PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC LUẬT

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (210.08 KB, 17 trang )

Bạn đang đọc: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC LUẬT – Tài liệu text

TRƯỜNG ðẠI HỌC CẦN THƠ
TRUNG TÂM ðÀO TẠO TỪ XA
o0o

TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
KHOA HỌC LUẬT

Biên soạn: TS. PHAN TRUNG HIỀN

Lưu hành nội bộ
Năm 2010

PHẦN MỞ ðẦU

Trong chương trình ñào tạo cử nhân luật ở nước ta có rất nhiều môn học cung cấp các
kiến thức trực tiếp về nhà nước và pháp luật, các môn học luật chuyên ngành, các kỹ năng
soạn thảo văn bản Tuy nhiên, các nội dung về phương pháp và kỹ năng ñể nghiên cứu
và phân tích luật các ngành luật nêu trên cũng như phương pháp thực hiện một công trình
khoa học thì gần như chưa ñược chú trọng ñúng mức. Quyển hướng dẫn học tập môn
Phương pháp nghiên cứu khoa học luật mong muốn cung cấp cho người học chuyên luật
về các phương pháp, kỹ năng cần thiết trong quá trình thực hiện một công trình khoa học
luật cũng như phân tích câu chữ, ý tứ của luật.

Mặc dù ñã có nhiều cố gắng, song trong quá trình biên soạn chắc chắn có những nội dung
có thể chưa làm hài lòng tất cả người ñọc. Vì vậy, người viết rất mong nhận ñược những
ñóng góp, phản hồi ñể các nội dung ñược hoàn thiện hơn cho các lần biên tập sau.

Ts. Phan Trung Hiền

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ MÔN HỌC
Môn học cung cấp các kiến thức về phương pháp và kỹ năng nhằm:
– Hộ trợ cho sinh viên thực hiện và hoàn thành một công trình khoa học luật (niên
luận, luận văn, bài báo khoa học).
– Nghiên cứu và phân tích câu chữ trong văn bản quy phạm pháp luật.
MỤC TIÊU MÔN HỌC
Nhằm cung cấp, hộ trợ cho người học trong việc thực hiện một công trình nghiên cứu
khoa học luật (ñặc biệt là luận văn, niên luận) và phương pháp, kỹ năng ñể nghiên cứu,
phân tích luật viết có hiệu quả.

YÊU CẦU MÔN HỌC

ðể học tốt môn học này yêu cầu sinh viên phải trang bị một số kiến thức lý luận về
logic học, hiểu biết nhất ñịnh về pháp luật, có tư duy trừu tượng và có các tài liệu lý luận
liên quan ñến nội dung phương pháp, kỹ năng nghiên cứu công trình khoa học, phân tích
luật. Bên cạnh việc nghiên cứu sách tham khảo, chuyên khảo, thì tất yếu sinh viên phải
cập nhật các thông tin nghiên cứu khoa học luật, cách thức nghiên cứu, phân tích luật
trong các công trình cụ thể của các giáo viên, sinh viên ngành luật.

CẤU TRÚC MÔN HỌC
Môn học ñược chia thành 2 phần gồm 7 chuyên ñề. Cụ thể như sau:
Phần 1. Phương pháp thực hiện một công trình khoa học luật
Chuyên ñề 1. Chuẩn bị thực hiện luận văn
1. Luận văn là gì?
2. ðặc ñiểm của luận văn cử nhân luật
3. Tiêu ñề luận văn (Tên ñề tài)
4. Xây dựng ñề cương nghiên cứu
5. Tìm tài liệu và sắp xếp tài liệu

Chuyên ñề 2. Phần mở ñầu của luận văn
1. Phần mở ñầu – những ñiều cần lưu ý
2. Lý do nghiên cứu (Tính cấp thiết của ñề tài)
3. Tình hình nghiên cứu
4. Mục ñích nghiên cứu
5. Phạm vi nghiên cứu
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
7. Kết quả nghiên cứu
8. Nội dung nghiên cứu (Bố cục ñề tài)

3
9. Các nội dung khác có liên quan

Chuyên ñề 3. Phần các chương của luận văn
1. Giới thiệu chung các chương
2. Các bộ phận hợp thành trong một chương
3. Chương nghiên cứu lý luận
4. Chương phân tích luật
5. Chương nghiên cứu việc áp dụng pháp luật vào thực tiễn

Chuyên ñề 4. Phần kết luận
1. Giới thiệu chung về kết luận
2. Các phần trong kết luận

Phần 2. Phương pháp phân tích luật viết
Chuyên ñề 5. Sự cần thiết về nghiên cứu và phân tích luật viết ở Việt Nam
1. Khái niệm về luật viết
2. Sự cần thiết của việc nghiên cứu và phân tích luật viết

Chuyên ñề 6. Các phương pháp phân tích chủ yếu
1. Phương pháp truyền thống
2. Phương pháp phân tích phát triển
3. Phương pháp phân tích lịch sử

NỘI DUNG

PHẦN 1. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN MỘT CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LUẬT

CHUYÊN ðỀ 1. CHUẨN BỊ THỰC HIỆN LUẬN VĂN
A. NỘI DUNG CƠ BẢN

1. Luận văn là gì?
Niên luận: Niên luận là bài luận của một niên khóa (một năm học, thường là năm thứ
ba trong ñào tạo cử nhân luật). ðây là bài luận nhằm tập dượt sinh viên làm quen với
việc viết lách và thể hiện chính kiến về một vấn ñề khoa học.
Luận văn cử nhân luật: Luận văn cử nhân luật yêu cầu thể hiện kiến thức pháp lý cơ
bản, ứng dụng vấn ñề cơ sở, có sự cân ñối nhất ñịnh giữa khoa học luật và thực tiễn
pháp lý. Ngoài việc nắm bắt vấn ñề khoa học luật, giải thích ñược nó, người viết ñòi
hỏi phải soi rọi lý thuyết vào thực tiễn pháp lý, từ ñó mà có thể ñưa ra một số ñề xuất
cơ bản. Tùy vào từng ñơn vị ñào tạo luật, ñộ dài của Luận văn ñược quy ñịnh có thể
khác nhau, nhưng tối thiểu phải là 30 trang (thông thường là 30 – 80 trang).
2. ðặc ñiểm của luận văn cử nhân luật
Là một công trình khoa học luật, luận văn cử nhân luật cần phải bảo ñảm các yếu tố:
– Tính khách quan
– Tính khoa học luật
– Tính mới
– Tính thực tiễn
– Tính chặt chẽ về mặt hình thức
3. Tiêu ñề luận văn (tên ñề tài)
Khi chọn tiêu ñề (tên ñề tài) cần chú ý một số ñiểm sau:
– ðề tài phải hội ñủ các yếu tố: tính khách quan, tính khoa học, tính mới, tính thực
tiễn và tính chặt chẽ về mặt câu chữ. “Vấn ñề nghiên cứu phải ñược phát hiện ra
chứ không thể nghĩ ra.”
1

– Tiêu ñề luận văn nên có ñịnh hướng rõ ràng, nếu ñược nên thể hiện cả góc ñộ tiếp
cận (lý luận, pháp lý hay thực tiễn).
– ðề tài phải xác ñịnh ñịnh hướng, nhiệm vụ thực hiện.
– Khi ñặt tên ñề tài cũng cần phải lưu ý ñến cái riêng và cái chung, phạm vi của việc
nghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực tiễn sao cho bảo ñảm tính khoa học.
– Tên ñề tài phải ngắn gọn, súc tích.

– Tên ñề tài phải ñơn nghĩa.
– Cần phải nắm chắc nội hàm (nội dung hàm chứa) của các từ trong tiêu ñề.
4. Xây dựng ñề cương nghiên cứu

1
PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chính trị quốc gia, Hà
Nội, 2004, tr.47.
5
Khi tên ñề tài ñược thông qua, yêu cầu ñầu tiên là sinh viên phải xây dựng ñược ñề
cương nghiên cứu. ðề cương nghiên cứu thể hiện bố cục của luận văn, bao gồm: mục
lục, phần mở ñầu, các chương, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục (nếu
có).
5. Tìm tài liệu và sắp xếp tài liệu
ðối với chuyên ngành luật, người viết có hai mảng tài liệu cần tìm. Thứ nhất là tài liệu
lý luận và pháp lý. Thứ hai là tài liệu thực tiễn (thi hành pháp luật hay áp dụng pháp
luật). Khi tìm kiếm và sử dụng các nguồn tài liệu, nên chú ý ba yếu tố:
– Chính thức, chính thống (official).
– Nguyên bản, nguyên gốc (original).
– ðáng tin cậy (reliable).
B. CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Nêu khái niệm và ñặc ñiểm của luận văn cử nhân luật? Phân biệt luận văn và niên luận.
2. Khi chọn tiêu ñề luận văn, phải lưu ý những yếu tố nào?
3. Nêu nguyên tắc tìm kiếm và sử dụng nguồn tài liệu.

