| 9 | Bray | 31.872[113] | 19 | Mullingar | 20.103 | ||
| 10 | Navan | 28.559[114] | 20 | Wexford | 20.072 | ||
Tỷ lệ người tự nhận nói tiếng Ireland hàng ngày ngoài mạng lưới hệ thống giáo dục trong tìm hiểu nhân khẩu năm 2011 .Hiến pháp diễn đạt tiếng Ireland là ” ngôn từ vương quốc “, tuy nhiên tiếng Anh là ngôn từ chiếm lợi thế. Trong tìm hiểu nhân khẩu năm 2006, có 39 % dân cư tự nhận có đủ trình độ tiếng Ireland. Tiếng Ireland chỉ giữ vai trò là ngôn từ hội đồng tại một lượng nhỏ những khu vực nông thôn và hầu hết là tại miền tây và miền nam quốc gia, gọi chung là Gaeltacht. Ngoại trừ những khu vực Gaeltacht, những biển hiệu giao thông thường ghi song ngữ. [ 115 ] Hầu hết thông cáo công cộng và tiếp thị quảng cáo in ấn chỉ viết bằng tiếng Anh. Dù nhà nước Ireland về chính thức là song ngữ, tuy nhiên những công dân hoàn toàn có thể thường gặp phải khó khăn vất vả trong việc tiếp cận dịch vụ công minh tiếng Ireland và hầu hết xuất bản phẩm của chính phủ nước nhà không hiện hữu trong cả hai ngôn từ. Truyền thông tiếng Ireland gồm có kênh truyền hình TG4, đài phát thanh RTÉ Raidió na Gaeltachta và báo điện tử Tuairisc. ie. Trong Các lực lượng vũ trang Ireland, hàng loạt những lệnh rèn luyện bộ binh và vũ khí đều bằng tiếng Ireland .Do nhập cư nên tiếng Ba Lan trở thành ngôn từ được nói phổ cập thứ nhì tại Cộng hòa Ireland sau tiếng Anh, trong khi tiếng Ireland xếp thứ ba. [ 116 ] Một vài ngôn từ Trung Âu khác ( Séc, Hungary và Slovak ), và những ngôn từ Balt ( Litva và Latvia ) cũng được nói thường ngày. Các ngôn từ khác được nói tại Ireland gồm có tiếng Shelta của người Ireland du cư, và một phương ngữ tiếng Scot được nói bởi 1 số ít người Scot Ulster tại Donegal. [ 117 ] Hầu hết học viên trung học lựa chọn học một hoặc hai ngoại ngữ, ngôn từ dành cho bằng sơ cấp ( Junior Certificate ) và bằng tốt nghiệp ( Leaving Certificate ) gồm có tiếng Pháp, Đức, Ý và Tây Ban Nha ; học viên muốn lấy bằng tốt nghiệp trung học cũng hoàn toàn có thể học tiếng Ả Rập, Nhật và Nga. Một số trường trung học có dạy tiếng Hy Lạp cổ đại, Hebrew và Latinh. Học tập tiếng Ireland là điều bắt buộc so với những học viên muốn đạt bằng tốt nghiệp, tuy nhiên một số ít người hoàn toàn có thể đủ điều kiện kèm theo được miễn trong một số ít thực trạng, như trở ngại học tập hoặc nhập cư sau tuổi 11. [ 118 ]
Trung tâm Dịch bệnh và Nghiên cứu RCSI tại Bệnh viện Beaumont, DublinIreland chiếm hữu một trong những mạng lưới hệ thống y tế tăng trưởng nhất quốc tế và những chuyên viên y tế được huấn luyện và đào tạo với trình độ cao. Y tế tại Ireland được phân phối từ cả khu vực công và tư. [ 119 ] Bộ Y tế chịu nghĩa vụ và trách nhiệm cho việc lập chủ trương dịch vụ y tế tổng thể và toàn diện. Mỗi dân cư Ireland có quyền nhận được chăm nom y tế trải qua mạng lưới hệ thống chăm nom y tế công cộng, được cấp kinh phí đầu tư từ tiền thuế. Mỗi cá thể hoàn toàn có thể phải trả một khoản phụ phí cho những chăm nom y tế nhất định ; nó tùy thuộc vào thu nhập, độ tuổi, bệnh tật hoặc tàn tật. Toàn bộ dịch vụ thai sản được cung ứng không lấy phí, và cũng vận dụng không lấy phí cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở xuống. Chăm sóc cấp cứu Giao hàng cho bệnh nhân hiện hữu tại bệnh viện thuộc Cơ quan Cấp cứu, tuy nhiên, khách đến trong thực trạng không khẩn cấp và không được bác sĩ ra mắt hoàn toàn có thể phải trả phí. [ 120 ]Bất kỳ ai sở hữu thẻ bảo hiểm y tế châu Âu đều có quyền điều dưỡng và trị bệnh không lấy phí trong những giường bệnh công thuộc Cơ quan Thương Mại Dịch Vụ Y tế và những bệnh viện tình nguyện. Thương Mại Dịch Vụ bệnh nhân ngoại trú cũng được cung ứng không tính tiền. Tuy nhiên, đa phần bệnh nhân có thu nhập từ trung bình trở lên được nhu yếu trả phí trợ cấp bệnh viện. Bảo hiểm y tế tư nhân hiện hữu so với người muốn tận dụng nó .Tuổi thọ dự trù trung bình tại Ireland vào năm 2012 là 81 năm ( trung bình của OECD vào năm 2012 là 80 năm ), với 78,2 năm so với phái mạnh và 83,6 năm so với phái đẹp. [ 121 ] Ireland có tỷ suất sinh cao nhất EU ( 16,8 ca sinh trên 1.000 dân cư, so với 10,7 của EU ) [ 122 ] và có tỷ suất tử trận trẻ sơ sinh rất thấp ( 3,5 trên 1.000 trẻ ). Hệ thống y tế Ireland xếp hạng 13 trong số 34 vương quốc châu Âu vào năm 2012 theo Health Consumer Powerhouse. [ 123 ]
Ireland có ba cấp giáo dục : tiểu học, trung học và ĐH. Hệ thống giáo dục hầu hết nằm dưới chỉ huy của nhà nước trải qua Bộ Giáo dục và Kỹ năng. Các trường tiểu học và trung học được công nhận cần phải tuân theo chương trình giảng dạy do những cơ quan hữu quan lập ra. Giáo dục đào tạo là điều bắt buộc so với trẻ từ 6 đến 15 tuổi, và hàng loạt trẻ đến tuổi 18 cần phải triển khai xong ba năm đầu trung học, gồm có một lần kiểm tra chứng từ sơ cấp ( Junior Certificate ). [ 124 ]Ireland có khoảng chừng 3.300 trường tiểu học. [ 125 ] Đại đa số ( 92 % ) nằm dưới sự bảo trợ của Giáo hội Công giáo. Trường học do những tổ chức triển khai tôn giáo điều hành quản lý, tuy nhiên nhận được kinh phí đầu tư và được công nhận, và không hề tẩy chay học viên dựa trên tôn giáo. Tồn tại một mạng lưới hệ thống khuyến mại được phê chuẩn, tại đó học viên của một tôn giáo cụ thể hoàn toàn có thể được ưu tiên tiếp đón so với học viên không san sẻ đặc thù chung của trường, trong trường hợp chỉ tiêu của trường đã đủ .Bằng tốt nghiệp đạt được sau hai năm học, vào kỳ khảo thí sau cuối trong mạng lưới hệ thống trung học. Những người có mục tiêu học tập bậc ĐH thường tham gia kỳ thi này, theo đó việc tuyển sinh bậc ĐH thường dựa vào tác dụng đạt được từ sáu môn có hiệu quả tốt nhất, dựa trên cơ sở cạnh tranh đối đầu. [ 126 ]Chương trình nhìn nhận học viên quốc tế ( PISA ) hợp tác với OECD xếp học viên Ireland là có điểm đọc hiểu cao thứ tư, điểm khoa học cao thứ chín và điểm toán học cao thứ 13 trong số những vương quốc OECD, theo nhìn nhận năm 2012 của họ [ 127 ] Năm 2012, học viên Ireland 15 tuổi xếp thứ hai về đọc hiểu trong EU. [ 128 ] Giáo dục đào tạo bậc tiểu học, trung học và ĐH tại Ireland không tính tiền so với mọi công dân EU. [ 129 ] Tổng cộng, 37 % dân số Ireland có bằng ĐH hoặc cao đẳng, nằm vào hàng cao nhất trên quốc tế ( năm 2012 ). [ 130 ] [ 131 ]
