Các nguyên tắc và phương pháp nghiên cứu tâm lý người – https://laodongdongnai.vn

Các nguyên tắc phương pháp luận

– Nguyên tắc quyết định duy vật biện chứng

Nguyên tắc này khẳng định chắc chắn tâm lý có nguồn gốc là quốc tế khách quan ảnh hưởng tác động vào bộ não con người, trải qua “ lăng kính chủ quan ” của con người. Tâm lý xu thế, điều khiển và tinh chỉnh, kiểm soát và điều chỉnh hoạt động giải trí, hành vi của con người tác động ảnh hưởng trở lại quốc tế, trong đó cái quyết định hành động xã hội là quan trọng nhất. Do đó khi nghiên cứu tâm lý người cần thấm nhuần nguyên tắc quyết định luận duy vật biện chứng .
– Nguyên tắc thống nhất tâm lý, ý thức, nhân cách với hoạt động giải trí
Hoạt động là phương pháp hình thành, tăng trưởng và bộc lộ tâm lý, ý thức, nhân cách. Đồng thời tâm lý, ý thức, nhân cách là cái quản lý và điều hành hoạt động giải trí. Vì thế chúng thống nhất với nhau. Nguyên tắc này cũng chứng minh và khẳng định tâm lý luôn luôn hoạt động và tăng trưởng. Cần phải nghiên cứu tâm lý trong sự hoạt động của nó, nghiên cứu tâm lý qua sự diễn biến, cũng như qua loại sản phẩm của hoạt động giải trí .
– Phải nghiên cứu những hiện tượng kỳ lạ tâm lý trong mối liên hệ giữa chúng với nhau và trong mối liên hệ giữa chúng với những hiện tượng kỳ lạ khác :
Các hiện tượng kỳ lạ tâm lý không sống sót một cách khác biệt mà chúng có quan hệ ngặt nghèo với nhau, bổ trợ cho nhau, chuyển hóa cho nhau, đồng thời chúng còn chi phối và chịu sự chi phối của những hiện tượng kỳ lạ khác .
– Phải nghiên cứu tâm lý của một con người đơn cử, của một nhóm người đơn cử, chứ không nghiên cứu tâm lý một cách chung chung, nghiên cứu tâm lý ở con người trừu tượng, một hội đồng trừu tượng .

Các phương pháp nghiên cứu tâm lý

Để thực thi nghiên cứu tâm lý có hiệu suất cao, điều quan trọng là xác lập được một mạng lưới hệ thống những phương pháp nghiên cứu khách quan, tương thích với đối tượng người tiêu dùng cần nghiên cứu. Thông thường người ta hay nói đến bốn nhóm phương pháp sau :

Phương pháp tổ chức triển khai việc nghiên cứu

Tổ chức việc nghiên cứu tâm lý gồm có nhiều khâu có quan hệ ngặt nghèo, từ việc chọn đối tượng người dùng nghiên cứu bảo vệ tính khách quan, có ý nghĩa về mặt khoa học và có đặc thù cấp thiết phải xử lý cho đến việc xác lập mục tiêu việc nghiên cứu, kiến thiết xây dựng giả thiết khoa học, xác lập trách nhiệm nghiên cứu, lựa chọn những phương pháp nghiên cứu tương thích ; kiến thiết xây dựng kế hoạch nghiên cứu, tổ chứ lực lượng nghiên cứu yếu tố, sẵn sàng chuẩn bị địa phận nghiên cứu và những phương tiện đi lại, điều kiện kèm theo thiết yếu Giao hàng cho việc nghiên cứu có tác dụng .Việc tổ chức triển khai tốt việc làm nghiên cứu từ khâu chuẩn bị sẵn sàng cho đến khâu tiến hành nghiên cứu, tích lũy số liệu, xử lý số liệu, nghiên cứu và phân tích, lý giải những hiệu quả thu được và rút ra Kết luận phụ thuộc vào vào mục tiêu nhu yếu trách nhiệm nghiên cứu và nhờ vào vào trình độ, năng lượng của nhà nghiên cứu .

Phương pháp tích lũy số liệu

Có nhiều phương pháp nghiên cứu tâm lý : quan sát, thực nghiệm, trắc nghiệm, trò chuyện, tìm hiểu, nghiên cứu mẫu sản phẩm hoạt động giải trí, nghiên cứu và phân tích tiểu sử, …

– Phương pháp quan sát: quan sát được dùng trong nhiều khoa học, trong đó có tâm lý học.

• Quan sát là loại tri giác có chủ định, nhằm xác định các đặc điểm của đối tượng qua những biểu hiện như: hành động, cử chỉ, cách nói năng,….
• Quan sát có nhiều hình thức: quan sát toàn diện hay quan sát bộ phận, quan sát có trọng điểm, quan sát trực tiếp hay gián tiếp,…
• Phương pháp quan sát cho phép ta thu thập các tài liệu cụ thể, khách quan trong các điều kiện tự nhiên của con người, do đó có nhiều ưu điểm. Bên cạnh các ưu điểm nó cũng có những hạn chế sau: mất thời gian, tốn nhiều công sức, …
• Trong tâm lý học, cùng với việc quan sát khách quan, có khi cần tiến hành tự quan sát (tự thể nghiệm, tự mô tả diễn biến tâm lý của bản thân, nhưng phải tuân theo những yêu cầu khách quan, tránh suy diễn chủ quan theo kiểu “suy bụng ta ra bụng người”).

Muốn quan sát đạt hiệu quả cao cần chú ý quan tâm những nhu yếu sau :

• Xác định mục đích, nội dung, kế hoạch quan sát.
• Chuẩn bị chu đáo về mọi mặt.
• Tiến hành quan sát một cách cẩn thận và có hệ thống.
• Ghi chép tài liệu quan sát một cách khách quan, trung thực.

– Phương pháp thực nghiệm: đây là phương pháp có nhiều hiệu quả trong nghiên cứu tâm lý.

Thực nghiệm là quy trình ảnh hưởng tác động vào đối tượng người tiêu dùng một cách dữ thế chủ động, trong những điều kiện kèm theo đã được khống chế, để gây ra ở đối tượng người tiêu dùng những biểu lộ về quan hệ nhân quả, tính quy luật, cơ cấu tổ chức, chính sách của chúng, hoàn toàn có thể lặp đi lặp lại nhiều lần và đo đạc, định lượng, định tính một cách khách quan những hiện tượng kỳ lạ cần nghiên cứu .
Người ta thường nói tới hai loại thực nghiệm cơ bản là thực nghiệm trong phòng thí nghiệm và thực nghiệm tự nhiên :
+ Thực nghiệm trong phòng thí nghiệm : phương pháp thực nghiệm trong phòng thí nghiệm được triển khai dưới điều kiện kèm theo khống chế một cách nghiêm khắc những tác động ảnh hưởng bên ngoài, người làm thí nghiệm tự tạo ra những điều kiện kèm theo để làm phát sinh hay tăng trưởng một nội dung tâm lý cần nghiên cứu, do đó hoàn toàn có thể triển khai nghiên cứu tương đối dữ thế chủ động hơn so với quan sát và thực nghiệm tự nhiên .
+ Thực nghiệm tự nhiên được thực thi trong điều kiện kèm theo thông thường của đời sống và hoạt động giải trí. Trong quy trình quan sát, nhà nghiên cứu chỉ đổi khác những yếu tố riêng rẽ của thực trạng, còn trong thực nghiệm tự nhiên nhà nghiên cứu hoàn toàn có thể dữ thế chủ động gây ra những bộc lộ và diễn biến tâm lý bằng cách khống chế một số ít tác nhân không thiết yếu cho việc nghiên cứu, làm điển hình nổi bật những yếu tố thiết yếu có năng lực giúp cho việc khai thác, tìm hiểu và khám phá những nội dung cần thực nghiệm. Tùy theo mục tiêu và trách nhiệm mà người ta phân biệt những thực nghiệm tự nhiên nhận định và đánh giá và thực nghiệm hình thành :

• Thực nghiệm nhận định: chủ yếu nêu lên thực trạng của vấn đề nghiên cứu ở một thời điểm cụ thể.
• Thực nghiệm hình thành (còn được gọi là thực nghiệm sử dụng): trong đó tiến hành các tác động giáo dục, rèn luyện nhằm hình thành một phẩm chất tâm lý nào đó ở thực nghiệm (bị thực nghiệm).

Tuy nhiên, dù thực nghiệm triển khai trong phòng thí nghiệm hoặc trong thực trạng tự nhiên cũng khó hoàn toàn có thể khống chế trọn vẹn ảnh hưởng tác động của những yếu tố chủ quan của người bị thực nghiệm, cho nên vì thế phải thực thi thực nghiệm 1 số ít lần và phối hợp đồng bộ với nhiều phương pháp khác .

– Test (trắc nghiệm): Test là một phép thử để “đo lường” tâm lý đã được chuẩn hóa trên một số lượng người tiêu biểu.

Test trọn bộ thường bao gồm 4 phần:

• Văn bản test.
• Hướng dẫn qui trình tiến hành.
• Hướng dẫn đánh giá.
• Bản chuẩn hóa.

Trong tâm lý học đã có một mạng lưới hệ thống test về nhận thức, năng lượng, test nhân cách, ví dụ điển hình :
+ Test trí tuệ của Bine – Ximong .
+ Test trí tuệ của D. Wechsler ( WISC và WAIS ). Test trí tuệ của Raven .
+ Test nhân cách của Ayzen, Rôsát, Muray, …
Ưu điểm của test :

• Có khả năng làm cho hiện tượng tâm lý cần đo được trực tiếp bộc lộ qua hành động giải bài tập
• Có khả năng tiến hành nhanh, tương đối đơn giản bằng giấy, bút, tranh vẽ, …
• Có khả năng lượng hóa, chuẩn hóa chỉ tiêu tâm lý cần đo.

Tuy nhiên test cũng có những khó khăn vất vả, hạn chế :

• Khó soạn thảo một bộ test đảm bảo tính chuẩn hóa.
• Test chủ yếu cho ta kết quả, ít bộc lộ quá trình suy nghĩ của nghiệm thể để đi đến kết quả.

Cần sử dụng phương pháp test như thể một trong những cách chẩn đoán tâm lý của con người ở một thời gian nhất định .

Phương pháp đàm thoại ( trò chuyện )

Đó là cách đặt ra những câu hỏi cho đối tượng người tiêu dùng và dựa vào vấn đáp của họ để trao đổi, hỏi thêm, nhằm mục đích tích lũy thông tin về yếu tố cần nghiên cứu .
Có thể đàm thoại trực tiếp hoặc gián tiếp, tùy sự tương quan của đối tượng người dùng với điều ta cần biết .
Có thể nói thẳng hay đi lòng vòng .
Muốn đàm thoại thu được tài liệu tốt nên :

• Xác định rõ mục đích, yêu cầu (vần đề cần tìm hiểu).
• Tìm hiểu trước thông tin về đối tượng đàm thoại với một số đặc điểm của họ.
• Có một kế hoạch trước để “lái hướng” câu chuyện.
• Cần linh hoạt trong việc “lái hướng” này để câu chuyện vẫn giữ được logic của nó, vừa đáp ứng yêu cầu của người nghiên cứu.

Phương pháp tìm hiểu

Là phương pháp dùng 1 số ít câu hỏi nhất loạt đặt ra cho 1 số ít lớn đối tượng người tiêu dùng nghiên cứu nhằm mục đích tích lũy quan điểm chủ quan của họ về một yếu tố nào đó. Có thể vấn đáp viết ( thường là như vậy ), nhưng cũng hoàn toàn có thể vấn đáp miệng và có người ghi lại .
Có thể tìm hiểu thăm dò chung hoặc tìm hiểu chuyên đề đi sâu vào một số ít góc nhìn. Câu hỏi dùng để tìm hiểu hoàn toàn có thể là câu hỏi đóng, tức là có nhiều đáp án sẵn để đối tượng người tiêu dùng chọn một hay hai, cũng hoàn toàn có thể là câu hỏi mở, để họ tự do vấn đáp .
Dùng phương pháp này, hoàn toàn có thể trong một thời hạn ngắn tích lũy được một số ít quan điểm của rất nhiều người nhưng là ý chủ quan. Để có tài liệu tương đối đúng chuẩn, cần soạn kỹ bản hướng dẫn điều tra viên ( người sẽ thông dụng bản câu hỏi tìm hiểu cho những đối tượng người tiêu dùng ) vì nếu những người này thông dụng một cách tùy tiện thì hiệu quả sẽ rất sai khác nhau và mất hết giá trị khoa học .

Phương pháp nghiên cứu và phân tích mẫu sản phẩm của hoạt động giải trí

Đó là phương pháp dựa vào những hiệu quả, mẫu sản phẩm ( vật chất, ý thức ) của hoạt động giải trí do con người làm ra để nghiên cứu những tính năng tâm lý của con người. Bởi vì trong loại sản phẩm do con người làm ra có tiềm ẩn “ dấu vết ” tâm lý, ý thức, nhân cách của con người. Cần chú ý quan tâm rằng : những hiệu quả hoạt động giải trí phải được xem xét trong mối liên hệ với những điều kiện kèm theo thực thi hoạt động giải trí. Trong tâm lý học có bộ phận chuyên ngành “ phát kiến học ” ( Oritxtic ) nghiên cứu qui luật về chính sách tâm lý của tư duy phát minh sáng tạo trong mày mò, ý tưởng .

Phương pháp nghiên cứu tiểu sử cá thể

Phương pháp này xuất phát từ chỗ, hoàn toàn có thể nhận ra những đặc thù tâm lý cá thể trải qua việc nghiên cứu và phân tích tiểu sử đời sống của cá thể đó, góp thêm phần phân phối 1 số ít tài liệu cho việc chẩn đoán tâm lý .
Tóm lại, những phương pháp nghiên cứu tâm lý người khá đa dạng chủng loại. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và hạn chế nhất định. Muốn nghiên cứu một hiện tượng kỳ lạ tâm lý một cách khoa học, khách quan, đúng mực cần phải :
+ Sử dụng những phương pháp nghiên cứu thích hợp với yếu tố nghiên cứu .
+ Sử dụng phối hợp, đồng nhất những phương pháp nghiên cứu để đem lại tác dụng khách quan, tổng lực .

Các phương pháp xử lý số liệu

Quan sát, tìm hiểu, thực thi thực nghiệm, trắc nghiệm, … ta thu được nhiều tài liệu, số liệu cần phải giải quyết và xử lý để tạo thành những tham số đặc trưng có thông tin cơ động. Từ việc lượng hóa những tham số đặc trưng hoàn toàn có thể rút ra những nhận xét khoa học, những Tóm lại tương ứng về thực chất, quy luật diễn biến của những tính năng tâm lý được nghiên cứu .
Thông thường người ta dùng những phương pháp xử lý số liệu theo phương pháp thống kê toán học để tính những tham số sau :

• Phân phối tần số, tần suất.
• Giá trị trung bình cộng.
• Độ lệch trung bình, độ lệch chuẩn, trung vị, phương sai, hệ số biến thiên.
• Tính các hệ số tương quan Pearson, hệ số tương quan thứ bậc
• Phương pháp biểu thị kết quả nghiên cứu bằng các sơ đồ, biểu đồ, đồ thị,…

Phương pháp lý giải hiệu quả và rút ra Tóm lại

Trên cơ sở xử lý các số liệu thu được bằng các phương pháp thống kê, cần tiến hành phân tích, lý giải các kết quả thu được và rút ra kết luận khoa học. Việc lý giải được tiến hành theo hai khía cạnh trong một chỉnh thể thống nhất, có quan hệ chặt chẽ với nhau:

• Phân tích mô tả, trình bày các số liệu thu được về mặt định lượng.
• Phân tích lý giải các kết quả về mặt định tính trên cơ sở lý luận đã xác định, chỉ rõ những đặc điểm bản chất, những biểu hiện diễn biến có tính quy luật của đối tượng nghiên cứu.
• Khái quát các nhận xét khoa học, rút ra những kết luận mang tính đặc trưng, khái quát về vấn đề được nghiên cứu.

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nghiên Cứu