Quốc gia, Hà Nội, 8/2009.
 PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 2004.

CHUYÊN ðỀ 2. PHẦN MỞ ðẦU CỦA LUẬN VĂN

A. NỘI DUNG CƠ BẢN
1. Phần mở ñầu – những ñiều cần lưu ý
Phần mở ñầu là những lời giới thiệu sơ khởi, dẫn dắt người ñọc ñến nội dung, tạo mối
dây liên hệ giữa luận văn và người ñọc nên nó có vai trò quyết ñịnh trong việc tạo ra
ấn tượng ñối với luận văn. Trong phần mở ñầu, thông thường người viết cần phải nêu
các nội dung sau:
– Lý do nghiên cứu (Tính cấp thiết của ñề tài)
– Tình hình nghiên cứu
– Mục ñích, ñối tượng nghiên cứu
6
– Phạm vi nghiên cứu
– Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
– Kết quả nghiên cứu
– Bố cục của ñề tài
Các nội dung này lần lượt ñược lý giải trong các mục tiếp theo ngay sau ñây.
2. Lý do nghiên cứu (Tính cấp thiết của ñề tài)
Lý do nghiên cứu là phần thuyết phục người ñọc rằng tại sao người viết lại chọn ñề tài
này mà không là ñề tài khác về hai phương diện khách quan và chủ quan. Nhìn chung,
người viết nên tập trung phân tích dưới các góc ñộ sau ñây:
– Về phương diện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội;
– Về phương diện sáng kiến, ban hành pháp luật;
– Về phương diện thi hành, áp dụng pháp luật;
– Về phương diện nghiên cứu luật (khoa học luật);
– Về ñặc thù của ngành công tác, phục vụ cho ñơn vị công tác (hiện tại hoặc tương

lai);
– Về khả năng, sở thích và ñiều kiện nghiên cứu…
3. Tình hình nghiên cứu
Việc xác ñịnh tình hình nghiên cứu ñề tài sẽ hộ trợ cho người viết luận văn như sau:
– Những nội dung mà các nghiên cứu trước ñây ñã thực hiện, ñã hoàn thành.
– Thông qua việc xác ñịnh tình hình nghiên cứu, người viết có thể tiếp cận vấn ñề một
cách toàn diện, có hệ thống, góp phần vào việc xây dựng nền khoa học luật của ñất
nước.
– Xác ñịnh ñược tính mới của ñề tài.
4. Mục ñích nghiên cứu
Nghiên cứu là một hoạt ñộng có mục ñích, do vậy, không thể có một kết quả tốt nếu
không có mục ñích, mục tiêu rõ ràng. Trên cơ sở mục ñích chung của ñề tài, người
viết xác ñịnh các mục tiêu nghiên cứu cụ thể. Có những nhóm mục ñích sau:
– Nghiên cứu ứng dụng.
– Nghiên cứu khoa học luật.
5. Phạm vi nghiên cứu
Trong phạm vi nghiên cứu, người viết nên xác ñịnh rõ: thời gian, không gian, ñối
tượng nghiên cứu, giới hạn nội dung nghiên cứu. Những ñiều này sẽ “ñịnh khung”
phạm vi ranh giới ñể làm rõ nội dung trọng tâm.
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận là những cơ sở lý luận, hệ tư tưởng, những tiền ñề xuất phát ñiểm
mà người viết chọn ñể dựa làm ñó làm nền tảng nhằm xây dựng cách thức tiếp cận
những nội dung của ñề tài.
Phương pháp nghiên cứu là phương thức, thao tác ñược người viết lựa chọn, sử dụng
ñể sáng tạo ra các tri thức mới về ñối tượng.
7. Kết quả nghiên cứu
Kết quả nghiên cứu chính là bức tranh mà người viết phác thảo về triển vọng thu lượm
của ñề tài sau khi nghiên cứu.
7
8. Nội dung nghiên cứu (bố cục ñề tài)

Xem thêm: Nghiên cứu khoa học là gì? Các phương pháp nghiên cứu khoa học

Theo bố cục truyền thống, ñề tài thường có ba chương: chương một nghiên cứu về
phương diện lý luận, chương hai nghiên cứu về phương diện pháp lý và chương ba
nghiên cứu về thực tiễn áp dụng pháp luật.
B. CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Phần mở ñầu của luận văn bao gồm những nội dung nào?
2. Hãy phân biệt phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu.

CHUYÊN ðỀ 3. CÁC CHƯƠNG TRONG LUẬN VĂN

A. NỘI DUNG CƠ BẢN
1. Giới thiệu chung về các chương
• Về bố cục
ðề tài cử nhân luật thông thường ñược chia làm ba chương. Cá biệt, một số ñề tài gồm
hai chương, bốn chương hoặc năm chương. Những ñề tài luận văn thạc sỹ luật hoặc
tiến sỹ luật có thể bố cục lên ñến 10 chương.
• Về nội dung
Dù bố cục theo cách nào, luận văn cũng cần ñáp ứng các yêu cầu về nội dung như sau:
– Có mục ñích, mục tiêu, phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu cụ thể.
– Nêu ñược cơ sở lý luận, lý thuyết liên quan ñến vấn ñề nghiên cứu.

– Nêu và phân tích các cơ sở pháp lý áp dụng cho vấn ñề nghiên cứu.
– ðánh giá thực trạng của vấn ñề nghiên cứu thông qua việc nghiên cứu, khảo sát
quá trình thi hành pháp luật và áp dụng pháp luật.
– ðưa ra một số ñề xuất giải pháp cụ thể nhằm xây dựng, bổ sung, hoàn thiện
pháp luật.
– Các giải pháp ñề xuất ñã giải quyết ñược mục tiêu nghiên cứu như thế nào?
• Về hình thức
8
Về hình thức, tên mỗi chương phải ñược bắt ñầu bằng một trang mới (áp dụng tương
tự ñối với Phần mở ñầu và Phần kết luận). Mỗi chương chia làm nhiều mục; các mục
có thể ñược chia thành các tiểu mục.
2. Các bộ phận hợp thành trong một chương
ðể bảo ñảm mối dây liên kết giữa các chương, mỗi chương nên có giới thiệu chương
(mở chương) và kết chương.
• Giới thiệu chương
ðây là phần “mở chương” ñược khuyên dùng vì những lý do sau ñây. Thứ nhất, mở
chương tạo “khung” cho chính người viết trong việc tập trung thảo luận xoáy sâu các
nội dung liên quan, góp phần loại bỏ (hoặc chuyển qua phụ lục) các nội dung thừa, các
nội dung không trực tiếp, các nội dung liên quan xa. Thứ hai, người ñọc ñược ñịnh
hướng về nội dung mình sẽ ñọc và nắm bắt trong một chương nhất ñịnh. Vì vậy, nội
dung chương sẽ trở nên rõ ràng, mạch lạc và có tính ñịnh hướng dễ nắm bắt.
• Nội dung chương
ðây là phần chính của chương nên phải ñược bố cục chặt chẽ, logic. Tất cả các ñề
mục, tiểu mục trong chương phải hướng ñến việc giải quyết các vấn ñề của chương
ñó, hoặc làm tiền ñề cho chương tiếp theo. Nội dung này sẽ ñược thảo luận chi tiết
trong phần tiếp theo của chuyên ñề này.
• Kết thúc chương
Một luận văn logic cần phải có các “kết chương” thường ñặt ở vị trí cuối chương. Kết
chương thường sử dụng khoảng 5 dòng – 10 dòng ñể tóm gọn lại các nội dung ñã thảo
luận, có thể khái quát nâng cao. Từ ñó mà dẫn dắt và ñịnh hướng cho người ñọc ñến

các nội dung tiếp theo.
3. Chương nghiên cứu lý luận
Chương này thường tập trung các nội dung:
– Một số khái niệm cơ bản
– Lịch sử của nội dung nghiên cứu
– Chủ thể tác ñộng và chủ thể chịu sự tác ñộng
– Cách thức tác ñộng
4. Chương phân tích luật
Trong chương này, về cơ bản, người viết vận dụng các phương pháp giống như
chương lý luận. Tuy nhiên, khi phân tích, người viết cần bám sát các nội dung sau.
– Xác ñịnh hệ quy chiếu
– Vận dụng các luận ñiểm khoa học luật
– Vận dụng cách tiếp cận vấn ñề
– ðánh giá pháp luật hiện hành
5. Chương nghiên cứu việc áp dụng pháp luật vào thực tiễn
Thực tế rất ña dạng và có thể có rất nhiều thông tin liên quan ñến ñề tài. Người viết
phải biết chắt lọc những nội dung liên quan trực tiếp nhất, bản chất nhất ñến nội dung
nghiên cứu của ñề tài. Một mặt tập trung sử dụng những thông tin ñể chứng minh cho
các luận ñiểm mà người viết trình bày ở các chương lý luận và pháp lý. Mặt khác,
9
chính thông tin thực tế sẽ giúp người viết phát hiện, bổ sung vào các công trình nghiên
cứu khoa học, hoặc chỉ ra các hiện tượng ngoại lệ khác.

B. CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Mỗi chương trong luận văn cần phải ñạt những yêu cầu gì?
2. Nêu các bộ phận hợp thành trong một chương.
3. Phân tích sơ bộ những nội dung trong các chương lý luận, chương phân tích luật và
chương thực tiễn áp dụng pháp luật.

C. TÀI LIỆU THAM KHẢO

 Ts. Phan Trung Hiền, ðể hoàn thành tốt luận văn ngành luật, Nxb Chính trị quốc gia,
10/2009.
 Ts. Nguyễn Ngọc ðiện, Một số vấn ñề lý luận về các phương pháp nghiên cứu và
phân tích luật viết, Nxb Tư pháp 2006.
 Ts. Phan Trung Hiền, “Hướng dẫn học tốt môn Pháp luật ñại cương”, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội, 8/2009.
 PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 2004.

CHUYÊN ðỀ 4. PHẦN KẾT LUẬN

A. NỘI DUNG CƠ BẢN
1. Giới thiệu chung về kết luận
Kết luận là phần ñúc kết nội dung nghiên cứu thành những khẳng ñịnh khoa học, ñưa
ra những khuyến nghị và dự báo xu hướng phát triển của nội dung nghiên cứu
2
. Trên
góc ñộ tổng thể, người viết có thể phát hiện thêm các nội dung có tính chất ñịnh hướng
nâng cao cho những công trình nghiên cứu sau này.
Kết luận chính là hồi kết của phần mở ñầu. Về hình thức, ñịnh dạng chữ (font) của kết
luận phải ñúng bằng với ñịnh dạng và cỡ chữ của phần mở ñầu, và phải ñược viết ở
một trang riêng. Tốt nhất, người viết nên ñọc riêng lại phần mở ñầu và kết luận ñể bảo
ñảm tính logic giữa mở ñề và kết ñề.
2. Các phần trong kết luận
Một kết luận không cần phải có ñầy ñủ các yêu cầu dưới ñây. Tuy nhiên, ñây là các
nội dung có thể xem xét ñưa vào phần kết luận.

2
Trang tin Trường ñại học ngoại thương, Làm thế nào ñể viết tốt một luận văn khoa học, GS.TS. Hoàng
Văn Châu, http://www.ftu.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=32,, [truy cập ngày

20/8/2009].
10
• Giới thiệu nội dung của phần kết luận
Giống như phần mở chương, ñây là một ñoạn văn ngắn (khoảng từ ba ñến năm câu)
dẫn dắt cho người ñọc biết những nội dung sẽ nêu trong kết luận. Phần này chỉ áp
dụng ñối với các luận văn có kết luận dài, nhiều nội dung.
• ðiểm lại các nội dung ñã nghiên cứu
ðây là phần so sánh lại kết quả nghiên cứu với mục tiêu nghiên cứu ñã ñặt ra từ ñầu
(xem lại phần mở ñầu). Người viết có thể khẳng ñịnh lại mục tiêu chính và thông báo
cho người ñọc là kết quả nghiên cứu có ñạt ñược yêu cầu ñó không, ñạt ñược về
phương diện nào, phương diện nào còn chưa ñạt ñược kèm với các lý do tương ứng.
Phần này có thể ngắn gọn trong một ñoản văn.
• Tóm tắt lại những ñề xuất (có thể theo từng chương)
Những tìm tòi, phát hiện và những ñề xuất của luận văn có thể bố trí thành những ñề
xuất chung và những ñề xuất theo từng chương. Nếu kết cấu theo từng chương thì
chương một ñã tìm tòi, phát hiện ñược những gì; ñiều này có giá trị như thế nào ñối
với mục tiêu chung của toàn luận văn? Tương tự chương hai, chương ba…Sau ñó có
một câu hoặc một ñoạn dẫn ñể tóm tắt lại nội dung tìm tòi, phát hiện cốt lõi, chủ yếu.
• Những ñóng góp chính yếu
Tất cả những tìm tòi, phát hiện nêu trên sẽ ñóng góp ñược gì cho nền khoa học pháp
lý, cho quá trình xây dựng pháp luật, thực hiện pháp luật và áp dụng pháp luật.
• Kết toàn luận văn
ðây là phần khái quát nội dung ñã nghiên cứu trong toàn luận văn, trên những “nền”
ñề xuất ñó, người viết có thể phát hiện những nghiên cứu mới, hoặc thảo luận pháp lý
theo nội dung lân cận hoặc chuyên sâu mà người viết sẽ tiếp tục tìm tòi, nghiên cứu
trong tương lai. Bên cạnh ñó, người viết có thể nêu những mong muốn của mình thông
qua công trình nghiên cứu ñóng góp một phần nào ñấy vào nền khoa học pháp lý nước
nhà.

B. CÂU HỎI ÔN TẬP

1. Thế nào là kết luận? Mối quan hệ giữa kết luận và lời nói ñầu.
2. Các phần nên có trong nội dung kết luận.

C. TÀI LIỆU THAM KHẢO
 Ts. Phan Trung Hiền, ðể hoàn thành tốt luận văn ngành luật, Nxb Chính trị quốc gia,
10/2009.
 Ts. Nguyễn Ngọc ðiện, Một số vấn ñề lý luận về các phương pháp nghiên cứu và
phân tích luật viết, Nxb Tư pháp 2006.
 Ts. Phan Trung Hiền, “Hướng dẫn học tốt môn Pháp luật ñại cương”, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội, 8/2009.
11
 PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 2004.
 Trang tin Trường ñại học ngoại thương, Làm thế nào ñể viết tốt một luận văn khoa
học, GS.TS. Hoàng Văn Châu,
http://www.ftu.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=32,, [truy cập
ngày 20/8/2009].

PHẦN 2. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH LUẬT VIẾT

CHUYÊN ðỀ 5. SỰ CẦN THIẾT VỀ NGHIÊN CỨU VÀ PHÂN TÍCH LUẬT VIẾT
Ở VIỆT NAM
A. NỘI DUNG CƠ BẢN
1. Khái niệm luật viết
Luật viết là tập hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước, cán bộ
nhà nước có thẩm quyền ban hành. Ở Việt Nam, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
ñược xác ñịnh tại ðiều 2 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2008. Cụ thể như
sau:

Cấp Cơ quan ban hành Tên văn bản QPPL

1 Quốc hội Hiến pháp, luật, nghị
quyết
2 UBTVQH Pháp lệnh, Nghị quyết

3 Chủ tịch nước Lệnh, quyết ñịnh
4 Chính phủ Nghị ñịnh
5 Thủ tướng Chính phủ Quyết ñịnh
Hội ñồng thẩm phán TAND tối cao Nghị quyết
6
Chánh án TAND tối cao Thông tư
7 Viện trưởng VKSND tối cao Thông tư
8 Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang
bộ
Thông tư
9 Tổng kiểm toán nhà nước Quyết ñịnh
UBTVQH và cơ quan trung ương
của tổ chức chính trị xã hội

Chính phủ và cơ quan trung ương
của tổ chức chính trị xã hội

Nghị quyết liên tịch
Chánh án TAND tối cao và Viện
trưởng VKSND tối cao
Trung
ương

Bộ trưởng và Chánh án TAND tối
cao

Thông tư liên tịch
12
Bộ trưởng và Viện trưởng VKSND
tối cao

Bộ trưởng và thủ trưởng cơ quan
ngang bộ

HðND các cấp Nghị quyết ðịa
phương

UBND các cấp Quyết ñịnh, Chỉ thị

Bảng: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam

2. Sự cần thiết của việc nghiên cứu và phân tích luật viết
Trên thế giới có bốn hình thức pháp luật ñược biết ñến: văn bản quy phạm pháp luật (luật
viết), tiền lệ pháp, tập quán pháp và tôn giáo pháp. Trong ñó, luật viết (văn bản quy phạm
pháp luật) ngày càng có tầm quan trọng. Ngay cả những nước “xuất thân” từ án lệ (một
hình thức của tiền lệ pháp) như: Anh quốc, Mỹ…thì cũng công nhận và áp dụng luật viết
ngày càng nhiều. Luật viết trở thành cầu nối quan trọng trong các quan hệ giữa các quốc
gia và trở thành một công cụ không thể thiếu trong công tác quản lý trong phạm vi hếu hết
các quốc gia trên thế giới.

Tuy vậy, bản thân luật viết cũng có những hạn chế nội tại nhất ñịnh. Thứ nhất, bản thân
ngôn ngữ luôn có những giới hạn về nội hàm. Thứ hai, số lượng câu chữ trong văn bản là
có hạn.
Cho ñến nay, ở Việt Nam vẫn thiếu sự quan tâm ñúng mực ñến phương pháp nghiên cứu
và phân tích luật viết mặc dù văn bản quy phạm pháp luật là hình thức pháp luật cơ bản và
chính thống trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

B. CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Khái niệm luật viết? Hệ thống luật viết ở Việt nam hiện nay thể hiện trong các văn bản
nào, do chủ thể nào ban hành.
2. Hãy nêu sự cần thiết của việc nghiên cứu và phân tích luật viết ở Việt Nam hiện nay.