Tự do tôn giáo được pháp luật trong hiến pháp tại Ireland. Cơ Đốc giáo là tôn giáo chiếm lợi thế, và mặc dầu Ireland vẫn là một vương quốc do Công giáo La Mã chi phối, tuy nhiên tỷ suất người tự nhận là Fan Hâm mộ giáo phái này giảm nhiều từ mức 84,2 % theo tìm hiểu vào năm 2011 xuống còn 78,3 % theo tìm hiểu vào năm năm nay. Các hiệu quả khác trong tìm hiểu năm năm nay là : 4,2 % là Fan Hâm mộ Tin Lành, 1,3 % là Fan Hâm mộ Hồi giáo, và 9,8 % không theo tôn giáo. [ 132 ] Theo một điều tra và nghiên cứu của Đại học Georgetown, trước năm 2000 Ireland nằm vào hàng vương quốc có tỷ suất tham gia Thánh lễ thường lệ cao nhất trong quốc tế phương Tây. [ 133 ] Tỷ lệ tham gia hàng ngày là 13 % vào năm 2006, còn tỷ suất tham gia hàng tuần giảm từ 81 % vào năm 1990 xuống 48 % vào năm 2006, tuy nhiên sự suy giảm được tường thuật là không thay đổi. [ 134 ] Năm 2011, theo tường thuật tỷ suất tham gia Thánh lễ hàng tuần tại Dublin là dưới 18 %, và còn thấp hơn nữa trong thế hệ trẻ. [ 135 ]Giáo hội Ireland thuộc Anh giáo là giáo phái Cơ Đốc lớn thứ nhì, thành viên của giáo phái này suy giảm trong suốt thế kỷ XX, tuy nhiên lại tăng lên vào đầu thế kỷ XXI. Các giáo phái Tin Lành đáng kể khác là Giáo hội Trưởng Lão và Giáo hội Giám Lý. Các di dân góp thêm phần vào tăng trưởng Fan Hâm mộ Ấn Độ giáo và Hồi giáo. Xét theo tỷ suất, Chính Thống giáo và Hồi giáo là những tôn giáo tăng trưởng nhanh nhất. [ 136 ]Các thánh bảo trợ của Ireland là Thánh Patrick, Thánh Bridget và Thánh Columba, trong đó chỉ có Thánh Patrick được công nhận thông dụng. Ngày Thánh Patrick được tổ chức triển khai vào 17 tháng 3 tại Ireland và hải ngoại với tư cách ngày quốc khánh Ireland, có những cuộc diễu hành và kỷ niệm khác .
Văn hóa Ireland trong nhiều thế kỷ đa phần là văn hóa truyền thống Gael, và duy trì là một trong sáu vương quốc Celt chính. Sau khi người Anh-Norman lấn chiếm vào thế kỷ XII, tiếp đến là công cuộc chinh phục và thuộc địa hóa của người Anh, Ireland chịu ảnh hưởng tác động từ văn hóa truyền thống Anh và Scotland. sau đó văn hóa truyền thống Ireland dù có độc lạ về nhiều mặt tuy nhiên san sẻ những đặc thù với khối Anh ngữ, châu Âu Công giáo, và những khu vực Celt khác. Cộng đồng người Ireland hải ngoại là một trong những hội đồng tha hương lớn nhất và phân tán nhất quốc tế, họ có góp phần trong việc toàn thế giới hóa văn hóa truyền thống Ireland, sản sinh nhiều nhân vật điển hình nổi bật trong nghệ thuật và thẩm mỹ, âm nhạc và khoa học .Nhà nước Ireland san sẻ nhiều biểu trưng với hòn đảo Ireland, gồm có những màu lục và lam, những động vật hoang dã như chó săn Ireland và hươu, những kiến trúc như tháp tròn và thánh giá Celt, những phong cách thiết kế như trang trí dây bện Celt và xoắn ốc. Shamrock là một loại cỏ ba lá trở thành biểu trưng vương quốc cho Ireland từ thế kỷ XVII khi việc mang theo nó là một tượng trưng của ngày Thánh Patrick. Các biểu trưng này được những thể chế nhà nước và tư nhân sử dụng .
