Tổng quan nghiên cứu về chống rửa tiền trên thị trường chứng khoán và một số quy định tại Việt Nam

TCDN –
Trên thị trường chứng khoán (TTCK), tội phạm sẽ lợi dụng để rửa tiền bằng cách đưa tiền mặt bất hợp pháp đến các trung tâm giao dịch chứng khoán để mua cổ phiếu chứng khoán, trái phiếu chính phủ.

Tóm tắt

Bên cạnh thị trường hàng hoá, thị trường kinh tế tài chính và đặc biệt quan trọng là thị trường chứng khoán cũng sống sót những hành vi rửa tiền phạm pháp. Bài viết cung ứng những nghiên cứu và điều tra tổng quan về phòng chống rửa tiền nói chung và nói riêng trên thị trường chứng khoán. Qua đó, bài viết cũng tổng hợp 1 số ít Luật, lao lý cho hành vi rửa tiền trên thị trường chứng khoán Nước Ta. Bên cạnh thị trường hàng hoá, thị trường kinh tế tài chính và đặc biệt quan trọng là thị trường chứng khoán cũng sống sót những hành vi rửa tiền phạm pháp. Bài viết phân phối những nghiên cứu và điều tra tổng quan về phòng chống rửa tiền nói chung và nói riêng trên thị trường chứng khoán. Qua đó, bài viết cũng tổng hợp một số ít Luật, pháp luật cho hành vi rửa tiền trên thị trường chứng khoán Nước Ta.

1. Khái quát chung về hoạt động rửa tiền trên thị trường chứng khoán

Rửa tiền là hoạt động giải trí được chăm sóc và đang trở thành mối rình rập đe dọa lớn trên toàn quốc tế. Hoạt động rửa tiền có những ảnh hưởng tác động xấu đi lên mọi mặt của xã hội từ kinh tế tài chính, chính trị, bảo mật an ninh, quốc phòng. Nó không chỉ khiến cho tội phạm và tham nhũng ngày càng tăng mà còn gây ảnh hưởng tác động xấu đế hoạt động giải trí thương mại quốc tế, làm suy yếu mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính trong nước và khiến nền kinh tế tài chính bị tổn thương. Các vương quốc càng có thực trạng kinh tế tài chính yếu càng là những đối tượng người dùng dễ bị tổn thương nhất bởi sự ảnh hưởng tác động của hoạt động giải trí rửa tiền.

Theo Ioannis P. (2017), hành động che giấu nguồn gốc của tiền thu được bất hợp pháp được gọi là rửa tiền. Ở Việt Nam, Luật phòng, chống rửa tiền số 07/2012/QH13 định nghĩa như sau: “Rửa tiền là hành vi của tổ chức, cá nhân nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc của tài sản do phạm tội mà có, bao gồm:

a ) Hành vi được lao lý trong Bộ luật hình sự ; b ) Trợ giúp cho tổ chức triển khai, cá thể có tương quan đến tội phạm nhằm mục đích trốn tránh nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý bằng việc hợp pháp hóa nguồn gốc gia tài do phạm tội mà có ; c ) Chiếm hữu tài sản nếu tại thời gian nhận gia tài đã biết rõ gia tài đó do phạm tội mà có, nhằm mục đích hợp pháp hóa nguồn gốc gia tài. ” Tóm lại, về thực chất, rửa tiền là hành vi cố ý hợp pháp hóa những thu nhập do phạm tội mà có. Ban đầu hành vi rửa tiền thường được gắn với tiền phạm pháp từ kinh doanh ma túy, sau đó được gắn với tiền mặt và gia tài kinh tế tài chính khác thu được từ những hình thức hoạt động giải trí phạm pháp, gồm có cả trốn thuế. Sự tăng trưởng nhanh gọn của công nghệ tiên tiến được cho phép gia tài kinh tế tài chính phi vật chất được thanh toán giao dịch nhanh gọn, đặc biệt quan trọng là khi thanh toán giao dịch trực tuyến, làm giảm năng lực phát hiện hoạt động giải trí rửa tiền của những cơ quan pháp lý. Đặc biệt là trong trường hợp những gia tài như chứng khoán, những thanh toán giao dịch được đơn giản hoá và diễn ra một cách nhanh gọn. Rửa tiền thường được diễn đạt gồm có ba quy trình tiến độ : Giai đoạn sắp xếp ( Placement ) là quá trình mà tội phạm tìm cách đưa những khoản tiền có nguồn gốc từ hành vi phạm tội vào mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính để chuẩn bị sẵn sàng thực thi bước tiếp theo. Giai đoạn phân lớp ( Layering ) là khi những khoản tiền đã được đưa vào mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính sẽ được quy đổi qua lại giữa những thông tin tài khoản ngân hàng nhà nước, những vương quốc, góp vốn đầu tư dự án Bất Động Sản, mua và bán qua lại … nhằm mục đích che giấu nguồn gốc của gia tài. Giai đoạn hoà nhập ( Integration ) là khi những khoản tiền chính thức nhập vào nền kinh tế tài chính hợp pháp và hoàn toàn có thể sử dụng cho toàn bộ những mục tiêu. Trên thị trường chứng khoán ( TTCK ), tội phạm sẽ tận dụng để rửa tiền bằng cách đưa tiền mặt phạm pháp đến những TT thanh toán giao dịch chứng khoán để mua CP chứng khoán, trái phiếu cơ quan chính phủ. Hoặc tội phạm hoàn toàn có thể chỉ cần mua chứng khoán bằng ‘ tiền bẩn ‘ được giữ trong một hoặc nhiều thông tin tài khoản và sau đó sử dụng số tiền thu được từ thanh toán giao dịch này như một khoản tiền hợp pháp. Để tránh sự chú ý quan tâm và hoài nghi của cơ quan quản trị, những lượng tiền mặt lớn hoàn toàn có thể được chia thành những khoản tiền nhỏ hơn, ít đáng ngờ hơn và được gửi dần vào những thông tin tài khoản chứng khoán khác nhau. Hay TTCK cũng hoàn toàn có thể trở thành nơi rửa tiền cho những doanh nghiệp, tổ chức triển khai niêm yết được lập ra với mục tiêu rửa tiền. Mục đích là đưa ‘ tiền bẩn ’ dưới dạng dòng tiền vào thị trường kinh tế tài chính và nhận lại ‘ tiền sạch ’ khi kết thúc thanh toán giao dịch. Ngoài ra, tội phạm hoàn toàn có thể tận dụng sơ hở tương quan đến việc nhận diện người mua. Theo lao lý, công ty chứng khoán và công ty quản trị quỹ không được thanh toán giao dịch tiền mặt với người mua, người mua phải thực thi nộp, rút, chuyển tiền trải qua những ngân hàng nhà nước thương mại, khiến việc xác lập những thanh toán giao dịch đáng ngờ khó khăn vất vả hơn do không nhận ra được người triển khai thanh toán giao dịch nộp, rút, chuyển tiền có phải là chủ tài khoản sở hữu chứng khoán hay không. Rửa tiền gây ra những hậu quả kinh tế tài chính và xã hội nghiêm trọng cho những vương quốc, đặc biệt quan trọng là những những vương quốc đang tăng trưởng có mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính yếu kém, với những ảnh hưởng tác động hầu hết sau : ( 1 ) Làm mất sự trấn áp những chủ trương kinh tế tài chính. Tại một số ít vương quốc mới nổi hay đang trong quy trình quy đổi, những khoản tiền phạm pháp này làm cho ngân quỹ của nhà nước bị thu hẹp lại do bị thất thoát từ nguồn thu thuế. Kết quả là nhà nước rơi vào thực trạng mất trấn áp những chủ trương kinh tế tài chính ; ( 2 ) Làm suy yếu khu vực kinh tế tài chính tư nhân. Tội phạm rửa tiền thường sử dụng những công ty ngụy trang để trộn lẫn những khoản tiền phạm pháp với những khoản tiền hợp pháp. Với những khoản tiền phạm pháp, công ty ngụy trang hoàn toàn có thể đưa ra những loại sản phẩm với giá thấp hơn giá tiền sản xuất. Điều này làm cho những doanh nghiệp hợp pháp rất khó khăn vất vả trong việc cạnh tranh đối đầu với công ty ngụy trang, và hoàn toàn có thể dẫn đến phá sản ; ( 3 ) Lũng đoạn mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính. Rửa tiền gây nên những hậu quả tai hại cho những định chế kinh tế tài chính, như gánh chịu những rủi ro đáng tiếc về uy tín, nhiệm vụ, pháp lý. Một TTCK sống sót hành vi rửa tiền sẽ gây ảnh hưởng tác động đến tính thanh toán của hàng loạt thị trường cũng như uy tín so với nhà đầu tư. Các tiêu chuẩn để nhìn nhận một vương quốc tích cực đấu tranh phòng, chống rửa tiền ( PCRT ) là vương quốc đó phải : ( i ) Công nhận và tham gia ký kết những công ước quốc tế về PCRT ; ( ii ) Có mạng lưới hệ thống pháp lý về PCRT được thiết kế xây dựng trên những khuyến nghị của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính ( FATF ) ; ( iii ) Có tổ chức triển khai chuyên trách về đấu tranh PCRT và tổ chức triển khai tốt cuộc đấu tranh này. Nếu không có những điều kiện kèm theo trên và để cho hoạt động giải trí rửa tiền tăng trưởng thì vương quốc đó không phải là một đối tác chiến lược an toàn và đáng tin cậy và không hề tham gia thị trường kinh tế tài chính quốc tế một cách tổng lực.