C. TÀI LIỆU THAM KHẢO
 Ts. Nguyễn Ngọc ðiện, Một số vấn ñề lý luận về các phương pháp nghiên cứu và
phân tích luật viết, Nxb Tư pháp 2006.
 Ts. Phan Trung Hiền, ðể hoàn thành tốt luận văn ngành luật, Nxb Chính trị quốc gia,
10/2009.
 Ts. Phan Trung Hiền, “Hướng dẫn học tốt môn Pháp luật ñại cương”, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội, 8/2009.
 PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 2004.
13
 Trang tin Trường ñại học ngoại thương, Làm thế nào ñể viết tốt một luận văn khoa
học, GS.TS. Hoàng Văn Châu,
http://www.ftu.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=32,, [truy cập
ngày 20/8/2009].

CHUYÊN ðỀ 6. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH LUẬT VIẾT
A. NỘI DUNG CƠ BẢN

1. Phương pháp truyền thống
Còn gọi là phương pháp phân tích câu chữ hoặc chú giải, tức là việc “ñi xuyên” qua văn
bản quy phạm pháp luật ñể nắm bắt ý nghĩa ñích thực của nhà làm luật. Mục ñích của
cách phân tích này nhằm phát hiện ra ý chí của nhà làm luật, phát hiện ra các quy phạm
pháp luật mà người làm luật muốn xây dựng và thể hiện trong văn bản. Tuy nhiên, nhà
phân tích chỉ “phát hiện” chứ không “tạo ra” luật. Phương pháp phân tích này dựa trên
một số nguyên tắc cơ bản như sau:
– Nếu luật viết rõ ràng, thì phải tuyệt ñối tôn trọng câu chữ của luật viết
– Nếu luật viết không rõ ràng hoặc không ñầy ñủ thì phải tìm hiểu luật trên cơ sở quán
triệt toàn bộ tinh thần của văn bản
– Các ngoại lệ ñược chính thức ghi nhận trong luật viết có phạm vi áp dụng giới hạn do
luật xác ñịnh
– Một khi các lý do ñể áp dụng luật không tồn tại thì không ñược áp dụng luật
2. Phương pháp phân tích phát triển
Là việc vượt qua ngưỡng của việc phân tích câu chữ, tự tìm ra các quy phạm pháp luật
bằng hoạt ñộng nghiên cứu khoa học trên cơ sở những nguyên tắc chung của luật và các
văn bản có giá trị pháp lý cao hơn.
3. Phương pháp phân tích lịch sử
Là việc bám sát các ñiều kiện cụ thể (kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị…) của thời ñiểm
ban hành pháp luật. ðiều này là cần thiết bởi vì nếu không xác ñịnh ñược quan ñiểm, chủ
trương của người làm luật thì không thể vận dụng nó thành các giải pháp cho vấn ñề ñặt
ra.
B. CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Thế nào là phương pháp truyền thống? Phương pháp này tuân thủ theo những nguyên
tắc nào?
2. Nêu khái niệm phương pháp phân tích phát triển và phương pháp phân tích lịch sử.

C. TÀI LIỆU THAM KHẢO
 Ts. Nguyễn Ngọc ðiện, Một số vấn ñề lý luận về các phương pháp nghiên cứu và
phân tích luật viết, Nxb Tư pháp 2006.

Xem thêm: SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN THEO HÌNH THỨC NGHIÊN CỨU BÀI …

14
 Ts. Phan Trung Hiền, ðể hoàn thành tốt luận văn ngành luật, Nxb Chính trị quốc gia,
10/2009.
 Ts. Phan Trung Hiền, “Hướng dẫn học tốt môn Pháp luật ñại cương”, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội, 8/2009.
 PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 2004.
 Trang tin Trường ñại học ngoại thương, Làm thế nào ñể viết tốt một luận văn khoa
học, GS.TS. Hoàng Văn Châu,
http://www.ftu.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=32,, [truy cập
ngày 20/8/2009].
15

ðÁP ÁN CÁC CÂU HỎI ÔN TẬP

Chương 1
1. Xem mục 1 và 2
2. Xem mục 3
3. Xem mục 5.
Chương 2
1. Xem mục 1
2. Xem mục 6.
Chương 3
1. Xem mục 1
2. Xem mục 2
3. Xem mục 3, 4 và 5.
Chương 4
1. Xem mục 1
2. Xem mục 2
Chương 5

1. Xem mục 1
2. Xem mục 2.
Chương 6
1. Xem mục 1
2. Xem mục 2 và 3.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT
[1] Hiến pháp năm 1992 và Nghị quyết 51/2001 về việc sửa ñổi, bổ sung một số ñiều
của Hiến pháp 1992 năm 2001.
[2] Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2008.
SÁCH, TẠP CHÍ
[3] ðỗ Công Tuấn, PGS.TS, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học,
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004.
[4] Locke, John, The Second Treatise on Government, Prometheus books,
1986.
[5] Nguyễn Ngọc ðiện, TS, Một số vấn ñề lý luận và các phương pháp phân
tích luật viết, NXB Tư pháp, Hà Nội, 2006.
[6] Phạm Thế Bảo, Viết một bài báo khoa học như thế nào?, NXB Lao ñộng
– Xã hội, 2008.
[7] Phan Trung Hiền, TS, “Cơ sở hiến ñịnh về thu hồi ñất vì mục ñích công cộng
ở Việt Nam”, Tạp chí Nghiên Cứu Lập Pháp 8/2008.
16
[8] Phan Trung Hiền, TS, ðể học tốt môn Pháp luật ñại cương, NXB Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 2009.
[9] Phan Trung Hiền, TS, tham luận: “Mối quan hệ giữa Hiến pháp và Giải
thích pháp luật”, Hội thảo quốc tế, Văn phòng Quốc hội và Jobso, Hà nội, 21-
22/3/2008
[10] Phan Trung Hiền, TS, tham luận: “The Consistency of Viet Nam

Constitution – Examples in Guaranteeing the Land –Use- Rights in Acquyring land for
Public Purposes” (“Tính thống nhất của Hiến pháp Việt Nam – Kinh nghiệm từ việc
bảo ñảm quyền của người sử dụng ñất thu hồi ñất vì mục ñích công”), Hội thảo quốc
tế tại Hàn Quốc, 15-16/6/2008.
[11] Trang thông tin ñiện tử Tòa án nhân dân tối cao, Công bố bản án,
http://www.toaan.gov.vn/portal/page/portal/tandtc/545500/cbba, [truy cập ngày
10/01/2010].
[12] Trang tin Trường ñại học ngoại thương, Làm thế nào ñể viết tốt một
luận văn khoa học, GS.TS. Hoàng Văn Châu,
http://www.ftu.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=32, [truy
cập ngày 10/01/2010].