Ireland có đóng góp đáng kể cho văn học thế giới bằng cả tiếng Anh và Ireland. Tiểu thuyết Ireland hiện đại bắt đầu khi phát hành tác phẩm Gulliver du kí của Jonathan Swift vào năm 1726. Các nhà văn quan trọng khác trong thế kỷ XVIII gồm Laurence Sterne với The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman và Oliver Goldsmith với The Vicar of Wakefield. Một số tiểu thuyết gia Ireland nổi tiếng trong thế kỷ XIX là Maria Edgeworth, John Banim, Gerald Griffin, Charles Kickham, William Carleton, George Moore, và Somerville cùng Ross. Bram Stoker được biết đến nhiều nhất với tiểu thuyết Dracula năm 1897.
James Joyce phát hành tác phẩm nổi tiếng nhất của mình là Ulysses vào năm 1922 tại Dublin. Edith Somerville tiếp tục sáng tác sau khi đối tác của bà là Martin Ross từ trần vào năm 1915. Annie M. P. Smithson nằm trong số vài tác giả phục vụ cho người hâm mộ tiểu thuyết lãng mạn trong thập niên 1920 và 1930. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, các tiểu thuyết nổi tiếng thuộc về một số tác giả như Brian O’Nolan với bút danh Flann O’Brien, Elizabeth Bowen, và Kate O’Brien. Trong những thập niên cuối của thế kỷ XX, Edna O’Brien, John McGahern, Maeve Binchy, Joseph O’Connor, Roddy Doyle, Colm Tóibín và John Banville trở thành các tiểu thuyết gia tiên phong.
Patricia Lynch có nhiều tác phẩm dành cho mần nin thiếu nhi, còn Eoin Colfer đặc biệt quan trọng thành công xuất sắc về thể loại này trong những năm gần đây. Truyện ngắn là thể loại được nhiều nhà văn Ireland yêu thích, những nhân vật nổi tiếng nhất gồm có Seán Ó Faoláin, Frank O’Connor và William Trevor. Các nhà thơ Ireland có tên tuổi gồm có Patrick Kavanagh, Thomas McCarthy, Dermot Bolger, William Butler Yeats và Seamus Heaney. Các nhà văn điển hình nổi bật viết bằng tiếng Ireland là Pádraic Ó Conaire, Máirtín Ó Cadhain, Séamus Ó Grianna và Nuala Ní Dhomhnaill .Lịch sử sân khấu Ireland khởi đầu khi người Anh lan rộng ra quyền quản lý tại Dublin vào đầu thế kỷ XVII, và kể từ đó Ireland có góp phần đáng kể cho thẩm mỹ và nghệ thuật kịch Anh. Vào lúc bắt đầu, tác phẩm sân khấu tại Ireland có khuynh hướng ship hàng mục tiêu chính trị, tuy nhiên khi có thêm nhiều sân khấu khánh thành và người theo dõi đại trà phổ thông tăng lên thì sân khấu trở nên phong phú hơn. Nhiều sân khấu tại Dublin link với đồng nghiệp tại Luân Đôn, và những tác phẩm của Anh tiếp tục Open trên sân khấu Ireland. Tuy nhiên, hầu hết nhà soạn kịch Ireland ra quốc tế để khẳng định chắc chắn bản thân. Trong thế kỷ XVIII, Oliver Goldsmith và Richard Brinsley Sheridan là hai trong số những nhà soạn kịch thành công xuất sắc nhất trên sân khấu Luân Đôn. Vào lúc khởi đầu thế kỷ XX, mở màn Open những công ty sân khấu dành riêng cho màn biểu diễn những vở kịch Ireland và tăng trưởng những nhà văn, đạo diễn và diễn viên, tạo điều kiện kèm theo cho nhiều nhà soạn kịch Ireland trau dồi nghề nghiệp và khẳng định chắc chắn khét tiếng tại Ireland thay vì tại Anh hay Mỹ. Tiếp bước những soạn giả được tôn vinh như Oscar Wilde, George Bernard Shaw ( 1925 ), Samuel Beckett ( 1969 ), những nhà soạn kịch Seán O’Casey, Brian Friel, Sebastian Barry, Brendan Behan, Conor McPherson và Billy Roche đạt được thành công xuất sắc đại chúng. [ 137 ] Trong số những nhà soạn kịch Ireland khác trong thế kỷ XX, còn phải kể đến Denis Johnston, Thomas Kilroy, Tom Murphy, Hugh Leonard, Frank McGuinness, và John B. Keane .
Âm nhạc và vũ đạo[sửa|sửa mã nguồn]
Âm nhạc truyền thống lịch sử Ireland vẫn đầy sinh lực, mặc kệ thế lực văn hóa truyền thống toàn thế giới hóa, và duy trì nhiều góc nhìn truyền thống lịch sử. Nó gây ảnh hưởng tác động đến nhiều thể loại âm nhạc như nhạc đồng quê Mỹ, và trên mức độ nhất định là đến rock tân tiến. Nó đôi lúc được trộn lẫn với những phong thái như rock and roll và punk rock. Ireland cũng sản sinh những nghệ sĩ nổi tiếng quốc tế trong những thể loại khác, như rock, pop, jazz, và blues .Tồn tại một số ít đoàn nhạc cổ xưa khắp Ireland, như RTÉ Performing Groups. [ 138 ] Ireland còn có ba tổ chức triển khai opera. Opera Ireland sản xuất những vở nhạc kịch quy mô lớn tại Dublin, Opera Theatre Company lưu diễn nhạc kịch phong thái thính phòng khắp quốc gia, và Lễ hội Opera Wexford thường niên được tổ chức triển khai vào tháng 10 và 11 .
Ireland tham gia cuộc thi ca hát Eurovision từ năm 1965.[139] Ireland lần đầu giành chiến thắng vào năm 1970, khi Dana đoạt giải nhất với bài All Kinds of Everything.[140] Ireland sau đó còn chiến thắng thêm nhiều lần nữa,[141][142] và là quốc gia chiến thắng nhiều lần nhất. Riverdance bắt nguồn từ một màn trình diễn cắt quãng trong cuộc thi năm 1994.[143]
Vũ đạo Ireland có thể phân chia một cách đại thể thành vũ đạo xã giao và vũ đạo trình diễn. Vũ đạo xã giao Ireland có thể phân thành céilí và nhảy nhóm. Nhảy nhóm kiểu Ireland có bốn cặp xếp theo hình vuông, còn nhảy céilí tạo hình của các cặp từ 2 đến 16 người. Tồn tại nhiều khác biệt về phong cách giữa hai thể loại. Vũ đạo xã giao Ireland là một truyền thống sống động, có các điệu nhảy khác nhau trên khắp đất nước. Tại một số nơi vũ đạo được cố ý cải biên và các vũ đạo mới được sáng tạo. Vũ đạo trình diễn được gọi theo truyền thống là stepdance. Stepdance Ireland phổ biến nhờ biểu diễn Riverdance, nổi tiếng vì di chuyển chân nhanh, còn thân và tay phần lớn là giữ yên. Stepdance đơn có đặc điểm chung là kiểm soát song không cứng nhắc phần thân trên, tay thẳng và có các động tác bàn chân nhanh và chính xác. Vũ đạo đơn có thể dùng “giày mềm” hoặc “giày cứng”.
Mộ đá Poulnabrone tại hạt Clare được dựng trong thời kỳ đồ đá mới .Ireland có nhiều khu công trình kiến trúc, [ 144 ] sống sót dưới nhiều thực trạng bảo tồn từ thời đồ đá mới, như mộ đá Poulnabrone, đá Castlestrange, đá Turoe, và vòng đá Drombeg. [ 145 ] Do người La Mã chưa từng chinh phục Ireland, nên kiến trúc có nguồn gốc Hy-La cực kỳ hiếm. Thay vào đó, vương quốc này có một tiến trình lê dài của kiến trúc thời kỳ đồ sắt. [ 146 ] Các tháp tròn Ireland mở màn vào thời sơ kỳ Trung Cổ .
Cơ Đốc giáo đưa đến các tòa nhà tu viện đơn giản, như Clonmacnoise, Skellig Michael và Scattery Island. Có một điểm tương đồng đáng chú ý về phong cách giữa các tu viện kép này với các tu viện phái Copt của Ai Cập.[147] Các quốc vương và quý tộc Gael ở trong các pháo đài hình tròn hoặc crannóg.[148] Các cải cách giáo hội trong thế kỷ XII thông qua Dòng Xitô thúc đẩy ảnh hưởng từ châu Âu lục địa, với các tu viện theo phong cách kiến trúc Roman như Mellifont, Boyle và Tintern.[149] Các khu định cư Gael hạn chế trong các đô thị nguyên thủy kiểu tu viện như Kells.[150] Các khu định cư đô thị quy mô đáng kể chỉ phát triển sau thời kỳ người Viking xâm chiếm.[148]
Người Anh-Norman xây lên những thành tháp vào cuối thế kỷ XII, như Lâu đài Dublin và Lâu đài Kilkenny, [ 151 ] và đem tới khái niệm về đô thị mậu dịch có tường bao được quy hoạch, những đô thị này đạt được vị thế pháp lý và một số ít quyền lợi và nghĩa vụ theo hiến chương. Các hiến chương này quản trị đơn cử phong cách thiết kế những đô thị. [ 152 ] Hai làn sóng hình thành những đô thị có quy hoạch diễn ra sau đó, lần đầu là những đô thị đồn điền vào thế kỷ XVI và XVII nhằm mục đích ship hàng quốc vương của Anh đàn áp khởi nghĩa địa phương, tiếp đến là những đô thị địa chủ thế kỷ XVIII. [ 153 ] Các đô thị quy hoạch do người Norman lập nên còn sống sót đến nay là Drogheda và Youghal ; những đô thị đồn điền có Portlaoise và Portarlington ; những đô thị quy hoạch trong thế kỷ XVIII được bảo tồn tốt gồm có Westport và Ballinasloe .Các nhà thời thánh lớn theo kiến trúc Gothic như St Patrick là do người Norman đem tới. [ 154 ] Dòng Phan Sinh chi phối trong chỉ huy những tu viện cho đến hậu kỳ Trung Cổ, trong khi những tòa tháp lịch sự như Lâu đài Bunratty được quý tộc Gael và Norman kiến thiết xây dựng. [ 155 ] Nhiều tòa nhà tôn giáo bị đổ nát khi Quốc vương Henry VIII cho giải thể những tu viện. [ 156 ] Sau khi chế độ quân chủ Phục hồi tại Anh, kiến trúc Palladio và rococo Open khắp Ireland, đặc biệt quan trọng là biệt thự cao cấp thôn quê, trong đó Tòa nhà Nghị viện là quan trọng nhất. [ 157 ]Các phong thái tân cổ xưa và George phồn thịnh tại Ireland, đặc biệt quan trọng là tại Dublin với những khu công trình như The Custom House, Four Courts, General Post Office và King’s Inns. [ 157 ] Các nhà phố kiểu George sản sinh những con phố có nét độc lạ, đặc biệt quan trọng là tại Dublin, Limerick và Cork. Sau khi triều đình Anh giải phóng cho Công giáo, Open những nhà thời thánh chịu ảnh hưởng tác động của kiến trúc Phục hưng Gothic của Pháp như St Colman và St Finbarre. [ 157 ] Nhà mái tranh sống sót từ lâu tại Ireland, và lúc bấy giờ chúng được cho là có vẻ như đẹp kỳ lạ. [ 158 ]Khởi đầu với nhà thời thánh theo phong thái Art Deco tại Turner’s Cross vào năm 1927, kiến trúc Ireland từ đó đi theo khuynh hướng quốc tế hướng đến những phong thái tòa nhà văn minh và bóng mượt. [ 159 ] Các tăng trưởng kiến trúc gần đây gồm có tái tạo khu Ballymun và lan rộng ra đô thị Dublin tại Adamstown. [ 160 ] Từ khi xây dựng Cơ quan tăng trưởng Dublin Docklands vào năm 1997, Dublin Docklands trải qua tái thiết quy mô lớn, gồm có kiến thiết xây dựng Trung tâm Hội nghị Dublin và Nhà hát Grand Canal. [ 161 ] Tháp The Elysian tại Cork hoàn thành xong vào năm 2008, là tòa nhà tầng có chiều cao lớn nhất tại Cộng hòa Ireland với 71 mét ( 233 foot ). Viện Hoàng gia về Kiến trúc Ireland lao lý thực tiễn kiến trúc tại Cộng hòa Ireland. [ 162 ]
Raidió Teilifís Éireann ( RTÉ ) là cơ quan phát sóng công cộng của Ireland, lấy kinh phí đầu tư từ phí giấy phép truyền hình và quảng cáo. [ 163 ] RTÉ quản lý và vận hành hai kênh truyền hình vương quốc là RTÉ One và RTÉ Two. Các kênh truyền hình vương quốc độc lập khác là TV3, 3 e, UTV Ireland và TG4, trong đó TG4 phát sóng bằng tiếng Ireland. Toàn bộ những kênh này hiện hữu trên dịch vụ kỹ thuật số mặt đất không tính tiền vương quốc mang tên Saorview. [ 164 ] Ngoài ra, còn có những kênh như RTÉ News Now, RTÉjr, và RTÉ One + 1. Các nhà sản xuất truyền hình trả tiền hoạt động giải trí tại Ireland gồm có Virgin Media và Sky .