2. Một số quy định về chống rửa tiền trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Luật Phòng, chống rửa tiền được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 3 trải qua ngày 18/6/2012, có hiệu lực hiện hành thi hành kể từ ngày 01/01/2013, là văn bản pháp lý cao nhất về nghành PCRT, lao lý về những giải pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn ngừa, giải quyết và xử lý tổ chức triển khai, cá thể có hành vi rửa tiền ; nghĩa vụ và trách nhiệm của những cơ quan, tổ chức triển khai, cá thể trong PCRT ; hợp tác quốc tế về PCRT. Song song với đó là Nghị định số 116 / 2013 / NĐ-CP Quy định chi tiết cụ thể thi hành 1 số ít điều của Luật Phòng, chống rửa tiền.

Cụ thể trong lĩnh vực chứng khoán, theo quy định tại khoản 5, Điều 22, Luật Phòng, chống rửa tiền, các dấu hiệu đáng ngờ bao gồm: Giao dịch mua, bán chứng khoán có dấu hiệu bất thường trong một ngày hoặc một số ngày do một tổ chức hoặc một cá nhân thực hiện; Khách hàng thực hiện chuyển nhượng chứng khoán ngoài hệ thống mà không có lý do hợp lý; Công ty chứng khoán chuyển tiền không phù hợp với các hoạt động kinh doanh chứng khoán; Người không cư trú chuyển số tiền lớn từ tài khoản giao dịch chứng khoán ra khỏi Việt Nam; Khách hàng thường xuyên bán danh mục đầu tư và đề nghị công ty chứng khoán thanh toán bằng tiền mặt hoặc séc; Khách hàng đầu tư bất thường vào nhiều loại chứng khoán bằng tiền mặt hoặc séc trong khoảng thời gian ngắn hoặc sẵn sàng đầu tư vào các danh mục chứng khoán không có lợi; Tài khoản chứng khoán của khách hàng không hoạt động trong một thời gian dài nhưng đột nhiên được đầu tư lớn không phù hợp với khả năng tài chính của khách hàng; Giao dịch mua, bán chứng khoán có nguồn tiền từ các quỹ đầu tư được mở ở các vùng lãnh thổ được các tổ chức quốc tế xếp loại là có nguy cơ rửa tiền cao.