TRƯỜNG ðẠI HỌC CẦN THƠTRUNG TÂM ðÀO TẠO TỪ XAo0oTÀI LIỆU HƯỚNG DẪN HỌC TẬPPHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUKHOA HỌC LUẬTBiên soạn : TS. PHAN TRUNG HIỀNLưu hành nội bộNăm 2010PH ẦN MỞ ðẦUTrong chương trình ñào tạo cử nhân luật ở nước ta có rất nhiều môn học phân phối cáckiến thức trực tiếp về nhà nước và pháp lý, những môn học luật chuyên ngành, những kỹ năngsoạn thảo văn bản Tuy nhiên, những nội dung về phương pháp và kiến thức và kỹ năng ñể nghiên cứuvà nghiên cứu và phân tích luật những ngành luật nêu trên cũng như phương pháp triển khai một công trìnhkhoa học thì gần như chưa ñược chú trọng ñúng mức. Quyển hướng dẫn học tập mônPhương pháp nghiên cứu khoa học luật mong ước phân phối cho người học chuyên luậtvề những phương pháp, kỹ năng và kiến thức thiết yếu trong quy trình triển khai một khu công trình khoa họcluật cũng như nghiên cứu và phân tích câu chữ, ý tứ của luật. Mặc dù ñã có nhiều cố gắng nỗ lực, tuy nhiên trong quy trình biên soạn chắc như đinh có những nội dungcó thể chưa làm hài lòng tổng thể người ñọc. Vì vậy, người viết rất mong nhận ñược nhữngñóng góp, phản hồi ñể những nội dung ñược triển khai xong hơn cho những lần chỉnh sửa và biên tập sau. Ts. Phan Trung HiềnKHÁI QUÁT CHUNG VỀ MÔN HỌCMôn học phân phối những kiến thức và kỹ năng về phương pháp và kiến thức và kỹ năng nhằm mục đích : – Hộ trợ cho sinh viên triển khai và hoàn thành xong một khu công trình khoa học luật ( niênluận, luận văn, bài báo khoa học ). – Nghiên cứu và nghiên cứu và phân tích câu chữ trong văn bản quy phạm pháp luật. MỤC TIÊU MÔN HỌCNhằm phân phối, hộ trợ cho người học trong việc triển khai một khu công trình nghiên cứukhoa học luật ( ñặc biệt là luận văn, niên luận ) và phương pháp, kỹ năng và kiến thức ñể nghiên cứu, nghiên cứu và phân tích luật viết có hiệu suất cao. YÊU CẦU MÔN HỌCðể học tốt môn học này nhu yếu sinh viên phải trang bị một số ít kỹ năng và kiến thức lý luận vềlogic học, hiểu biết nhất ñịnh về pháp lý, có tư duy trừu tượng và có những tài liệu lý luậnliên quan ñến nội dung phương pháp, kiến thức và kỹ năng nghiên cứu khu công trình khoa học, phân tíchluật. Bên cạnh việc nghiên cứu sách tìm hiểu thêm, chuyên khảo, thì tất yếu sinh viên phảicập nhật những thông tin nghiên cứu khoa học luật, phương pháp nghiên cứu, nghiên cứu và phân tích luậttrong những khu công trình đơn cử của những giáo viên, sinh viên ngành luật. CẤU TRÚC MÔN HỌCMôn học ñược chia thành 2 phần gồm 7 chuyên ñề. Cụ thể như sau : Phần 1. Phương pháp triển khai một khu công trình khoa học luậtChuyên ñề 1. Chuẩn bị thực thi luận văn1. Luận văn là gì ? 2. ðặc ñiểm của luận văn cử nhân luật3. Tiêu ñề luận văn ( Tên ñề tài ) 4. Xây dựng ñề cương nghiên cứu5. Tìm tài liệu và sắp xếp tài liệuChuyên ñề 2. Phần mở ñầu của luận văn1. Phần mở ñầu – những ñiều cần lưu ý2. Lý do nghiên cứu ( Tính cấp thiết của ñề tài ) 3. Tình hình nghiên cứu4. Mục ñích nghiên cứu5. Phạm vi nghiên cứu6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu7. Kết quả nghiên cứu8. Nội dung nghiên cứu ( Bố cục ñề tài ) 9. Các nội dung khác có liên quanChuyên ñề 3. Phần những chương của luận văn1. Giới thiệu chung những chương2. Các bộ phận hợp thành trong một chương3. Chương nghiên cứu lý luận4. Chương nghiên cứu và phân tích luật5. Chương nghiên cứu việc vận dụng pháp lý vào thực tiễnChuyên ñề 4. Phần kết luận1. Giới thiệu chung về kết luận2. Các phần trong kết luậnPhần 2. Phương pháp nghiên cứu và phân tích luật viếtChuyên ñề 5. Sự thiết yếu về nghiên cứu và nghiên cứu và phân tích luật viết ở Việt Nam1. Khái niệm về luật viết2. Sự thiết yếu của việc nghiên cứu và nghiên cứu và phân tích luật viếtChuyên ñề 6. Các phương pháp nghiên cứu và phân tích chủ yếu1. Phương pháp truyền thống2. Phương pháp nghiên cứu và phân tích phát triển3. Phương pháp nghiên cứu và phân tích lịch sửNỘI DUNGPHẦN 1. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN MỘT CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LUẬTCHUYÊN ðỀ 1. CHUẨN BỊ THỰC HIỆN LUẬN VĂNA. NỘI DUNG CƠ BẢN1. Luận văn là gì ? Niên luận : Niên luận là bài luận của một niên khóa ( một năm học, thường là năm thứba trong ñào tạo cử nhân luật ). ðây là bài luận nhằm mục đích tập dượt sinh viên làm quen vớiviệc viết lách và bộc lộ chính kiến về một vấn ñề khoa học. Luận văn cử nhân luật : Luận văn cử nhân luật nhu yếu biểu lộ kỹ năng và kiến thức pháp lý cơbản, ứng dụng vấn ñề cơ sở, có sự cân ñối nhất ñịnh giữa khoa học luật và thực tiễnpháp lý. Ngoài việc chớp lấy vấn ñề khoa học luật, lý giải ñược nó, người viết ñòihỏi phải soi rọi triết lý vào thực tiễn pháp lý, từ ñó mà hoàn toàn có thể ñưa ra 1 số ít ñề xuấtcơ bản. Tùy vào từng ñơn vị ñào tạo luật, ñộ dài của Luận văn ñược quy ñịnh có thểkhác nhau, nhưng tối thiểu phải là 30 trang ( thường thì là 30 – 80 trang ). 2. ðặc ñiểm của luận văn cử nhân luậtLà một khu công trình khoa học luật, luận văn cử nhân luật cần phải bảo ñảm những yếu tố : – Tính khách quan – Tính khoa học luật – Tính mới – Tính thực tiễn – Tính ngặt nghèo về mặt hình thức3. Tiêu ñề luận văn ( tên ñề tài ) Khi chọn tiêu ñề ( tên ñề tài ) cần quan tâm một số ít ñiểm sau : – ðề tài phải hội ñủ những yếu tố : tính khách quan, tính khoa học, tính mới, tính thựctiễn và tính ngặt nghèo về mặt câu chữ. “ Vấn ñề nghiên cứu phải ñược phát hiện rachứ không hề nghĩ ra. ” – Tiêu ñề luận văn nên có ñịnh hướng rõ ràng, nếu ñược nên bộc lộ cả góc ñộ tiếpcận ( lý luận, pháp lý hay thực tiễn ). – ðề tài phải xác ñịnh ñịnh hướng, trách nhiệm triển khai. – Khi ñặt tên ñề tài cũng cần phải chú ý quan tâm ñến cái riêng và cái chung, khoanh vùng phạm vi của việcnghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực tiễn sao cho bảo ñảm tính khoa học. – Tên ñề tài phải ngắn gọn, súc tích. – Tên ñề tài phải ñơn nghĩa. – Cần phải nắm chắc nội hàm ( nội dung hàm chứa ) của những từ trong tiêu ñề. 4. Xây dựng ñề cương nghiên cứuPGS. TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chính trị vương quốc, HàNội, 2004, tr. 47. Khi tên ñề tài ñược trải qua, nhu yếu ñầu tiên là sinh viên phải kiến thiết xây dựng ñược ñềcương nghiên cứu. ðề cương nghiên cứu bộc lộ bố cục tổng quan của luận văn, gồm có : mụclục, phần mở ñầu, những chương, Tóm lại, hạng mục tài liệu tìm hiểu thêm và phụ lục ( nếucó ). 5. Tìm tài liệu và sắp xếp tài liệuðối với chuyên ngành luật, người viết có hai mảng tài liệu cần tìm. Thứ nhất là tài liệulý luận và pháp lý. Thứ hai là tài liệu thực tiễn ( thi hành pháp lý hay vận dụng phápluật ). Khi tìm kiếm và sử dụng những nguồn tài liệu, nên quan tâm ba yếu tố : – Chính thức, chính thống ( official ). – Nguyên bản, nguyên gốc ( original ). – ðáng an toàn và đáng tin cậy ( reliable ). B. CÂU HỎI ÔN TẬP1. Nêu khái niệm và ñặc ñiểm của luận văn cử nhân luật ? Phân biệt luận văn và niên luận. 2. Khi chọn tiêu ñề luận văn, phải chú ý quan tâm những yếu tố nào ? 3. Nêu nguyên tắc tìm kiếm và sử dụng nguồn tài liệu. C. TÀI LIỆU THAM KHẢO  Ts. Phan Trung Hiền, ðể hoàn thành xong tốt luận văn ngành luật, Nxb Chính trị vương quốc, 10/2009.  Ts. Nguyễn Ngọc ðiện, Một số vấn ñề lý luận về những phương pháp nghiên cứu vàphân tích luật viết, Nxb Tư pháp 2006.  Ts. Phan Trung Hiền, “ Hướng dẫn học tốt môn Pháp luật ñại cương ”, Nxb Chính trịQuốc gia, Thành Phố Hà Nội, 8/2009.  PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chínhtrị vương quốc, Thành Phố Hà Nội, 2004. CHUYÊN ðỀ 2. PHẦN MỞ ðẦU CỦA LUẬN VĂNA. NỘI DUNG CƠ BẢN1. Phần mở ñầu – những ñiều cần lưu ýPhần mở ñầu là những lời trình làng sơ khởi, dẫn dắt người ñọc ñến nội dung, tạo mốidây liên hệ giữa luận văn và người ñọc nên nó có vai trò quyết ñịnh trong việc tạo raấn tượng ñối với luận văn. Trong phần mở ñầu, thường thì người viết cần phải nêucác nội dung sau : – Lý do nghiên cứu ( Tính cấp thiết của ñề tài ) – Tình hình nghiên cứu – Mục ñích, ñối tượng nghiên cứu – Phạm vi nghiên cứu – Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu – Kết quả nghiên cứu – Bố cục của ñề tàiCác nội dung này lần lượt ñược lý giải trong những mục tiếp theo ngay sau ñây. 2. Lý do nghiên cứu ( Tính cấp thiết của ñề tài ) Lý do nghiên cứu là phần thuyết phục người ñọc rằng tại sao người viết lại chọn ñề tàinày mà không là ñề tài khác về hai phương diện khách quan và chủ quan. Nhìn chung, người viết nên tập trung chuyên sâu nghiên cứu và phân tích dưới những góc ñộ sau ñây : – Về phương diện chính trị, kinh tế tài chính, văn hóa truyền thống, xã hội ; – Về phương diện ý tưởng sáng tạo, phát hành pháp lý ; – Về phương diện thi hành, vận dụng pháp lý ; – Về phương diện nghiên cứu luật ( khoa học luật ) ; – Về ñặc thù của ngành công tác làm việc, ship hàng cho ñơn vị công tác làm việc ( hiện tại hoặc tươnglai ) ; – Về năng lực, sở trường thích nghi và ñiều kiện nghiên cứu … 3. Tình hình nghiên cứuViệc xác ñịnh tình hình nghiên cứu ñề tài sẽ hộ trợ cho người viết luận văn như sau : – Những nội dung mà những nghiên cứu trước ñây ñã triển khai, ñã triển khai xong. – Thông qua việc xác ñịnh tình hình nghiên cứu, người viết hoàn toàn có thể tiếp cận vấn ñề mộtcách tổng lực, có mạng lưới hệ thống, góp thêm phần vào việc thiết kế xây dựng nền khoa học luật của ñấtnước. – Xác ñịnh ñược tính mới của ñề tài. 4. Mục ñích nghiên cứuNghiên cứu là một hoạt ñộng có mục ñích, do vậy, không hề có một hiệu quả tốt nếukhông có mục ñích, tiềm năng rõ ràng. Trên cơ sở mục ñích chung của ñề tài, ngườiviết xác ñịnh những tiềm năng nghiên cứu đơn cử. Có những nhóm mục ñích sau : – Nghiên cứu ứng dụng. – Nghiên cứu khoa học luật. 5. Phạm vi nghiên cứuTrong khoanh vùng phạm vi nghiên cứu, người viết nên xác ñịnh rõ : thời hạn, khoảng trống, ñốitượng nghiên cứu, số lượng giới hạn nội dung nghiên cứu. Những ñiều này sẽ “ ñịnh khung ” khoanh vùng phạm vi ranh giới ñể làm rõ nội dung trọng tâm. 6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứuPhương pháp luận là những cơ sở lý luận, hệ tư tưởng, những tiền ñề xuất phát ñiểmmà người viết chọn ñể dựa làm ñó làm nền tảng nhằm mục đích thiết kế xây dựng phương pháp tiếp cậnnhững nội dung của ñề tài. Phương pháp nghiên cứu là phương pháp, thao tác ñược người viết lựa chọn, sử dụngñể phát minh sáng tạo ra những tri thức mới về ñối tượng. 7. Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu chính là bức tranh mà người viết phác thảo về triển vọng thu lượmcủa ñề tài sau khi nghiên cứu. 8. Nội dung nghiên cứu ( bố cục tổng quan ñề tài ) Theo bố cục tổng quan truyền thống lịch sử, ñề tài thường có ba chương : chương một nghiên cứu vềphương diện lý luận, chương hai nghiên cứu về phương diện pháp lý và chương banghiên cứu về thực tiễn vận dụng pháp lý. B. CÂU HỎI ÔN TẬP1. Phần mở ñầu của luận văn gồm có những nội dung nào ? 2. Hãy phân biệt phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu. C. TÀI LIỆU THAM KHẢO  Ts. Phan Trung Hiền, ðể triển khai xong tốt luận văn ngành luật, Nxb Chính trị vương quốc, 10/2009.  Ts. Nguyễn Ngọc ðiện, Một số vấn ñề lý luận về những phương pháp nghiên cứu vàphân tích luật viết, Nxb Tư pháp 2006.  Ts. Phan Trung Hiền, “ Hướng dẫn học tốt môn Pháp luật ñại cương ”, Nxb Chính trịQuốc gia, Thành Phố Hà Nội, 8/2009.  PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chínhtrị vương quốc, TP. Hà Nội, 2004. CHUYÊN ðỀ 3. CÁC CHƯƠNG TRONG LUẬN VĂNA. NỘI DUNG CƠ BẢN1. Giới thiệu chung về những chương • Về bố cụcðề tài cử nhân luật thường thì ñược chia làm ba chương. Cá biệt, một số ít ñề tài gồmhai chương, bốn chương hoặc năm chương. Những ñề tài luận văn thạc sỹ luật hoặctiến sỹ luật hoàn toàn có thể bố cục tổng quan lên ñến 10 chương. • Về nội dungDù bố cục tổng quan theo cách nào, luận văn cũng cần ñáp ứng những nhu yếu về nội dung như sau : – Có mục ñích, tiềm năng, phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu đơn cử. – Nêu ñược cơ sở lý luận, kim chỉ nan tương quan ñến vấn ñề nghiên cứu. – Nêu và nghiên cứu và phân tích những cơ sở pháp lý vận dụng cho vấn ñề nghiên cứu. – ðánh giá tình hình của vấn ñề nghiên cứu trải qua việc nghiên cứu, khảo sátquá trình thi hành pháp lý và vận dụng pháp lý. – ðưa ra một số ít ñề xuất giải pháp đơn cử nhằm mục đích kiến thiết xây dựng, bổ trợ, hoàn thiệnpháp luật. – Các giải pháp ñề xuất ñã xử lý ñược tiềm năng nghiên cứu như thế nào ? • Về hình thứcVề hình thức, tên mỗi chương phải ñược bắt ñầu bằng một trang mới ( vận dụng tươngtự ñối với Phần mở ñầu và Phần Tóm lại ). Mỗi chương chia làm nhiều mục ; những mụccó thể ñược chia thành những tiểu mục. 2. Các bộ phận hợp thành trong một chươngðể bảo ñảm mối dây link giữa những chương, mỗi chương nên có ra mắt chương ( mở chương ) và kết chương. • Giới thiệu chươngðây là phần “ mở chương ” ñược khuyên dùng vì những nguyên do sau ñây. Thứ nhất, mởchương tạo “ khung ” cho chính người viết trong việc tập trung chuyên sâu tranh luận xoáy sâu cácnội dung tương quan, góp thêm phần vô hiệu ( hoặc chuyển qua phụ lục ) những nội dung thừa, cácnội dung không trực tiếp, những nội dung tương quan xa. Thứ hai, người ñọc ñược ñịnhhướng về nội dung mình sẽ ñọc và chớp lấy trong một chương nhất ñịnh. Vì vậy, nộidung chương sẽ trở nên rõ ràng, mạch lạc và có tính ñịnh hướng dễ chớp lấy. • Nội dung chươngðây là phần chính của chương nên phải ñược bố cục tổng quan ngặt nghèo, logic. Tất cả những ñềmục, tiểu mục trong chương phải hướng ñến việc xử lý những vấn ñề của chươngñó, hoặc làm tiền ñề cho chương tiếp theo. Nội dung này sẽ ñược tranh luận chi tiếttrong phần tiếp theo của chuyên ñề này. • Kết thúc chươngMột luận văn logic cần phải có những “ kết chương ” thường ñặt ở vị trí cuối chương. Kếtchương thường sử dụng khoảng chừng 5 dòng – 10 dòng ñể tóm gọn lại những nội dung ñã thảoluận, hoàn toàn có thể khái quát nâng cao. Từ ñó mà dẫn dắt và ñịnh hướng cho người ñọc ñếncác nội dung tiếp theo. 3. Chương nghiên cứu lý luậnChương này thường tập trung chuyên sâu những nội dung : – Một số khái niệm cơ bản – Lịch sử của nội dung nghiên cứu – Chủ thể tác ñộng và chủ thể chịu sự tác ñộng – Cách thức tác ñộng4. Chương nghiên cứu và phân tích luậtTrong chương này, về cơ bản, người viết vận dụng những phương pháp giống nhưchương lý luận. Tuy nhiên, khi nghiên cứu và phân tích, người viết cần bám sát những nội dung sau. – Xác ñịnh hệ quy chiếu – Vận dụng những luận ñiểm khoa học luật – Vận dụng cách tiếp cận vấn ñề – ðánh giá pháp lý hiện hành5. Chương nghiên cứu việc vận dụng pháp lý vào thực tiễnThực tế rất ña dạng và hoàn toàn có thể có rất nhiều thông tin tương quan ñến ñề tài. Người viếtphải biết chắt lọc những nội dung tương quan trực tiếp nhất, thực chất nhất ñến nội dungnghiên cứu của ñề tài. Một mặt tập trung chuyên sâu sử dụng những thông tin ñể chứng tỏ chocác luận ñiểm mà người viết trình diễn ở những chương lý luận và pháp lý. Mặt khác, chính thông tin trong thực tiễn sẽ giúp người viết phát hiện, bổ trợ vào những khu công trình nghiêncứu khoa học, hoặc chỉ ra những hiện tượng kỳ lạ ngoại lệ khác. B. CÂU HỎI ÔN TẬP1. Mỗi chương trong luận văn cần phải ñạt những nhu yếu gì ? 2. Nêu những bộ phận hợp thành trong một chương. 3. Phân tích sơ bộ những nội dung trong những chương lý luận, chương nghiên cứu và phân tích luật vàchương thực tiễn vận dụng pháp lý. C. TÀI LIỆU THAM KHẢO  Ts. Phan Trung Hiền, ðể hoàn thành xong tốt luận văn ngành luật, Nxb Chính trị vương quốc, 10/2009.  Ts. Nguyễn Ngọc ðiện, Một số vấn ñề lý luận về những phương pháp nghiên cứu vàphân tích luật viết, Nxb Tư pháp 2006.  Ts. Phan Trung Hiền, “ Hướng dẫn học tốt môn Pháp luật ñại cương ”, Nxb Chính trịQuốc gia, TP. Hà Nội, 8/2009.  PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chínhtrị vương quốc, Thành Phố Hà Nội, 2004. CHUYÊN ðỀ 4. PHẦN KẾT LUẬNA. NỘI DUNG CƠ BẢN1. Giới thiệu chung về kết luậnKết luận là phần ñúc kết nội dung nghiên cứu thành những khẳng ñịnh khoa học, ñưara những khuyến nghị và dự báo khuynh hướng tăng trưởng của nội dung nghiên cứu. Trêngóc ñộ tổng thể và toàn diện, người viết hoàn toàn có thể phát hiện thêm những nội dung có đặc thù ñịnh hướngnâng cao cho những khu công trình nghiên cứu sau này. Kết luận chính là hồi kết của phần mở ñầu. Về hình thức, ñịnh dạng chữ ( font ) của kếtluận phải ñúng bằng với ñịnh dạng và cỡ chữ của phần mở ñầu, và phải ñược viết ởmột trang riêng. Tốt nhất, người viết nên ñọc riêng lại phần mở ñầu và Tóm lại ñể bảoñảm tính logic giữa mở ñề và kết ñề. 2. Các phần trong kết luậnMột Tóm lại không cần phải có ñầy ñủ những nhu yếu dưới ñây. Tuy nhiên, ñây là cácnội dung hoàn toàn có thể xem xét ñưa vào phần Kết luận. Trang tin Trường ñại học ngoại thương, Làm thế nào ñể viết tốt một luận văn khoa học, GS.TS. HoàngVăn Châu, http://www.ftu.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=32, , [ truy vấn ngày20 / 8/2009 ]. 10 • Giới thiệu nội dung của phần kết luậnGiống như phần mở chương, ñây là một ñoạn văn ngắn ( khoảng chừng từ ba ñến năm câu ) dẫn dắt cho người ñọc biết những nội dung sẽ nêu trong Kết luận. Phần này chỉ ápdụng ñối với những luận văn có Tóm lại dài, nhiều nội dung. • ðiểm lại những nội dung ñã nghiên cứuðây là phần so sánh lại tác dụng nghiên cứu với tiềm năng nghiên cứu ñã ñặt ra từ ñầu ( xem lại phần mở ñầu ). Người viết hoàn toàn có thể khẳng ñịnh lại tiềm năng chính và thông báocho người ñọc là tác dụng nghiên cứu có ñạt ñược nhu yếu ñó không, ñạt ñược vềphương diện nào, phương diện nào còn chưa ñạt ñược kèm với những nguyên do tương ứng. Phần này hoàn toàn có thể ngắn gọn trong một ñoản văn. • Tóm tắt lại những ñề xuất ( hoàn toàn có thể theo từng chương ) Những tìm tòi, phát hiện và những ñề xuất của luận văn hoàn toàn có thể sắp xếp thành những ñềxuất chung và những ñề xuất theo từng chương. Nếu cấu trúc theo từng chương thìchương một ñã tìm tòi, phát hiện ñược những gì ; ñiều này có giá trị như thế nào ñốivới tiềm năng chung của toàn luận văn ? Tương tự chương hai, chương ba … Sau ñó cómột câu hoặc một ñoạn dẫn ñể tóm tắt lại nội dung tìm tòi, phát hiện cốt lõi, hầu hết. • Những ñóng góp chính yếuTất cả những tìm tòi, phát hiện nêu trên sẽ ñóng góp ñược gì cho nền khoa học pháplý, cho quy trình thiết kế xây dựng pháp lý, triển khai pháp lý và vận dụng pháp lý. • Kết toàn luận vănðây là phần khái quát nội dung ñã nghiên cứu trong toàn luận văn, trên những “ nền ” ñề xuất ñó, người viết hoàn toàn có thể phát hiện những nghiên cứu mới, hoặc đàm đạo pháp lýtheo nội dung lân cận hoặc nâng cao mà người viết sẽ liên tục tìm tòi, nghiên cứutrong tương lai. Bên cạnh ñó, người viết hoàn toàn có thể nêu những mong ước của mình thôngqua khu công trình nghiên cứu ñóng góp một phần nào ñấy vào nền khoa học pháp lý nướcnhà. B. CÂU HỎI ÔN TẬP1. Thế nào là Tóm lại ? Mối quan hệ giữa Tóm lại và lời nói ñầu. 2. Các phần nên có trong nội dung Kết luận. C. TÀI LIỆU THAM KHẢO  Ts. Phan Trung Hiền, ðể hoàn thành xong tốt luận văn ngành luật, Nxb Chính trị vương quốc, 10/2009.  Ts. Nguyễn Ngọc ðiện, Một số vấn ñề lý luận về những phương pháp nghiên cứu vàphân tích luật viết, Nxb Tư pháp 2006.  Ts. Phan Trung Hiền, “ Hướng dẫn học tốt môn Pháp luật ñại cương ”, Nxb Chính trịQuốc gia, TP.HN, 8/2009. 11  PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chínhtrị vương quốc, Thành Phố Hà Nội, 2004.  Trang tin Trường ñại học ngoại thương, Làm thế nào ñể viết tốt một luận văn khoahọc, GS.TS. Hoàng Văn Châu, http://www.ftu.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=32, , [ truy cậpngày 20/8/2009 ]. PHẦN 2. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH LUẬT VIẾTCHUYÊN ðỀ 5. SỰ CẦN THIẾT VỀ NGHIÊN CỨU VÀ PHÂN TÍCH LUẬT VIẾTỞ VIỆT NAMA. NỘI DUNG CƠ BẢN1. Khái niệm luật viếtLuật viết là tập hợp mạng lưới hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước, cán bộnhà nước có thẩm quyền phát hành. Ở Nước Ta, mạng lưới hệ thống văn bản quy phạm pháp luậtñược xác ñịnh tại ðiều 2 Luật phát hành văn bản quy phạm pháp luật 2008. Cụ thể nhưsau : Cấp Cơ quan phát hành Tên văn bản QPPL1 Quốc hội Hiến pháp, luật, nghịquyết2 UBTVQH Pháp lệnh, Nghị quyết3 quản trị nước Lệnh, quyết ñịnh4 nhà nước Nghị ñịnh5 Thủ tướng Chính phủ Quyết ñịnhHội ñồng thẩm phán tòa án nhân dân tối cao Nghị quyếtChánh án TANDTC tối cao Thông tư7 Viện trưởng VKSND tối cao Thông tư8 Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngangbộThông tư9 Tổng kiểm toán nhà nước Quyết ñịnhUBTVQH và cơ quan trung ươngcủa tổ chức triển khai chính trị xã hội10Chính phủ và cơ quan trung ươngcủa tổ chức triển khai chính trị xã hộiNghị quyết liên tịchChánh án tòa án nhân dân tối cao và Việntrưởng VKSND tối caoTrungương11Bộ trưởng và Chánh án tòa án nhân dân tốicaoThông tư liên tịch12Bộ trưởng và Viện trưởng VKSNDtối caoBộ trưởng và thủ trưởng cơ quanngang bộHðND những cấp Nghị quyết ðịaphương12UBND những cấp Quyết ñịnh, Chỉ thịBảng : Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam2. Sự thiết yếu của việc nghiên cứu và nghiên cứu và phân tích luật viếtTrên quốc tế có bốn hình thức pháp lý ñược biết ñến : văn bản quy phạm pháp luật ( luậtviết ), tiền lệ pháp, tập quán pháp và tôn giáo pháp. Trong ñó, luật viết ( văn bản quy phạmpháp luật ) ngày càng có tầm quan trọng. Ngay cả những nước “ xuất thân ” từ án lệ ( mộthình thức của tiền lệ pháp ) như : Anh quốc, Mỹ … thì cũng công nhận và vận dụng luật viếtngày càng nhiều. Luật viết trở thành cầu nối quan trọng trong những quan hệ giữa những quốcgia và trở thành một công cụ không hề thiếu trong công tác làm việc quản trị trong khoanh vùng phạm vi hếu hếtcác vương quốc trên quốc tế. Tuy vậy, bản thân luật viết cũng có những hạn chế nội tại nhất ñịnh. Thứ nhất, bản thânngôn ngữ luôn có những số lượng giới hạn về nội hàm. Thứ hai, số lượng câu chữ trong văn bản làcó hạn. Cho ñến nay, ở Nước Ta vẫn thiếu sự chăm sóc ñúng mực ñến phương pháp nghiên cứuvà nghiên cứu và phân tích luật viết mặc dầu văn bản quy phạm pháp luật là hình thức pháp lý cơ bản vàchính thống trong mạng lưới hệ thống pháp lý Nước Ta. B. CÂU HỎI ÔN TẬP1. Khái niệm luật viết ? Hệ thống luật viết ở Việt nam lúc bấy giờ biểu lộ trong những văn bảnnào, do chủ thể nào phát hành. 2. Hãy nêu sự thiết yếu của việc nghiên cứu và nghiên cứu và phân tích luật viết ở Nước Ta lúc bấy giờ. C. TÀI LIỆU THAM KHẢO  Ts. Nguyễn Ngọc ðiện, Một số vấn ñề lý luận về những phương pháp nghiên cứu vàphân tích luật viết, Nxb Tư pháp 2006.  Ts. Phan Trung Hiền, ðể triển khai xong tốt luận văn ngành luật, Nxb Chính trị vương quốc, 10/2009.  Ts. Phan Trung Hiền, “ Hướng dẫn học tốt môn Pháp luật ñại cương ”, Nxb Chính trịQuốc gia, TP. Hà Nội, 8/2009.  PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chínhtrị vương quốc, TP.HN, 2004.13  Trang tin Trường ñại học ngoại thương, Làm thế nào ñể viết tốt một luận văn khoahọc, GS.TS. Hoàng Văn Châu, http://www.ftu.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=32, , [ truy cậpngày 20/8/2009 ]. CHUYÊN ðỀ 6. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH LUẬT VIẾTA. NỘI DUNG CƠ BẢN1. Phương pháp truyền thốngCòn gọi là phương pháp nghiên cứu và phân tích câu chữ hoặc chú giải, tức là việc “ ñi xuyên ” qua vănbản quy phạm pháp luật ñể chớp lấy ý nghĩa ñích thực của nhà làm luật. Mục ñích củacách nghiên cứu và phân tích này nhằm mục đích phát hiện ra ý chí của nhà làm luật, phát hiện ra những quy phạmpháp luật mà người làm luật muốn thiết kế xây dựng và bộc lộ trong văn bản. Tuy nhiên, nhàphân tích chỉ “ phát hiện ” chứ không “ tạo ra ” luật. Phương pháp nghiên cứu và phân tích này dựa trênmột số nguyên tắc cơ bản như sau : – Nếu luật viết rõ ràng, thì phải tuyệt ñối tôn trọng câu chữ của luật viết – Nếu luật viết không rõ ràng hoặc không ñầy ñủ thì phải tìm hiểu và khám phá luật trên cơ sở quántriệt hàng loạt ý thức của văn bản – Các ngoại lệ ñược chính thức ghi nhận trong luật viết có khoanh vùng phạm vi vận dụng số lượng giới hạn doluật xác ñịnh – Một khi những nguyên do ñể vận dụng luật không sống sót thì không ñược vận dụng luật2. Phương pháp nghiên cứu và phân tích phát triểnLà việc vượt qua ngưỡng của việc nghiên cứu và phân tích câu chữ, tự tìm ra những quy phạm pháp luậtbằng hoạt ñộng nghiên cứu khoa học trên cơ sở những nguyên tắc chung của luật và cácvăn bản có giá trị pháp lý cao hơn. 3. Phương pháp nghiên cứu và phân tích lịch sửLà việc bám sát những ñiều kiện đơn cử ( kinh tế tài chính, văn hóa truyền thống, xã hội, chính trị … ) của thời ñiểmban hành pháp luật. ðiều này là thiết yếu chính bới nếu không xác ñịnh ñược quan ñiểm, chủtrương của người làm luật thì không hề vận dụng nó thành những giải pháp cho vấn ñề ñặtra. B. CÂU HỎI ÔN TẬP1. Thế nào là phương pháp truyền thống cuội nguồn ? Phương pháp này tuân thủ theo những nguyêntắc nào ? 2. Nêu khái niệm phương pháp nghiên cứu và phân tích tăng trưởng và phương pháp nghiên cứu và phân tích lịch sử vẻ vang. C. TÀI LIỆU THAM KHẢO  Ts. Nguyễn Ngọc ðiện, Một số vấn ñề lý luận về những phương pháp nghiên cứu vàphân tích luật viết, Nxb Tư pháp 2006.14  Ts. Phan Trung Hiền, ðể hoàn thành xong tốt luận văn ngành luật, Nxb Chính trị vương quốc, 10/2009.  Ts. Phan Trung Hiền, “ Hướng dẫn học tốt môn Pháp luật ñại cương ”, Nxb Chính trịQuốc gia, Thành Phố Hà Nội, 8/2009.  PGS.TS. ðỗ Công Tuấn, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chínhtrị vương quốc, TP.HN, 2004.  Trang tin Trường ñại học ngoại thương, Làm thế nào ñể viết tốt một luận văn khoahọc, GS.TS. Hoàng Văn Châu, http://www.ftu.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=32, , [ truy cậpngày 20/8/2009 ]. 15 ðÁP ÁN CÁC CÂU HỎI ÔN TẬPChương 11. Xem mục 1 và 22. Xem mục 33. Xem mục 5. Chương 21. Xem mục 12. Xem mục 6. Chương 31. Xem mục 12. Xem mục 23. Xem mục 3, 4 và 5. Chương 41. Xem mục 12. Xem mục 2C hương 51. Xem mục 12. Xem mục 2. Chương 61. Xem mục 12. Xem mục 2 và 3. TÀI LIỆU THAM KHẢOVĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT [ 1 ] Hiến pháp năm 1992 và Nghị quyết 51/2001 về việc sửa ñổi, bổ trợ một số ít ñiềucủa Hiến pháp 1992 năm 2001. [ 2 ] Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2008. SÁCH, TẠP CHÍ [ 3 ] ðỗ Công Tuấn, PGS.TS, Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, NXB Chính trị vương quốc, TP. Hà Nội, 2004. [ 4 ] Locke, John, The Second Treatise on Government, Prometheus books, 1986. [ 5 ] Nguyễn Ngọc ðiện, tiến sỹ, Một số vấn ñề lý luận và những phương pháp phântích luật viết, NXB Tư pháp, TP. Hà Nội, 2006. [ 6 ] Phạm Thế Bảo, Viết một bài báo khoa học như thế nào ?, NXB Lao ñộng – Xã hội, 2008. [ 7 ] Phan Trung Hiền, tiến sỹ, “ Cơ sở hiến ñịnh về tịch thu ñất vì mục ñích công cộngở Nước Ta ”, Tạp chí Nghiên Cứu Lập Pháp 8/2008. 16 [ 8 ] Phan Trung Hiền, tiến sỹ, ðể học tốt môn Pháp luật ñại cương, NXB Chínhtrị vương quốc, Thành Phố Hà Nội, 2009. [ 9 ] Phan Trung Hiền, tiến sỹ, tham luận : “ Mối quan hệ giữa Hiến pháp và Giảithích pháp lý ”, Hội thảo quốc tế, Văn phòng Quốc hội và Jobso, Hà nội, 21-22 / 3/2008 [ 10 ] Phan Trung Hiền, tiến sỹ, tham luận : “ The Consistency of Viet NamConstitution – Examples in Guaranteeing the Land – Use – Rights in Acquyring land forPublic Purposes ” ( “ Tính thống nhất của Hiến pháp Nước Ta – Kinh nghiệm từ việcbảo ñảm quyền của người sử dụng ñất tịch thu ñất vì mục ñích công ” ), Hội thảo quốctế tại Nước Hàn, 15-16 / 6/2008. [ 11 ] Trang thông tin ñiện tử Tòa án nhân dân tối cao, Công bố bản án, http://www.toaan.gov.vn/portal/page/portal/tandtc/545500/cbba, [ truy vấn ngày10 / 01/2010 ]. [ 12 ] Trang tin Trường ñại học ngoại thương, Làm thế nào ñể viết tốt mộtluận văn khoa học, GS.TS. Hoàng Văn Châu, http://www.ftu.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=32, [ truycập ngày 10/01/2010 ] .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nghiên Cứu