Được Ban Điện ảnh Ireland giúp đỡ, công nghiệp điện ảnh Ireland phát triển đáng kể từ thập niên 1990, với việc xúc tiến các phim bản địa cũng như thu hút các tác phẩm quốc tế như Trái tim dũng cảm và Giải cứu binh nhì Ryan.[165]
Một lượng lớn đài phát thanh khu vực và địa phương sống sót ở vùng thôn quê. Một điều tra và nghiên cứu cho thấy rằng 85 % người trưởng thành nghe hỗn hợp những đài vương quốc, khu vực và địa phương ở mức độ hàng ngày. [ 166 ] RTÉ Radio quản lý và vận hành bốn kênh phát thanh vương quốc là Radio 1, 2 fm, Lyric fm, và RnaG. Đài cũng điều hành quản lý bốn kênh phát thanh DAB vương quốc. Ngoài ra, còn có hai đài phát thanh vương quốc độc lập là Today FM và Newstalk .Ireland có ngành tiếp thị quảng cáo xuất bản có tính cạnh tranh đối đầu từ xưa, gồm những nhật báo vương quốc và tuần báo khu vực, cũng như những phiên bản Chủ Nhật vương quốc. Sức mạnh của truyền thông online Anh Quốc là một điểm đặc trưng của nền truyền thông online xuất bản Ireland do hoàn toàn có thể lựa chọn đọc nhiều báo chí truyền thông của Anh. [ 165 ]Eurostat tường thuật rằng 82 % hộ mái ấm gia đình Ireland truy vấn internet vào năm 2013, trong khi mức trung bình của EU là 79 %. [ 167 ]
Ẩm thực Ireland theo truyền thống cuội nguồn dựa trên mẫu sản phẩm thịt và bơ sữa, bổ trợ rau và món ăn hải sản. Một số món ăn Ireland nổi tiếng là boxty, colcannon, coddle, stew, thịt muối cải bắp. Ireland nổi tiếng vì bữa sáng khá đầy đủ gồm thịt muối, trứng, xúc xích, pudding, và cà chua chiên. Ngoài ảnh hưởng tác động đáng kể từ những món ăn châu Âu và quốc tế, gần đây còn nổi lên một nền nhà hàng siêu thị Ireland mới dựa trên những nguyên vật liệu truyền thống lịch sử được giải quyết và xử lý theo nhiều cách. Nền nhà hàng siêu thị này dựa trên rau tươi, cá, hàu, trai, và những loài sò ốc khác, và những loại pho mát thủ công bằng tay phong phú nay được sản xuất khắp quốc gia. Các loài sò ốc ngày càng phổ cập, đặc biệt quan trọng là do tại duyên hải có những loại sò ốc chất lượng cao. Loại cá thông dụng nhất là cá hồi và cá tuyết. Loại bánh mì truyền thống lịch sử là bánh mì soda, còn barmbrack là một loại bánh mì lên men có thêm nho .Các loại đồ uống hàng ngày thông dụng của người Ireland là trà và cafe. Các đồ uống có cồn có liên hệ đến Ireland gồm có Poitín và Guinness nổi tiếng quốc tế, một loại rượu nâu nặng khởi xướng từ xí nghiệp sản xuất bia của Arthur Guinness tại Dublin. Whiskey Ireland cũng phổ cập khắp quốc gia, và có nhiều dạng như mạch nha đơn, ngũ cốc đơn, và trộn lẫn. [ 168 ]
Sân hoạt động Croke Park là trụ sở của Thương Hội Thể thao Gael .Bóng đá Gael và hurling là những môn thể thao truyền thống cuội nguồn của Ireland, và cũng là những môn có người theo dõi đông nhất. [ 169 ] Chúng chịu sự quản trị từ Thương Hội Thể thao Gael có thẩm quyền trên toàn hòn đảo. Các môn thể thao Gael khác cũng chịu sự quản trị của hiệp hội là bóng ném Gael và rounders. [ 170 ]Bóng đá là môn có người theo dõi đông thứ ba và là môn có mức độ tham gia cao nhất. [ 171 ] Mặc dù Giải Liên đoàn Ireland là giải đấu vương quốc, tuy nhiên Giải Ngoại hạng Anh là giải đấu thông dụng nhất so với công chúng. [ 172 ] Đội tuyển bóng đá vương quốc Cộng hòa Ireland nằm dưới quyền quản trị của Thương Hội bóng đá Ireland. [ 173 ]Liên đoàn bóng rugby Ireland là thể chế quản trị môn rugby liên hiệp, tại cấp địa phương và quốc tế trên cơ sở toàn hòn đảo Ireland, và sản sinh những cầu thủ như Brian O’Driscoll và Ronan O’Gara, họ cùng đội tuyển giành được Grand Slam vào năm 2009. [ 174 ] Rugby liên minh nằm dưới quyền quản trị của Liên đoàn rugby Ireland trên cơ sở toàn hòn đảo Ireland. Ireland từng vào đến tứ kết giải vô địch rugby liên minh quốc tế năm 2000 vào đến bán kết tại giải này vào năm 2008. [ 175 ]Thành công của Đội tuyển cricket Ireland tại giải vô địch quốc tế năm 2007 khiến công chúng ngày càng tăng chăm sóc đến môn thể thao này, môn này nằm dưới quyền quản trị của Cricket Ireland trên cơ sở toàn hòn đảo Ireland. [ 176 ]Golf cũng là môn thể thao thông dụng tại Ireland, với trên 300 sân tại vùng thôn quê. [ 177 ] Quốc gia này sản sinh nhiều vận động viên golf thành công xuất sắc quốc tế như Pádraig Harrington và Paul McGinley .Đua ngựa có mức độ hiện hữu rất lớn tại Ireland, có hoạt động giải trí gây giống và tranh tài vào hàng có ảnh hưởng tác động nhất. Đua ngựa diễn ra tại Trường đua The Curragh tại hạt Kildare và tại Trường đua Leopardstown. Quyền Anh là môn thể thao thành công xuất sắc nhất của Ireland ở Lever Thế vận hội, nằm dưới quyền quản trị của Thương Hội quyền Anh nghiệp dư Ireland trên cơ sở toàn hòn đảo Ireland. Môn thể thao này được thông dụng nhờ thành công xuất sắc quốc tế của những vận động viên như Bernard Dunne, Andy Lee và Katie Taylor .Một số vận động viên điền kinh Ireland đạt thành tích cao từng tham gia Thế vận hội là Eamonn Coghlan và Sonia O’Sullivan. Giải Marathon Dublin và Marathon nữ ngắn Dublin được tổ chức triển khai thường niên, là hai trong số những sự kiện điền kinh phổ cập nhất nước. [ 178 ]
- Gilland, Karin (2001). Ireland: Neutrality and the International Use of Force. Routledge. ISBN 0-415-21804-7.
- Greenwood, Margaret (2003). Rough guide to Ireland. Rough Guides. ISBN 1-84353-059-7.
- Mangan, James Clarence (2007). James Clarence Mangan – His Selected Poems. Read Books. ISBN 1-4086-2700-0.
- Meinardus, Otto Friedrich August (2002). Two thousand years of Coptic Christianity. American Univ in Cairo Press. ISBN 977-424-757-4.
- Moody, Theodore William (2005). A New History of Ireland: Prehistoric and early Ireland. Oxford University Press. ISBN 0-19-821737-4.
Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]
- Chính phủ
- Irish State – Trang điện tử chính phủ
-
Áras an Uachtaráin
– Trang điện tử tổng thống
- Taoiseach – Trang điện tử thủ tướng
- Thông tin chung
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Hỏi Đáp