Để nâng cao hiệu suất cao trong công tác làm việc phòng, chống rửa tiền và phòng, chống khủng bố trong nghành nghề dịch vụ chứng khoán và TTCK, theo pháp luật của Luật Phòng, chống rửa tiền của Quốc hội, Bộ Tài chính có nghĩa vụ và trách nhiệm chủ trì, phối hợp với những cơ quan có tương quan tiến hành những giải pháp phòng, chống rửa tiền trong nghành nghề dịch vụ chứng khoán … ; Thanh tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền so với đối tượng người dùng báo cáo giải trình thuộc nghành nghề dịch vụ chứng khoán … Ngày 31/12/2020, nhà nước phát hành Nghị định số 156 / 2020 / NĐ-CP, trong đó Điều 45 pháp luật rõ những mức xử phạt so với hành vi vi phạm lao lý về phòng, chống rửa tiền và phòng, chống khủng bố trong nghành nghề dịch vụ chứng khoán và TTCK. Theo khoản 1 Điều 45, công ty chứng khoán, công ty quản trị quỹ góp vốn đầu tư chứng khoán thực thi hành vi vi phạm lao lý về nhận ra và update thông tin người mua thì bị xử phạt như sau : Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng so với hành vi không update thông tin phân biệt người mua theo lao lý tại Điều 8, Điều 9 và Điều 10 Luật Phòng, chống rửa tiền ; Phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng so với hành vi không vận dụng những giải pháp nhận ra người mua, giải pháp nhìn nhận tăng cường lao lý tại khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều 12 Luật Phòng, chống rửa tiền, không báo cáo giải trình những thanh toán giao dịch đáng ngờ trong nghành chứng khoán lao lý tại khoản 5 Điều 22 Luật Phòng, chống rửa tiền ; Phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 150 triệu đồng so với hành vi không có mạng lưới hệ thống quản trị rủi ro đáng tiếc để xác lập người mua quốc tế là cá thể có tác động ảnh hưởng chính trị theo lao lý tại khoản 2 và khoản 3 Điều 13 Luật Phòng, chống rửa tiền. Theo khoản 2 Điều 45, công ty chứng khoán, công ty quản trị quỹ góp vốn đầu tư chứng khoán thực thi hành vi vi phạm pháp luật về truy thuế kiểm toán nội bộ, thanh tra rà soát người mua trong phòng, chống rửa tiền thì bị xử phạt như sau : Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng so với hành vi không thanh tra rà soát người mua và những bên tương quan theo những list cảnh báo nhắc nhở trước khi thiết lập mối quan hệ hoặc phân phối những dịch vụ cho người mua ; Phạt tiền từ 40 triệu đồng đến 80 triệu đồng so với hành vi vi phạm không báo cáo giải trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo lao lý của pháp lý khi có người mua và bên có tương quan nằm trong những list cảnh báo nhắc nhở ; không triển khai truy thuế kiểm toán nội bộ về phòng, chống rửa tiền theo lao lý của pháp lý. Theo khoản 3 Điều 45, phạt tiền từ 60 triệu đồng đến 100 triệu đồng so với công ty chứng khoán, công ty quản trị quỹ góp vốn đầu tư chứng khoán thực thi một trong những hành vi vi phạm lao lý nội bộ về phòng, chống rửa tiền sau đây : Không phát hành và tuân thủ pháp luật nội bộ về phòng chống rửa tiền ; Không thiết kế xây dựng pháp luật phân loại người mua, không phân loại người mua theo mức độ rủi ro đáng tiếc về rửa tiền theo lao lý của pháp lý ; không phát hành quá trình quản trị rủi ro đáng tiếc những thanh toán giao dịch tương quan tới công nghệ tiên tiến mới theo lao lý tại Điều 15 Luật Phòng, chống rửa tiền. Theo khoản 4 Điều 45, công ty chứng khoán, công ty quản trị quỹ góp vốn đầu tư chứng khoán thực thi hành vi bị cấm trong phòng, chống rửa tiền thì bị xử phạt tiền : Từ 30 triệu đồng đến 60 triệu đồng so với hành vi cản trở việc cung ứng thông tin ship hàng công tác làm việc phòng, chống rửa tiền theo lao lý tại khoản 6 Điều 7 Luật Phòng, chống rửa tiền ; Từ 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng so với hành vi không phân phối thông tin ship hàng công tác làm việc phòng, chống rửa tiền theo nhu yếu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo pháp luật tại khoản 4 Điều 18 Luật Phòng, chống rửa tiền ; Từ 100 triệu đồng đến 150 triệu đồng so với hành vi thiết lập hoặc duy trì thông tin tài khoản vô danh, thông tin tài khoản sử dụng tên giả theo lao lý tại khoản 2 Điều 7 Luật Phòng, chống rửa tiền ; Từ 200 triệu đồng đến 250 triệu đồng so với hành vi tổ chức triển khai, tham gia hoặc tạo Điều kiện thực thi hành vi rửa tiền. Theo khoản 5 Điều 45, phạt tiền từ 70 triệu đồng đến 100 triệu đồng so với Sở thanh toán giao dịch chứng khoán Nước Ta và công ty con không lưu giữ và update thông tin cơ bản về cơ cấu tổ chức tổ chức triển khai, người sáng lập, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp niêm yết theo pháp luật tại khoản 1 Điều 18 Luật Phòng, chống rửa tiền. Theo khoản 6 Điều 45, Công ty chứng khoán, công ty quản trị quỹ góp vốn đầu tư chứng khoán thực thi hành vi vi phạm pháp luật về chống hỗ trợ vốn khủng bố thì bị xử phạt tiền : Từ 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng so với hành vi không vận dụng những giải pháp phân biệt, update thông tin phân biệt người mua theo lao lý tại Điều 34 Luật Phòng, chống khủng bố ; Từ 80 triệu đồng đến 100 triệu đồng so với hành vi không tố giác hỗ trợ vốn khủng bố. Theo khoản 7 Điều 45, ngoài những mức xử phạt đơn cử như trên, những công ty chứng khoán, công ty quản trị quỹ góp vốn đầu tư chứng khoán cũng sẽ phải chịu hình thức xử phạt bổ trợ là đình chỉ hoạt động giải trí kinh doanh thương mại, dịch vụ chứng khoán trong thời hạn từ 01 tháng đến 03 tháng so với hành vi vi phạm pháp luật tại điểm d khoản 4 Điều 45 Nghị định số 156 / 2020 / NĐ-CP.

Vũ Thị Thúy Vân

Đỗ Thị Thu Thủy

Đào Thị Nhật Lệ

Đại học Kinh tế quốc dân

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường